ప్రశ్న:
సలాత్ అల్-ఇస్తిఖారా (ఇస్తిఖారా నమాజు) అంటే ఏమిటి? నేను దానిని ఆచరిస్తే, రెండు విషయాల మధ్య ఎలా ఎంచుకోవాలో నాకు తెలుస్తుందనేది నిజమేనా?
షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్ (రహిమహుల్లాహ్) సమాధానం:
ఒక వ్యక్తి ఏదైనా ఒక వ్యవహారాన్ని ఎదుర్కొని, అది తన శ్రేయస్సుకు మంచిదా కాదా అని సందిగ్ధంలో ఉన్నప్పుడు అతనికి సలాత్ అల్-ఇస్తిఖారా నిర్దేశించబడింది. ఉదాహరణకు, అతను ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశానికి ప్రయాణించాలని లేదా ఒక నిర్దిష్ట కుటుంబంలో వివాహం చేసుకోవాలని లేదా అలాంటిదేదైనా నిర్ణయించుకోవచ్చు, కానీ అతనికి అస్పష్టత ఉండవచ్చు: ఈ ప్రయాణం సరైనదేనా? ఈ వివాహం సరైనదేనా? అటువంటి సందర్భంలో, అతను అల్లాహ్ నుండి మార్గదర్శకత్వాన్ని కోరుకుంటాడు.
అతను రెండు రకాతులు నమాజు చేయడం, ఆ తర్వాత, ఆ రెండు రకాతులు పూర్తి చేసిన తర్వాత (అంటే సలాం చెప్పిన తర్వాత) , ఇస్తిఖారా దుఆతో తన ప్రభువును వేడుకోవడం అతనికి నిర్దేశించబడింది.
اللهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ، اللهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ — [تُسَمِّي حَاجَتَكَ] — خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ أَرْضِنِي بِهِ
(“అన్న హాజల్ అమ్ర” అన్న చోట తన అవసరాన్ని గురించి ఆలోచించుకోవాలి, లేదా అవసరాన్ని ప్రస్తావించాలి).
అల్లాహుమ్మ ఇన్నీ అస్తఖీరుక బిఇల్మిక వ అస్తఖ్దిరుక బి ఖుద్రతిక వ అస్అలుక మిన్ ఫజ్లికల్ అజీం ఫఇన్నక తఖ్దిరు వలా అఖ్దిరు వ తఅలము వలా అఅలము వ అంత అల్లాముల్ గుయూబ్, అల్లాహుమ్మ ఇన్ కుంత తఅలము అన్న హాజల్ అమ్ర ఖైరుల్లీ ఫీ దీనీ వ మఆషీ వ ఆఖిబతి అమ్రీ ఫఖ్దుర్ హు లీ వ యస్సిర్ హు లీ సుమ్మ బారిక్ లీ ఫీహి వ ఇన్ కుంత తఅలము అన్న హాజల్ అమ్ర షర్రుల్లీ ఫీ దీనీ వ మఆషీ వ ఆఖిబతి అమ్రీ ఫస్రిఫ్ హు అన్నీ వస్రిఫ్ నీ అన్హు వఖ్ దుర్ లియల్ ఖైర హైసు కాన సుమ్మ అర్జినీ బిహీ.
(అల్లాహ్! నీ జ్ఞానంతో నేను శుభాలను అడుగుతున్నాను. నీ అధికార సాయంతో శక్తిని ప్రసాదించమని కోరుతున్నాను. మహోత్తరమైన నీ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించమని అభ్యర్తిస్తున్నాను. నిశ్చయంగా నువ్వు అధికారం గలవాడివి. నాకు ఎలాంటి అధికారమూ లేదు. నీకు అన్నీ తెలుసు, నాకు ఏమీ తెలియదు. అగోచర జ్ఞానివి నీవే. అల్లాహ్! నీ జ్ఞానం ప్రకారం ఈ పని ధార్మికంగా, ప్రాపంచికంగా, పరలోక పరిణామం రీత్యా నాకు ప్రయోజనకరమైతే దాన్ని నా అదృష్టంలో ఉంచు. దాని సాధనను నా కొరకు సులభతరం చెయ్యి. దాన్ని నా కొరకు శుభప్రదమైనదిగా చెయ్యి. కాని ఒకవేళ నీ జ్ఞానం ప్రకారం ఈ పని ధార్మికంగా, ప్రాపంచికంగా, పరలోక పరిణామం రీత్యా నాకు నష్టం కలిగించేదయితే దాన్ని నా నుండి దూరంగా ఉంచు. దాని బారి నుండి నన్ను కాపాడు. సాఫల్యం ఎక్కడున్నాసరే దాన్ని నా అదృష్టంగా మలచు. ఆ తర్వాత నా మనసు దానిపై కుదుటపడేలా చెయ్యి) (బుఖారి 1166).
ఈ ప్రార్థన (దుఆ) అల్లాహ్ యొక్క సందేశహరులు ﷺ ద్వారా ఉల్లేఖించబడింది. ఒక వ్యక్తి రెండు రకాతుల నమాజు చేసిన తర్వాత ఈ దుఆ చదువుతాడు. అతను దుఆ చేసేటప్పుడు తన చేతులను పైకెత్తితే అది మంచిది, ఎందుకంటే చేతులు పైకెత్తడం అనేది దుఆ స్వీకరించబడటానికి గల కారణాలలో ఒకటి.
