పాపాల దుష్ప్రభావాలు : షేఖ్ అల్-ఉథైమీన్

ఇది హిజ్రీ శకం 1411, మొహర్రం నెల 12వ తేదీన షేఖ్ అల్-ఉథైమీన్ (రహిమహుల్లాహ్) వారు ఇచ్చిన ఖుత్బా (ప్రసంగం). ఇది అరబిక్ భాషలో ప్రచురించబడింది మరియు దావూద్ బుర్ బాంక్ (రహిమహుల్లాహ్) ద్వారా ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది.

The ill Effects of Sins : Shaykh al-‘Uthaymeen | Dawud Burbank
https://abdurrahman.org/2014/01/08/illeffectsofsins/

వారసత్వపు విద్య: భార్య భర్తల వాటాల వివరాలు [వీడియో & టెక్స్ట్]

వారసత్వపు విద్య: భార్య భర్తల వాటాల వివరాలు
వక్త: సయీద్ అహ్మద్ నజీరి (హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=kYK9ZqkTQp4 [18 నిముషాలు]

ఈ ఆడియోలో వక్త ఇస్లామిక్ వారసత్వ చట్టం (ఫరాయిజ్) గురించి వివరిస్తున్నారు. ఇందులో ముఖ్యంగా పురుషులు మరియు స్త్రీలలో ఎవరు వారసులుగా ఉంటారో గుర్తు చేస్తూ, తండ్రి మరియు తాత యొక్క వాటాలను పునశ్చరణ (recap) చేశారు. ఆ తర్వాత, సూరా అన్-నిసాలోని 12వ ఆయతు ఆధారంగా భార్యాభర్తల వాటాల గురించి సవివరంగా చర్చించారు. సంతానం ఉన్నప్పుడు మరియు లేనప్పుడు భర్తకు (1/2, 1/4) మరియు భార్యకు (1/4, 1/8) ఆస్తిలో ఎంత భాగం దక్కుతుందో స్పష్టం చేశారు. చివరగా, జ్ఞానాన్ని రాతపూర్వకంగా భద్రపరచుకోవడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను గురించి వివరించారు.

వారసత్వపు అర్హతలు మరియు పరిమితులు

ఇస్లామిక్ షరియత్‌ ప్రకారం మొత్తం 15 మంది పురుషులకు మరియు 10 మంది స్త్రీలకు వారసులు అయ్యే హక్కు ఉంది. అయితే, గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ప్రతి సందర్భంలోనూ వీరందరికీ ఆస్తి దక్కదు. కేవలం ఆయా పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఉన్న నిర్దిష్ట బంధువులకు మాత్రమే వారసత్వపు హక్కు ఉంటుంది. ఈ లిస్ట్‌లో లేని ఇతర బంధువులకు ఆస్తిలో వాటా ఉండదు. అలాగే, ఈ అర్హత కలిగిన వారు కూడా కొన్నిసార్లు వారసులు అవుతారు, మరికొన్ని సందర్భాల్లో కాలేరు. కొన్నిసార్లు వారికి ఎక్కువ వాటా వస్తే, మరికొన్నిసార్లు తక్కువ వాటా వస్తుంది.

తండ్రి వాటా – మూడు పరిస్థితులు (పునశ్చరణ)

గత తరగతుల్లో మనం తండ్రి మరియు తాతగారి వాటాల గురించి తెలుసుకున్నాము. తండ్రికి ఆస్తి సంక్రమించే విషయంలో మూడు ప్రధాన పరిస్థితులు ఉన్నాయి:

  1. మొదటి పరిస్థితి (సుదుస్ – 1/6): మరణించిన వ్యక్తికి కుమారుడు లేదా మనుమడు (మగ సంతానం) ఉన్నప్పుడు, తండ్రికి ఆస్తిలో ఆరవ వంతు (1/6) దక్కుతుంది.
  2. రెండవ పరిస్థితి (సుదుస్ + అసబా): మరణించిన వ్యక్తికి కేవలం ఆడ సంతానం (కూతురు లేదా మనుమరాలు) మాత్రమే ఉండి, మగ సంతానం లేనప్పుడు, తండ్రికి నిర్ణీత ఆరవ వంతు (1/6) దక్కడమే కాకుండా, మిగిలిన వారసులకు పంచగా మిగిలిన ఆస్తి (అసబా) కూడా తండ్రికి చెందుతుంది.
  3. మూడవ పరిస్థితి (కేవలం అసబా): మరణించిన వ్యక్తికి అసలు సంతానమే (ఆడ లేదా మగ) లేనప్పుడు, ఇతర నిశ్చిత వాటాదారులకు ఇవ్వగా మిగిలిన ఆస్తి మొత్తం తండ్రికి దక్కుతుంది.

తాత వాటా – నాలుగు పరిస్థితులు

తాతగారికి సంబంధించిన నిబంధనలు కూడా తండ్రికి వర్తించే నిబంధనల లాగానే ఉంటాయి. ఆయనకు మొత్తం నాలుగు పరిస్థితులు ఉన్నాయి:

  • మరణించిన వ్యక్తికి తండ్రి లేనప్పుడు, పైన పేర్కొన్న తండ్రికి వర్తించే మూడు నిబంధనలే తాతగారికి కూడా యథాతథంగా వర్తిస్తాయి.
  • నాలుగవ పరిస్థితి: ఒకవేళ మరణించిన వ్యక్తి తండ్రి బ్రతికి ఉంటే, అప్పుడు తాతగారికి ఆస్తిలో ఎటువంటి వాటా దక్కదు (తండ్రి అడ్డుపడతాడు కాబట్టి).

ఈరోజు పాఠ్యాంశం భార్యాభర్తల వాటాల గురించి. ఖురాన్‌లోని సూరా అన్-నిసా, 12వ ఆయతులో అల్లాహ్ దీనిని స్పష్టంగా వివరించాడు.


وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۚ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم ۚ مِّن بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ

మీ భార్యలకు సంతానం లేనిపక్షంలో వారు వదలివెళ్ళిన ఆస్తిలో సగభాగం మీది. ఒకవేళ వారికి సంతానముంటే వారు విడిచిపెట్టిన ఆస్తిలో నాల్గోభాగం మీకు చెందుతుంది. వారు వ్రాసిపోయిన వీలునామాను అమలుపరచిన మీదట, లేదా వారు చేసిన అప్పుల్ని తీర్చిన మీదటే ఈ పంపకం జరగాలి. మీకు పిల్లలు లేని పక్షంలో మీరు వదలిపోయే ఆస్తిలో మీ భార్యలకు నాల్గో భాగం లభిస్తుంది. ఒకవేళ మీకు పిల్లలుంటే అప్పుడు మీరు వదలివెళ్ళే ఆస్తిలో మీ భార్యలకు ఎనిమిదో వంతు మాత్రమే లభిస్తుంది. మీరు వ్రాసి వెళ్ళిన వీలునామాను అమలు పరచి, లేదా మీరు చేసివెళ్ళిన అప్పుల్ని తీర్చిన తరువాతే మిగిలిన ఆస్తిలో పంపకాలు జరుగుతాయి.

  1. సగభాగం (నిస్ఫ్ – 1/2): చనిపోయిన భార్యకు ఎటువంటి సంతానం లేనప్పుడు (ఈ భర్త ద్వారా గానీ లేదా గతంలో వేరే భర్త ద్వారా గానీ పిల్లలు లేకపోతే), భర్తకు ఆమె ఆస్తిలో సగభాగం (1/2) లభిస్తుంది.
  2. నాలుగవ వంతు (రుబు – 1/4): ఒకవేళ చనిపోయిన భార్యకు సంతానం ఉంటే (మగ లేదా ఆడ పిల్లలు ఎవరైనా సరే), అప్పుడు భర్తకు ఆమె ఆస్తిలో నాలుగవ వంతు (1/4) మాత్రమే దక్కుతుంది.
  1. నాలుగవ వంతు (రుబు – 1/4): చనిపోయిన భర్తకు ఎటువంటి సంతానం లేనప్పుడు (ఈ భార్య ద్వారా గానీ లేదా వేరే భార్య ద్వారా గానీ పిల్లలు లేకపోతే), భార్యకు భర్త ఆస్తిలో నాలుగవ వంతు (1/4) లభిస్తుంది.
  2. ఎనిమిదవ వంతు (సుమున్ – 1/8): ఒకవేళ చనిపోయిన భర్తకు సంతానం ఉంటే (మగ లేదా ఆడ పిల్లలు ఎవరైనా సరే), అప్పుడు భార్యకు భర్త ఆస్తిలో ఎనిమిదవ వంతు (1/8) దక్కుతుంది.

సాధారణ సూత్రం: ఇస్లామిక్ వారసత్వ చట్టంలో “ఆడవారి కంటే మగవారికి రెట్టింపు వాటా” అనే సూత్రం ఇక్కడ కూడా వర్తిస్తుంది. భర్తకు 1/2 వచ్చిన చోట భార్యకు 1/4 వస్తుంది; భర్తకు 1/4 వచ్చిన చోట భార్యకు 1/8 వస్తుంది.

మనం విన్న విషయాలు కేవలం జ్ఞాపకశక్తిపై ఆధారపడితే మర్చిపోయే ప్రమాదం ఉంది. మన పూర్వీకులు (సలఫ్) “జ్ఞానాన్ని రాత ద్వారా బంధించండి” అని చెప్పేవారు. మనిషి మెమొరీ మోసం చేయవచ్చు, కానీ రాసిపెట్టుకున్న జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటుంది. ప్రస్తుత కాలంలో ఆధునిక టెక్నాలజీ అందుబాటులో ఉంది. పుస్తకాల్లోనే కాకుండా మొబైల్ నోట్స్, గూగుల్ డ్రైవ్ లేదా ఈమెయిల్స్‌లో ఈ ముఖ్యమైన పాయింట్లను, షరతులను రాసి భద్రపరచుకుంటే, ఫోన్ లేదా ల్యాప్‌టాప్ పోయినా ఆ జ్ఞానం మనకు తిరిగి లభిస్తుంది. కాబట్టి, ఈ వారసత్వ విద్యను శ్రద్ధగా నేర్చుకుని, ముఖ్యమైన పాయింట్లను రాసి పెట్టుకోవడం ద్వారా మనం దీనిని సులభంగా గుర్తుంచుకోవచ్చు మరియు అవసరమైనప్పుడు ఆచరించవచ్చు.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44733

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

వారసత్వపు వాటాలు: తండ్రి & తాత వాటాల వివరాలు [వీడియో & టెక్స్ట్]

వారసత్వపు వాటాలు: తండ్రి & తాత వాటాల వివరాలు
(Inheritance Details: Father & Grandfather Share Details)
వక్త: సయీద్ అహ్మద్ నజీరి (హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=0KsCOvUkqBw [25 నిముషాలు]

ఈ ప్రసంగంలో ఇస్లామిక్ వారసత్వ చట్టాల (ఫరాయిజ్) గురించి, ముఖ్యంగా మరణించిన వ్యక్తి యొక్క ఆస్తి పంపకంలో తండ్రి మరియు తాతల వాటాల గురించి సవివరంగా చర్చించబడింది. వారసత్వంలో రెండు ప్రధాన రకాలు (నిర్ణీత వాటా మరియు అసబా) ఉన్నాయని, తండ్రికి మూడు వేర్వేరు సందర్భాల్లో (సంతానం ఉన్నప్పుడు, కేవలం ఆడపిల్లలు ఉన్నప్పుడు, మరియు సంతానం లేనప్పుడు) ఎంత వాటా లభిస్తుందో వివరించారు. అలాగే, తాత వాటాలు తండ్రి వాటాల మాదిరిగానే ఉంటాయని, కానీ తండ్రి బ్రతికి ఉంటే తాతకు వాటా దక్కదు అనే అదనపు నియమాన్ని కూడా ఇందులో తెలియజేశారు.

గత తరగతుల్లో మనం అల్హందులిల్లాహ్ వారసుల జాబితాను చూశాము. పురుషుల్లో 15 మంది మరియు స్త్రీలలో 10 మంది వారసులు అవుతారని తెలుసుకున్నాము. ఈ వారసులకు (కొడుకులు, కూతుర్లు, తండ్రి, తల్లి, భార్య, భర్త, సహోదరులు తదితరులు) ఆస్తి ఎలా పంపకం జరుగుతుందో, ఎవరికి ఎంత వాటా దక్కుతుందో ఈ రోజు నుండి మనం వివరంగా తెలుసుకుందాం.

ప్రతి వారసుడికి కొన్ని సందర్భాలు (Situations) ఉంటాయి. కొంతమందికి రెండు, మూడు సందర్భాలు ఉంటే, మరికొందరికి నాలుగు, ఐదు సందర్భాలు కూడా ఉంటాయి. అయితే, వారసుల హక్కులు మరియు వారికి ఆస్తి దక్కే విధానం ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ఉంటుంది:

1. నిర్ణీత వాటా (Zavil Furooz – జవిల్ ఫురూజ్):

ఖురాన్ మరియు హదీసుల ద్వారా అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా వీరి కోసం ఒక నిర్దిష్ట వాటాను నిర్ణయించాడు. మొత్తం ఆరు రకాల వాటాలు ఉన్నాయి: 1/2 (సగం), 1/4 (పావు వంతు), 1/8, 2/3, 1/3, మరియు 1/6. వారసులకు ఈ ఆరు వాటాల్లో ఏదో ఒక వాటా దక్కుతుంది. ఉదాహరణకు తండ్రికి ఇంత, భర్తకి ఇంత అని నిర్ణయించబడి ఉంటుంది.

2. అసబా (عصبة – మిగిలిన ఆస్తిని తీసుకునేవారు):

వీరి కోసం అల్లాహ్ నిర్దిష్ట వాటాను నిర్ణయించలేదు. నిర్ణీత వాటాలు కలిగిన వారికి (Zavil Furooz) ఆస్తి పంచిన తర్వాత, ఎంత ఆస్తి అయితే మిగులుతుందో, ఆ మిగిలిన ఆస్తిని వీరు ‘అసబా’గా తీసుకుంటారు. కొన్నిసార్లు కొంచెం మిగలవచ్చు, కొన్నిసార్లు ఎక్కువ మిగలవచ్చు, ఏది మిగిలితే అది వారు తీసుకుంటారు.

ఈ రెండు రకాలను (నిర్ణీత వాటా మరియు అసబా) మీరు తప్పక గుర్తుంచుకోవాలి. ఎందుకంటే ముందు ముందు వచ్చే పాఠాలలో ఈ పదాలు తరచుగా వస్తాయి.

వారసత్వ విద్యను మనం రెండు రకాలుగా నేర్చుకోవచ్చు:

  1. వారసుల ఆధారంగా: ఒక్కొక్క వారసుడిని (ఉదాహరణకు తండ్రి, తాత) తీసుకుని, వారికి ఏయే సందర్భాల్లో ఎంత ఆస్తి వస్తుందో తెలుసుకోవడం. (భారతదేశంలోని మదర్సాలలో సాధారణంగా ఈ పద్ధతినే అనుసరిస్తారు, మనం కూడా ఈ క్లాసులో ఈ పద్ధతినే పాటిద్దాం).
  2. వాటాల ఆధారంగా: 1/4 వాటా ఎవరెవరికి దక్కుతుంది? 1/2 వాటా ఎవరెవరికి దక్కుతుంది? అని వాటాల వారీగా నేర్చుకోవడం.

ఈ రోజు మనం తండ్రి మరియు తాతల వాటాల గురించి తెలుసుకుందాం.


మరణించిన వ్యక్తి యొక్క ఆస్తిలో తండ్రికి లభించే వాటాను మూడు సందర్భాలుగా (హాలతే) విభజించవచ్చు:

మరణించిన వ్యక్తికి మగ సంతానం (కొడుకు లేదా కొడుకు తరఫు మనవడు) ఉన్నప్పుడు, తండ్రికి ఆస్తిలో 1/6 (ఆరవ వంతు) వాటా లభిస్తుంది.

  • షరతు: మరణించిన వ్యక్తికి తప్పనిసరిగా పురుష సంతానం ఉండాలి. అది ఒక కొడుకైనా, పది మంది కొడుకులైనా, లేదా మనవళ్లైనా సరే.
  • ఈ సందర్భంలో తండ్రికి కేవలం 1/6 మాత్రమే దక్కుతుంది. మిగిలిన ఆస్తి కొడుకులకు/మనవళ్లకు వెళ్తుంది.
  • (గమనిక: ఆస్తి పంపకం అనేది మరణించిన సమయానికి బ్రతికి ఉన్న వారసులకే జరుగుతుంది).

మరణించిన వ్యక్తికి సంతానం ఉండి, అందులో మగవారు లేకపోతే (కేవలం కూతుర్లు లేదా కొడుకు తరఫు మనవరాళ్లు మాత్రమే ఉంటే), తండ్రికి రెండు రకాలుగా ఆస్తి వస్తుంది:

  • మొదట 1/6 వంతు నిర్ణీత వాటాగా దక్కుతుంది.
  • ఆ తర్వాత, కూతుర్లకు మరియు ఇతర హక్కుదారులకు పంచగా మిగిలిన ఆస్తిని కూడా తండ్రి **’అసబా’**గా తీసుకుంటాడు.
  • అంటే: 1/6 + మిగిలిన ఆస్తి మొత్తం తండ్రికే చెందుతుంది.

మరణించిన వ్యక్తికి అసలు సంతానమే (కొడుకులు, కూతుర్లు, మనవళ్లు, మనవరాళ్లు ఎవరూ) లేనప్పుడు, తండ్రి పూర్తిగా ‘అసబా’ అవుతాడు.

  • ఈ సందర్భంలో తండ్రికి 1/6 అనే నిర్ణీత వాటా ఉండదు.
  • మరణించిన వ్యక్తికి భార్య లేదా తల్లి వంటి ఇతర వారసులు ఉంటే, వారి వాటాలు వారికి ఇచ్చిన తర్వాత, మిగిలిన ఆస్తి మొత్తం తండ్రికే దక్కుతుంది.
  • ఒకవేళ ఇతర వారసులు ఎవరూ లేకపోతే, మొత్తం ఆస్తిని తండ్రి ఒక్కడే తీసుకుంటాడు.

తండ్రి తర్వాత, తండ్రి వైపు తాత (తండ్రి యొక్క తండ్రి) గురించి తెలుసుకుందాం. తాతకు మొత్తం నాలుగు సందర్భాలు ఉంటాయి.

  1. మరణించిన వ్యక్తికి మగ సంతానం ఉంటే: తాతకు 1/6 వాటా.
  2. మరణించిన వ్యక్తికి కేవలం ఆడ సంతానం ఉంటే: తాతకు 1/6 + అసబా (మిగిలిన ఆస్తి).
  3. మరణించిన వ్యక్తికి సంతానం లేకపోతే: తాత అసబా అవుతాడు (మిగిలిన ఆస్తి మొత్తం తీసుకుంటాడు).

ఇది చాలా ముఖ్యమైన పాయింట్. మరణించిన వ్యక్తి యొక్క తండ్రి బ్రతికి ఉంటే, తాతకు ఆస్తిలో ఎటువంటి వాటా దక్కదు (Zero Share).

  • తండ్రి బ్రతికి ఉన్నంత కాలం, తాత వారసత్వానికి అనర్హుడు (Mahroom) అవుతాడు.
  • తండ్రి మరణించి ఉంటేనే, తండ్రి స్థానంలో తాతకు పైన చెప్పిన మూడు సందర్భాల ప్రకారం ఆస్తి లభిస్తుంది.

కాబట్టి, మనం ఎప్పుడూ చనిపోయిన వ్యక్తికి మరియు బ్రతికి ఉన్న వారసులకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని (Relation) చూడాలి. తండ్రి ఉన్నప్పుడు తాతకు వాటా రాదు. తండ్రి లేనప్పుడు తాత తండ్రి స్థానంలోకి వస్తాడు.

అల్హందులిల్లాహ్, ఈ రోజు మనం తండ్రి మరియు తాతల వాటాల గురించి తెలుసుకున్నాము. తండ్రికి 3 సందర్భాలు, తాతకు 4 సందర్భాలు ఉంటాయని అర్థం చేసుకున్నాము. వీటిని నోట్స్ లో రాసుకోండి మరియు గుర్తుపెట్టుకోండి. ఇన్ షా అల్లాహ్, తదుపరి క్లాసుల్లో ఇతర వారసుల గురించి కూడా వివరంగా తెలుసుకుందాం.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44722

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

వసియ్యత్ (వీలునామా) మరియు ఇర్త్ (వారసత్వం) మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం

అనంత కరుణామయుడు, న్యాయమైన దయాళువు అయిన అల్లాహ్ పేరుతో…

అల్లాహ్ ఇలా సెలవిచ్చాడు: [1]

( “చేయబడిన వసియ్యత్ (వీలునామా) లేదా (తీర్చాల్సిన) అప్పును చెల్లించిన తర్వాత...” )

ఈ ఆయత్‌ (వచనం)లో, వారసత్వ ఆస్తిని (ఇర్త్) ఏ విధంగా పంపిణీ చేయాలో అల్లాహ్ చట్టబద్ధం చేశాడు. ఆ తర్వాత, వసియ్యత్ (వీలునామా) లేదా అప్పులు తీర్చిన తర్వాతే వారసత్వాన్ని పంపిణీ చేయాలని ఆయన ఆదేశించాడు. తర్వాతి ఆయత్‌లో కూడా, అల్లాహ్ ఇదే వ్యత్యాసాన్ని మూడు సార్లు పునరుద్ఘాటించాడు.

ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) వారి సున్నత్ నుండి:

నిశ్చయంగా అల్లాహ్ ప్రతి వ్యక్తికి వారి నిజమైన హక్కులను ఇచ్చాడు, కాబట్టి వారసుడికి (వారసత్వం లేదా ఇర్త్ పొందే వ్యక్తికి) ఎటువంటి వసియ్యత్ ఉండదు, మరియు పిల్లలు (పడక యజమానికి) చెందుతారు, మరియు వ్యభిచారికి రాయి (అంటే ఏమీ దక్కదు) లభిస్తుంది…” [2]

ఇక్కడ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) వారసత్వం (ఇర్త్) పొందే వ్యక్తిని, వసియ్యత్ (వీలునామా ద్వారా ఆస్తి) పొందడం నుండి నిషేధించారు. కాబట్టి స్పష్టంగా ఈ రెండూ వేర్వేరు నిబంధనలతో కూడిన రెండు వేర్వేరు విషయాలు.

‘బిదాయతుల్-ముజ్తహిద్’ గ్రంథ రచయిత ఇబ్న్ రుష్ద్ అల్-హఫీద్ (మరణం 595) ఇలా అన్నారు: “క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, వసియ్యత్ అంటే ఒక వ్యక్తి తన మరణానంతరం తన సంపద నుండి వేరొకరికి లేదా ఒక సమూహానికి బహుమతిని ఇవ్వడం, లేదా తన బానిసను స్వతంత్రుడిని చేయడం. అతను ‘వసియ్యత్’ అనే పదాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించినా లేకపోయినా సరే.” [3]

కాబట్టి వసియ్యత్ అంటే మరణించిన వ్యక్తి కోరిక మేరకు ఎవరికైనా ఇచ్చేది. ఇది మాటల ద్వారా లేదా రాతపూర్వకంగా వ్యక్తీకరించబడవచ్చు మరియు దానికి సాక్షులు ఉంటారు. పాశ్చాత్య దేశాలలో ఒక వ్యక్తి తన వీలునామాలో ఇల్లు, కారు లేదా కొంత డబ్బును ఎవరికైనా ఇవ్వమని రాసినప్పుడు ఉండే పద్ధతి లాంటిదే ఇది.

సహీహ్ హదీథ్ ప్రకారం, ముస్లిమేతరుల నుండి వారసత్వం (ఇర్త్) తీసుకోవడం మనకు నిషేధించబడింది:

ముస్లిం కాఫిర్ (అవిశ్వాసి) నుండి వారసత్వం తీసుకోకూడదు, అలాగే కాఫిర్ ముస్లిం నుండి వారసత్వం తీసుకోకూడదు.” [4]

ఈ నిషేధం వసియ్యత్‌కు కూడా వర్తిస్తుందా? దీని గురించి పండితుల మాటలను పరిశీలిద్దాం.

ఒక ముస్లిం ముస్లిమేతరులకు వసియ్యత్ ఇవ్వడం విషయంలో, అది అనుమతించబడుతుందని పండితులు ఏకగ్రీవంగా అంగీకరించారు.

ఇబ్న్ అబ్దిల్-బర్ (మరణం 464) ఇలా అన్నారు: “ముస్లిం తన ముస్లిమేతర బంధువుకు వసియ్యత్ ఇవ్వడం అనుమతించబడుతుందని చెప్పడంలో పండితుల మధ్య నాకు తెలిసినంతవరకు ఎటువంటి భిన్నాభిప్రాయాలు లేవు, ఎందుకంటే వారు అతని నుండి వారసత్వం పొందరు. మరియు సఫియ్యా బిన్త్ హుయయ్ తన యూదు సోదరుడికి వసియ్యత్ ఇచ్చారు.” [5]

ఇబ్న్ ఖుదామా అల్-మఖ్దిసీ (మరణం 620) ఇలా అన్నారు: “ఒక ముస్లిం, దిమ్మీకి (ముస్లిం పాలనలో నివసించే ముస్లిమేతరుడు) వసియ్యత్ ఇవ్వడం అనుమతించబడుతుందని షురైహ్, అష్-షాబీ, అత్-ధౌరీ, అష్-షాపఈ, ఇస్హాక్ మరియు హనఫీ పండితుల నుండి నివేదించబడింది. వారితో విభేదించిన వారెవరూ నాకు తెలియదు.” [6]

అల్-మార్దీనీ (మరణం 912) ఇలా అన్నారు: “నిర్దిష్ట ప్రాంతంలోని పేదలకు లేదా వారిలో ఒక బృందానికి, మరియు దిమ్మీకి, చిన్న పిల్లవాడికి లేదా పిచ్చివాడికి వసియ్యత్ ఇవ్వడం పండితుల ఏకాభిప్రాయం ద్వారా అనుమతించబడింది.” [7]

ముస్లిం, ముస్లిమేతరుల వసియ్యత్‌ను అంగీకరించవచ్చని పండితులు అంగీకరించారు.

ఇబ్న్ అల్-ముంజిర్ (మరణం 318) ఏకాభిప్రాయాన్ని తెలియజేస్తూ ఇలా అన్నారు: “మనం జ్ఞానాన్ని స్వీకరించే జ్ఞానులందరూ, దిమ్మీ (ముస్లిం పాలనలో నివసించే ముస్లిమేతరుడు) యొక్క వసియ్యత్ అనుమతించబడుతుందని అంగీకరించారు, అయితే ఇవ్వబడిన వస్తువు స్వతహాగా ఆమోదయోగ్యమైనదిగా ఉండాలి.” [8]

ఇబ్న్ రుష్ద్ అల్-హఫీద్ (మరణం 595) ఇలా అన్నారు: “ఇమామ్‌ల ప్రకారం ముస్లిమేతరుల వసియ్యత్ తీసుకోవడం అనుమతించబడుతుంది, అయితే ఆ వసియ్యత్ స్వతహాగా ‘హరామ్’ (నిషిద్ధం) కానంత వరకు.” [9]

ఇబ్న్ ఖుదామా అల్-మఖ్దిసీ (మరణం 620) ఇలా అన్నారు: “కాబట్టి ముస్లిం ఒక దిమ్మీకి వసియ్యత్ ఇవ్వడం అనుమతించబడినప్పుడు, ఒక దిమ్మీ ముస్లింకు లేదా మరొక దిమ్మీకి వసియ్యత్ ఇవ్వడం మరింత ఆమోదయోగ్యమైనది.” [10]

ముహమ్మద్ ఇబ్న్ సాలిహ్ అల్-ఉథైమీన్ (మరణం 1421) ఇలా అన్నారు: “ఎవరైనా, ‘తల్లిదండ్రులు వారసులుగా (వారీస్) ఎందుకు పరిగణించబడరు?’ అని అడిగితే. సమాధానం: తల్లి లేదా తండ్రి వేరే మతాన్ని కలిగి ఉన్నప్పుడు అది సాధ్యమే, అప్పుడు వారు ఎటువంటి వారసత్వం (ఇర్త్) తీసుకోరు, బదులుగా వారికి వసియ్యత్ ఇవ్వవచ్చు.” [11]

ఫలానా (అరబిక్‌లో ఒక వ్యక్తిని ఉద్దేశించి చెప్పే పదం) ఒక ముస్లిం అనుకుందాం. ఫలానా యొక్క ముస్లిమేతర బంధువు ఒకరు చనిపోయి, ఫలానా కోసం కొంత డబ్బు లేదా ఆస్తిని ప్రత్యేకంగా ఉంచి (రాతపూర్వకంగా లేదా మాటల ద్వారా లేదా సైగ ద్వారా), తద్వారా ఆ సంపద ఫలానాకు ఇవ్వబడితే, దానిని స్వీకరించడం ఫలానాకు అనుమతించబడుతుంది. మరియు ఇది అల్లాహ్ అతనికి ప్రసాదించిన హలాల్ (ధర్మబద్ధమైన) జీవనోపాధి. విజయాన్ని ప్రసాదించేవాడు అల్లాహ్ మాత్రమే.