ఆ తర్వాత, అతను నిర్ణయించుకున్న విషయానికి సంబంధించి అతని హృదయానికి ప్రశాంతత కలిగితే, అతను దానిని కొనసాగించాలి. అతను ఇంకా సంకోచిస్తూనే ఉంటే, అప్పుడు అతను తన ఆప్తులు మరియు స్నేహితులలో సలహా ఇవ్వడానికి అర్హులైన వారుగా భావించే వారిని సంప్రదించాలి. అప్పటికీ అతని హృదయం కుదుటపడకపోతే, ఆ వ్యవహారంలో ముందుకు సాగడం గురించి లేదా దానిని వదిలేయడం గురించి అతని హృదయానికి ప్రశాంతత కలిగే వరకు రెండవసారి లేదా మూడవసారి ఇస్తిఖారాను పునరావృతం చేయడంలో ఎలాంటి తప్పు లేదు.
అంతేకాకుండా, తన శ్రేయస్సు కోరుకునే ధార్మికులైన, సత్యవంతులైన మరియు చిత్తశుద్ధి గల వ్యక్తులను అతను సంప్రదించాలి, వారు నమ్మకస్తులు, అనుభవజ్ఞులు మరియు సత్యవంతులు అని అతనికి తెలిసి ఉండాలి. ఇస్తిఖారా ఆచరించి, ఇతరులను సంప్రదించిన తర్వాత, ఆ విషయానికి సంబంధించి అతని హృదయానికి ప్రశాంతత కలిగితే, అప్పుడు అతని మనస్సుకు దేని పట్ల ప్రశాంతత కలిగిందో ఆ విషయంలో అతను ముందుకు సాగాలి. ఒకవేళ అతని హృదయానికి ప్రశాంతత కలగకపోతే, అప్పుడు అతను దానిని వదిలేయాలి. అందులో ఎలాంటి నష్టం లేదు, మరియు సకల ప్రశంసలూ అల్లాహ్‌కే చెందుతాయి.
మూలం: binbaz.org.sa
ఇంగ్లీష్ అనువాదం: యాసీన్ ఇబ్న్ జమాల్
https://salafitranslations.com/how-to-perform-salat-al-istikharah
—
ఇస్తిఖారా నమాజ్ (Istikhara Namaz)
https://youtu.be/5PcLWckemrg [7 నిముషాలు]
వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్)
—
ప్రశ్నలు & సమాధానాలు
ప్రశ్న 1: ఇస్తిఖారా నమాజు ఎప్పుడు చేయాలి?
సమాధానం: ఒక వ్యక్తి ఏదైనా ఒక పనిని చేయాలని (ఉదాహరణకు: పెళ్లి, వ్యాపారం, ప్రయాణం, ఉద్యోగం మొదలైనవి) గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నప్పుడు లేదా రెండు విషయాల మధ్య సందిగ్ధంలో ఉన్నప్పుడు ఇస్తిఖారా చేయాలి. కేవలం ఒక చిన్న ఆలోచన వచ్చిన వెంటనే కాకుండా, ఒక నిర్ణయానికి రాబోయే ముందు దీనిని ఆచరించాలి.
(ఆధారం: షేఖ్ ముహమ్మద్ బిన్ సాలిహ్ అల్-ఉసైమీన్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 2: ఇస్తిఖారా నమాజు చేసిన తర్వాత కలలో ఏదైనా సంకేతం (కల) కనబడటం తప్పనిసరినా?
సమాధానం: లేదు, కలలో సంకేతం కనబడటం అనేది ఎలాంటి షరతు కాదు. ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత, మీ మనస్సుకు ఏ విషయం పట్ల ప్రశాంతత కలుగుతుందో, లేదా అల్లాహ్ ఏ విషయాన్ని సులభతరం చేస్తాడో అదే అల్లాహ్ మీ కోసం ఎంచుకున్న మార్గం. ఒకవేళ ఆ పనిలో అడ్డంకులు వస్తే దానిని వదిలేయాలి. కల రావాలని ఎదురుచూడాల్సిన అవసరం లేదు.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్ మరియు ఇస్లాం క్యూఏ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/5882
ప్రశ్న 3: ఇస్తిఖారా దుఆ నమాజులో సలామ్ చేయడానికి ముందే చదవాలా లేక సలామ్ చేసిన తర్వాతనా?
సమాధానం: ప్రవక్త ﷺ హదీసులో స్పష్టంగా చెప్పినట్లుగా, రెండు రకాతుల నమాజు పూర్తి చేసి సలామ్ చేసిన తర్వాతే ఇస్తిఖారా దుఆ చదవాలి. నమాజు ముగిసిన తర్వాత చేతులు పైకెత్తి ఈ దుఆ చేయడం ఉత్తమం.
(ఆధారం: శాశ్వత విద్వాంసుల కమిటీ – లజ్నా దాయిమా మరియు షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/11976
ప్రశ్న 4: ఇస్తిఖారా దుఆ కంఠస్థం లేకపోతే పుస్తకం లేదా కాగితం చూసి చదవవచ్చా?
సమాధానం: అవును, ఇస్తిఖారా దుఆ కంఠస్థం లేని వారు, నమాజు ముగిసిన తర్వాత కాగితం, పుస్తకం లేదా మొబైల్ చూసి చదవడంలో ఎలాంటి తప్పు లేదు. అయితే దానిని కంఠస్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించడం మంచిది.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/69749
ప్రశ్న 5: ఒకసారి ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత కూడా మనస్సుకు స్పష్టత రాకపోతే మళ్ళీ చేయవచ్చా?
సమాధానం: అవును, ఒకసారి చేసిన తర్వాత కూడా హృదయానికి ప్రశాంతత లేదా స్పష్టత దొరకకపోతే ఇస్తిఖారా నమాజును రెండు, మూడు సార్లు లేదా మనస్సుకు తృప్తి కలిగే వరకు పునరావృతం చేయడంలో ఎలాంటి నష్టం లేదు. దీనితో పాటు అనుభవజ్ఞులైన, మంచి వ్యక్తుల సలహా (మషూరా) కూడా తీసుకోవాలి.