[1] సూరా అన్-నిసా 4:11 యొక్క అర్థం
[2] సహీహ్ సునన్ అత్-తిర్మిజీ (#2120)
[3] బిదాయతుల్-ముజ్తహిద్ (4/180)
[4] అల్-బుఖారీ మరియు ముస్లిం
[5] అత్-తమ్హీద్ (13/239)
[6] అల్-ముఘ్నీ (8/512)
[7] ఇర్షాద్ అల్-ఫారిద్ (పేజీ. 275)
[8] అల్-ఇజ్మా (పేజీ. 275)
[9] బిదాయతుల్-ముజ్తహిద్ (4/173)
[10] అల్-ముఘ్నీ (8/512)
[11] తఫ్సీర్ సూరా అల్-బఖరా (2/309)

రచన (english): మూసా రిచర్డ్సన్ (హఫిజహుల్లాహ్) @ bakkah.net

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44698

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

స్త్రీలలో వారసులు ఎవరు? & నిర్ణీత వాటాలు [వీడియో & టెక్స్ట్]

స్త్రీలలో వారసులు ఎవరు?
వక్త: సయీద్ అహ్మద్ నజీరి (హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=zR-PiLE-C_s [13 నిముషాలు]

ఈ ఆడియోలో ప్రసంగీకులు ఇస్లాంలో వారసత్వపు హక్కులు, ముఖ్యంగా స్త్రీల వాటాలు మరియు ఖుర్ఆన్ లో నిర్ణయించబడిన నిర్దిష్ట వాటాల (అల్ ఫురూజుల్ ముఖద్దర) గురించి వివరిస్తున్నారు. గత పాఠంలో పురుష వారసుల గురించి చర్చించిన తర్వాత, ఇందులో స్త్రీలలో వారసులుగా ఎవరు ఉంటారో (కూతురు, మనవరాలు, తల్లి, అమ్మమ్మ/నానమ్మ, సోదరీమణులు, భార్య తదితరులు) పది రకాల వారిని పేర్కొన్నారు. అలాగే, అల్లాహ్ ఖుర్ఆన్ లో ఆరు రకాల నిర్ణీత వాటాలను (సగం, పావు వంతు, ఎనిమిదవ వంతు, 2/3 వంతు, 1/3 వంతు, ఆరవ వంతు) విధించారని, వీటిని ఎవరికి ఎలా పంచుతారో క్లుప్తంగా పరిచయం చేశారు. చివరగా, కొడుకుకు నిర్ణీత వాటా ఉండదని, అతను ‘అసబ’ (మిగిలిన ఆస్తిని తీసుకునేవాడు) అని వివరించారు.


[Source of the image: Inheritance Regulations &. Exhortations – English , by Muhammad al-Jilbaly)

గత పాఠంలో మనం పురుషులలో ఎవరెవరు వారసులవుతారో తెలుసుకున్నాం. మనం చూసిన జాబితా ప్రకారం.. కొడుకు, తండ్రి, తాత, సోదరుడు, బాబాయ్ (పినతండ్రి) వంటి బంధుత్వాలు ఇందులో ఉన్నాయి. ఈ బంధుత్వాలన్నీ మరణించిన వ్యక్తితో ముడిపడి ఉండాలి. అంటే మరణించిన వ్యక్తికి తండ్రి, మరణించిన వ్యక్తికి కొడుకు, లేదా మరణించిన వ్యక్తికి సోదరుడు అయి ఉండాలి. మరణించిన వ్యక్తితో ఈ సంబంధాలు ఉన్న పురుషులు మాత్రమే వారసులుగా పరిగణించబడతారు.

ఇప్పుడు మనం ‘అల్ వారిసాతు మినన్ నిసా’ (స్త్రీలలో వారసులు) గురించి చర్చించుకుందాం.

الْوَارِثَاتُ مِنَ النِّسَاءِ
(అల్ వారిసాతు మినన్ నిసా)
స్త్రీలలో వారసులు

అంటే చనిపోయిన వ్యక్తికి ఏయే బంధుత్వాలు కలిగిన స్త్రీలు ఆస్తిలో వారసులు అవుతారో మనం తెలుసుకోవాలి. నేను ఇంతకుముందు చెప్పినట్లుగా, జాబితాలో ఉన్న బంధువులందరూ ఒకేసారి వారసులు కాలేరు. ప్రతి సందర్భంలోనూ అందరికీ వాటా దొరకదు. కానీ ఈ బంధుత్వాలన్నింటికీ వారసత్వపు అర్హత ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఒక వారసుడు ఉండటం వల్ల వేరొకరికి వాటా దక్కకపోవచ్చు, లేదా వాటా తగ్గిపోవచ్చు. కానీ మనం గుర్తుంచుకోవాల్సింది ఏమిటంటే.. మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తిలో వారసత్వపు హక్కు కేవలం ఈ నిర్దిష్ట బంధుత్వాలకు మాత్రమే ఉంటుంది.

పురుషులలో 15 రకాల వారసులు ఉన్నట్లే, స్త్రీలలో 10 రకాల వారసులు ఉంటారు. ఆ పది మంది వివరాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

  1. అల్ బింత్ (Al-Bint): కూతురు.
  2. బింతుల్ ఇబ్న్ (Bint al-Ibn): మనవరాలు (కొడుకు యొక్క కూతురు).
  3. అల్ ఉమ్ (Al-Umm): తల్లి.
  4. అమ్మమ్మ: తల్లి యొక్క తల్లి.
  5. నానమ్మ: తండ్రి యొక్క తల్లి.
  6. అల్ ఉఖ్త్ అష్-షకీఖ (Al-Ukht ash-Shaqiqah): సొంత సోదరి (అక్క లేదా చెల్లి).
  7. అల్ ఉఖ్త్ లి-అబ్ (Al-Ukht li-Ab): తండ్రి తరఫు సోదరి (సవతి తల్లి కూతురు – తండ్రి ఒక్కడే కానీ తల్లులు వేరు).
  8. అల్ ఉఖ్త్ లి-ఉమ్ (Al-Ukht li-Umm): తల్లి తరఫు సోదరి (తల్లి ఒక్కటే కానీ తండ్రులు వేరు).
  9. అజ్-జౌజ (Az-Zawjah): భార్య.
  10. అల్ ముఅతిఖ (Al-Mu’tiqah): బానిసత్వాన్ని విముక్తి చేసిన యజమానురాలు.

పురుషులలో 15 మంది, స్త్రీలలో 10 మంది వారసులు ఉంటారు అనే విషయాన్ని మనం స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలి.

మనం వారసులెవరో తెలుసుకున్నాం, ఇప్పుడు మనం గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయాలు:

  • ఎవరెవరు వారసులవుతారు?
  • ఎవరు ఏ పరిస్థితుల్లో వారసులు అవుతారు?
  • ఖుర్ఆన్ లో అల్లాహ్ ఎవరికి ఎన్ని వాటాలను నిర్ణయించాడు?

ఒక వ్యక్తి వారసుడయ్యాడంటే అతనికి ఆస్తిలో ఎంత భాగం వస్తుంది అనేది ముఖ్యం. నాకు ఎంత వస్తుంది? నా సోదరుడికి ఎంత వస్తుంది? తల్లిదండ్రుల వాటా ఎంత? అనే విషయాలను అల్లాహ్ ఖుర్ఆన్ లో స్పష్టంగా వివరించాడు.

ఖుర్ఆన్ లో అల్లాహ్ తబారక వ తాలా వారసత్వ పంపిణీ కోసం ఆరు రకాల నిర్దిష్ట వాటాలను నిర్ణయించారు. వీటిని అరబ్బీలో ‘అల్ ఫురూజుల్ ముఖద్దర’ అంటారు (నిర్ణీత వాటాలు). ఏ వారసుడికైనా సరే, ఈ ఆరు వాటాలలో ఏదో ఒక వాటా లభిస్తుంది. ఆ ఆరు వాటాలు ఇవే:

  1. అన్-నిస్ఫ్ (An-Nisf – 1/2): సగం వాటా. అంటే ఆస్తిని రెండు సమాన భాగాలు చేసి, అర్హులైన వారికి ఒక భాగం ఇవ్వడం.
  2. అర్-రుబుఅ (Ar-Rubu’ – 1/4): నాలుగవ వంతు. అంటే ఆస్తిని నాలుగు భాగాలు చేసి ఒక భాగం ఇవ్వడం.
  3. అస్-సుమున్ (Ath-Thumun – 1/8): ఎనిమిదవ వంతు. అంటే ఆస్తిని ఎనిమిది భాగాలు చేసి, అర్హులైన వారికి ఒక భాగం ఇవ్వడం.
  4. అస్-సులుసాన్ (Ath-Thuluthan – 2/3): మూడింట రెండు వంతులు. అంటే ఆస్తిని మూడు భాగాలు చేసి, అందులో రెండు భాగాలు ఇవ్వడం.
  5. అస్-సులుస్ (Ath-Thuluth – 1/3): మూడవ వంతు. అంటే ఆస్తిని మూడు భాగాలు చేసి, ఒక భాగం ఇవ్వడం.
  6. అస్-సుదుస్ (As-Sudus – 1/6): ఆరవ వంతు. అంటే ఆస్తిని ఆరు భాగాలు చేసి, ఒక భాగం ఇవ్వడం.

ఖుర్ఆన్ ప్రకారం వారసత్వ విద్యలో ఈ ఆరు వాటాలే ప్రధానమైనవి. ఎవరికి పంపిణీ చేసినా ఈ భిన్నాల (Fractions) ప్రకారమే వాటాలు వెళ్తాయి.

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గమనించాలి. ఖుర్ఆన్ లో ‘కొడుకు’ (Son) కోసం పైన పేర్కొన్న విధంగా 1/2 లేదా 1/3 వంటి నిర్ణీత వాటా ఏదీ విధించబడలేదు. కొడుకును ‘అసబ’ (Asaba) అంటారు.

عَصَبَة
(అసబ)
మిగిలిన ఆస్తికి వారసుడు

అసబ అంటే.. నిర్ణీత వాటాలు కలిగిన వారసులకు (ఉదాహరణకు భార్య, తల్లిదండ్రులు వంటి వారికి) వారి వాటాలు ఇచ్చేసిన తర్వాత, మిగిలిన ఆస్తి ఎంతైతే ఉంటుందో, ఆ మొత్తాన్ని తీసుకునేవాడు అని అర్థం.

అల్లాహ్ కొడుకుకి “ఇంతే ఇవ్వాలి” అని నిర్దిష్టంగా చెప్పలేదు. మిగిలినదంతా కొడుకుకే చెందుతుంది. దీని గురించి ముందు ముందు పాఠాలలో మరింత వివరంగా తెలుసుకుందాం. ప్రస్తుతానికి మనం గుర్తుంచుకోవాల్సింది ఏంటంటే, ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసుల ప్రకారం ఈ ఆరు రకాల వాటాలు మాత్రమే ప్రామాణికం.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44685

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

పురుషులలో వారసులు ఎవరు? [వీడియో & టెక్స్ట్]

పురుషులలో వారసులు ఎవరు?
సయీద్ అహ్మద్ నజీరి ( హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=qb-P_iz6xq4 [12 నిముషాలు]

ఈ ప్రసంగ భాగంలో, వక్త ఇస్లామిక్ షరియా ప్రకారం మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తిలో హక్కుదారులుగా ఉండే 15 మంది పురుష వారసుల (అల్-వారిసూన్ మినర్ రిజాల్) గురించి సవివరంగా తెలియజేశారు. ఇందులో కొడుకు, మనవడు, తండ్రి, తాత, సోదరులు (సొంత, తండ్రి వైపు, తల్లి వైపు), వారి సంతానం, బాబాయిలు, మరియు భర్త వంటి బంధుత్వాలను అరబిక్ పరిభాషతో సహా వివరించారు. ఈ వారసుల ప్రాధాన్యత క్రమాన్ని మరియు ఏ సందర్భాల్లో ఎవరు వారసులు అవుతారో కూడా స్పష్టం చేశారు.

[Source of the image: Inheritance Regulations &. Exhortations – English , by Muhammad al-Jilbaly)

షరియా ప్రకారం, మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తిలో వాటా పొందే అర్హత ఉన్న పురుషులు మొత్తం 15 మంది ఉన్నారు. వీరి వరుస క్రమం మరియు బంధుత్వాల వివరణ క్రింద ఇవ్వబడింది:

  1. అల్-ఇబ్న్ (الِابْن) – కొడుకు:
    మరణించిన వ్యక్తి యొక్క సొంత కుమారుడు.
  2. ఇబ్నుల్ ఇబ్న్ (ابْنُ الِابْن) – కొడుకు యొక్క కొడుకు (మనవడు):
    కేవలం కొడుకు వైపు మనవడు మాత్రమే. కూతురు వైపు మనవడు ఇందులో రాడు. (కొడుకు బ్రతికి లేనప్పుడు మనవడికి హక్కు వస్తుంది).
  3. అల్-అబ్ (الْأَب) – తండ్రి:
    మరణించిన వ్యక్తి యొక్క తండ్రి.
  4. అల్-జద్ / అబుల్ అబ్ (أَبُو الْأَب) – తాత (తండ్రి యొక్క తండ్రి):
    ఇక్కడ తండ్రి వైపు తాత మాత్రమే వస్తారు. తల్లి వైపు తాత (తల్లి తండ్రి) వారసుడు కాడు.
  5. అల్-అఖ్ అష్-షకీక్ (الْأَخُ الشَّقِيق) – సొంత సోదరుడు:
    ఒకే తల్లి మరియు ఒకే తండ్రికి పుట్టిన సోదరుడు (అన్న లేదా తమ్ముడు).
  6. అల్-అఖ్ లి-అబ్ (الْأَخُ لِأَب) – తండ్రి వైపు సోదరుడు:
    తండ్రి ఒక్కరే కానీ, తల్లులు వేరువేరుగా ఉన్న సోదరులు. (ఉదాహరణకు: తండ్రికి ఇద్దరు భార్యలు ఉండి, వేరే భార్య ద్వారా పుట్టిన కొడుకు).
  7. అల్-అఖ్ లి-ఉమ్ (الْأَخُ لِأُم) – తల్లి వైపు సోదరుడు:
    తల్లి ఒక్కరే కానీ, తండ్రులు వేరువేరుగా ఉన్న సోదరులు. (ఉదాహరణకు: తల్లికి రెండవ పెళ్లి జరిగి, ఆ భర్త ద్వారా పుట్టిన కొడుకు).
  8. ఇబ్నుల్ అఖ్ అష్-షకీక్ (ابْنُ الْأَخِ الشَّقِيق) – సొంత సోదరుని కొడుకు:
    సొంత అన్నయ్య లేదా తమ్ముడి కుమారుడు (మేనల్లుడు).
  9. ఇబ్నుల్ అఖ్ లి-అబ్ (ابْنُ الْأَخِ لِأَب) – తండ్రి వైపు సోదరుని కొడుకు:
    తండ్రి వైపు సోదరుడికి పుట్టిన కుమారుడు.
    (గమనిక: తల్లి వైపు సోదరుని కుమారుడికి వారసత్వ హక్కు ఉండదు).
  10. అల్-అమ్ అష్-షకీక్ (الْعَمُّ الشَّقِيق) – సొంత బాబాయి/పెదనాన్న:
    మరణించిన వ్యక్తి యొక్క తండ్రికి సొంత సోదరుడు (ఒకే తల్లిదండ్రులు).
  11. అల్-అమ్ లి-అబ్ (الْعَمُّ لِأَب) – తండ్రి వైపు బాబాయి/పెదనాన్న:
    తండ్రికి సవతి సోదరుడు (తండ్రి ఒక్కరే, తల్లులు వేరు).
    (గమనిక: తండ్రికి తల్లి వైపు సోదరుడు అంటే మేనమామ, ఇక్కడ వారసుడు కాడు).
  12. ఇబ్నుల్ అమ్ అష్-షకీక్ (ابْنُ الْعَمِّ الشَّقِيق) – సొంత బాబాయి కొడుకు:
    తండ్రి యొక్క సొంత సోదరుని కుమారుడు.
  13. ఇబ్నుల్ అమ్ లి-అబ్ (ابْنُ الْعَمِّ لِأَب) – తండ్రి వైపు బాబాయి కొడుకు:
    తండ్రి యొక్క సవతి సోదరుని (తండ్రి వైపు) కుమారుడు.
  14. అజ్-జౌజ్ (الزَّوْج) – భర్త:
    మరణించిన స్త్రీ యొక్క భర్త. వివాహ బంధం ఉన్నందున ఇతను వారసుడవుతాడు.
  15. అల్-ముఅతిక్ (الْمُعْتِق) – బానిసకు విముక్తి కలిగించిన యజమాని:
    ఇస్లామిక్ చరిత్ర ప్రకారం, ఒక యజమాని తన బానిసకు స్వేచ్ఛను ప్రసాదిస్తే, ఆ విముక్తి పొందిన బానిస మరణించినప్పుడు అతనికి వేరే వారసులు ఎవరూ లేకపోతే, ఆస్తి అతనికి విముక్తిని ప్రసాదించిన మాజీ యజమాని (లేదా అతని పురుష వారసుల)కి చెందుతుంది.

ఈ 15 మంది పురుషులు ఇస్లామిక్ చట్టం ప్రకారం వారసత్వానికి అర్హులు. అయితే, వీరందరికీ ఒకేసారి ఆస్తి లభించదు. దగ్గరి బంధువులు ఉన్నప్పుడు (ఉదా: కొడుకు), దూరపు బంధువులు (ఉదా: మనవడు లేదా సోదరుడు) ఆస్తికి అనర్హులు అవుతారు. ఈ ప్రాధాన్యత క్రమాన్ని బట్టి ఆస్తి పంపకం జరుగుతుంది.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44673

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

వారసత్వపు విద్యను “సగం జ్ఞానం” అని ఎందుకు అన్నారు? ఒక వ్యక్తి మరణానికి ముందే తన ఆస్తిని పంచడం ఎందుకు తప్పు? [వీడియో & టెక్స్ట్]

వారసత్వపు విద్యను “సగం జ్ఞానం” (నిస్ఫుల్ ఇల్మ్) అని ఎందుకు అన్నారు?
ఒక వ్యక్తి మరణానికి ముందే తన ఆస్తిని పంచడం ఎందుకు తప్పు?
సయీద్ అహ్మద్ నజీరి ( హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=uAM16bDgk_k

సోదరులారా, ఈ ప్రసంగంలో వారసత్వపు విద్యను “సగం జ్ఞానం” (నిస్ఫుల్ ఇల్మ్) అని ఎందుకు అన్నారనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వబడింది. దీనికి మూడు కారణాలు వివరించబడ్డాయి: 1) దాని ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పడానికి, 2) మానవ జీవితం రెండు స్థితులలో (జీవితం మరియు మరణం) ఉంటుంది, మరియు ఈ విద్య మరణానంతర స్థితికి సంబంధించినది కాబట్టి, 3) సంపద రెండు మార్గాల్లో (స్వచ్ఛందంగా మరియు బలవంతంగా) వస్తుంది, మరియు వారసత్వం బలవంతంగా వచ్చేది కాబట్టి. ఇంకా, ఒక వ్యక్తి మరణానికి ముందే తన ఆస్తిని పంచడం ఎందుకు తప్పు అనే విషయం కూడా స్పష్టం చేయబడింది, ఎందుకంటే అలా చేయడం వల్ల కొడుకు తండ్రి కన్నా ముందు చనిపోతే అతని హక్కు కోల్పోవడం, భార్య మరియు తల్లిదండ్రుల హక్కులను విస్మరించడం, మరియు భవిష్యత్తులో కొత్త వారసులు వస్తే వారి హక్కులు కోల్పోవడం వంటి అనేక సమస్యలు తలెత్తుతాయి. వారసత్వం అనేది ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాతే వర్తిస్తుంది, అంతకు ముందు కాదు.

బిస్మిల్లాహిర్రహ్మానిర్రహీం. అల్ హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్, వబిహీ నస్త’ఈన్, వస్సలాతు వస్సలామ్ అలా రసూలిహిల్ కరీమ్, అమ్మా బా’ద్.

సోదరులారా, విద్యార్థులారా లాస్ట్ క్లాస్ లో మనం ఈ వారసత్వపు విద్య గురించి ఇంట్రడక్షన్ తెలుసుకున్నాం. ఈ విద్య అసలు ఏమిటి? ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత ఏంటి? ఈ విద్య మనం ఎందుకు నేర్చుకోవాలి? ఈ కొన్ని విషయాలు అల్ హందులిల్లాహ్ మనం తెలుసుకున్నాం.

అయితే లాస్ట్ క్లాస్ లో ఏదైతే ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి కొన్ని హదీసులు మరియు సహాబా యొక్క అఖ్వాల్ (మాటలు) మీ ముందు పెట్టడం జరిగిందో, దానిలో హజ్రత్ ఉమర్ రదియల్లాహు అన్హు చెప్పిన ఒక మాట కూడా మీ ముందు పెట్టడం జరిగింది. దాని ద్వారా ఒక సోదరుడు మనకి ఒక ప్రశ్న అడిగారు. హజ్రత్ ఉమర్ రదియల్లాహు అన్హు ఇలా తెలుపుతున్నారు, “ఇల్ముల్ మీరాస్ నిస్ఫుల్ ఇల్మ్”. ఈ వారసత్వపు విద్య సగం విద్య అని తెలిపారు. అయితే ఈ విద్యను సగం విద్య ఎందుకు అన్నారు? అని ఒక ప్రశ్న మన ముందుకు వచ్చింది. ఇన్ షా అల్లాహ్, మొట్టమొదటిగా ఆ విషయాన్ని మీ ముందు వివరించడం జరుగుతుంది. దాని తర్వాత ఇన్ షా అల్లాహ్ మనం మిగతా విషయాలు తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిద్దాం.

సోదరులారా, వారసత్వపు విద్యను “సగం జ్ఞానం” అని ఎందుకు అభివర్ణించారనే దానిపై ఇస్లామీయ పండితులు (ఉలమాలు) కొన్ని వివరణలు ఇచ్చారు. ఆ కారణాలను ఇప్పుడు వివరంగా పరిశీలిద్దాం.

కారణం 1: విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పడానికి

మొదటి కారణం, ఈ విద్య యొక్క అత్యున్నత ప్రాముఖ్యతను తెలియజేయడానికే అలా అన్నారు. ప్రజలందరూ ఈ జ్ఞానాన్ని తప్పనిసరిగా నేర్చుకోవాలని ప్రోత్సహించే ఉద్దేశంతో, దీనిని “సగం జ్ఞానం”తో పోల్చడం జరిగింది. ఒక పెద్ద విషయంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన భాగాన్ని ఎత్తిచూపి, దాని ద్వారా మొత్తం విషయాన్ని సూచించే పద్ధతి ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి శైలిలో ఉంది.

ఉదాహరణ 1 (నమాజ్): నమాజ్‌లో నిలబడటం (ఖియామ్), వంగడం (రుకూ), సాష్టాంగపడటం (సజ్దా) వంటి అనేక భాగాలున్నాయి. అయినప్పటికీ, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) కొన్నిసార్లు “సజ్దా” అనే పదాన్ని మొత్తం నమాజ్‌కు (లేదా ఒక రకాత్‌కు) ప్రత్యామ్నాయంగా వాడేవారు. ఎందుకంటే, నమాజ్‌లోని అన్ని భాగాలలో సజ్దా అత్యంత ముఖ్యమైనది మరియు ఒక దాసుడు అల్లాహ్‌కు అత్యంత సమీపంగా ఉండే స్థితి.

ఉదాహరణ 2 (హజ్): హజ్ యాత్రలో మినా, ముజ్దలిఫాలలో బస చేయడం, షైతాన్‌కు రాళ్ళు విసరడం (రమ్యుల్ జమరాత్) వంటి అనేక ఆచారాలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు:

الْحَجُّ عَرَفَةُ
[అల్-హజ్జు అరఫా]

అంటే, “హజ్ అంటే అరఫా(లో నిలబడటమే)”. ఎందుకంటే హజ్‌లోని అన్ని కర్మలలో అరఫా మైదానంలో నిలబడటం అత్యంత ముఖ్యమైనది మరియు తప్పనిసరి.

ఈ ఉదాహరణల మాదిరిగానే, అన్ని రకాల ఇస్లామీయ జ్ఞానంలో వారసత్వపు విద్యకు ఉన్న ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను స్పష్టం చేయడానికి హజ్రత్ ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హు) దానిని “సగం జ్ఞానం” అని పేర్కొన్నారు.

కారణం 2: మానవ జీవితంలోని రెండు స్థితులకు సంబంధించిన జ్ఞానం

పండితులు అందించే మరొక వివరణ, మానవుని రెండు ప్రాథమిక స్థితులకు సంబంధించినది:

జీవించి ఉన్న స్థితి: మనం నేర్చుకునే చాలా రకాల విద్యలు (జ్ఞానాలు) ఒక వ్యక్తి జీవించి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే అతనికి ఉపయోగపడతాయి.

మరణించిన తర్వాతి స్థితి: దీనికి విరుద్ధంగా, వారసత్వపు విద్య అనేది ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత మాత్రమే అమలులోకి వచ్చే ప్రత్యేకమైన జ్ఞానం.

ఈ కోణంలో చూస్తే, మానవ అస్తిత్వాన్ని ఒక సగం జీవితం, మరో సగం మరణానంతర జీవితంగా విభజిస్తే, మరణానంతర స్థితితో నేరుగా సంబంధం ఉన్న ఈ జ్ఞానాన్ని “సగం జ్ఞానం” అని పిలవడం సముచితం.

కారణం 3: సంపదను పొందే రెండు మార్గాలకు సంబంధించిన జ్ఞానం

మూడవ వివరణ, మానవుడు సంపదను పొందే రెండు ప్రాథమిక మార్గాల గురించి వివరిస్తుంది:

స్వచ్ఛంద సంపాదన: ఒక వ్యక్తి వ్యాపారం, ఉద్యోగం లేదా శ్రమ ద్వారా తాను కోరుకొని, ప్రయత్నించి సంపదను ఆర్జిస్తాడు. ఇది సంపదను పొందే మార్గాలలో ఒక సగం.

బలవంతపు సంపాదన (వారసత్వం): ఒక వ్యక్తి తాను కోరుకోకుండా, ఎలాంటి ప్రయత్నం చేయకుండానే, ఒక కుటుంబ సభ్యుడు మరణించినప్పుడు చట్టప్రకారం (బలవంతంగా) అతని ఆస్తికి వారసుడవుతాడు. ఇది సంపదను పొందే మార్గాలలో రెండవ సగం.

ఈ విధంగా, సంపదను ఆర్జించే ఈ రెండు ప్రధాన మార్గాలలో ఒకటైన వారసత్వాన్ని పూర్తిగా వివరించే ఈ జ్ఞానాన్ని “సగం విద్య” అని అభివర్ణించారు.

ఈ మూడు కారణాలను పరిశీలించినప్పుడు, హజ్రత్ ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హు) చెప్పిన మాట యొక్క లోతు మరియు వారసత్వపు విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత మనకు స్పష్టమవుతుంది.

వారసత్వానికి సంబంధించి మన సమాజంలో సాధారణంగా కనిపించే ఒక ముఖ్యమైన మరియు సున్నితమైన విషయం గురించి ఇప్పుడు చర్చిద్దాం. ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత, అతని ఆస్తి సాధారణంగా అతని భార్య, పిల్లలకు చెందుతుంది. అయితే, భవిష్యత్తులో తన పిల్లల మధ్య ఆస్తి విషయమై ఎలాంటి గొడవలు, మనస్పర్థలు రాకూడదనే సదుద్దేశంతో, కొంతమంది తాము జీవించి ఉండగానే తమ ఆస్తిని పంచివేస్తుంటారు.

ఈ ఆలోచన చాలామందికి వస్తుంది మరియు చాలామంది దీనిని ఆచరణలో కూడా పెడుతున్నారు. అయితే, ఇస్లామీయ ధర్మశాస్త్రం ప్రకారం ఇలా చేయడం సరైనదేనా? ఇది తప్పా లేక ఒప్పా? అని మనం తెలుసుకోవాలి.