Link: https://islamqa.info/en/answers/14170
ప్రశ్న 6: ఇస్తిఖారా కేవలం పెద్ద విషయాలకే చేయాలా లేదా చిన్న పనులకు కూడా చేయవచ్చా?
సమాధానం: ప్రవక్త ﷺ తన సహాబాలకు (అనుచరులకు) ఖురాన్‌లోని సూరాలను నేర్పించినట్లే, “ప్రతి వ్యవహారంలోనూ” ఇస్తిఖారా చేయడాన్ని నేర్పించేవారు. కాబట్టి, పెద్ద విషయాలకే పరిమితం కాకుండా, తమకు లాభమా నష్టమా అని తెలియని ప్రతి ముఖ్యాంశంలోనూ దీనిని ఆచరించడం ప్రవక్త ﷺ యొక్క సున్నత్ (విధానం).
(ఆధారం: ఇబ్న్ తైమియా మరియు షేఖ్ ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
ప్రశ్న 7: నెలసరి (ఋతుక్రమం) ఉన్న మహిళ ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా?
సమాధానం: నెలసరి ఉన్న మహిళ నమాజు చేయకూడదు. కానీ వ్యవహారం చాలా అత్యవసరమైతే, నమాజు చేయకుండానే కేవలం చేతులు పైకెత్తి ‘ఇస్తిఖారా దుఆ’ చదవవచ్చు. ఒకవేళ ఆ వ్యవహారం (నిర్ణయం తీసుకోవడం) కొంతకాలం వాయిదా వేయగలిగితే, ఆమె పవిత్రమైన తర్వాత రెండు రకాతులు నమాజు చేసి దుఆ చేయడం ఉత్తమం.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/132437
ప్రశ్న 8: నా తరపున వేరొకరు ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా (ఉదాహరణకు తల్లిదండ్రులు లేదా మౌల్వీలు)?
సమాధానం: ఒకరి తరపున మరొకరు ఇస్తిఖారా చేయడానికి ఇస్లాంలో ఎలాంటి ఆధారమూ లేదు. ఎవరికి అవసరం ఉందో, ఎవరు నిర్ణయం తీసుకోవాలో వారే స్వయంగా ఇస్తిఖారా చేయాలి. ఇతరుల మంచి కోసం ఎవరైనా సాధారణ దుఆ చేయవచ్చు, కానీ ఇస్తిఖారా నమాజు మరియు దుఆ వారే స్వయంగా ఆచరించాలి.
(ఆధారం: శాశ్వత విద్వాంసుల కమిటీ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/26249
ప్రశ్న 9: ఇస్తిఖారా నమాజులో చదవడానికి ఏవైనా నిర్దిష్టమైన సూరాలు ఉన్నాయా?
సమాధానం: ప్రవక్త ﷺ ఇస్తిఖారా నమాజులో ఫలానా సూరానే చదవాలని నిర్దిష్టంగా చెప్పలేదు. సూరా అల్-ఫాతిహా చదివిన తర్వాత ఖురాన్ లోని ఏ సూరా అయినా చదవవచ్చు. కొందరు పండితులు మొదటి రకాతులో ‘సూరా అల్-కాఫిరూన్’, రెండవ రకాతులో ‘సూరా అల్-ఇఖ్లాస్’ చదవడం మంచిదని పేర్కొన్నారు, కానీ ఇది తప్పనిసరి నియమం ఏమీ కాదు.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్ మరియు ఉసైమీన్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/180963
ప్రశ్న 10: వాజిబ్ (తప్పనిసరి) లేదా హరామ్ (నిషేధించబడిన) పనుల కోసం ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా?
సమాధానం: లేదు, ఫర్జ్ లేదా వాజిబ్ (ఉదా: ఐదు పూటల నమాజు చేయాలా వద్దా? హజ్ చేయాలా వద్దా?) మరియు హరామ్ (నిషేధించబడిన) పనులు (ఉదా: వడ్డీ వ్యాపారం చేయాలా వద్దా?) కోసం ఇస్తిఖారా చేయకూడదు. ఇస్తిఖారా కేవలం ముబాహ్ (అనుమతించబడినవి) లేదా ఒకేలాంటి రెండు మంచి పనులలో దేనికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి అనే విషయాలలో మాత్రమే చేయాలి.
(ఆధారం: హాఫిజ్ ఇబ్న్ హజర్ అల్-అస్కలానీ – ఫత్ అల్-బారీ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 11: ఇస్తిఖారా నమాజు చేయడానికి ఏదైనా నిర్దిష్ట సమయం ఉందా?
సమాధానం: ఇస్తిఖారా నమాజు చేయడానికి ప్రత్యేకంగా ఒక సమయం అంటూ లేదు. పగలు లేదా రాత్రి ఏ సమయంలోనైనా చేయవచ్చు (రాత్రి తహజ్జుద్ సమయంలో చేయడం మరింత శ్రేష్ఠం). అయితే నమాజు చేయడానికి నిషేధించబడిన సమయాలలో (సూర్యోదయం, మధ్యాహ్నం సూర్యుడు నడినెత్తిపై ఉన్నప్పుడు మరియు సూర్యాస్తమయం సమయాల్లో) దీనిని చేయకూడదు. ఒకవేళ నిర్ణయం తీసుకోవడం చాలా అత్యవసరం అయితే, ఆ సమయంలో కూడా చేయవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ ఉసైమీన్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/217319
ప్రశ్న 12: ఇస్తిఖారా దుఆ చదివేటప్పుడు మనం అనుకుంటున్న విషయాన్ని (కోరికను) ఎప్పుడు ప్రస్తావించాలి?