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ఒక వ్యక్తి తాను మరణించక ముందే తన వారసత్వపు ఆస్తిని పంచడం తప్పు. ఎందుకంటే దీనివల్ల అనేక రకాల సమస్యలు మరియు అన్యాయాలు జరిగే అవకాశం ఉంది. ఆ కారణాలను ఇప్పుడు వివరంగా పరిశీలిద్దాం.

మరణానికి ముందే ఆస్తిని పంచడం ఎందుకు తప్పు?

1. ఇస్లామీయ వారసత్వ నియమాలను ఉల్లంఘించడం:

మొదటి సమస్య, ఆస్తిని ఎలా పంచాలి అనే దానిపైనే వస్తుంది. ఒక వ్యక్తి బ్రతికి ఉండగా తన ఆస్తిని పంచుతున్నప్పుడు, అతను ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసులలో నిర్దేశించిన వారసత్వపు ఫార్ములాలను అనుసరిస్తున్నాడా లేక తన ఇష్టానుసారం పంచుతున్నాడా? చాలా సందర్భాలలో, షరీఅత్ నియమాలను పక్కనపెట్టి, అందరికీ సమానంగానో లేదా తమకు ఇష్టమైన వారికి ఎక్కువ గానో పంచుతారు. ఇది ఇస్లామీయ చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడమే అవుతుంది.

2. హక్కులేని వారికి వాటా వెళ్ళే ప్రమాదం:

ఇస్లామీయ వారసత్వపు చట్టం ప్రకారం, యజమాని మరణించే సమయానికి జీవించి ఉన్నవారికి మాత్రమే ఆస్తిలో హక్కు ఉంటుంది.

ఉదాహరణకు, ఒక తండ్రి తన ఆస్తిని బ్రతికి ఉండగానే తన ముగ్గురు కొడుకులకు పంచాడని అనుకుందాం. దురదృష్టవశాత్తు, ఆ తండ్రి కంటే ముందే ఆ ముగ్గురిలో ఒక కొడుకు మరణిస్తే, షరీఅత్ ప్రకారం, ఆ చనిపోయిన కొడుకుకి తండ్రి ఆస్తిలో ఎలాంటి వాటా లభించదు.

కానీ, ముందే పంచడం వల్ల, అతనికి చట్ట ప్రకారం హక్కులేని ఆస్తి అన్యాయంగా వెళ్ళిపోతుంది. ఇది మిగిలిన ఇద్దరు కొడుకుల హక్కును హరించడమే అవుతుంది. మరణం ఎవరికి ఎప్పుడు వస్తుందో తెలియదు కాబట్టి, ఈ సమస్య తలెత్తే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

3. ఇతర ముఖ్య హక్కుదారులను విస్మరించడం:

సాధారణంగా ఆస్తిని ముందే పంచేవారు తమ దృష్టిని కేవలం కొడుకులు, కూతుర్ల మీదనే పెడతారు.

అయితే, ఇస్లామీయ చట్టం మరణించిన వ్యక్తి యొక్క భార్యకు, మరియు బ్రతికివుంటే అతని తల్లిదండ్రులకు కూడా ఆస్తిలో నిర్దిష్టమైన, తప్పనిసరి వాటాను కేటాయించింది. బ్రతికి ఉండగానే పంచే ప్రక్రియలో, ఈ ముఖ్యమైన హక్కుదారులను తరచుగా విస్మరించడం జరుగుతుంది. ఇది వారికి ఖుర్ఆన్ ప్రసాదించిన హక్కును నిరాకరించడమే.

4. భవిష్యత్తులో కొత్త వారసులు వచ్చే అవకాశం:

ఒక వ్యక్తి తన ఆస్తిని పంచిన తర్వాత భవిష్యత్తులో మరో వివాహం చేసుకోవచ్చు లేదా అతనికి కొత్తగా పిల్లలు పుట్టవచ్చు. ఈ కొత్త భార్య లేదా పిల్లలు కూడా చట్టబద్ధమైన వారసులే.

కానీ, ఆస్తి అప్పటికే పంచివేయబడటం వల్ల, వారు తమ వారసత్వపు హక్కును పూర్తిగా కోల్పోతారు. ఇది జరగబోయే తరానికి అన్యాయం చేయడమే అవుతుంది.

5. యజమాని తన హక్కును, ఆర్థిక భద్రతను కోల్పోవడం:

ఒక వ్యక్తి తన ఆస్తిని పిల్లల పేరిట బదిలీ చేసిన క్షణం నుండి, చట్ట ప్రకారం ఆ ఆస్తిపై అతనికి ఎలాంటి యజమాన్య హక్కు ఉండదు.

దీనివల్ల, వృద్ధాప్యంలో అతను ఆర్థికంగా నిస్సహాయ స్థితికి చేరుకునే ప్రమాదం ఉంది. ఆస్తి చేతికి వచ్చిన తర్వాత పిల్లలు తమ తల్లిదండ్రుల బాధ్యతను విస్మరించిన సందర్భాలు సమాజంలో కోకొల్లలు. ఇది ఆస్తిని ఇచ్చిన తల్లిదండ్రులను అగౌరవపరచడమే కాకుండా, వారిని తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురిచేస్తుంది.

ముగింపు:

వారసత్వం (మీరాస్) అనేది ఖచ్చితంగా ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాతే అమలులోకి వచ్చే ఒక దైవిక చట్టం. అల్లాహ్ త’ఆలా ఖుర్ఆన్‌లో నిర్దేశించిన నియమాలు ఒక వ్యక్తి మరణానంతరం ఎలాంటి గొడవలు లేకుండా, ప్రతి హక్కుదారునికి వారి వాటా న్యాయబద్ధంగా చేరాలనే ఉద్దేశంతోనే ఇవ్వబడ్డాయి. మరణానికి ముందే ఆస్తిని పంచడం అనేది ఈ దైవిక నియమాలను పక్కనపెట్టడమే అవుతుంది మరియు పైన వివరించిన అనేక తప్పులకు, అన్యాయాలకు దారితీస్తుంది. అందువల్ల, ఈ పద్ధతి షరీఅత్‌కు విరుద్ధం.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44642

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

వారసత్వపు విద్య : పరిచయం మరియు ప్రాముఖ్యత [వీడియో & టెక్స్ట్]

వారసత్వపు విద్య : పరిచయం మరియు ప్రాముఖ్యత
సయీద్ అహ్మద్ నజీరి ( హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=FxboRIHE2xs [20 నిముషాలు]

మహోదయులారా, ఈ ఉపన్యాసంలో ఇస్లాంలో విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత, ప్రత్యేకంగా వారసత్వపు విద్య (ఇల్ముల్ ఫరాయిజ్) గురించి వివరించబడింది. ఇస్లాంలో తఫ్సీర్, హదీస్, ఫిఖ్హ్ వంటి అనేక రకాల విద్యలు ఉన్నాయని, అలాగే వారసత్వపు విద్య కూడా ఒక ముఖ్యమైన భాగమని ప్రస్తావించబడింది. వారసత్వపు విద్య అంటే ఏమిటి, ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత అతని ఆస్తిని ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసుల వెలుగులో ఎవరికి, ఎలా మరియు ఎంత పంచాలి అనే జ్ఞానం. ఈ విద్య యొక్క మూలం సాక్షాత్తు అల్లాహ్ యేనని, దాని ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతూ ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం దానిని నేర్చుకోమని మరియు ఇతరులకు నేర్పమని ప్రోత్సహించారని హదీసుల ద్వారా స్పష్టం చేయబడింది. ఈ జ్ఞానం లోపించడం వల్ల సమాజంలో ఎలాంటి సమస్యలు తలెత్తుతాయో, మరియు హరామ్ మార్గంలో సంపదను పొందినట్లు అవుతుందో కూడా వివరించబడింది.

అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు. అల్ హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్ వబిహీ నస్తఈన్ వస్సలాతు వస్సలామ్ అలా రసూలిహిల్ కరీమ్ అమ్మా బాద్.

మహా సోదరులారా! ఎలాగైతే మౌలానా నసీరుద్దీన్ జామిఈ గారు మీ ముందు ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి ఖుర్ఆన్ వెలుగులో కొన్ని మాటలు మీ ముందు పెట్టడం జరిగింది. నేను కూడా ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ రోజు ఈ క్లాసులో ఈ విద్య గురించి కొంచెం పరిచయం మరియు దీని గురించి ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసులో దీని ప్రాముఖ్యత గురించి ఏ విషయాలైతే మనకు తెలుపబడ్డాయో, ఆ విషయాలు ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా మీ ముందు పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తాను.

సోదరులారా! ఇస్లాంలో మనం చూసినట్లయితే చాలా రకాల విద్యలు ఉన్నాయి. ఇల్ముల్ హదీస్, ఇల్ముత్ తఫ్సీర్, ఇల్ముల్ ఫిఖ్హ్ అంటే తఫ్సీర్ యొక్క జ్ఞానం, ఖుర్ఆన్ కి సంబంధించిన జ్ఞానం, విద్య. హదీస్ కి సంబంధించిన విద్య. అలాగే ఫిఖ్హ్ అంటే ఖుర్ఆన్ మరియు హదీస్ లో నుంచి మనం ఎలా విషయాలు తీస్తాము, ఎలా మనం దానికి తెలుసుకోవాలి, దాని గురించి విద్య, అలా చాలా రకాల విద్యలు ఉన్నాయి. మనం మామూలుగా ఇస్లాం విద్యలు కాకుండా ఈ భూమిలో ఏదైతే జ్ఞానం ఉందో దాంట్లో కూడా మనం చూసినట్లయితే రకరకాల విద్యలు ఉన్నాయి. డాక్టర్ ఇది ఒక వేరే విద్య. ఇంజనీరింగ్ ఇది ఒక వేరే విద్య. లా ఇది ఒక వేరే విద్య. అలా చాలా విద్యల్లో చాలా రకాలు ఉన్నాయి. అలాగే ఇస్లాంలో ఏవైతే విద్యలు ఉన్నాయో, అవి కూడా చాలా రకాల విద్యలు ఉన్నాయి. దాంట్లో ఒక విద్య వారసత్వపు విద్య. అంటే వారసత్వపు విద్య అంటే ఏమిటి? వారసత్వం, ఇది మనకు తెలుసు. ఒక మనిషి చనిపోయిన తర్వాత ఏ వస్తువులైతే, డబ్బు అయినా సరే, ఆస్తులైనా సరే, ఏ వస్తువులైతే ఆ మనిషి వదిలి వెళ్తాడో, ఆ వారసత్వం, ఆ డబ్బుకి మనం ఏమంటాం? మీరాస్ అంటాం అరబీలో. మీరాస్ ఉర్దూలో అంటాం, తెలుగులో వారసత్వం.

ఈ డబ్బుల్ని మనం ఎవరికి ఇవ్వాలి? ఎలా ఇవ్వాలి? ఎంత ఇవ్వాలి? ఈ జ్ఞానంలో మనం ఏం నేర్చుకుంటామండీ? ఒక మనిషి చనిపోయిన తర్వాత ఆ మనిషి వదిలి వెళ్ళిన డబ్బు, ఆస్తులైనా ఏదైతే ఆ మనిషి వదిలి వెళ్తాడో అవి ఎవరికి ఇవ్వాలి? ఎంత ఇవ్వాలి? ఎలా ఇవ్వాలి? ఈ విషయాల్ని సంబంధించిన ఏదైతే జ్ఞానం ఉందో, ఏదైతే విద్య ఉందో, ఈ విద్యను అరబీలో ఇల్ముల్ ఫరాయిజ్, ఇల్ముల్ మీరాస్ అని అంటారు. రెండు పేర్లు అరబీలో ఉన్నాయి. ఇల్ముల్ ఫరాయిజ్ కూడా అంటారు, ఇల్ముల్ మీరాస్ కూడా అని అంటారు. ఇల్ముల్ మీరాస్ అంటే మీరాస్ అంటే వారసత్వం. ఫరాయిజ్ అంటే వాటాలు.

ఫరాయిజ్ ఒకవేళ మనం ఫరాయిజ్ ఒక మీనింగ్ మనం చూడాలనుకుంటే అరబీ లాంగ్వేజ్ లో డిక్షనరీలో వెళ్ళి మనం చూసినట్లయితే చాలా మీనింగ్ లు ఈ వర్డ్ కి ఉన్నాయి. ఆ మీనింగ్ లో ఒక మీనింగ్ ఏమిటి? ముక్కలు. ఖత’అ అని అరబీలో దీని మీనింగ్ ఉంటుంది. వజబ అని కూడా ఉంది. వజబ అంటే విధి. విధిగా, మన మీద ఏవైతే కొన్ని విషయాలు మన మీద కొన్ని విషయాలు మనకు విధించబడ్డాయి. నమాజ్ ఉంది, రోజా, జకాత్ అలా. అలాగే ఫర్జ్ ఒక మీనింగ్ ఖత’అ అంటే ముక్క, ముక్కలు. అంటే వాటాలు అని ఇప్పుడు దాంట్లో ఈ మీనింగ్ కూడా ఉంది కాబట్టి ఈ విద్యను ఇల్ముల్ ఫరాయిజ్ అని కూడా పేరు ఇవ్వడం జరిగింది. ఎందుకంటే ఈ విద్యలో ఏముంటుంది? ఆ మనిషి డబ్బుల్ని ఎవరికీ ఎలా ఇవ్వాలి? ఎంత వాటా ఎవరికి వెళ్తుంది? అనే విషయం అల్ హందులిల్లాహ్, ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ విద్యలో మనం తెలుసుకోవడం జరుగుతుంది.

అలాగే, ఈ విద్య ఫస్ట్ మనం తెలుసుకోవాల్సింది ఏమిటంటే, అసలు ఈ విద్య ఎవరు తీసుకొచ్చారు? అన్ని విద్యల గురించి మనం చూస్తాం. ప్రతి విద్యకు ఎవరో ఒకరు ఇన్వెన్షన్ చేస్తారు. అందరి ముందు తీసుకొని వస్తారు. అయితే ఈ విద్యను మన ముందు ఎవరు తీసుకొచ్చారు అని అంటే, ఈ విద్యను మన మీద, మన ముందుకి అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా తీసుకొచ్చారు. ఇస్లాం కి సంబంధించిన ఏ ఏ విద్యలైతే ఉన్నాయో, అన్ని విద్యలు మనకు అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా తరఫు నుంచి వచ్చినయి. అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా మరియు ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తరఫు నుంచి అన్ని విద్యలు మన దగ్గర వచ్చినయి. ఎందుకంటే చాలా మంది ఏమనుకుంటారంటే, ఈ విద్య ఒక విద్య కాదు, తర్వాత ఎవరో ఒకళ్ళు దీని గురించి పుస్తకాలు రాశారు, ఆ మనిషి తరఫు నుంచి ఈ విద్య, పుస్తకాలు రాసి ఉండొచ్చు. కానీ దీన్నికి సంబంధించిన మెయిన్ ఏవైతే ఫండమెంటల్స్ ఉన్నాయో, ఏవైతే మెయిన్ దీనికి సంబంధించిన మనకు ఫార్ములాస్ ఉన్నాయో, ఈ అన్నీ మనకు ఎక్కడ దొరుకుతాయి? ఖుర్ఆన్ లో దొరుకుతాయి, హదీస్ లో దొరుకుతాయి. కానీ దానికి ఒకచోట చాలా మంది జనాలు ఒక్కొక్క పుస్తకం రూపంలో మన ముందుకి తీసుకొని వచ్చారు. అంటే ఈ అన్నీ విషయాలు ఒకేచోట మనకు దొరకాలి, ఒకేచోట ఈజీగా మనకు దొరకాలనేసి తర్వాత వచ్చి కొంతమంది ఉలమాలు దీని గురించి పుస్తకాలు రాశారు కానీ, ఈ విద్య అనేది ఎక్కడ నుంచి పుట్టింది? ఈ విద్యని పుట్టించేవాడు కూడా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా. ఇస్లాంలో ఏవైతే విద్యలు ఉన్నాయో, అన్ని విద్యలకి ఒకవేళ మనం చూసినట్లయితే, ఆ విద్యలు ఏ ఏ ఫండమెంటల్స్ మీద అయితే ఉంటాయో, ఏ ఏ ఫార్ములాస్ మీద అయితే ఆ విద్యలు ఉంటాయో, ఆ అన్ని ఫార్ములాస్ మనకు ఖుర్ఆన్ మరియు హదీస్ లో దొరుకుతాయి. అయితే ఈ విద్య కూడా అలాంటిదే.

ఈ విద్య ఏ ఒక్క మానవుడి తరఫు నుంచి వచ్చినది కాదు. ఈ విద్య కూడా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా తరఫు నుంచి వచ్చింది. అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ విద్య గురించి చాలా ఫార్ములాస్ మనకు ఖుర్ఆన్ లోనే తెలిపాడు.

ఈ రోజు ఈ విద్య గురించి స్పెషల్ గా క్లాస్ పెట్టడానికి కారణం ఏమిటండీ? ఎందుకంటే ఈ విద్య చాలా మందికి తెలియదు. చాలా మంది ఈ విద్య నుంచి దూరంగా ఉన్నారు. కొన్ని విద్యలు ఎలా ఉన్నాయి అంటే, కొన్ని విషయాలు మన ఇస్లాంలో ఎలాంటివి ఉన్నాయి అంటే, ఆ విషయాలు ప్రతి ఒక్కరికి తెలవడం అవసరం. ప్రతి ఒక్కడు ఆ విషయాల్ని తెలుసుకోవాలి. ఎగ్జాంపుల్ గా నమాజ్ ఉంది. నమాజ్ ఎన్ని రకాతులు? ఎన్ని పూట్ల నమాజులు? ఏ టైంలో నమాజు? నమాజ్ ఎలా చదవాలి? నమాజ్ విధానం ఏమిటి? ఈ అన్నీ విషయాలు ప్రతి ఒక్కడు తెలుసుకోవాలి. ఎందుకంటే ప్రతి ఒక్కడు నమాజ్ చేయాల్సిందే. రోజా, దాని డీటెయిల్స్ ఏవైతే ఉన్నాయో, అవన్నీ ప్రతి ఒక్కడు తెలుసుకోవాలి. ఎందుకంటే ప్రతి ఒక్కడిపై ఇది విధించబడినది. ఇలాగే కొన్ని, కొన్ని విషయాలు ఎలా ఉన్నాయి అంటే, ఆ విషయాలు ఉలమాలు తెలుసుకుంటారు. ఎవరైతే ఉలమాలు ఉంటారో, వాళ్ళు తెలుసుకుంటారు. కానీ కొన్ని విషయాలు ఎలా, ఎలాంటివి అయితే ఉన్నాయో, కొన్ని విషయాలు ప్రతి ఒక్కడు తెలుసుకోవాల్సింది. అందుకని ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం మనకు హదీసులో ఇలా తెలిపారు, “తలబుల్ ఇల్మి ఫరీదతున్ అలా కుల్లి ముస్లిమిన్.” విద్య నేర్చుకోవడం ప్రతి ముస్లింపై విధించబడినది. ప్రతి ముస్లింపై వాజిబ్, కంపల్సరీ నేర్చుకోవాల్సిందే. అంటే ఏంటి? అన్ని విద్యలు కాదు. కొన్ని విద్యలు ఏ విద్యలైతే ప్రతి మనిషికి అవసరం పడతాయో, ఆ విద్యలు ప్రతి మనిషి నేర్చుకోవాలి. ఆ విద్యల్లో ఈ విద్య కూడా ఒకటి.

ఎందుకంటే ప్రతి ఇంట్లో ఎవరో ఒకళ్ళు చనిపోతూ ఉంటారు. మరణం అనేది అందరికీ వస్తుంది. మరణానన్ని ఎవరూ తిరస్కరించరు, ఇది రాదు అనేది, అలాంటి విషయం ఇది కాదు. ప్రతి ఇంట్లో ఎవరో ఒకళ్ళకి మరణం వస్తూ ఉంటుంది. ఎవరైతే మరణిస్తారో, వాళ్ళు వాళ్ళ వెనకాల చాలా ఆస్తులు వదిలి వెళ్తారు, డబ్బులు వదిలి వెళ్తారు. అయితే ఈ సమస్య, ఈ విషయం ఏంటంటే, ప్రతి ఒక్కరూ ఈ సమస్యకి, ప్రతి ఒక్కరి ముందు ఈ సమస్య వస్తుంది. అయితే ఇలాంటి విషయాలకి మనం ఏం చేసుకోవాలి? అందరూ తెలుసుకోవాలి. ప్రతి ఒక్క మనిషి ఈ విద్య నేర్చుకోవాలి. దీంట్లో ఏదైతే ఫార్ములాస్ అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా చెప్పారో, ఆ ఫార్ములాస్ నేర్చుకోవాలి. ఎందుకు? ఎందుకంటే, అది కూడా మనం గుర్తు పెట్టుకోవాలి.

ఈ విద్య ఎందుకు మనం అసలు నేర్చుకోవాల్సింది? ఎందుకు నేర్చుకోవాలంటే, ఒకవేళ ఎవరైతే చనిపోయారో, మరణించిన వారు ఏదైతే తన వెనకాల, ఆ మనిషి వెనకాల ఏదైతే ఆస్తులు వదిలి వెళ్ళారో, డబ్బులు వదిలి వెళ్ళారో, ఆ డబ్బుల్ని ఎవరో ఒకళ్ళు తీసుకోవాల్సిందే. కొడుకులు తీసుకోవాలి, భార్య తీసుకోవాలి, భార్య చనిపోతే భర్త తీసుకోవాలి, తండ్రి తీసుకోవాలి లేదంటే అన్న, చెల్లెలు ఎవరో ఒకళ్ళు తీసుకోవాల్సిందే. ఆ డబ్బు ఎవరో ఒకళ్ళకి చెందుతుంది. కానీ ఆ డబ్బు ఎవరికి ఎంతగా చెందాలో, అలా చెందితే అది కరెక్ట్ వేలో వెళ్ళినట్టు. ఒకవేళ ఎవరికీ అయితే ఆ డబ్బులు హక్కు లేదో, వాళ్ళు ఆ డబ్బు తీసుకుంటే, లేదంటే, లేకుండా ఎవరికైతే హక్కు ఉంది, కానీ ఆ హక్కు నుంచి ఎక్కువ ఒక మనిషి తీసుకుంటున్నాడు అంటే, ఒకవేళ ఇలా, ఇలా జరిగినట్లయితే, ఆ మనిషి తప్పు దారిలో వెళ్ళి ఆ డబ్బు తిన్నవాడు అవుతాడు. మరియు ఇది హరామ్. మనం, మనకు తెలుసు, హరామ్ దారి నుంచి మనం ఒకవేళ డబ్బు సంపాదిస్తే, చాలా నష్టాలు మనకు మన జీవితంలో వస్తాయి మరియు ప్రళయ దినం నాడు కూడా మనకు చాలా నష్టాలు దీని వల్ల జరుగుతాయి. హరామ్ దారుల ద్వారా డబ్బు సంపాదించడంలో ఇది కూడా ఒక దారి. చాలా మంది ఏమనుకుంటారు హరామ్ దారులు అంటే వడ్డీ మరియు లంచం మరియు ఎవరికన్నా ద్రోహం చేసి, మోసం చేసి డబ్బు సంపాదించడం, అబద్ధం చెప్పి బిజినెస్ చేసి డబ్బు సంపాదించడం, ఈ అన్నీ కూడా హరామ్ దారుల ద్వారా డబ్బు సంపాదించడమే. అలాగే, ఒకవేళ ఎవరైనా ఈ వారసత్వపు డబ్బులు ఏవైతే ఉన్నాయో, దాంట్లో కూడా ఎవరికైతే హక్కు లేదో, వాళ్ళకి ఇస్తారు, లేదంటే హక్కు ఉన్నా సరే, ఎంత హక్కు ఉందో దానికన్నా ఎక్కువ తీసుకుంటారో, ఒకవేళ ఇలా జరిగినా కూడా ఆ మనిషి హరామ్, నిషేధించిన దారి నుంచి డబ్బు సంపాదించినట్లు మరియు ఆ మనిషికి కూడా ఆ అన్ని నష్టాలు, ఆ అన్ని నష్టాలు, ఆ మనిషి కూడా విత్, అన్ని, అన్ని నష్టాలు ఆ మనిషికి కూడా కలుగుతాయి. అన్ని నష్టాలు. ఎలాగైతే మనకు ఖుర్ఆన్ హదీసులో ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలిపారు, ఎవరైతే తప్పు దారి నుంచి, హరామ్ దారిలో నుంచి డబ్బు సంపాదిస్తారో, అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఆ వ్యక్తి దుఆని అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా స్వీకరించరు. ఆ వ్యక్తి ఎంత దుఆ చేసినా, ఎంత దుఆ చేసినా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఆ వ్యక్తి దుఆని వినరు. విన్నా సరే అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఆ వ్యక్తి దుఆని ఎప్పటికీ స్వీకరించరు. ఆ వ్యక్తి ఏదైతే అడుగుతారో, అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఆ వ్యక్తికి ఇవ్వరు.

అయితే మనం చూస్తాము, మన సమాజంలో చాలా మంది మంచి మంచి అంటే దీన్దార్ ఫ్యామిలీస్ ఎవరికైతే అంటారో, అంటే ఏ ఫ్యామిలీలో అయితే దీన్ మీద, ఇస్లాం మీద, ఇస్లాం ని ఎక్కువ ప్రయారిటీ ఇస్తారో, ఇస్లాం మీద నడవడానికి ఎక్కువ ట్రై చేస్తారో, అలాంటి ఫ్యామిలీస్ లో కూడా మనం చూస్తాం, ఈ విద్య గురించి, ఈ డబ్బు గురించి మనం కరెక్ట్ గా ఎవరికైతే ఎంత హక్కు వెళ్ళాలో, ఆ హక్కు వెళ్ళదు. ఈ అన్ని పరిస్థితులు, ఈ అన్ని విషయాలు మనం చూస్తున్నాం. అందుకని ప్రతి ఒక్కరూ ఈ విద్యని నేర్చుకోవాలి. ప్రతి ఒక్కరూ నేర్చుకొని, ఎవరికి ఎంత డబ్బు వెళ్తుంది, ఎవరికి ఎంత హక్కు ఉంది, అది తెలుసుకొని, ఆ అందరికీ, ఎవరెవరైతే హక్కుదారులు ఉన్నారో, ఆ హక్కుదారుల వరకు ఆ డబ్బు మనం చేర్చేలా ప్రయత్నం చేయాలి.

అయితే మహా సోదరులారా! ఈ విద్య మనం ఎందుకు నేర్చుకుంటామంటే మనం ఎలాగైతే ఇప్పుడు మనం తెలుసుకున్నాం, ప్రతి హక్కు వారికి వాళ్ళ హక్కు చేరాలి మరియు ఎవరూ కూడా హరామ్ దారి నుంచి, నిషేధించిన దారి నుంచి డబ్బు తినకూడదు. అందుకని మనం ఈ విద్య నేర్చుకుంటాం. ఈ విద్య గురించి చాలా ప్రాముఖ్యతలు మనకు ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసులో తెలపబడ్డాయి. ఎలాగైతే ఒక ప్రాముఖ్యత మన నసీరుద్దీన్ జామిఈ గారు మీ ముందు ఖుర్ఆన్ వెలుగులో చెప్పారు:

تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ
[తిల్క హుదూదుల్లాహ్]
ఇవి అల్లాహ్ నిర్ధారించిన హద్దులు. (4:13)

అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా చెప్పారు. ఇవి అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా హద్దులు. అంటే ఆ ఆయత్ ముందు అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా కొన్ని ఆయతుల్లో ఈ వారసత్వపు విద్య గురించి కొన్ని ఫార్ములాస్ అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా చెప్పారు. అంటే ఎవరికి ఎంత వాటా వెళ్తుంది? కొడుకుకి ఎంత, కూతురికి ఎంత? తల్లి ఉంటే తల్లికి ఎంత? నాన్న ఉంటే నాన్నకి ఎంత? అక్కాచెల్లెళ్ళు ఉంటే వాళ్ళకి ఎంత? ఇవన్నీ ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా మనం కూడా ఇన్ షా అల్లాహ్ వచ్చే క్లాసుల్లో నేర్చుకుందాం. కానీ ఈ అన్నీ అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా చెప్పిన తర్వాత ఏం చెప్తున్నారు? తిల్క హుదూదుల్లాహ్, ఇవి అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా హద్దులు. అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ విషయాల్ని చెప్పిన తర్వాత ఏమంటున్నారు? ఇవి అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా హద్దులు. అంటే దీంతో మనకు ఈ విద్య ప్రాముఖ్యత తెలుస్తుంది.