సమాధానం: ఇస్తిఖారా దుఆ చదువుతున్నప్పుడు అరబిక్ పదం (هاذا الأمر – హాజల్ అమ్ర) “ఈ వ్యవహారం” అనే పదం రెండు సార్లు వస్తుంది. ఆ పదం వచ్చిన చోట మనం ఏ విషయం కోసం ఇస్తిఖారా చేస్తున్నామో (ఉదాహరణకు: నా ఈ వ్యాపారం, నా ఈ వివాహం లేదా ఈ ప్రయాణం అని) మన మనసులో తలుచుకోవాలి లేదా మన మాతృభాషలో స్పష్టంగా పలకవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
ప్రశ్న 13: ముందుగా ఇస్తిఖారా చేయాలా లేక అనుభవజ్ఞుల సలహా (ఇస్తిషారా) తీసుకోవాలా?
సమాధానం: రెండూ ముఖ్యమే. షేఖ్ ఉసైమీన్ (రహిమహుల్లాహ్) ప్రకారం, ముందుగా అల్లాహ్ తో ఇస్తిఖారా చేయాలి, ఆ తర్వాత నమ్మకస్తులైన, అనుభవజ్ఞులైన వారి సలహా (ఇస్తిషారా) తీసుకోవాలి. ఒకవేళ ఆ విషయం గురించి మీకు ఏమాత్రం అవగాహన లేకపోతే, ముందుగా ఇతరులను సంప్రదించి ఒక నిర్ణయానికి వచ్చిన తర్వాత ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ ఉసైమీన్ – రియాద్ అస్-సాలిహీన్ వివరణ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 14: ఇస్తిఖారా నమాజును తహియ్యతుల్ మస్జిద్ లేదా సున్నత్ నమాజులతో కలిపి చేయవచ్చా?
సమాధానం: అవును, ఒకవేళ మీరు మస్జిద్‌లోకి ప్రవేశించినప్పుడు లేదా ఏదైనా ఫర్జ్ నమాజుకు ముందు/తర్వాత చేసే సున్నత్ (సున్నత్ రవాతిబ్) చదివేటప్పుడు, అందులోనే ‘ఇస్తిఖారా’ కూడా చేయాలని ముందుగానే (నమాజు ప్రారంభించే ముందే) మనసులో సంకల్పం (నియ్యత్) చేసుకుంటే, అది ఇస్తిఖారా కోసం కూడా సరిపోతుంది. నమాజు పూర్తయిన తర్వాత ఇస్తిఖారా దుఆ చదువుకోవచ్చు.
Link: https://islamqa.info/en/answers/14170
ప్రశ్న 15: ఇస్తిఖారా చేసే ముందు మనసులో ఏదైనా ఒక విషయం పట్ల బలమైన కోరిక లేదా పక్షపాతం ఉండవచ్చా?
సమాధానం: ఇస్తిఖారా చేసే వ్యక్తి తన మనసులో ఒక నిర్ణయం పట్ల అతిగా మొగ్గు చూపకుండా, అల్లాహ్ ఏది ఎంచుకుంటాడో అదే మంచిది అనే నమ్మకంతో నిష్పక్షపాతంగా ఉండాలి. ఒకవేళ ముందుగానే మీరు ఒక నిర్ణయానికి పూర్తిగా కట్టుబడిపోయి ఉంటే, మీరు నిజాయితీగా అల్లాహ్ మార్గదర్శకత్వం కోరుతున్నట్లు కాదు. కాబట్టి మనసును ఖాళీ చేసి (తటస్థంగా ఉంచి) అల్లాహ్ పై భారం వేయాలి.
Link: https://islamqa.info/en/answers/5882
ప్రశ్న 16: ఫర్జ్ నమాజు (తప్పనిసరి ప్రార్థన) తర్వాత నేరుగా ఇస్తిఖారా దుఆ చదవవచ్చా?
సమాధానం: ప్రవక్త ﷺ హదీసులో స్పష్టంగా “ఫర్జ్ కాకుండా రెండు రకాతులు నమాజు చేయాలి” అని చెప్పారు. కాబట్టి ఫర్జ్ నమాజుల తర్వాత ఇస్తిఖారా దుఆ చదవడం సరైన విధానం కాదు. ఇస్తిఖారా కోసం ప్రత్యేకంగా రెండు రకాతులు (నఫిల్/సున్నత్) నమాజు చేయాలి. అత్యవసర పరిస్థితి ఉండి నమాజు చేయలేని పక్షంలో మాత్రమే నమాజు లేకుండా దుఆ చేయవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/4952
ప్రశ్న 17: ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత నేను ఎంచుకున్న పనిలో కష్టాలు ఎదురైతే, అది చెడుకు సంకేతమా?
సమాధానం: ఒక వ్యవహారంలో సాధారణ కష్టాలు రావడం చెడుకు సంకేతం కాదు. ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత ఒక పని జరుగుతుందంటే అల్లాహ్ దానిని మీ కోసం సులభతరం చేశాడని అర్థం. అయితే, ఒక పని పూర్తిగా ఆగిపోయి, మీ నియంత్రణలో లేకుండా ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా ముందుకు సాగకపోతే, అల్లాహ్ ఆ పనిని మీ నుండి దూరంగా ఉంచాడని అర్థం చేసుకోవాలి. అప్పుడు దానిని వదిలేయడమే ఉత్తమం.
(ఆధారం: షేఖ్ ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
ప్రశ్న 18: ఒకే ఇస్తిఖారా నమాజుతో బహుళ (వేర్వేరు) విషయాల కోసం దుఆ చేయవచ్చా?
సమాధానం: ప్రతి ముఖ్యమైన వ్యవహారానికి వేర్వేరుగా ఇస్తిఖారా నమాజు చేయడం శ్రేష్ఠం మరియు సున్నత్‌కు అత్యంత దగ్గరగా ఉంటుంది. అయితే, ఒకే సమయంలో రెండు మూడు వేర్వేరు నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి వస్తే, రెండు రకాతుల నమాజు చేసి ఒకే దుఆలో ఆయా విషయాలన్నింటినీ ప్రస్తావించవచ్చని కొందరు పండితులు అనుమతించారు. కానీ వేర్వేరుగా చేయడమే ఉత్తమం.
(ఆధారం: శాశ్వత విద్వాంసుల కమిటీ – అల్-లజ్నా అద్-దాయిమా)
Link: https://islamqa.info/en/answers/8402
ప్రశ్న 19: ఇస్తిఖారా దుఆ చదివేటప్పుడు మొదట మరియు చివరన దరూద్ చదవాలా?
సమాధానం: అవును, ఏ దుఆ అయినా అల్లాహ్ ను స్తుతించడంతో (అల్హందులిల్లాహ్) మరియు ప్రవక్త ﷺ పై దరూద్ పంపడంతో ప్రారంభించి, ముగించడం వల్ల ఆ దుఆ స్వీకరించబడే అవకాశాలు ఎక్కువ. కాబట్టి ఇస్తిఖారా దుఆకు ముందు మరియు చివర దరూద్ ఇబ్రాహీమ్ (నమాజులో చదివే దరూద్) చదవడం చాలా మంచిది.
(ఆధారం: ఇమామ్ అన్-నవవీ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 20: ఇస్తిఖారా నమాజు చేసిన వెంటనే నిద్రపోవాలని లేదా ఎవరితోనూ మాట్లాడకూడదని ఏమైనా నియమం ఉందా?
సమాధానం: లేదు, ఇది ప్రజలలో వ్యాపించిన ఒక అపోహ (బిద్అత్) మాత్రమే. ఇస్తిఖారా చేసిన వెంటనే నిద్రపోవాలని ఇస్లాంలో ఎక్కడా చెప్పబడలేదు. నమాజు మరియు దుఆ పూర్తయిన తర్వాత ఎవరితోనైనా మాట్లాడవచ్చు మరియు తమ రోజువారీ పనులను యధావిధిగా చేసుకోవచ్చు.
Link: https://islamqa.info/en/answers/5882
ప్రశ్న 21: నాకు అరబిక్ రాకపోతే నా మాతృభాషలో (తెలుగులో) ఇస్తిఖారా దుఆ చదవవచ్చా?
సమాధానం: వీలైనంత వరకు అరబిక్ లోనే దుఆను చూసి చదవడానికి లేదా కంఠస్థం చేయడానికి ప్రయత్నించాలి. ఒకవేళ అరబిక్ అస్సలు చదవడం రాని వారు, నమాజు ముగిసిన తర్వాత తమ మాతృభాషలో (తెలుగులో) ఆ దుఆ యొక్క అర్థాన్ని చదువుతూ అల్లాహ్ ను వేడుకోవచ్చు. అల్లాహ్ అన్ని భాషలను, హృదయాలలోని భావాలను తెలిసినవాడు.
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 22: ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత తీసుకున్న నిర్ణయంలో కూడా కష్టం లేదా నష్టం ఎదురైతే, ఇస్తిఖారా పనిచేయనట్లా?
సమాధానం: కాదు, ఇస్తిఖారా విఫలమైనట్లు కాదు. ఒక విశ్వాసి ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత ఒక పనిలో ముందుకు వెళ్ళినప్పుడు, అందులో కష్టం వచ్చినా సరే అది అల్లాహ్ యొక్క నిర్ణయం అని నమ్మాలి. ఎందుకంటే ఆ కష్టంలో కూడా మనకు తెలియని ఏదో ఒక మంచి (ఖైర్) దాగి ఉంటుందని లేదా దాని ద్వారా అల్లాహ్ ఒక పెద్ద ఆపదను తొలగించి ఉంటాడని, లేదా మన పాపాలను క్షమించి ఉంటాడని విశ్వసించాలి.
(ఆధారం: షేఖ్ ముహమ్మద్ బిన్ సాలిహ్ అల్-ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
ప్రశ్న 23: రెండు మంచి ఉద్యోగాలు లేదా రెండు పెళ్లి సంబంధాలు వచ్చినప్పుడు ఇస్తిఖారా ఎలా చేయాలి?
సమాధానం: రెండు మంచి అవకాశాలు వచ్చినప్పుడు రెండింటి కోసం ఒకేసారి కాకుండా, అనుభవజ్ఞులను సంప్రదించి (ఇస్తిషారా), మొదట మీకు ఏది ఉత్తమమైనదిగా అనిపిస్తుందో దాని వైపు మొగ్గు చూపాలి. ఆ తరువాత ఆ ఒక్కదాని కోసమే ఇస్తిఖారా చేయాలి. అల్లాహ్ దానిని సులభతరం చేస్తే మంచిది, ఒకవేళ అది కాకుండా పోతే అప్పుడు రెండవ దాని కోసం ఇస్తిఖారా చేయాలి.
(ఆధారం: శాశ్వత విద్వాంసుల కమిటీ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/8402
ప్రశ్న 24: నమాజులో సజ్దా (సాష్టాంగం) చేసేటప్పుడు ఇస్తిఖారా దుఆ చదవవచ్చా?
సమాధానం: ప్రవక్త ﷺ హదీసులో “రెండు రకాతులు పూర్తి చేసిన తర్వాత” ఈ దుఆ చదవాలని స్పష్టంగా ఆదేశించారు. కాబట్టి నమాజు పూర్తయి, సలామ్ చేసిన తర్వాతే ఈ దుఆ చదవడం సున్నత్. సజ్దాలో సాధారణ దుఆలు (ప్రార్థనలు) చేసుకోవచ్చు కానీ, ప్రత్యేకమైన ఇస్తిఖారా దుఆ మాత్రం సలామ్ చేసిన తర్వాతే చదవాలి.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/11976
ప్రశ్న 25: భార్యాభర్తలు విడాకులు (తలాఖ్ / ఖులా) తీసుకోవాలా వద్దా అనే సందిగ్ధంలో ఉన్నప్పుడు ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా?
సమాధానం: అవును, ఎప్పుడైనా వివాహ బంధంలో తీవ్రమైన సమస్యలు వచ్చి, విడాకులు తీసుకోవాలా వద్దా, కలిసి ఉండాలా లేదా విడిపోవాలా అని గందరగోళం ఉన్నప్పుడు, ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు. కుటుంబ పెద్దల సలహా తీసుకోవడంతో పాటు, అల్లాహ్ మార్గదర్శకత్వం కోసం ఇస్తిఖారా చేయడం ధర్మసమ్మతమే.
(ఆధారం: షేఖ్ ఉసైమీన్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 26: ఇస్తిఖారా చేయాలనుకున్న వ్యక్తికి ప్రార్థన (నమాజు) చేయడానికి సమయం లేకపోతే లేదా అత్యవసరంగా నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వస్తే ఏమి చేయాలి?
సమాధానం: ఒకవేళ నమాజు చేసే సమయం లేదా అవకాశం లేకపోయినా, అత్యవసరంగా అప్పటికప్పుడే నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి వస్తే, అటువంటి స్థితిలో నమాజు చేయకుండా కేవలం ‘ఇస్తిఖారా దుఆ’ మాత్రమే చదివి నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ అబ్దుల్ అజీజ్ బిన్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/4952
ప్రశ్న 27: ఇస్తిఖారా దుఆ చదివేటప్పుడు చేతులు పైకెత్తి (దుఆ భంగిమలో) ప్రార్థించాలా?
సమాధానం: అవును, రెండు రకాతుల నమాజు పూర్తి చేసి సలామ్ చేసిన తర్వాత, అల్లాహ్ వైపు చేతులు పైకెత్తి ఈ ఇస్తిఖారా దుఆ చదవడం సున్నత్. ఎందుకంటే, ప్రవక్త ﷺ తెలిపినట్లుగా దుఆ చేసేటప్పుడు చేతులు పైకెత్తడం అనేది దుఆ స్వీకరించబడటానికి గల ముఖ్యమైన కారణాలలో ఒకటి.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/16723
ప్రశ్న 28: ఏదైనా వస్తువు కొనడానికి (ఉదాహరణకు: ఇల్లు, భూమి, లేదా కారు) కూడా ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా?
సమాధానం: అవును, తప్పకుండా చేయవచ్చు. ఇస్తిఖారా అనేది కేవలం పెళ్లి లేదా ప్రయాణాలకే పరిమితం కాదు. మీరు ఇల్లు కొనాలన్నా, కారు కొనాలన్నా లేదా మీ జీవితంపై ప్రభావం చూపే ఏ ఖర్చు చేయాలన్నా, అందులో మీకు లాభం ఉందో నష్టం ఉందో మీకు తెలియదు. కాబట్టి ప్రవక్త ﷺ చెప్పినట్లు “ప్రతి వ్యవహారంలోనూ” అల్లాహ్ మార్గదర్శకత్వం కోరుతూ ఇస్తిఖారా చేయడం ఉత్తమం.
(ఆధారం: షేఖ్ ముహమ్మద్ బిన్ సాలిహ్ అల్-ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
ప్రశ్న 29: వివాహం గురించి ఇస్తిఖారా చేసేటప్పుడు, దుఆలో ఆ వ్యక్తి (వరుడు/వధువు) పేరును ప్రస్తావించాలా?
సమాధానం: అవును, దుఆలో “హాజల్ అమ్ర” (هَذَا الأَمْرَ – ఈ వ్యవహారం) అనే పదం వచ్చినప్పుడు, మీరు మీ మనసులో ఆ నిర్దిష్ట వ్యక్తి పేరును తలుచుకోవచ్చు లేదా మీ మాతృభాషలో స్పష్టంగా “ఫలానా వ్యక్తితో నా వివాహం” అని పేర్కొనవచ్చు. ఇలా చేయడం వల్ల మీ ఉద్దేశ్యం అల్లాహ్ ముందు మరింత స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతుంది.
(ఆధారం: శాశ్వత విద్వాంసుల కమిటీ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 30: రాత్రి విత్ర్ (Witr) నమాజు చదివిన తర్వాత ఇస్తిఖారా నమాజు చేయవచ్చా?
సమాధానం: సాధారణంగా, రాత్రి పూట చదివే ఆఖరి నమాజు విత్ర్ (Witr) అయి ఉండటం సున్నత్. కాబట్టి ఇస్తిఖారా చేయాలనుకుంటే విత్ర్ నమాజుకు ముందే రెండు రకాతులు చదువుకోవడం ఉత్తమం. కానీ, విత్ర్ నమాజు పూర్తయిన తర్వాత అకస్మాత్తుగా ఏదైనా అత్యవసర నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి వస్తే, అప్పుడు కూడా ఇస్తిఖారా కోసం రెండు రకాతులు చదవడంలో ఎలాంటి తప్పు లేదు.
Link: https://islamqa.info/en/answers/122177
ప్రశ్న 31: ఒక పనిని లేదా వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించిన తర్వాత (కొంత పూర్తయ్యాక) సందిగ్ధత వస్తే అప్పుడు ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా?
సమాధానం: ఇస్తిఖారా అనేది ఒక పనిని ప్రారంభించడానికి ముందే చేయాల్సిన సున్నత్. ఒకవేళ మీరు ఇప్పటికే పనిని ప్రారంభించి ఉంటే, అల్లాహ్ పై భారం వేసి (తవక్కుల్ చేసి) దానిని కొనసాగించాలి. అయితే, ప్రారంభించిన తర్వాత మధ్యలో దానిని కొనసాగించాలా లేదా ఆపేయాలా అనే కొత్త సందేహం పుడితే, అప్పుడు ఆ నిర్ణయం కోసం ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ ముహమ్మద్ బిన్ సాలిహ్ అల్-ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
ప్రశ్న 32: నమాజు చేయకుండా కేవలం దుఆ మాత్రమే చదివేటప్పుడు వజూ (Wudu – శుద్ధి) ఉండటం తప్పనిసరినా?
సమాధానం: నమాజు చేయకుండా కేవలం ఇస్తిఖారా దుఆ చదివేవారికి (ఉదాహరణకు ఋతుక్రమంలో ఉన్న మహిళలు లేదా అత్యవసర ప్రయాణంలో ఉన్నవారు), వజూ (Wudu) ఉండటం తప్పనిసరి షరతు కాదు. వజూ లేకుండా కూడా దుఆ చేయవచ్చు. అయితే, వజూతో ఉండి దుఆ చేయడం ఇస్లామిక్ మర్యాదలలో ఒకటి మరియు శ్రేష్ఠమైనది.
(ఆధారం: షేఖ్ ఇబ్న్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/4952
ప్రశ్న 33: ఇస్తిఖారా చేయడానికి ఎన్ని రోజుల సమయం పడుతుంది? 3 రోజులు లేదా 7 రోజులు చేయాలనే నియమం ఉందా
సమాధానం: ఇస్తిఖారా ఇన్ని రోజులు మాత్రమే చేయాలి అనే ఎలాంటి నిర్దిష్ట సంఖ్య ప్రవక్త ﷺ సున్నత్‌లో లేదు. “ఏడు రోజులు ఇస్తిఖారా చేయాలి” అని చెప్పబడే హదీసు అత్యంత బలహీనమైనది (దఈఫ్). కాబట్టి, మీ మనస్సుకు స్పష్టత లేదా ప్రశాంతత వచ్చే వరకు మీరు ఎన్నిసార్లయినా ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు. ఒక్కసారి చేసినా చాలు, లేదా అవసరాన్ని బట్టి పునరావృతం చేయవచ్చు.
Link: https://islamqa.info/en/answers/5882
ప్రశ్న 34: మనం తీసుకునే నిర్ణయంలో వేరొకరి ప్రమేయం ఉన్నప్పుడు (ఉదా: భాగస్వామ్య వ్యాపారం), ఇద్దరూ విడివిడిగా ఇస్తిఖారా చేయాలా?
సమాధానం: అవును, వ్యాపార భాగస్వామ్యం లేదా వివాహం లాంటి విషయాలలో నిర్ణయం తీసుకునే ఇద్దరు వ్యక్తులు (ఉదాహరణకు అబ్బాయి మరియు అమ్మాయి, లేదా ఇద్దరు వ్యాపార భాగస్వాములు) తమ తమ భవిష్యత్తు కోసం వేర్వేరుగా, స్వయంగా ఇస్తిఖారా చేయడం సున్నత్. ఎవరికి వారు అల్లాహ్ నుండి మార్గదర్శకత్వం అడగాలి.
(ఆధారం: షేఖ్ ఉసైమీన్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 35: నమాజు చేయడానికి నిషేధించబడిన సమయాల్లో (ఉదాహరణకు ఫజర్ తర్వాత లేదా అసర్ తర్వాత) ఇస్తిఖారా నమాజు చేయవచ్చా?
సమాధానం: సాధారణంగా ఫజర్ నమాజు తర్వాత సూర్యోదయం వరకు, మరియు అసర్ నమాజు తర్వాత సూర్యాస్తమయం వరకు ఎలాంటి సున్నత్ లేదా నఫిల్ నమాజులు చేయకూడదు. కానీ, నిర్ణయం తీసుకోవడం చాలా అత్యవసరమైతే (ఉదాహరణకు వెంటనే ప్రయాణం చేయాల్సి రావడం లేదా ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడం), ఆ సమయాల్లో కూడా ఇస్తిఖారా నమాజు చేయవచ్చని షేఖ్ ఇబ్న్ తైమియా మరియు షేఖ్ ఉసైమీన్ (రహిమహుముల్లాహ్) తెలిపారు. ఎందుకంటే ఇది ‘కారణంతో కూడిన నమాజు’ (జవాతుల్ అస్బాబ్ – Dhawatul Asbaab) కిందకు వస్తుంది.
Link: https://islamqa.info/en/answers/217319
ప్రశ్న 36: ఇస్తిఖారా ఎన్నిసార్లు చేసినప్పటికీ నా మనసుకు ఎలాంటి స్పష్టత (ఏ వైపు మొగ్గు చూపాలో) రాకపోతే నేనేమి చేయాలి?
సమాధానం: ఇస్తిఖారా పదే పదే చేసిన తర్వాత కూడా హృదయానికి స్పష్టత రాకపోతే, మీరు మీ కుటుంబ సభ్యులతో లేదా అనుభవజ్ఞులైన స్నేహితులతో సంప్రదింపులు (ఇస్తిషారా – Istishara) చేయాలి. వారు ఇచ్చిన సలహా మేరకు లేదా మీ ప్రస్తుత పరిస్థితికి ఏది అనుకూలంగా అనిపిస్తే ఆ పనిలో ముందుకు సాగాలి. మీరు అల్లాహ్ పై భారం వేసి అడుగు ముందుకు వేస్తే అల్లాహ్ అందులోనే మేలు కలుగజేస్తాడు.
(ఆధారం: షేఖ్ అబ్దుల్ అజీజ్ బిన్ బాజ్)
Link: https://binbaz.org.sa/fatwas/4952
ప్రశ్న 37: ఇహలోకానికి (దునియా) సంబంధించిన పనులకే కాకుండా, ధార్మిక (ఇస్లామిక్) విషయాలలో కూడా ఇస్తిఖారా చేయవచ్చా
సమాధానం: ఐదు పూటల నమాజు, రంజాన్ ఉపవాసాలు లాంటి తప్పనిసరి (ఫర్జ్) పనులకు ఇస్తిఖారా చేయకూడదు. కానీ రెండు మంచి పనుల మధ్య ఒకదాన్ని ఎంచుకోవాల్సి వచ్చినప్పుడు ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు: నేను ముందుగా ఖురాన్ కంఠస్థం చేయాలా లేక హదీసు విద్య అభ్యసించాలా? ఇద్దరు ఇస్లామిక్ పండితులు ఉన్నప్పుడు, ఎవరి వద్ద విద్య నేర్చుకోవాలి? ఏ మస్జిద్ లో దానధర్మాలు చేయాలి? లాంటి మంచి పనుల ఎంపికలో ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు.
(ఆధారం: హాఫిజ్ ఇబ్న్ హజర్ అల్-అస్కలానీ)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 38: ఇస్తిఖారా నమాజును సామూహికంగా (జమాఅత్‌గా) చేయవచ్చా?
సమాధానం: లేదు, కొందరు వ్యక్తులు కలిసి సామూహికంగా (జమాఅత్‌గా) ఒకేసారి ఇస్తిఖారా నమాజు చేయడం ఇస్లాంలో లేదు. ఇది ధర్మంలో కొత్తగా కల్పించబడిన విషయం (బిద్అత్). ఎవరి అవసరం కోసం వారు ఒంటరిగా (వ్యక్తిగతంగా) ఇస్తిఖారా నమాజు ఆచరించాలి.
(ఆధారం: శాశ్వత విద్వాంసుల కమిటీ – అల్-లజ్నా అద్-దాయిమా)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 39: ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు వాహనంపై (కారు, రైలు, విమానం) ఇస్తిఖారా నమాజు చేయవచ్చా?
సమాధానం: అవును, ప్రయాణికులు వాహనంపై ఇస్తిఖారా చేయవచ్చు. ప్రవక్త ﷺ ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు తమ వాహనంపైనే (ఒంటెపై) సున్నత్ మరియు నఫిల్ నమాజులు చేసేవారని హదీసులలో ఉంది. ఇస్తిఖారా నమాజు కూడా నఫిల్ నమాజు కాబట్టి, ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు విమానం, రైలు లేదా బస్సులో కూర్చున్న చోటే ఖిబ్లా వైపు తిరగకపోయినా సరే నమాజు చేసి ఇస్తిఖారా దుఆ చదువుకోవచ్చు.
(ఆధారం: షేఖ్ అబ్దుల్ అజీజ్ బిన్ బాజ్)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 40: ఇస్తిఖారా దుఆలో అల్లాహ్ ను “నీ జ్ఞానం ద్వారా, నీ శక్తి ద్వారా” అని అడగడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
సమాధానం: మానవులకు భవిష్యత్తు గురించి తెలియదు మరియు తమకు ఏది మంచిదో నిర్ణయించుకుని సాధించుకునే శక్తి లేదు. అందుకే ఇస్తిఖారా దుఆ ద్వారా అల్లాహ్ యొక్క అనంతమైన జ్ఞానాన్ని మరియు ఆయన సంపూర్ణ శక్తిని ఆశ్రయిస్తూ, “ఓ అల్లాహ్, నాకు ఏది మంచో అది ప్రసాదించు” అని ఒక దాసుడు తన బలహీనతను అంగీకరించి అల్లాహ్‌పై పూర్తిగా ఆధారపడతాడు. ఇస్తిఖారా యొక్క అసలు ఉద్దేశ్యం (రూహ్/ఆత్మ) ఇదే.
(ఆధారం: ఇమామ్ ఇబ్న్ అల్-ఖయ్యిమ్ అల్-జౌజియ్యా)
Link: https://islamqa.info/en/answers/11981
ప్రశ్న 41: ఇస్తిఖారా చేస్తే నేను అనుకున్న పనిలో కచ్చితంగా ఇహలోక (దునియా) విజయం లభిస్తుందా?
సమాధానం: ఇస్తిఖారా యొక్క అర్థం మీ కోరిక నెరవేరడం కాదు, అల్లాహ్ దృష్టిలో ఏది ఉత్తమమైనదో అది జరగడం. ఒక పనిలో నష్టం రావడం లేదా మీరు అనుకున్న పని జరగకపోవడమే, మీ పరలోకం (ఆఖిరత్) మరియు భవిష్యత్తు కోసం మంచిదై ఉండవచ్చు, అది మీకు అప్పుడు అర్థం కాకపోవచ్చు. ఇస్తిఖారా చేసిన తర్వాత ఏది జరిగినా అది అల్లాహ్ తీర్పు అని నమ్మి, దాని పట్ల సంతృప్తి (రజా – Rida) చెందాలి.
(ఆధారం: షేఖ్ ముహమ్మద్ బిన్ సాలిహ్ అల్-ఉసైమీన్)
Link: https://binothaimeen.net/content/8802
—