అలాగే మనం ఈ విద్య గురించి, ఈ విద్య ప్రాముఖ్యత గురించి ఒకవేళ మనం తెలుసుకోవాలనుకుంటే, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఒక హదీసులో ఇలా తెలిపారు, “త’అల్లముల్ ఖుర్ఆన్ వ అల్లిమూహున్ నాస్.” ఓ సహాబాలారా, ఓ మానవులారా, మీరు ఖుర్ఆన్ నేర్చుకోండి మరియు ఆ ఖుర్ఆన్ వేరే వాళ్ళకి కూడా నేర్పండి. దాని తర్వాత మళ్ళీ ఏం చెప్పారు? ఫస్ట్ ఖుర్ఆన్ గురించి చెప్పారు. ఖుర్ఆన్ గురించి చెప్పిన తర్వాత, మళ్ళీ ఏం చెప్పారు? “వ త’అల్లముల్ ఫరాయిద్ వ అల్లిమూహన్ నాస్.” మీరు ఎలాగైతే ఖుర్ఆన్ నేర్చుకుంటారో, ఖుర్ఆన్ అల్ హందులిల్లాహ్ మనలో ప్రతి ఒక్కడు ఖుర్ఆన్ నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. ఖుర్ఆన్ నేర్చుకోవడానికి అంటే, ఖుర్ఆన్ చదవడం, అలాగే ఖుర్ఆన్ ని బైహార్ట్ చేయడం, హిఫ్జ్ చేయడం. లేదంటే ఖుర్ఆన్ ని అర్థం చేసుకోవడం, దాని మీనింగ్ చదవడం, దాని తఫ్సీర్ చదవడం, ఈ అన్నీ ఖుర్ఆన్ నేర్చుకోవడంలో వచ్చేస్తుంది. ఖుర్ఆన్ నేర్చుకోవడంలో ఓన్లీ ఖుర్ఆన్ చదవడమే కాదు. ఖుర్ఆన్ చదవడం, ఖుర్ఆన్ ని బైహాట్ చేయడం, అలాగే ఖుర్ఆన్ కి సంబంధించిన విషయాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, ఆ అన్నీ తెలుసుకోవడం. అయితే అల్లాహ్ త, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఫస్ట్ మనకు ఏం చెప్పారు? మీరు ఖుర్ఆన్ నేర్చుకోండి మరియు ఈ ఖుర్ఆన్ ని ఇతరులకు నేర్పండి.

అలాగే ఖుర్ఆన్ నేర్చుకున్న తర్వాత, ఎలాగైతే మీరు ఖుర్ఆన్ నేర్చుకుంటున్నారో, ఖుర్ఆన్ గురించి మీరు ఎలాగైతే కష్టపడుతున్నారో, ఖుర్ఆన్ గురించి మీరు ఎలాగైతే టైం కేటాయిస్తున్నారో, అలాగే ఈ వారసత్వపు విద్య గురించి కూడా మీరు టైం కేటాయించండి. ఈ వారసత్వపు విద్య కూడా మీరు నేర్చుకోండి. ఎలాగైతే ఖుర్ఆన్ నేర్చుకుంటున్నారో, ఖుర్ఆన్ నేర్చుకున్న తర్వాత సెకండ్ విద్య ఏమైనా ఉంటే దానికి మీరు నేర్చుకోవాలి, దానికి మీరు ప్రాముఖ్యత ఇవ్వాలి అని అనుకుంటే, అది ఈ విద్యని మీరు ఇవ్వండి. ఈ వారసత్వపు విద్యను మీరు ప్రాముఖ్యత ఇవ్వండి. “వ త’అల్లముల్ ఫరాయిద్ వ అల్లిమూహన్ నాస్.” ఈ విద్య నేర్చుకోండి మరియు ఇతరులకు నేర్పండి.

“ఫ ఇన్నీ మ్ రుఉన్ మఖ్బూదున్.” ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్తున్నారు, నేను చనిపోయే మనిషి. అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఏదో ఒక రోజు నన్ను ఇక్కడి, ఈ లోకం నుంచి తన వైపుకు పిలుసుకుంటాడు. నేను చనిపోతాను. “ఫ ఇన్నీ మ్ రుఉన్ మఖ్బూదున్.” అంటే నేను ఉన్నంత కాలం మీకు ఎవరికీ ఏమైనా సమస్య ఎదురు వస్తే, నా దగ్గర వచ్చి ప్రశ్నించవచ్చు. నేను చెప్తాను, కానీ నేను ఎప్పటికీ ఉండనుగా. నేను ప్రళయ దినం వచ్చే వరకు నేను ఉండను. నాకు కూడా ఒక టైం ఉంది. ఆ టైం వచ్చిన తర్వాత నేను కూడా మరణిస్తాను. “ఫ ఇన్నీ మ్ రుఉన్ మఖ్బూదున్. వ ఇన్నల్ ఇల్మ సయుఖ్బద్.” ఎలాగైతే నేను మరణిస్తానో, నేను ఈ భూమి నుంచి ఇక్కడి నుంచి నేను ఎలాగైతే వెళ్ళిపోతానో, అలాగే ఒక టైం వస్తుంది, ప్రళయ దినం వచ్చే ముందు ఒక టైం వచ్చిద్ది. ఆ టైంలో ఈ అన్ని జ్ఞానాలు కూడా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా భూమి నుంచి తీసుకెళ్ళిపోతారు. ఈ అన్ని జ్ఞానాలు అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ భూమి నుంచి తీసుకొని వెళ్ళిపోతారు. ఈ విషయం మనకు హదీసుల్లో, చాలా హదీసుల్లో మనకు తెలుపబడింది. ఏ విషయం? జ్ఞానం ఈ భూమిలో అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా పెట్టరు. ఈ భూమిలో అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఏదైతే జ్ఞానం ఉందో, ఆ జ్ఞానాన్ని అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా తమ వైపుకు తీసుకుంటారు. అంటే ఎవరెవరి దగ్గరైతే జ్ఞానం ఉందో, దీని గురించి కూడా ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పారు, ఎవరెవరి దగ్గరైతే జ్ఞానం ఉందో, వాళ్ళందరినీ అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా మరణం ఇచ్చేస్తారు. దాని తర్వాత ఏమైద్ది? ఎవరి దగ్గరైతే జ్ఞానవంతులు ఈ భూమిలో లేకపోతే, జ్ఞానం ఎవరి దగ్గర ఉందో, వాళ్ళు వెళ్ళిపోయారు అంటే, ఈ భూమిలో జ్ఞానవంతులు లేరు, జ్ఞానం కూడా మిగిలి ఉండదు. అయితే ప్రవక్త చెప్తున్నారు, నేను కూడా ఈ భూమి నుంచి వెళ్ళిపోతాను, అలాగే ఈ విద్యలు కూడా ఈ భూమి నుంచి వెళ్ళిపోతాయి. దాని తర్వాత ఏమవుతుంది? “వ తద్ హరుల్ ఫితను హత్తా యఖ్తలిఫస్నాని ఫిల్ ఫరీదా.” దాని తర్వాత చాలా సమస్యలు వస్తాయి, చాలా విషయాలు, చాలా ఫితనాలు వస్తాయి.

దాని తర్వాత ఏమైద్ది? ఇద్దరు మనుషులు ఈ విద్య గురించి, ఈ విద్య అంటే దీంట్లో ఎవరెవరికైతే వాటా ఉందో, వారసత్వపు వాటాల గురించి ఇద్దరు పోట్లాడుతారు. ఏదైతే విద్య ఉందో, ఈ విద్య ఈ భూమి నుంచి తీసుకెళ్ళి, అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా తీసేసాడు. ఈ విద్య మొత్తం ఈ భూమి నుంచి దూరం అయిపోయిన తర్వాత ఏమవుతుంది? వారసత్వపు వాటాల గురించి ఇద్దరు మనుషులు పోట్లాడుతారు. “హత్తా యఖ్తలిఫస్నాని ఫిల్ ఫరీదా, లా యజిదాని అహదన్ యఫ్సిలు బైనహుమా.” మరియు వాళ్ళిద్దరూ పోట్లాడిన తర్వాత, వాళ్ళిద్దరి మధ్య ఎవరో ఒకళ్ళు వచ్చి, ఎవరో ఒకళ్ళు వచ్చి వాళ్ళిద్దరి గురించి ఆ సమస్యను పూర్తి చేయడానికి ఎవరినీ వాళ్ళు ఒక మనిషి కూడా వాడికి దొరకరు. ఇద్దరు పోట్లాడుతారు. ఆ ఇద్దరు పోట్లాడిన తర్వాత, ఆ ఇద్దరి సమస్యను పూర్తి చేయడానికి, ఆ ఇద్దరి సమస్యను, ఏదైతే వాళ్ళది ఏ సమస్యకైతే వాళ్ళు ఎదుర్కొన్నారో, ఆ సమస్యను దూరం చేయడానికి వాళ్ళు ఒక్క వ్యక్తిని కూడా ఈ భూమిలో ఎవరినీ కూడా వాళ్ళు చూడలేరు. ఒక్క వ్యక్తి కూడా ఈ విద్య గురించి చెప్పేవాడు ఈ భూమిలో ఉండడు. అందుకని ప్రవక్త ఏం చెప్పారు? ఈ సమయం, ఈ టైం వచ్చే ముందు మీరు ఏం చేయండి? ఈ విద్య నేర్చుకోండి మరియు ఇతరులకు నేర్పండి. అందుకనే మనం ఈ క్లాస్ పెట్టాము. దేనితో, దేని ద్వారా అయితే ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా మన అందరం ఈ విద్య నేర్చుకుంటాం మరియు ఎవరికైతే తెలియదో, వాళ్ళ వరకు, వాళ్ళ వరకు ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ విద్యను మనం చేర్చడానికి ప్రయత్నిస్తాం.

అలాగే హజ్రత్ ఉమర్ రదియల్లాహు అన్హు గారు ఒక హదీసులో ఇలా తెలుపుతున్నారు, హజ్రత్ ఉమర్ రదియల్లాహు అన్హు ఆయన యొక్క చెప్పిన మాట ఇది, “నిస్ఫుల్ ఇల్మ్ హువ ఇల్ముల్ ఫరాయిద్.” ఏదైతే విద్య మనకు ఈ భూమిలో ఉందో, ఈ అన్ని విద్యల్లో సగం విద్య ఈ వారసత్వపు విద్య. వారసత్వపు విద్య ఏదైతే విద్య ఉందో, ఇది సగం విద్య అని హజ్రత్ ఉమర్ రదియల్లాహు అన్హు గారు చెప్తున్నారు. అంటే దీని ప్రాముఖ్యతను మనందరి ముందు తెలియజేస్తున్నారు. ఇలాంటి వాక్యాల ద్వారా, ఇలాంటి ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఒక్క హదీసులు మరియు హజ్రత్ ఉమర్ రదియల్లాహు అన్హు గారు చెప్పిన మాట మరియు అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ, ఈ విద్యను గురించి ఏదైతే డీటెయిల్స్ మనకు ఖుర్ఆన్ లో చెప్పాడో, ఈ అన్నీ విషయాల ద్వారా మనకు ఏం తెలుస్తుంది? ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత మనందరికీ తెలుస్తుంది.

అయితే సోదరులారా, మనందరం ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఫస్ట్ తెలుసుకోవాలి. ఎందుకంటే ఎప్పుడైతే మనకు దీని ప్రాముఖ్యత తెలుస్తుందో, ఏ విషయం గురించి అయినా, దాని ప్రాముఖ్యత తెలిస్తే, ప్రతి మనిషి ఆ ప్రాముఖ్యతకరమైన విషయాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. అందుకని ఈ రోజు ఈ క్లాసులో మన నేను మీ ముందు ఈ విద్య గురించి, ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి చెప్పడం జరిగింది. ఎందుకంటే దీని ప్రాముఖ్యత ఇన్ షా అల్లాహ్ మనం తెలుసుకుంటే, దీన్ని నేర్చుకోవడానికి కూడా మనం ప్రయత్నిస్తాం.

అయితే మహా సోదరులారా, ఇంకా కొన్ని విషయాలు ఉన్నాయి. అంటే మనం టోటల్ గా క్లాస్ లో వెళ్ళే ముందు, ఇంకా రెండు మూడు విషయాలు ఇన్ షా అల్లాహ్ ఉన్నాయి. నెక్స్ట్ క్లాస్ లో ఆ విషయాలు తెలుసుకొని, టైం ఉంటే ఆ క్లాస్ లోనే ఇన్ షా అల్లాహ్ దీని గురించి మనం మాట మొదలు పెడతాం. లేదంటే నెక్స్ట్ క్లాస్ లో ఆ విషయాలు తెలిపి, మళ్ళీ దాని తర్వాత క్లాస్ లో ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ విద్య గురించి ఏదైతే అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా దీని గురించి మనకు ఖుర్ఆన్ లో తెలిపారో, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం హదీసులో మనకు తెలిపారో, మరియు అలాగే ఈ మనం ఎలా లెక్కలు వెయ్యాలి? ఎవరెవరికైతే ఎంత ఎంత వాటా వెళ్తుంది? దీనికి ఎలా మనం లెక్కలు వెయ్యాలి? ఇవన్నీ ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా డిటైల్డ్ గా మనం తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిద్దాం. ఇన్ షా అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా.

అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా తో దుఆ ఏమనగా, అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా మనందరికీ ఈ విద్య నేర్చుకొని ఇతరులకు ఈ విద్య నేర్పే సౌభాగ్యాన్ని కలిగించుగాక. మరియు అల్లాహ్ తబారక వ త’ఆలా ఈ విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యత తెలుసుకొనే సౌభాగ్యాన్ని మనందరికీ కలిగించుగాక. ఆమీన్. అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44503

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

మరణించిన వ్యక్తి యొక్క ఆస్తి పంపకాల్లో, అప్పులను తీర్చడం కంటే వసియ్యత్ (వీలునామా) అమలు చేయడం ఎందుకు ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది? [వీడియో & టెక్స్ట్]

అప్పు చెల్లించడం కన్నా ముందు వసియ్యత్ (వీలునామా) అమలుచేయడానికి ఎందుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది?
వక్త: సయీద్ అహ్మద్ నజీరి ( హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=0uuz_ft_bs8 [10 నిముషాలు]

మరణించిన వ్యక్తి యొక్క ఆస్తి పంపకాల్లో, అప్పులను తీర్చడం కంటే వసియ్యత్ లేదా సంకల్పాన్ని (Will, వీలునామా) అమలు చేయడం ఎందుకు ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది అనే విషయంపై ఈ ప్రసంగం వివరిస్తుంది. ఇస్లాం ధర్మంలో అప్పులు తీర్చడం తప్పనిసరి అయినప్పటికీ, ఖురాన్ మరియు హదీసులలో సంకల్పాన్ని ముందుగా ప్రస్తావించడానికి గల కారణాలను వక్త విశ్లేషించారు. దీనికి సంబంధించి ఉలమాలు తెలిపిన మూడు ప్రధాన కారణాలను ఆయన వివరించారు: 1. అప్పు ఇచ్చిన వ్యక్తి తన డబ్బును తిరిగి అడిగే అవకాశం ఉంటుంది, కానీ వసియ్యత్ ద్వారా లబ్ది పొందే వ్యక్తికి దాని గురించి తెలియకపోవచ్చు లేదా అడిగే అవకాశం ఉండకపోవచ్చు. 2. వారసులు అప్పులను గంభీరంగా తీసుకుంటారు కానీ, ఆస్తి మిగుల్చుకోవాలనే ఉద్దేశంతో సంకల్పాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసే అవకాశం ఉంది. 3. అప్పు అనేది ఒక వ్యక్తి యొక్క హక్కు (Haqq), కానీ సంకల్పం అనేది మరణించిన వ్యక్తి చేసే స్వచ్ఛంద మంచి పని. ఈ మంచి పనిని కాపాడటానికే అల్లాహ్ దీనికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.


షరియత్ ప్రకారం మరణించిన వ్యక్తి యొక్క ఆస్తికి సంబంధించిన హక్కులలో మొదటిది అంత్యక్రియల ఖర్చులు. ఆ తర్వాత రెండు ముఖ్యమైన అంశాలు ఉంటాయి: ఒకటి సంకల్పం (వసియ్యత్), రెండు అప్పు. అయితే, అల్లాహ్ తబారక వ తాలా మరియు ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) అప్పు కంటే ముందు సంకల్పాన్ని (వసియ్యత్) ఎందుకు ప్రస్తావించారు? వాస్తవానికి అప్పు తీర్చడం చాలా ముఖ్యమైనది అయినప్పటికీ, ఇస్లాంలో వసియ్యత్ కు ఈ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఎందుకు ఇవ్వబడింది అనే ప్రశ్నకు సమాధానం తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.

ఈ విషయంపై మన సొంత ఆలోచనల కంటే, ఇస్లామీయ పండితులు (ఉలమాలు) గ్రంథాల్లో రాసిన మరియు ప్రసంగాల్లో తెలిపిన వివరణలను మనం గమనించాలి. ఉలమాలు దీనికి సంబంధించి ప్రధానంగా మూడు కారణాలను విశ్లేషించారు. ఈ చిన్న విషయాన్ని గమనిస్తే ఇస్లాం యొక్క గొప్పతనం మనకు అర్థమవుతుంది.

మరణించిన వ్యక్తి ఎవరి దగ్గరైనా అప్పు తీసుకుని ఉంటే, ఆ విషయం అప్పు ఇచ్చిన వ్యక్తికి (Creditor) తెలుసు. ఒకవేళ మరణించిన వ్యక్తి అప్పు ఉన్న సంగతి వారసులకు తెలియకపోయినా, అప్పు ఇచ్చిన వ్యక్తి వచ్చి “మీ నాన్నగారో, మీ బంధువో నాకు డబ్బు బాకీ ఉన్నారు, అది ఇవ్వండి” అని కచ్చితంగా ప్రశ్నిస్తాడు. అంటే అప్పు విషయంలో హక్కును డిమాండ్ చేసే వ్యక్తి ఉన్నాడు.

కానీ, వసియ్యత్ (సంకల్పం) విషయంలో పరిస్థితి వేరుగా ఉంటుంది. మరణించిన వ్యక్తి తన ఆస్తిలో కొంత భాగం ఎవరికైనా ఇవ్వాలని రాసి పెట్టి ఉండవచ్చు లేదా ఎవరికైనా చెప్పి ఉండవచ్చు. కానీ ఎవరి కోసమైతే ఆ వసియ్యత్ చేయబడిందో, ఆ లబ్ధిదారునికి ఆ విషయం తెలియకపోవచ్చు. అటువంటప్పుడు, వారసులకు తెలిసినా వారు మౌనంగా ఉంటే, ఆ హక్కును అడిగేవారు ఎవరూ ఉండరు. అందుకే, అడిగేవారు లేకపోయినా ఆ మంచి పని ఆగకూడదని, అప్పుల కంటే ముందే వసియ్యత్ ను అమలు చేయాలని ఇస్లాం ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది.

వసియ్యత్ ను అమలు చేసే విషయంలో వారసులు తరచుగా నిర్లక్ష్యం వహించే అవకాశం ఉంది. “ఇప్పుడే తొందర ఏముంది? అడిగేవారు ఎవరూ లేరు కదా, తర్వాత చూద్దాం” అని లైట్ తీసుకుంటారు. వారి దృష్టి ముందుగా అప్పులు తీర్చడంపైన, ఆ తర్వాత మిగిలిన ఆస్తిని పంచుకోవడంపైన ఉంటుంది. మరణించిన వ్యక్తి తన పుణ్యం కోసమో లేదా ఇతరుల సహాయం కోసమో చేసిన ఆ సంకల్పాన్ని వారసులు పక్కన పెట్టే ప్రమాదం ఉంది. ఈ నిర్లక్ష్యాన్ని నివారించడానికే, అప్పుల కంటే ముందే వసియ్యత్ ను పూర్తి చేయాలని ఇస్లాం హెచ్చరించింది.

అప్పు అనేది కచ్చితమైన హక్కు (Strict Liability). అది ఎలాగైనా తీర్చాల్సిందే. అప్పు ఇచ్చిన వ్యక్తి ఒత్తిడి వల్లనో లేదా బాధ్యత వల్లనో అది చెల్లించబడుతుంది. కానీ వసియ్యత్ అనేది మరణించిన వ్యక్తి స్వచ్ఛందంగా చేసుకున్న ఒక మంచి పని. దీనిపై ఇతరులకు కచ్చితమైన చట్టపరమైన పట్టు ఉండకపోవచ్చు.

సాధారణంగా మానవులు కచ్చితమైన బాధ్యతలను (అప్పులు) ముందుగా పూర్తి చేస్తారు కానీ, స్వచ్ఛందమైన బాధ్యతలను (వసియ్యత్) విస్మరిస్తారు. అప్పు ఎలాగూ కచ్చితంగా చెల్లించబడుతుంది కాబట్టి, నిర్లక్ష్యానికి గురయ్యే అవకాశం ఉన్న వసియ్యత్ కు అల్లాహ్ మాటల ద్వారా ప్రాధాన్యత కల్పించారు. అంటే, మీరు అప్పుల జోలికి వెళ్లే ముందే, మరణించిన వ్యక్తి యొక్క వసియ్యత్ ను గౌరవించి దానిని పూర్తి చేయాలి.

ఈ కారణాల వల్లే, ఇస్లామీయ ధర్మశాస్త్రంలో అప్పు కంటే వసియ్యత్ (సంకల్పం) అమలుకు అంతటి ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడింది.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44647

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo

మృతుని ఆస్తి (తరికా)కి సంబంధించిన నాలుగు హక్కులు [వీడియో & టెక్స్ట్]

మృతుని ఆస్తి (తరికా)కి సంబంధించిన నాలుగు హక్కులు
https://www.youtube.com/watch?v=Jdv89p7DpNY [12 నిముషాలు]
వక్త: సయీద్ అహ్మద్ నజీరి ( హఫిజహుల్లాహ్)

ఈ ప్రసంగంలో వక్త ఇస్లాం ధర్మం ప్రకారం ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత, అతను వదిలి వెళ్ళిన ఆస్తి (తరికా) విషయంలో పాటించాల్సిన నియమాలను వివరించారు. మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తిపై మొత్తం నాలుగు హక్కులు ఉంటాయి. అవి: 1. అంత్యక్రియల ఖర్చులు, 2. మరణ శాసనం (వసియ్యత్) నెరవేర్చడం, 3. అప్పులు తీర్చడం, మరియు 4. మిగిలిన ఆస్తిని వారసులకు పంచడం. ఈ నాలుగు హక్కులను ఇదే వరుస క్రమంలో నెరవేర్చాలని వక్త స్పష్టం చేశారు.


ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత వదిలి వెళ్ళే డబ్బు, ఆస్తులు లేదా సంపదను ‘తరికా’ అని అంటారు. అరబ్బీ భాషలో ‘తరక’ అంటే ‘వదిలివేయడం’ అని అర్థం. మరణించిన వ్యక్తి వదిలి వెళ్ళిన ఈ ఆస్తిలో ఎవరెవరికి, ఏ రకమైన హక్కులు ఉంటాయో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం. ఖురాన్ మరియు హదీసుల ప్రకారం ఈ ఆస్తిలో మొత్తం నాలుగు రకాల హక్కులు ఉంటాయి. వాటిని కచ్చితంగా కింద పేర్కొన్న వరుస క్రమంలోనే నెరవేర్చాలి.

మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తి నుండి మొదటగా చేయవలసిన పని, అతని అంత్యక్రియలకు అయ్యే ఖర్చులను తీయడం. దీనినే అరబ్బీలో ‘తజహీజ్ వ తక్ఫీన్’ అంటారు. ఇందులో ఈ క్రింది ఖర్చులు ఉంటాయి:

  • స్నానం (ఘుస్ల్): మరణించిన వారికి స్నానం చేయించడం. ఒకవేళ కుటుంబ సభ్యులకు ఈ పద్ధతి తెలియకపోతే, బయట నుండి ‘గస్సాల్’ (స్నానం చేయించే వ్యక్తి) ను పిలిపించి డబ్బు చెల్లించవలసి వస్తే ఆ ఖర్చు.
  • కఫన్: మృతదేహాన్ని కప్పడానికి వాడే వస్త్రం ఖర్చు.
  • ఖననం: సమాధి తవ్వడానికి, పూడ్చడానికి అయ్యే ఖర్చులు.
  • ఇతర అవసరాలు: ఉలమాలు చెప్పినట్లుగా, ప్రస్తుత కాలంలో డెత్ సర్టిఫికెట్ (Death Certificate) తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం, దానికి అయ్యే ఖర్చులు కూడా ఇందులోకే వస్తాయి.

ఈ ఖర్చులన్నీ మరణించిన వ్యక్తి సొమ్ము నుండే తీయాలి. ఇదే ఆస్తిపై ఉన్న మొదటి హక్కు.

అంత్యక్రియల ఖర్చులు పోగా మిగిలిన ఆస్తిలో రెండవ హక్కు ‘వసియ్యత్’ (మరణ శాసనం). మరణించిన వ్యక్తి తన జీవితకాలంలో ఏదైనా మంచి పని కోసం లేదా ఎవరికైనా ఆస్తి ఇవ్వమని సంకల్పం (వసియ్యత్) చేసి ఉంటే, దానిని నెరవేర్చాలి. అయితే దీనికి కొన్ని షరియ్ పరిమితులు ఉన్నాయి:

(a) వసియ్యత్ అనేది మొత్తం ఆస్తిలో మూడవ వంతు (1/3) మించకూడదు.

(b) వారసులుగా ఉన్నవారికి (ఉదాహరణకు సొంత కొడుకులకు) వసియ్యత్ చేసే హక్కు లేదు, ఎందుకంటే వారికి ఎలాగూ వాటా వస్తుంది.

(c) వారసులు కానివారికి (ఉదాహరణకు మనవడికి – తాత ఆస్తిలో మనవడికి నేరుగా వాటా ఉండదు కాబట్టి), లేదా పేదలకు, మసీదులకు, మదర్సాలకు వసియ్యత్ చేయవచ్చు. ఇలా చేసి ఉంటే దానిని తప్పక నెరవేర్చాలి.

మూడవదిగా, మరణించిన వ్యక్తిపై ఉన్న అప్పులను తీర్చాలి. ఇవి ప్రధానంగా మూడు రకాలుగా ఉంటాయి:

(a) అల్లాహ్ కు సంబంధించిన అప్పులు: ఉదాహరణకు, చనిపోయిన వ్యక్తి చెల్లించాల్సిన ‘జకాత్’ బాకీ ఉంటే, దానిని అల్లాహ్ కు ఉన్న అప్పుగా భావించి ఆస్తి నుండి చెల్లించాలి.

(b) మనుషులకు సంబంధించిన అప్పులు: ఇతరుల వద్ద తీసుకున్న చేబదుళ్లు లేదా సాధారణ అప్పులు.

(c) పరిహారాలు లేదా మొక్కుబడులు: ఆ వ్యక్తి ఏదైనా మొక్కుకొని ఉంటే (ఉదాహరణకు: “ఈ పని జరిగితే పేదలకు అన్నం పెడతాను”), లేదా ఏదైనా పాపానికి పరిహారంగా (కఫారా) ఉపవాసాలు ఉండటం, పేదలకు బట్టలు ఇవ్వడం వంటివి బాకీ ఉంటే, వాటికి అయ్యే ఖర్చును కూడా అప్పుగానే పరిగణించి ఆస్తి నుండి తీసివేయాలి.

ఈ మూడు రకాల అప్పులలో ఏది ఉన్నా, వారసులు వాటిని ఆస్తి నుండి క్లియర్ చేయాలి.

పై మూడు బాధ్యతలు (అంత్యక్రియలు, వసియ్యత్, అప్పులు) పూర్తయిన తర్వాత, ఇంకా ఆస్తి మిగిలి ఉంటే, అప్పుడు మాత్రమే వారసుల హక్కు వస్తుంది. చాలామంది వారసులకే మొదటి హక్కు అని పొరబడుతుంటారు, కానీ అది నిజం కాదు. వారసుల వంతు చివరగా, అంటే నాలుగవ స్థానంలో వస్తుంది.

కాబట్టి, ఒక వ్యక్తి మరణించినప్పుడు అతని ఆస్తి విషయంలో ఈ నాలుగు హక్కులను (1. అంత్యక్రియలు, 2. వసియ్యత్, 3. అప్పులు, 4. వారసత్వ పంపకం) ఇదే వరుస క్రమంలో (Order) పాటించడం తప్పనిసరి. అప్పుడే మనం అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా ఆజ్ఞను సరిగ్గా పాటించిన వారమవుతాము.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44623

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo