బిదత్ వర్గాలు : అల్-ముర్జియా (al-Murji’ah)

షేక్ ఇబ్న్ ఉతైమీన్ (రహిమహుల్లా) ఇలా అన్నారు:

“అల్-ముర్జియా – వీరు కర్మలు (పనులు) ఈమాన్ (విశ్వాసం) నుండి వేరు చేయబడినవని నమ్ముతారు (దీనినే అల్-ఇర్జా అంటారు). కాబట్టి, వీరి అభిప్రాయం ప్రకారం, పనులు అనేవి ఈమాన్‌లో భాగం కావు. ఈమాన్ అంటే కేవలం హృదయపూర్వక అంగీకారం మాత్రమే.

అందువల్ల, వీరి ప్రకారం ఒక పాపాత్ముడు కూడా సంపూర్ణ ఈమాన్ కలిగిన విశ్వాసే. అతను ఎన్ని అవిధేయత పనులు చేసినా లేదా విధేయతతో కూడిన పనులను (ఆరాధనలను) వదిలేసినా సరే, అతను సంపూర్ణ విశ్వాసిగానే పరిగణించబడతాడు. ఒకవేళ మతపరమైన ఆజ్ఞలలో ఒక దానిని వదిలేసిన వ్యక్తిని మనం ‘అవిశ్వాసి’ (కాఫిర్) అని నిర్ణయిస్తే, అది అతను ఆ పనిని వదిలేసినందుకు కాదు, అతని హృదయంలో అంగీకారం (విశ్వాసం) లేనందువల్ల మాత్రమే అని వారు భావిస్తారు. ఇవి ‘జహ్మియా’ల అభిప్రాయాలు. ఇవి ‘ఖవారిజ్’ల అభిప్రాయాలతో పోలిస్తే, ఒకదానికొకటి పూర్తి భిన్నంగా ఉండే రెండు విపరీత ధోరణులు.”

[మూలం: మతపరమైన కొన్ని బిదత్ వర్గాల సంక్షిప్త అవలోకనం (A Brief Overview of some Deviant Sects) – షేక్ ఉతైమీన్]

ముర్జియా రకాలు ఏమిటి? – షేక్ సాలిహ్ అల్-ఫౌజాన్
What are the types of Murji’ah? – Shaykh Saalih al-Fawzaan

షేక్ సాలిహ్ అల్-ఫౌజాన్ గారి సమాధానం: ముర్జియాలు నాలుగు రకాలు:

1. మొదటి రకం: ఈమాన్ అంటే కేవలం జ్ఞానం (మారిఫా – Ma’rifah) మాత్రమే అని చెప్పేవారు. అంటే హృదయపూర్వక అంగీకారం (తస్దీక్ – Tasdeeq) లేకపోయినా, కేవలం అల్లాహ్ గురించి తెలిసి ఉంటే చాలని వీరు అంటారు.

  • ఇది ‘జహ్మియా’ (Jahmiyyah) ల వాదన.
  • ఇది అన్నిటికంటే చెడ్డ మరియు అసహ్యకరమైన వాదన. నిజానికి ఇది అల్లాహ్‌ను ధిక్కరించడమే (కుఫ్ర్). ఎందుకంటే పూర్వకాలంలోని ముష్రిక్కులు (బహుదైవారాధకులు), ఫిరౌన్ (Pharaoh), హామాన్, ఖారూన్ మరియు చివరికి ఇబ్లీస్ (సైతాన్) కూడా తమ హృదయాలలో అల్లాహ్ ఉన్నాడని గుర్తించారు. అయితే వారు తమ నాలుకతో దానిని ఒప్పుకోలేదు, హృదయంతో పూర్తిగా అంగీకరించలేదు, మరియు తమ అవయవాలతో (పనుల ద్వారా) ఆచరించలేదు. కాబట్టి ఆ ‘జ్ఞానం’ వారికి ఏమాత్రం ప్రయోజనం చేకూర్చలేదు.

2. రెండో రకం: ఈమాన్ అంటే కేవలం హృదయపూర్వక అంగీకారం (తస్దీక్ – Tasdeeq) మాత్రమే అని చెప్పేవారు.

  • ఇది ‘అషాఇరా’ (Ashaa’irah) ల వాదన.
  • ఇది కూడా తప్పుడు వాదనే. ఎందుకంటే అవిశ్వాసులు (కాఫిర్లు) కూడా తమ హృదయాలలో సత్యాన్ని గుర్తిస్తారు. ఖురాన్ నిజమని, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) సత్యవంతుడని వారికి తెలుసు. యూదులకు మరియు క్రైస్తవులకు కూడా ఆ విషయం తెలుసు.
  • అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు: “మేము ఎవరికైతే గ్రంథాన్ని ఇచ్చామో వారు ఆయనను (ముహమ్మద్‌ను), తమ సొంత బిడ్డలను గుర్తించినట్లే గుర్తిస్తారు…” (సూరా అల్ బఖర: 146).
  • ముష్రిక్కుల గురించి అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు: “వారు నిన్ను (ముహమ్మద్‌ను) అబద్ధాలకోరువని అనడం లేదు, కానీ ఆ దుర్మార్గులు అల్లాహ్ యొక్క ఆయత్‌లను (సూచనలను) తిరస్కరిస్తున్నారు.” (సూరా అల్ అన్ ఆమ్: 33).
  • కాబట్టి ఈ ప్రజలు తమ నాలుకతో ఒప్పుకోలేదు, పనుల ద్వారా ఆచరించలేదు, కేవలం హృదయంలో సత్యమని తెలుసుకున్నారు – కాబట్టి వారు విశ్వాసులు (మోమిన్లు) కాలేదు.

3. మూడో రకం: వీరు అషాఇరాలకు పూర్తి వ్యతిరేకమైనవారు – వారే ‘కరామియా’ (Karaamiyah). హృదయంలో నమ్మకం లేకపోయినా సరే, కేవలం నాలుకతో ఒప్పుకుంటే అది ఈమాన్ అని వీరు అంటారు.

  • నిస్సందేహంగా ఇది తప్పుడు వాదన. ఎందుకంటే కపట విశ్వాసులు (మునాఫిక్లు) – వీరు నరకంలో అట్టడుగున ఉంటారు – వారు తమ నాలుకతో “లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహ్ ముహమ్మద్ రసూలుల్లాహ్” అని సాక్ష్యం ఇస్తారు మరియు అవయవాలతో (పైకి) ఆచరిస్తారు. కానీ వారు దానిని హృదయపూర్వకంగా నమ్మరు.
  • అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు: “కపట విశ్వాసులు నీ దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు: ‘మీరు అల్లాహ్ ప్రవక్త అని మేము సాక్ష్యం ఇస్తున్నాము’ అని అంటారు… అల్లాహ్ సాక్ష్యం ఇస్తున్నాడు ఏమిటంటే, నిశ్చయంగా ఆ కపట విశ్వాసులు అబద్ధాలకోరులు.” (సూరా అల్ మునాఫిఖూన్: 1-2).
  • మరియు ఆయన ఇలా అంటున్నాడు: “వారు తమ నాలుకలతో, తమ హృదయాలలో లేని విషయాలను చెబుతారు.” (సూరా అల్ ఫత్: 11).

4. నాలుగో రకం: వీరు ‘ముర్జియా అల్-ఫుకహా’ (Murji’ah al-Fuqahaa). ఇర్జా (Irjaa) విషయంలో వీరు మిగిలిన వారి కంటే తక్కువ తీవ్రత గలవారు. ఈమాన్ అంటే హృదయంతో నమ్మడం మరియు నాలుకతో ఒప్పుకోవడం మాత్రమే అని, పనులు (Actions) ఈమాన్‌లో భాగం కావని వీరు అంటారు.

  • ఇది కూడా తప్పుడు వాదన. ఎందుకంటే పనులు (ఆచరణలు) లేనిదే ఈమాన్ అనేది ఉండదు.

మూలం: మాసాయిల్ ఫిల్ ఈమాన్ (Masaa’il fil Eemaan), పేజీలు 18, 19.
రచన: షేక్ సాలిహ్ అల్-ఫౌజాన్.

ఈ క్రింద ఇవ్వబడినది ‘శాశ్వత కమిటీ’ (The Permanent Committee) జారీ చేసిన ఫత్వా యొక్క పూర్తి స్థాయి మరియు యథాతథ తెలుగు అనువాదం:

ఇర్జా సిద్ధాంతం (అల్-ముర్జియా) వ్యాప్తి మరియు దాని పట్ల పిలుపు – శాశ్వత కమిటీ
The Spread of and Call to Irja’ Creed (Al-Murji’ah) – The Permanent Committee

సారాంశం: సౌదీ అరేబియా విద్వత్ పరిశోధన శాశ్వత కమిటీ, ‘ముర్జియా’ (ఇర్జా) అనే బిదత్ సిద్ధాంతాన్ని తీవ్రంగా ఖండించింది; ఈ సిద్ధాంతం ఈమాన్ (విశ్వాసం) అంటే కేవలం హృదయంతో నమ్మడం మరియు నాలుకతో ఒప్పుకోవడం మాత్రమేనని, కర్మలు (ఆచరణలు) ఇందులో భాగం కావని తప్పుగా వాదిస్తుంది. అయితే, ఖురాన్, సున్నత్ మరియు ఇబ్న్ తైమియ్య వంటి సలఫ్ పండితుల ప్రకారం, ఈమాన్ అంటే నమ్మకం, మాట మరియు ఆచరణల కలయిక అని, ఇది పుణ్యాల వల్ల పెరిగి పాపాల వల్ల తగ్గుతుందని కమిటీ స్పష్టం చేసింది. కర్మలను ఈమాన్ నుండి వేరు చేయడం వల్ల ప్రజలు పాపాలకు అలవాటు పడతారని, నమాజ్ వంటి విధులను నిర్లక్ష్యం చేస్తారని మరియు సమాజంలో ధార్మిక క్రమశిక్షణ తప్పుతుందని హెచ్చరిస్తూ, ముస్లింలు అసంపూర్ణ జ్ఞానంతో రాసిన ఆధునిక పుస్తకాల పట్ల జాగ్రత్తగా ఉంటూ ప్రాచీన పండితుల సరైన మార్గాన్ని అనుసరించాలని కమిటీ పిలుపునిచ్చింది.

సమాధానం: కమిటీ ఈ విచారణను అధ్యయనం చేసిన తర్వాత, ఈ క్రింది విధంగా సమాధానం ఇచ్చింది:

పైన పేర్కొన్న మాటలు అల్-ముర్జియా (ఈమాన్ నిర్వచనం నుండి కర్మలను మినహాయించే ఒక బిదత్ తెగ) కు ఆపాదించబడ్డాయి. ఈమాన్ అనేది హృదయంతో నమ్మడం మరియు నాలుకతో ఉచ్చరించడం ద్వారా లభిస్తుందని, అయితే వీరి అభిప్రాయం ప్రకారం, కర్మలు అనేవి పరిపూర్ణతను సాధించడానికి ఒక నిబంధన (condition for perfection) మాత్రమే కానీ, అది ప్రాథమిక అవసరం (prerequisite) కాదని వారు వాదిస్తారు. తద్వారా, వారి నమ్మకం ప్రకారం, హృదయంతో నమ్మి నాలుకతో ఉచ్చరించే ఎవరైనా సరే సంపూర్ణ ము’మిన్ (విశ్వాసి) అవుతారు, వారు విధులను వదిలేసినా మరియు నిషేధాలను ఉల్లంఘించినా సరే; అలాగే వారు ఎటువంటి సత్కర్మలు చేయకుండానే జన్నత్ (స్వర్గం) లో ప్రవేశించడానికి అర్హులవుతారు.

ఇది అనేక శూన్యమైన ఆలోచనలకు దారితీసింది, అందులో కుఫ్ర్ (అవిశ్వాసం) ను కేవలం హృదయపూర్వక తిరస్కరణకు మరియు ‘అల్-ఇస్తిహ్లాల్’ (నిషిద్ధాన్ని అనుమతించదగినదిగా భావించడం) కు మాత్రమే పరిమితం చేయడం ఒకటి. వాస్తవానికి, ఈ మాటలన్నీ అసత్యమైనవి, విచలనమైనవి మరియు ఖురాన్, సున్నత్ మరియు పూర్వీకులు (సలఫ్), తరువాతి వారు అనుసరించిన అహఁలే సున్నత్ వల్ జమాత్ మార్గానికి విరుద్ధమైనవి.

అయితే, ఇది చెడు మరియు దుష్ట స్వభావం గల ప్రజలు తమ మతం నుండి తప్పుకోవడానికి మరియు అల్లాహ్ యొక్క ఆజ్ఞలు, నిషేధాలు, భయం మరియు భక్తి నుండి విముక్తులు కావడానికి తలుపులు తెరుస్తుంది. ఇది జిహాద్ (అల్లాహ్ మార్గంలో పోరాటం), మంచిని ఆదేశించడం మరియు చెడును నిరోధించడం అనే భావనలను కూడా నిర్వీర్యం చేస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఇది మంచి మరియు చెడును, విధేయులను మరియు అవిధేయులను, అల్లాహ్ షరియాను పాటించే వ్యక్తిని మరియు ఆయన ఆజ్ఞలను, నిషేధాలను ఉల్లంఘించే ఫాసిఖ్ (పాపాత్ముడు) ను సమానం చేస్తుంది; ఎందుకంటే వారు వాదించినట్లు కర్మలు ఈమాన్‌ను ఉల్లంఘించవు.

అందుకే ఇస్లాం ఇమామ్‌లు గతంలో మరియు వర్తమానంలో ఈ నమ్మకం యొక్క అసత్యాన్ని స్పష్టం చేయడంపై మరియు దాని మద్దతుదారులకు సమాధానం ఇవ్వడంపై దృష్టి సారించారు. వారు అఖీదా పుస్తకాలలో ఈ సమస్య కోసం ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయాన్ని కేటాయించారు మరియు షేక్-ఉల్-ఇస్లాం ఇబ్న్ తైమియ్య (అల్లాహ్ అతనిపై కరుణ చూపుగాక) మరియు ఇతరుల వంటి వారు ఈ విషయంలో పూర్తి పుస్తకాలను రూపొందించారు.

ఇబ్న్ తైమియ్య (అల్లాహ్ అతనిపై కరుణ చూపుగాక) ‘అల్-అఖీదా అల్-వాసితియ్య’లో ఇలా పేర్కొన్నారు:

అహఁలే సున్నత్ వల్ జమాత్ యొక్క ప్రాథమిక సూత్రాలలో ఒకటి ఏమిటంటే, దీన్ (ఇస్లాం ధర్మం) మరియు ఈమాన్ అనేవి మాటలు మరియు క్రియల ద్వారా లభిస్తాయి, మరియు ఈమాన్ విధేయత పనుల ద్వారా పెరుగుతుంది మరియు అవిధేయత పనుల ద్వారా తగ్గుతుంది.

ఆయన తన ‘అల్-ఈమాన్’ పుస్తకంలో కూడా ఇలా పేర్కొన్నారు:

ఈ అధ్యాయంలో, ఈమాన్‌ను వివరించడంలో సలఫ్ (ధర్మబద్ధమైన పూర్వీకులు) మరియు సున్నత్ యొక్క సీనియర్ పండితుల అనేక మాటలను మనం కనుగొంటాము. కొన్నిసార్లు వారు: ఇది ఉచ్చారణ మరియు ఆచరణ అని చెబుతారు; మరికొందరు: ఉచ్చారణ, ఆచరణ మరియు సంకల్పం (intention) అని చెబుతారు. మరికొందరు: ఈమాన్ అంటే నాలుకతో ఉచ్చరించడం, హృదయంతో నమ్మడం మరియు అవయవాలతో ఆచరించడం అని చెబుతారు. ఈ నిర్వచనాలన్నీ సరైనవే.”

అంతేకాకుండా, ఆయన (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా జోడించారు:

ఈమాన్ నుండి కర్మలను మినహాయించినందుకు సలఫ్ ముర్జియాలను కఠినంగా నిందించారు. అయితే, ప్రజలందరికీ ఒకే స్థాయి ఈమాన్ ఉంటుందనే ముర్జియాల వాదన ముమ్మాటికీ మోసపూరితమైనది. ప్రజల నమ్మకం, ప్రేమ, అల్లాహ్ పట్ల భయం, జ్ఞానం మొదలైనవి ఒక వ్యక్తి నుండి మరొక వ్యక్తికి మారుతూ ఉంటాయి.”

ఆయన ఇంకా ఇలా అన్నారు:

“ఈ ప్రాథమిక మూలం విషయంలో, ముర్జియాలు ఖురాన్, సున్నత్, సహాబాల (ప్రవక్త అనుచరులు) మరియు తాబియీల అభిప్రాయాలలో స్పష్టం చేయబడిన దానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించారు, బదులుగా వారు తమ స్వంత అవగాహన మరియు భాషాపరమైన వివరణలపై తమ అభిప్రాయాన్ని స్థాపించారు; ఇది ఖచ్చితంగా బిదాత్ (మతంలో కొత్త ఆవిష్కరణలు) చేసే ప్రజల మార్గం.”

కర్మలు ఈమాన్‌లో భాగమని మరియు అవి దానిపై సానుకూలంగా లేదా ప్రతికూలంగా ప్రభావం చూపుతాయని సూచించే ఆధారాలలో అల్లాహ్ మాట ఒకటి:

నిజమైన విశ్వాసులు ఎవరంటే, అల్లాహ్ ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు వారి హృదయాలు భయంతో కంపితమవుతాయి, మరియు ఆయన ఆయత్‌లు (ఖురాన్ వాక్యాలు) వారికి వినిపించబడినప్పుడు, అవి వారి ఈమాన్‌ను పెంచుతాయి; మరియు వారు తమ ప్రభువుపైనే నమ్మకం ఉంచుతారు; ఎవరైతే నమాజ్‌ను స్థాపిస్తారో మరియు మేము వారికి ఇచ్చిన దాని నుండి ఖర్చు చేస్తారో. వారే నిజమైన విశ్వాసులు.” (సూరా అల్-అన్ ఫాల్: 2-4)

మరియు:

నిశ్చయంగా విశ్వాసులు విజయం సాధించారు. ఎవరైతే తమ నమాజ్‌లో అత్యంత వినమ్రతతో మరియు పూర్తి విధేయతతో ఉంటారో. మరియు ఎవరైతే వ్యర్థమైన మాటల నుండి దూరంగా ఉంటారో. మరియు ఎవరైతే జకాత్ చెల్లిస్తారో. మరియు ఎవరైతే తమ మర్మాంగాలను రక్షించుకుంటారో…” (ఖురాన్ – సూరా అల్-ము’మినూన్: 1-9)

అదనంగా, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు:

ఈమాన్‌కు డెబ్బైకి పైగా శాఖలు ఉన్నాయి, వాటిలో అత్యున్నతమైనది అల్లాహ్ తప్ప మరే ఆరాధ్య దైవం లేడని ప్రకటించడం, మరియు అత్యల్పమైనది దారి నుండి హానికరమైన దానిని తొలగించడం, మరియు సిగ్గు (modesty) అనేది ఈమాన్‌లో ఒక శాఖ.”

షేక్-ఉల్-ఇస్లాం (రహిమహుల్లాహ్) తన ‘అల్-ఈమాన్’ పుస్తకంలో ఇలా కూడా పేర్కొన్నారు:

ఈమాన్ యొక్క మూలం హృదయంలో ఉంటుంది, ఇందులో ఉచ్చారణ మరియు ఆచరణ కూడా ఉంటాయి. ఇది నమ్మకం, ప్రేమ మరియు లొంగుబాటును గుర్తించడం. హృదయంలో ఏది ఉన్నా అది ఆచరణలో వ్యక్తమవ్వాలి. ఒక వ్యక్తి దాని ప్రకారం ఆచరించకపోతే, అది ఈమాన్ లేకపోవడాన్ని లేదా బలహీనతను సూచిస్తుంది. అందుకే కనిపించే కర్మలు హృదయ ఈమాన్‌కు ప్రతిబింబం మరియు అందులో ఉన్నదానికి ధృవీకరణ. అవి దానికి సాక్ష్యంగా ఉంటాయి మరియు అవి పూర్తి ఈమాన్‌లో ఒక శాఖ మరియు భాగం.”

ఆయన ఇలా కూడా అంటారు:

“ఈమాన్ అర్థానికి సంబంధించి అల్-ఖవారిజ్ మరియు అల్-ముర్జియా చెప్పేదాని గురించి ఆలోచిస్తే, ఇందులో ప్రవక్త పట్ల అవిధేయత కూడా ఉందని వెల్లడవుతుంది. అల్లాహ్‌ను మరియు ఆయన ప్రవక్తను (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) అనుసరించడం ఈమాన్ యొక్క పరిపూర్ణతను సూచిస్తుంది, మరియు అల్లాహ్ ఒక పాపాత్ముడిని ఎప్పటికీ కాఫిర్‌గా మార్చడు. కొంతమంది ప్రజలు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వద్దకు వెళ్లి ఇలా చెప్పారని అనుకుందాం: ‘నువ్వు మాకు తెచ్చిన దానిని మేము మా హృదయాలతో నమ్ముతాము మరియు మా నాలుకలతో సాక్ష్యం ఇస్తాము, కానీ మేము నీ ఆజ్ఞలను మరియు నిషేధాలను పాటించము; మేము నమాజ్ చేయము, ఉపవాసం ఉండము, హజ్ చేయము లేదా మాకు చెప్పబడిన దానిని నమ్మము; మేము అప్పగింతలను తిరిగి ఇవ్వము, మా వాగ్దానాలను నెరవేర్చము, రక్త సంబంధాలను నిలబెట్టుకోము లేదా నువ్వు మాకు ఆజ్ఞాపించిన ఎటువంటి సత్కార్యాలను చేయము; మేము మత్తు పానీయాలు తాగుతాము మరియు వ్యభిచారం చేస్తాము; నీ అనుచరులలో మరియు ఉమ్మత్‌లో మాకు వీలైనంత మందిని చంపుతాము మరియు వారి డబ్బును తీసుకుంటాము; మేము నిన్ను కూడా చంపవచ్చు మరియు నీ శత్రువులతో కలిసి నీపై పోరాడవచ్చు.’ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారికి ఇలా సమాధానమిస్తారని ఏ వివేకవంతుడైనా ఊహించగలడా: ‘మీరు సంపూర్ణ ము’మినూన్ (విశ్వాసులు) మరియు పునరుత్థాన దినాన నా సిఫారసు (intercession) కు అర్హులు, మరియు మీలో ఎవరూ నరకాగ్నిలో ప్రవేశించరని ఆశించబడుతోంది?’ దీనికి విరుద్ధంగా, ప్రతి ముస్లింకు ఖచ్చితంగా తెలుసు ఏమిటంటే, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారితో ఇలా అనేవారు: ‘నేను దేనితోనైతే వచ్చానో దానిని అత్యధికంగా తిరస్కరించే ప్రజలు మీరే’ మరియు వారు పశ్చాత్తాపం చెందకపోతే ఆయన వారికి మరణశిక్ష విధించేవారు.”

ఇబ్న్ తైమియ్య ఇలా కూడా అన్నారు:

“ఖురాన్ మరియు సున్నత్‌లో ఈమాన్ అనే పదాన్ని సాధారణంగా ప్రస్తావించినప్పుడు, అది గతంలో పేర్కొన్నట్లు విధేయత, దైవభీతి మరియు ధర్మాన్ని ఉద్దేశించి ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఈమాన్‌కు డెబ్బైకి పైగా శాఖలు ఉన్నాయని ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ప్రకటించారు… కాబట్టి, అల్లాహ్‌ను సంతోషపరిచే ఏదైనా సరే ఈమాన్ అనే అర్థం కిందకు వస్తుంది… ప్రజలు ఈమాన్ గురించి అడిగినప్పుడు, అల్లాహ్ ఈ క్రింది ఆయత్‌ను వెల్లడించినట్లు నివేదించబడింది: ‘మీరు మీ ముఖాలను తూర్పు లేదా పడమర వైపుకు తిప్పడం పుణ్యం (Al-Birr) కాదు…’ ఇక్కడ ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే, కర్మలతో కూడిన ఈమాన్ ప్రశంసించబడుతుంది, అది లేనిది కాదు.”

ఈమాన్ గురించి షేక్-ఉల్-ఇస్లాం ఇబ్న్ తైమియ్య చెప్పింది ఇదే; ఆయన తరపున దీనికి భిన్నంగా ఎవరైనా నివేదిస్తే వారు ఆయనపై అబద్ధాలు అల్లినట్లే.

అయితే, ఎటువంటి సత్కార్యం చేయకపోయినప్పటికీ కొంతమంది జన్నత్‌లో ప్రవేశించడం గురించి హదీసులో పేర్కొన్న విషయం, కర్మలు చేసే సామర్థ్యం ఉండి కూడా వాటిని వదిలేసే ఎవరికీ వర్తించదు. బదులుగా, ఇది కర్మలను వదిలేయడానికి కారణాలు (excuses) ఉన్నవారికి లేదా షరియా లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఏదైనా ఇతర కారణం ఉన్నవారికి మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది.

ఈ విషయాన్ని స్పష్టం చేసిన తర్వాత, అఖీదా యొక్క ప్రాథమిక సూత్రాలపై వాదించవద్దని శాశ్వత కమిటీ హెచ్చరిస్తోంది, ఎందుకంటే దీని వల్ల తీవ్రమైన పరిణామాలు ఏర్పడతాయి. ఖురాన్, సున్నత్ మరియు సలఫ్ ల నివేదికలపై ఆధారపడిన ధర్మబద్ధమైన సలఫ్ మరియు ప్రముఖ ముస్లిం పండితుల పుస్తకాలను ఆశ్రయించాలని ఇది సిఫార్సు చేస్తోంది.

అలాగే అసలు మూలాలకు విరుద్ధమైన అభిప్రాయాలను కలిగి ఉన్న పుస్తకాలను లేదా పండితుల ద్వారా లేదా అసలు మూలాల ద్వారా జ్ఞానాన్ని పొందని రచయితలు జారీ చేసిన ఆధునిక పుస్తకాలను చూడవద్దని హెచ్చరిస్తోంది. ఆ ప్రజలు ఈ గొప్ప అఖీదా మూలంలోకి చొరబాటుదారులు. వారు ముర్జియాల అభిప్రాయాలను స్వీకరిస్తారు మరియు వాటిని అహఁలే సున్నత్ వల్ జమాత్‌కు తప్పుగా ఆపాదిస్తారు, తద్వారా ప్రజలలో గందరగోళాన్ని కలిగిస్తారు. వారు అసంపూర్ణ ఉల్లేఖనాల ద్వారా ఈ అభిప్రాయాలను షేక్-ఉల్-ఇస్లాం ఇబ్న్ తైమియ్యకు మరియు ఇతర సలఫ్ ఇమామ్‌లకు తప్పుగా అపాదిస్తారు. వారు అల్లాహ్‌కు భయపడాలని మరియు సరైన మార్గానికి తిరిగి రావాలని, మరియు ఈ తప్పుడు నమ్మకాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా (ముస్లింల) ఐక్యతను దెబ్బతీయవద్దని మేము వారికి సలహా ఇస్తున్నాము. అహఁలే సున్నత్ వల్ జమాత్‌ను వ్యతిరేకించే వారి ఉచ్చులో పడవద్దని కమిటీ ముస్లింలను హెచ్చరిస్తోంది.

అల్లాహ్ అందరికీ ఉపయోగకరమైన జ్ఞానం, ధర్మబద్ధమైన కర్మలు మరియు ధర్మం పట్ల మంచి అవగాహనను ప్రసాదించుగాక. అల్లాహ్ మనకు విజయాన్ని ప్రసాదించుగాక. మన ప్రవక్త ముహమ్మద్, ఆయన కుటుంబం మరియు అనుచరులపై శాంతి మరియు శుభాలు కురియుగాక.

విద్వత్ పరిశోధన మరియు ఇఫ్తా శాశ్వత కమిటీ
(The Permanent Committee for Scholarly Research and Ifta) 

సభ్యుడు – సభ్యుడు – సభ్యుడు – అధ్యక్షుడు
బకర్ అబూ జైద్ – సాలిహ్ అల్-ఫౌజాన్ – అబ్దుల్లా ఇబ్న్ ఘుదయ్యన్ – అబ్దుల్-అజీజ్ ఇబ్న్ అబ్దుల్లా ఆలష్-షైఖ్

ముర్జియా (Murji’ah) తెగకు సంబంధించి షేక్ ఇబ్న్ ఉతైమీన్, షేక్ సాలిహ్ అల్-ఫౌజాన్ మరియు సౌదీ శాశ్వత కమిటీ అందించిన వివరణల సారాంశం ఇక్కడ ఉంది:

ముర్జియా సిద్ధాంతం – ప్రధానాంశాలు:

  • ఈమాన్ నిర్వచనం: వీరు కర్మలను (పనులను) ఈమాన్ (విశ్వాసం) నుండి వేరు చేస్తారు. వీరి ప్రకారం ఈమాన్ అంటే కేవలం హృదయంతో నమ్మడం లేదా నాలుకతో ఒప్పుకోవడం మాత్రమే.
  • పాపాత్ముని స్థితి: ముర్జియాల ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి ఎన్ని పాపాలు చేసినా లేదా నమాజ్ వంటి విధులను వదిలేసినా, అతను “సంపూర్ణ ఈమాన్” కలిగిన విశ్వాసిగానే ఉంటాడు.
  • విపరీత ధోరణి: ఇది పాపాత్ములను కాఫిర్లుగా ముద్రవేసే ‘ఖవారిజ్’ల అతివాదానికి పూర్తి వ్యతిరేకమైన నిర్లక్ష్య ధోరణి.

ముర్జియాలోని నాలుగు రకాలు (షేక్ ఫౌజాన్ వివరణ):

  1. జహ్మియా: ఈమాన్ అంటే కేవలం అల్లాహ్ గురించి తెలిసి ఉండటం (జ్ఞానం) మాత్రమే. ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన ధిక్కారం (కుఫ్ర్).
  2. అషాఇరా: ఈమాన్ అంటే కేవలం హృదయపూర్వక అంగీకారం మాత్రమే. ఇది కూడా తప్పే, ఎందుకంటే సత్యాన్ని మనసులో గుర్తించినా ఆచరించని అవిశ్వాసులు కూడా ఉంటారు.
  3. కరామియా: హృదయంలో నమ్మకం లేకపోయినా, నాలుకతో ఒప్పుకుంటే చాలని వీరు అంటారు. ఇది మునాఫిక్ల (కపట విశ్వాసుల) లక్షణం.
  4. ముర్జియా అల్-ఫుకహా: ఈమాన్ అంటే హృదయంతో నమ్మడం మరియు నాలుకతో పలకడం. అయితే వీరు కూడా ‘కర్మలను’ ఈమాన్ వెలుపల ఉంచుతారు, ఇది అహ్లా సున్నత్ మార్గం కాదు.

సలఫీ / అహ్లా సున్నత్ వల్ జమాత్ సరైన మార్గం:

  • త్రివిధ సూత్రం: ఈమాన్ అంటే హృదయంతో నమ్మడం (విశ్వాసం), నాలుకతో పలకడం (ఉచ్చారణ) మరియు అవయవాలతో ఆచరించడం (కర్మలు). ఈ మూడూ కలిస్తేనే ఈమాన్ పూర్తవుతుంది.
  • స్థాయిల మార్పు: పుణ్య కార్యాల వల్ల ఈమాన్ పెరుగుతుంది మరియు పాపాల వల్ల ఈమాన్ తగ్గుతుంది.
  • కర్మల ప్రాముఖ్యత: ఆచరణ లేని విశ్వాసం ప్రాణం లేని శరీరం వంటిది. కర్మలు ఈమాన్‌లో అంతర్భాగం.

శాశ్వత కమిటీ (Permanent Committee) హెచ్చరికలు:

  • దుష్ప్రభావాలు: కర్మలను ఈమాన్ నుండి వేరు చేయడం వల్ల ప్రజలు అల్లాహ్ హద్దులను ఉల్లంఘించడానికి, పాపాలు చేయడానికి మరియు నమాజ్ వంటి విధులను నిర్లక్ష్యం చేయడానికి ధైర్యం చేస్తారు.
  • వక్రీకరణ: కొంతమంది రచయితలు ఇబ్న్ తైమియ్య వంటి గొప్ప పండితుల మాటలను అసంపూర్ణంగా ఉటంకిస్తూ ఈ తప్పుడు సిద్ధాంతాన్ని ప్రచారం చేస్తున్నారు.
  • ఐక్యత దెబ్బతినడం: ఇటువంటి బిదత్ (కొత్త) సిద్ధాంతాలు ముస్లిం ఉమ్మహ్ ఐక్యతను దెబ్బతీస్తాయి మరియు ధార్మిక క్రమశిక్షణను నిర్వీర్యం చేస్తాయి.
  • ముగింపు: ముస్లింలు అసంపూర్ణ జ్ఞానం గల ఆధునిక రచయితల పుస్తకాల కంటే, ఖురాన్ మరియు సున్నత్ ఆధారంగా రాసిన సలఫ్ పండితుల గ్రంథాలనే అనుసరించాలి.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=45830


అఖీదా (మూల విశ్వాసం) ఈ ధర్మానికి పునాది – షేక్ సాలిహ్ అల్-ఫౌజాన్ | దావూద్ బర్బాంక్

Aqeedah (Creed and Belief) is the Foundation of the Religion
Audio Series: Explanation of Aqeedah at-Tahaawiyyah
Shaykh Saalih al-Fawzaan (Arabic) | Dawud Burbank (English)
https://abdurrahman.org/?p =36166 (audio)

అఖీదా (మూల విశ్వాసం) అనేది ఈ ధర్మానికి (దీన్‌కు) పునాది. అల్లాహ్ తప్ప ఆరాధనకు అర్హుడెవరూ లేరని మరియు ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) అల్లాహ్ యొక్క సందేశహరుడని మనం ఇచ్చే సాక్ష్యం (షహాదా) లోనే ఈ అఖీదా ఇమిడి ఉంది. ఇది ఇస్లాం యొక్క ఐదు మూలస్తంభాలలో మొదటిది.[1]

కావున, ఈ అఖీదాకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఇవ్వడం, దాని పట్ల ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించడం, దాని గురించి సరైన జ్ఞానాన్ని సంపాదించడం మరియు దానికి హాని కలిగించే విషయాల గురించి తెలుసుకోవడం ఒక బాధ్యత. తద్వారా ఒక వ్యక్తి స్పష్టమైన అవగాహనతో మరియు సరైన విశ్వాసంతో ఉండగలుగుతాడు.

ఒక వ్యక్తి యొక్క ధర్మం సరైన మరియు దృఢమైన పునాదిపై ఆధారపడి ఉంటేనే, అది అల్లాహ్ చేత అంగీకరించబడే సరైన మార్గంగా ఉంటుంది. ఒకవేళ అతని ధర్మం బలహీనమైన లేదా తప్పుడు అఖీదాపై ఆధారపడి ఉంటే, ఆ ధర్మం సరైనది కాదు మరియు దానికి సరైన పునాది ఉండదు.

అందుకే విద్వాంసులు (రహిమహుముల్లాహ్) అఖీదా విషయానికి ఎంతో ప్రాముఖ్యతనిచ్చేవారు. తమ పాఠాలలో మరియు అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా దీనిని వివరించడంలో వారు ఏమాత్రం అలసత్వం వహించలేదు. ఒక తరం వారు తమ పూర్వీకుల నుండి ఈ జ్ఞానాన్ని స్వీకరించి తరువాతి తరాలకు అందజేశారు.

కానీ, ఎప్పుడైతే కొత్త తెగలు మరియు విభేదాలు తలెత్తాయో, మరియు అఖీదా పట్ల దృఢమైన అవగాహన లేని వారు లేదా పాత తప్పుడు భావజాలంతో ఇస్లాంలోకి ప్రవేశించిన వారు పెరిగారో, అప్పుడు ఇస్లాం ఇమామ్‌లు సరైన అఖీదాను వివరించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. వారు దానిని గ్రంథస్థం చేసి, ఉమ్మత్ విద్వాంసుల నుండి సేకరించి భద్రపరిచారు. తద్వారా ఇది రాబోయే తరాలకు ఒక ప్రమాణిక మార్గదర్శిగా మారింది.

ఇది అల్లాహ్ తన ధర్మాన్ని రక్షించే విధానానికి ఒక నిదర్శనం. అల్లాహ్ మరియు ఆయన ప్రవక్త నుండి వచ్చిన సందేశాన్ని యథాతథంగా చేరవేసే నమ్మకమైన వ్యక్తులను అల్లాహ్ నియమించాడు. వీరు తప్పుడు వ్యాఖ్యానాలను మరియు సృష్టికర్తను సృష్టితో పోల్చే తప్పుడు వాదనలను తిప్పికొట్టారు. ఈ విధంగా విద్వాంసులు ఈ అఖీదాను ఒక తరం నుండి మరొక తరానికి వారసత్వంగా అందజేశారు.

ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం), సహాబాలు మరియు తాబయీన్ల నుండి వచ్చిన సరైన విశ్వాసంపై ఉన్న పుణ్య పూర్వీకులలో (సలఫ్ సాలెహీన్) నలుగురు ప్రముఖ ఇమామ్‌లు ఉన్నారు: ఇమామ్ అబూ హనీఫా, ఇమామ్ మాలిక్, ఇమామ్ షాఫియీ మరియు ఇమామ్ అహ్మద్. వీరు మరియు ఇతర ఇమామ్‌లు సరైన అఖీదాను సమర్థించారు, వివరించారు మరియు తమ శిష్యులకు బోధించారు.

ఈ నలుగురు ఇమామ్‌ల అనుచరులు కూడా ఈ అఖీదా పట్ల ఎంతో శ్రద్ధ వహించారు. వారు ఖురాన్, సున్నత్ మరియు సహాబాల మార్గదర్శకత్వంలో అనేక గ్రంథాలు రచించారు. వారు అసత్యమైన మరియు దారితప్పిన విశ్వాసాలను ఖండించారు. హదీసు ఇమామ్‌లైన ఇషాక్ ఇబ్న్ రాహవైహ్, బుఖారీ, ముస్లిం, ఇబ్న్ ఖుజైమా, ఇబ్న్ ఖుతైబా వంటి వారు కూడా ఇదే పనిని చేశారు. అలాగే తఫ్సీర్ ఇమామ్‌లైన తబరీ, ఇబ్న్ కసీర్, బగవీ వంటి వారు కూడా సరైన అఖీదాను వివరించారు.

వీరందరూ సరైన విశ్వాసాన్ని వివరిస్తూ గ్రంథాలు రాశారు మరియు వాటిని “కుతుబ్ అస్-సున్నత్” (సున్నత్ గ్రంథాలు) అని పిలిచారు. ఉదాహరణకు: ఇబ్న్ అబీ ఆసిమ్ రచించిన ‘కితాబ్ అస్-సున్నత్‘, అబ్దుల్లా ఇబ్న్ అహ్మద్ ఇబ్న్ హన్బల్ రచించిన ‘అస్-సున్నత్‘, అల్-ఖల్లాల్ రచించిన ‘అస్-సున్నత్‘, మరియు అల్-ఆజుర్రీ రచించిన ‘అష్-షరీఅః‘ మొదలైనవి.

పాదపీఠికలు (Footnotes):

[1] ఇబ్న్ ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హుమా) నివేదించిన హదీసు ప్రకారం: “అల్లాహ్ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు: ‘ఇస్లాం ఐదు స్తంభాలపై నిర్మించబడింది: 1. అల్లాహ్ తప్ప ఆరాధనకు అర్హుడెవరూ లేరని మరియు ముహమ్మద్ అల్లాహ్ సందేశహరుడని సాక్ష్యం ఇవ్వడం (షహాదా), 2. నమాజును స్థాపించడం, 3. జకాత్ చెల్లించడం, 4. హజ్ యాత్ర చేయడం, 5. రంజాన్ నెలలో ఉపవాసాలు పాటించడం’.” (బుఖారీ: 8 మరియు ముస్లిం).

ఈ పోస్ట్ లింక్:
https://teluguislam.net/?p=45821

ఇహ్ సాన్ : ఇస్లాం ధర్మంలోని మూడవ మరియు అత్యున్నత స్థాయి [వీడియో & టెక్స్ట్]

ఇహ్సాన్ : ఇస్లాం ధర్మంలోని మూడవ మరియు అత్యున్నత స్థాయి
త్రిసూత్రాలు| పుస్తకం & వీడియో పాఠాలు | నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ
https://youtu.be/ITBncGgMwvY [16 నిముషాలు]

ఈ పాఠంలో, ఇస్లాం ధర్మంలోని మూడవ మరియు అత్యున్నత స్థాయి అయిన ‘ఇహ్సాన్’ గురించి వివరించబడింది. ఇహ్సాన్ యొక్క ఏకైక స్తంభం (రుకున్) మరియు దానికి ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసుల నుండి ఆధారాలు (దలీల్) చర్చించబడ్డాయి. ఇహ్సాన్ అంటే అల్లాహ్‌ను చూస్తున్నట్లుగా ఆరాధించడం, లేదా కనీసం అల్లాహ్ తనను చూస్తున్నాడనే సంపూర్ణ నమ్మకంతో ప్రతి పనిని పరిపూర్ణంగా (perfection), చిత్తశుద్ధితో (sincerity) మరియు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం విధానంలో చేయడం. ప్రతి ముస్లిం తన ఆరాధనలలో మరియు జీవితంలోని ప్రతి అంశంలో ఈ ఉన్నత స్థాయిని చేరుకోవడానికి ప్రయత్నించాలని ఈ పాఠం నొక్కి చెబుతుంది.

అల్హమ్దులిల్లాహ్. ఉసూలె సలాస, త్రిసూత్రాలు. 16వ పాఠం. ఇహ్సాన్, దాని యొక్క రుకున్, ఒక మూలస్తంభం మరియు దాని యొక్క దలీల్, ఆధారాలు తెలుసుకుందాము. అయితే మీరు మరిచిపోలేదు కదా? ఇంతకుముందు 15 పాఠాలు విన్నారు కదా? మనం సమాధిలో ప్రశ్నించబడే అటువంటి మూడు ప్రశ్నల సమాధానాలు త్రి సూత్రాలు అన్న పేరుతో తెలుసుకుంటున్నాము వివరాలతో ఆధారాలతో.

ఇప్పుడు మనం రెండో ప్రశ్న అయినటువంటి మా దీనుకా నీ ధర్మం ఏది? అంటే నా ధర్మం ఇస్లాం అన్నటువంటి దానికి వివరణ ఆధారాలతో తెలుసుకుంటున్నాము. ఇస్లాం ధర్మం మూడు స్థానాలు ఉన్నాయి. మొదటి స్థానం ఇస్లాం, రెండవ స్థానం ఈమాన్, మూడవ స్థానం ఇహ్సాన్. ఇస్లాం గురించి ఇంతకుముందే తెలుసుకున్నాము, దాని అర్థం, దాని యొక్క భావం మరియు దాని యొక్క ఐదు రుకున్లు మూల స్తంభాలు. వాటి యొక్క ఆధారాలు కూడా తెలుసుకున్నాము. ఆ తర్వాత రెండవ స్థానం, ఈమాన్, విశ్వాసం అంటే ఏమిటో తెలుసుకున్నాము. విశ్వాసం భాగాలు ఏమిటో తెలుసుకున్నాము. దాని యొక్క ఆధారాలు మరియు విశ్వాసం యొక్క ఆరు మూల సూత్రాలు తెలుసుకున్నాము. ఇప్పుడు మనం ఇహ్సాన్ గురించి తెలుసుకుంటున్నాము.

తాగూత్ (الطَّاغُوتِ) & దాని యొక్క రకాలు [వీడియో & టెక్స్ట్]

తాగూత్ & దాని యొక్క రకాలు
త్రిసూత్రాలు| పుస్తకం & వీడియో పాఠాలు | నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ
youtube.com/watch?v=rzm66iOZUwg [22 నిముషాలు]

ఈ పాఠంలో, వక్త ‘తాగూత్’ అనే విషయాన్ని వివరిస్తారు. అల్లాహ్‌ను కాకుండా ఆరాధించబడే ప్రతిదాన్ని ‘తాగూత్’ అంటారు. ప్రతి ఒక్కరూ తాగూత్‌ను తిరస్కరించి, అల్లాహ్‌ను మాత్రమే విశ్వసించాలని ఇస్లాం నిర్దేశిస్తుందని వక్త పేర్కొన్నారు. ఇమామ్ ఇబ్న్ అల్-ఖయ్యిమ్ నిర్వచనం ప్రకారం, ఆరాధన, విధేయత లేదా అనుసరణలో మానవుడు తన పరిధిని దాటడానికి కారణమయ్యేది తాగూత్. ఇమామ్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-వహాబ్ ప్రకారం, ఐదు ప్రధాన తాగూత్‌లు ఉన్నాయి: 1. ఇబ్లీస్ (సైతాన్), 2. తన ఆరాధన పట్ల సంతోషించేవాడు, 3. తనను ఆరాధించమని ప్రజలను పిలిచేవాడు, 4. అగోచర జ్ఞానం ఉందని చెప్పుకునేవాడు, 5. అల్లాహ్ ధర్మశాస్త్రానికి విరుద్ధంగా తీర్పు చెప్పేవాడు. చివరగా, “ధర్మానికి శిరస్సు ఇస్లాం, దాని స్తంభం నమాజ్, మరియు దాని శిఖరం జిహాద్” అనే హదీస్‌తో వక్త పాఠాన్ని ముగించారు.

విధివ్రాత (తఖ్దీర్) పట్ల విశ్వాసం – సలీం జామి’ఈ  [వీడియో & టెక్స్ట్]

విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం
ముహమ్మద్ సలీం జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=uiNNKuljqEU [13 నిముషాలు]

ఈ ప్రసంగంలో, విశ్వాస ముఖ్యాంశాలలో ఆరవది మరియు అత్యంత ముఖ్యమైనదైన విధివ్రాత (ఖద్ర్) పట్ల విశ్వాసం గురించి వివరించబడింది. విధివ్రాతను అర్థం చేసుకోవడానికి నాలుగు ముఖ్యమైన విషయాలు చర్చించబడ్డాయి: అల్లాహ్‌కు ప్రతి విషయము వివరంగా తెలిసి ఉంది, ప్రతిదీ ‘లౌహె మెహఫూజ్’లో వ్రాయబడి ఉంది, అల్లాహ్ తలచినది మాత్రమే సంభవిస్తుంది, మరియు ప్రతి వస్తువును సృష్టించి, దానికి తగ్గట్టుగా దాని లెక్కను నిర్ధారించాడు అని నమ్మడం. మానవునికి మంచి చెడులను ఎన్నుకునే స్వేచ్ఛ ఇవ్వబడిందని, దాని ఆధారంగానే తీర్పు ఉంటుందని కూడా స్పష్టం చేయబడింది. చివరగా, విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉండటం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు—అసూయ నుండి రక్షణ, ధైర్యం కలగడం, మరియు మనశ్శాంతి, సంతృప్తి లభించడం—వివరించబడ్డాయి.

అల్ హమ్దు లిల్లాహి వహదా, వస్సలాతు వస్సలాము అలా మల్లా నబియ్య బాదా. అన్ని రకాల ప్రశంసలు, అన్ని రకాల పొగడ్తలు సర్వలోకాల సృష్టికర్త, పాలకుడు, పోషకుడు అయిన అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలాకు మాత్రమే శోభిస్తాయి. ఆ అల్లాహ్ యొక్క కారుణ్యం ప్రవక్తలందరి మీద వర్షించు గాక. ముఖ్యంగా అంతిమ ప్రవక్త, విశ్వ ప్రవక్తల నాయకుడు ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం పై, వారి కుటుంబీకులపై, వారి అనుచరులపై వర్షించు గాక, ఆమీన్.

సోదర సోదరీమణులారా, మిమ్మల్నందరినీ నేను ఇస్లామీయ పద్ధతిలో ఆహ్వానిస్తున్నాను. అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు.

అర్కానుల్ ఈమాన్, విశ్వాస ముఖ్యాంశాలు. అందులోని ఆరవ ముఖ్యాంశం. ఈమాన్ బిల్ ఖద్ర్, విధి వ్రాత పట్ల విశ్వాసం. దీని గురించి ఇన్షా అల్లాహ్ ఈ ప్రసంగంలో మనం క్లుప్తంగా కొన్ని ముఖ్యమైన విషయాలు తెలుసుకుందాం.

ఒకసారి ఆ హదీసును మరొకసారి మనం విందాం. దైవ ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి వద్దకు దైవదూత జిబ్రీల్ అలైహిస్సలాం వారు మానవ ఆకారంలో వచ్చి, “ఓ దైవ ప్రవక్తా, ఈమాన్ అంటే ఏమిటి?” అని ప్రశ్నించినప్పుడు, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు వివరిస్తూ,

أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ
[అన్ తు’మిన బిల్లాహి వ మలాయికతిహి వ కుతుబిహి వ రుసులిహి వల్ యౌమిల్ ఆఖిరి వ తు’మిన బిల్ ఖద్రి ఖైరిహి వ షర్రిహి]

అని సమాధానం ఇచ్చారు. దీని అర్థం ఏమిటంటే, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు ఈమాన్, విశ్వాసం అంటే ఆరు విషయాల గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఏమంటున్నారు? అల్లాహ్‌ను విశ్వసించటం, దైవదూతలను విశ్వసించటం, దైవ గ్రంథాలను విశ్వసించటం, దైవ ప్రవక్తలను విశ్వసించటం, పరలోక దినాన్ని విశ్వసించటం, మంచి చెడు విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉండటం. ఈ ఆరు విషయాలను నమ్మటం, విశ్వసించటాన్ని ఈమాన్ అంటారు, విశ్వాసం అంటారు అని ప్రవక్త వారు సమాధానం ఇచ్చారు. ఇందులో ఆరవ విషయం గురించి ఆలోచించారా, గమనించారా? ఆరవ విషయం ఏమిటి?

اَلْإِيمَانُ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَ شَرِّهِ
[అల్ ఈమాను బిల్ ఖద్రి ఖైరిహి వ షర్రిహి]

మంచి చెడు విధి వ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉండటం. విశ్వాస ముఖ్యాంశాలలో ఈ ఆరవ ముఖ్యాంశం, విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం, దాని గురించి ఇప్పుడు మనం తెలుసుకుంటున్నాం.

మిత్రులారా, విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉండటం అనే విషయాన్ని బాగా అర్థం చేసుకోవటానికి, ఒక క్లారిటీకి, ఒక అవగాహనకు రావటానికి నాలుగు విషయాలు తెలుసుకొని నమ్మితే ఆ వ్యక్తి విధివ్రాత పట్ల ఒక అవగాహనకు వస్తాడు అని ధార్మిక పండితులు తెలియజేశారు. ఆ నాలుగు విషయాలు ఇప్పుడు మనం తెలుసుకుందాం.

మొదటి విషయం ఏమిటంటే, అల్లాహ్‌కు ప్రతి విషయము వివరంగా తెలిసి ఉంది అని నమ్మాలి ప్రతి వ్యక్తి. అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలాకు పూర్వం జరిగినది తెలుసు. అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలాకు ప్రస్తుతం జరుగుచున్నది కూడా తెలుసు. అలాగే అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలాకు భవిష్యత్తులో జరగబోయేది కూడా తెలుసు. దీనికి ఆధారం మనం చూచినట్లయితే, ఖురాన్ గ్రంథము, తొమ్మిదవ అధ్యాయము, 115వ వాక్యంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తెలియజేసి ఉన్నాడు:

إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
[ఇన్నల్లాహ బికుల్లి షైఇన్ అలీమ్]

అంటే, నిశ్చయంగా అల్లాహ్‌కు ప్రతీదీ తెలుసు. జరిగిపోయినది తెలుసు, జరుగుచున్నది తెలుసు, జరగబోయేది కూడా అల్లాహ్‌కు తెలుసు. ఆయన మొత్తం జ్ఞానం కలిగి ఉన్నవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు అని మనము ఈ విషయాన్ని నమ్మాలి. ఇది మొదటి విషయం అండి.

ఇక రెండో విషయం ఏమిటి? సృష్టికి సంబంధించిన ప్రతి దాని అదృష్టాన్ని అల్లాహ్ వ్రాసి పెట్టాడు. ఎక్కడ వ్రాసి పెట్టాడు? లౌహె మెహఫూజ్ అనే ఒక పవిత్రమైన, పటిష్టమైన గ్రంథము ఉంది. ఆ గ్రంథంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తన దివ్య దృష్టితో భవిష్యత్తులో ఏమి జరగబోవుచున్నది అనేది మొత్తము చూసేసి, వ్రాయించేసి ఉన్నాడు. దానిని లౌహె మెహఫూజ్‌లో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా వ్రాసి ఉంచాడు అన్న విషయాన్ని మనము నమ్మాలి. మరి దీనికి ఆధారం ఏమిటి అంటే, ఖురాన్ గ్రంథము 36వ అధ్యాయము, 12వ వాక్యంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తెలియజేశాడు:

وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُّبِينٍ
[వ కుల్ల షైఇన్ అహ్సైనాహు ఫీ ఇమామిమ్ ముబీన్]

అంటే, ఇంకా మేము ప్రతి విషయాన్ని స్పష్టమైన ఒక గ్రంథంలో నమోదు చేసి పెట్టాము. అదే లౌహె మెహఫూజ్, అది స్పష్టమైన గ్రంథము. ఆ గ్రంథంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా జరగబోయేది అంతా ముందే చూసి వ్రాయించి భద్రంగా ఉంచి ఉన్నాడు. ఈ విషయం కూడా మనము తెలుసుకొని గట్టిగా నమ్మాలి.

ఇక మూడో విషయం ఏమిటి అంటే, అల్లాహ్ తలచినది మాత్రమే సంభవిస్తుంది. ఈ సృష్టి మొత్తంలో ఎక్కడైనా సరే, అల్లాహ్ ఎలా తలుస్తాడో అలాగే జరుగుతుంది. ఎక్కడ వర్షాలు కురవాలి, ఎక్కడ ఎండ పడాలి, ఎక్కడ చలి వీయాలి, ఎక్కడ గాలులు వీయాలి, ఎక్కడ పంటలు పండాలి, ఇదంతా అల్లాహ్ తలచినట్లే జరుగుతుందండి, మీరు మేము అనుకున్నట్లు జరగదు. ఎక్కడైనా సరే ఏదైనా సంభవించాలి అంటే అది అల్లాహ్ తలచినట్టుగానే సంభవిస్తుంది, జరుగుతుంది. మరి దీనికి ఆధారం ఏమిటి అంటే, ఖురాన్ గ్రంథం 81వ అధ్యాయం, 29వ వాక్యంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తెలియజేసి ఉన్నాడు:

وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ
[వమా తషాఊన ఇల్లా అయ్ యషా అల్లాహు రబ్బుల్ ఆలమీన్]

అంటే, సర్వలోక ప్రభువైన అల్లాహ్ కోరనంత వరకు మీరేదీ కోరలేరు. మీరు కోరుకున్నట్లు ఎక్కడా ఏమీ జరగదు, అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తలచినట్లే జరుగుతుంది అన్న విషయము ఈ వాక్యంలో అల్లాహ్ తెలియపరిచి ఉన్నాడు. అది కూడా మనము తెలుసుకొని గట్టిగా నమ్మాలి.

ఇక నాలుగో విషయం, అదేమిటంటే, విశ్వంలో ఉన్న వాటన్నింటినీ సృష్టించినవాడు, సృష్టికర్త ఒక్కడే అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా అని తెలుసుకొని మనము గట్టిగా నమ్మాలి. ఈ విశ్వంలో ఏమేమి ఉన్నాయో, అవన్నీ సృష్టించబడి ఉన్నవి. ఒక అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మాత్రమే సృష్టికర్త. సృష్టికర్త ఆయన అల్లాహ్. ఆయన తప్ప ఈ సృష్టిలో ఉన్నది మొత్తము కూడా సృష్టించబడినది. సృష్టికర్త అల్లాహ్ ఒక్కడే అన్న విషయము ప్రతి వ్యక్తి నమ్మాలి. మరి దానికి ఆధారం ఏమిటి అని మనం చూచినట్లయితే, ఖురాన్ గ్రంథం, 25వ అధ్యాయం, రెండవ వాక్యంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తెలియజేసి ఉన్నాడు:

وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا
[వ ఖలక కుల్ల షైఇన్ ఫకద్దరహు తఖ్దీరా]

అంటే, ఆయన ప్రతి వస్తువును సృష్టించి, దానికి తగ్గట్టుగా దాని లెక్కను నిర్ధారించాడు. అంటే ఈ సృష్టిలో ఉన్న మొత్తాన్ని సృష్టించినవాడు, దాని లెక్కను నిర్ధారించినవాడు అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మాత్రమే. ఆ విషయాన్ని కూడా ప్రతి వ్యక్తి తెలుసుకొని గట్టిగా నమ్మాలి.

ఈ నాలుగు విషయాలు ఎప్పుడైతే మనిషి బాగా అర్థం చేసుకొని నమ్ముతాడో అప్పుడు విధివ్రాత పట్ల అతనికి ఒక అవగాహన వచ్చేస్తుంది.

అలాగే విధివ్రాతల పట్ల మనం తెలుసుకోవలసిన మరొక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మనిషికి ఎన్నుకునే అధికారము ఇచ్చి ఉన్నాడు. అంటే ఏమిటి? అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మనిషికి మంచి చెడుల మధ్య వ్యత్యాసము గ్రహించే అధికారం ఇచ్చాడు. ఏది మంచిది, ఏది చెడ్డది అనేది గ్రహించే శక్తి మానవునికి అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా ఇచ్చి ఉన్నాడు. అలాగే, మంచి చెడు అన్న విషయాన్ని గ్రహించిన తర్వాత, మంచిని ఎన్నుకోవాలా చెడుని ఎన్నుకోవాలా ఎన్నుకునే అధికారము కూడా అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మానవునికి ఇచ్చి ఉన్నాడు. మానవుడు తలిస్తే, మంచి చెడు అనేది తెలుసుకున్న తర్వాత, అతను మంచిని కూడా ఎన్నుకొని మంచివాడు కావచ్చు. అలాగే చెడ్డను, చెడును ఎంచుకొని అతను చెడ్డవాడుగా కూడా అయిపోవచ్చు. ఆ ఎన్నుకునే అధికారము మానవునికి ఇవ్వబడి ఉంది.

చూడండి, ఖురాన్ గ్రంథంలో, 76వ అధ్యాయం, మూడవ వాక్యంలో అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తెలియజేస్తూ ఉన్నాడు:

إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا
[ఇన్నా హదైనాహుస్ సబీలా ఇమ్మా షాకిరౌ వ ఇమ్మా కఫూరా]

అంటే, మేమతడికి మార్గం కూడా చూపాము, ఇక వాడు కృతజ్ఞుడుగా వ్యవహరించినా లేక కృతఘ్నతకు పాల్పడినా వాడి ఇష్టం, మేము వాడి స్వేచ్ఛను హరించలేదు అని తెలుపబడి ఉంది. అల్లాహు అక్బర్! అంటే, మంచి చెడు అనేది అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మానవునికి చూపించేశాడు. ఇక ఎన్నుకునే అధికారం అతనికి ఉంది కాబట్టి, అతను మంచిని ఎన్నుకొని అల్లాహ్‌కు కృతజ్ఞతలు చెల్లుస్తూ మంచివాడిగా ఉండిపోతాడో, లేదా చెడును ఎన్నుకొని అల్లాహ్‌కు కృతఘ్నుడైపోయి మార్గభ్రష్టుడైపోతాడో, అతని స్వేచ్ఛలోకి, అతనికి మనము వదిలేశామని అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తెలియజేసి ఉన్నాడు. కాబట్టి అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మనిషికి ఎన్నుకునే అధికారం ఇచ్చి ఉన్నాడు, మంచిని ఎన్నుకునే బాధ్యత మనది, చెడు నుంచి దూరంగా ఉండే బాధ్యత మనది.

ఇక చివర్లో, విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉంటే ఫలితం ఏమి దక్కుతుంది మానవునికి అనేది తెలుసుకొని ఇన్షా అల్లాహ్ మాటను ముగిద్దాం. విధివ్రాతను నమ్మితే మనిషికి చాలా ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి. అందులోని మూడు ముఖ్యమైన ప్రయోజనాలు మీ ముందర ఉంచుతూ ఉన్నాను, చూడండి.

మొదటి ప్రయోజనం ఏమిటంటే, మనిషి అసూయ నుండి రక్షించబడతాడు. ఎవరికైనా దైవానుగ్రహాలు దక్కాయి అంటే, వారికి అల్లాహ్ ఇచ్చాడులే అని మానవుడు సంతృప్తి పడతాడు. అసూయ పడితే అల్లాహ్ నిర్ణయానికి ఎదురెళ్లడం అవుతుంది అని అతను భయపడతాడు. మానవులకు అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా కొందరికి బాగా ఇస్తాడు కదా, మరి కొందరికి ఇవ్వకుండా అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా పరీక్ష పెడతాడు కదా. విధివ్రాతను నమ్మిన వ్యక్తి, అనుగ్రహాలు దక్కిన వారిని చూసి అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా తలచి వారికి ఇవ్వాలనుకున్నారు ఇచ్చాడు, అది అల్లాహ్ చిత్తం ప్రకారం జరిగిందిలే అని, అనుగ్రహాలు దక్కిన వారిని చూసి ఇతను అసూయ పడడు. అల్లాహ్ వారికి ఇచ్చాడులే అని, వారి మీద అసూయ పడడు. ఒకవేళ నేను వారి మీద అసూయ పడితే, వారికి ఇవ్వబడిన అనుగ్రహాలు చూసి నేను లోలోపల కుళ్ళిపోతే, దైవ నిర్ణయానికి నేను ఎదురెళ్లిన వాడిని అవుతానేమోనని అతను భయపడతాడు, అసూయ పడడు. ఇది మొదటి ప్రయోజనం.

రెండో ప్రయోజనం ఏమిటి? మనిషికి ధైర్యం వస్తుంది. విధివ్రాతను నమ్మితే, విధివ్రాతను విశ్వసిస్తే మనిషికి ధైర్యం వస్తుంది. అది ఎట్లాగంటే, ఏదైనా అల్లాహ్ తలిస్తేనే జరుగుతుంది, లేదంటే జరగదు అని అతను బాగా నమ్ముతాడు కాబట్టి, ఏదైనా విషయం కొనాలి అన్నా, ఏదైనా పని ప్రారంభించాలి అన్నా, ఏదైనా ఒక నిర్ణయం తీసుకోవాలి అన్నా అతను అటూ ఇటూ చేసి లేదా ఏమేమో ప్రపంచంలో జరుగుతున్న వార్తలు చూసి భయపడడు. అల్లాహ్ ఎలా తలిస్తే అలా జరుగుతుందిలే అని నమ్మకంతో, ధైర్యంతో ముందడుగు వేస్తాడు. కాబట్టి, విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉండితే మనిషికి ధైర్యము వస్తుంది, ఆ ధైర్యంతో అతను ముందడుగు వేస్తాడు. ఇది రెండవ ప్రయోజనం.

ఇక మూడవ ప్రయోజనం మనం చూచినట్లయితే, మనిషికి మనశ్శాంతి, సంతృప్తి చెందే గుణం వస్తుంది. మన కోసం అల్లాహ్ నిర్ణయించినది మనకు దొరికింది, ఏదైనా మనకు దొరకలేదు అంటే అది అల్లాహ్ నిర్ణయం ప్రకారమే జరిగింది. కాబట్టి, నేను ఎందుకు తొందరపడాలి, లేదంటే నాకు దక్కలేదు అని నేను ఎందుకు బెంగపడాలి? ఆ విధంగా అతను తెలుసుకొని, నాకు దక్కిన కాడికి అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా నిర్ణయం ప్రకారమే దక్కిందిలే అని అతను సంతృప్తి పడతాడు, దిగులు పడకుండా అతను మనశ్శాంతిగా జీవిస్తాడు మిత్రులారా.

ఇవి విధివ్రాత పట్ల విశ్వాసం కలిగి ఉండే వారికి లభించే ప్రయోజనాలలో మూడు ముఖ్యమైన ప్రయోజనాలు. విధివ్రాత పట్ల ఈ కొన్ని విషయాలు మనము తెలుసుకొని నమ్ముదాం.

నేను అల్లాహ్‌తో దుఆ చేస్తూ ఉన్నాను. అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మమ్మల్నందరికీ సంపూర్ణ విశ్వాసులుగా జీవితాంతము జీవించే భాగ్యము ప్రసాదించు గాక. ఆమీన్. అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=40192

తఖ్దీర్ (విధి వ్రాత) ( మెయిన్ పేజీ ):
https://teluguislam.net/qadr-taqdeer-vidhi-rata/

అంతిమ దినం పై విశ్వాసం [5] : నరక  విశేషాలు – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్] 

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُ 

మొదటి ఖుత్బా :-  

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత : 

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.

ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ తో భయపడండి, ఎల్లవేళలా ఆయన దైవ భీతిని కలిగి ఉండండి. మనసులో ఆయన భయాన్ని సజీవంగా ఉంచండి. ఆయనకు విధేయత చూపండి మరియు అవిధేయత నుంచి దూరంగా ఉండండి. .

మరియు తెలుసుకోండి! అల్లాహ్ తన ధర్మస్థాపనలో తాను లిఖించినటువంటి విధిరాతలో మరియు శిక్షించడంలో, ప్రతిఫలం ప్రసాదించడంలో ఆయన ఎంతో వివేకవంతుడు. మరియు అల్లాహ్ తఆలా యొక్క వివేకం ఏమిటంటే ఆయన తన సృష్టి కొరకు అంతిమ దినాన్ని నియమించాడు. ఆ రోజున ఆయన సమస్త సృష్టిరాశులకు తమ ఆచరణ యొక్క ప్రతిఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ విషయాన్ని ప్రవక్తల ద్వారా తన దాసులకు చేరవేశాడు. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు.

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ

(మేము మిమ్మల్ని ఏదో ఆషామాషీగా (అర్థరహితంగా) పుట్టించామనీ, మీరు మా దగ్గరకు మరలిరావటం అనేది జరగని పని అని అనుకున్నారా? అల్లాహ్‌యే నిజమైన సార్వభౌముడు. ఆయన మహోన్నతుడు.) (సూరా అల్ మూ ‘మినూన్ 23:115-116)

ఓ విశ్వాసులారా! గడిచిన ఖుత్బాలో మనం అంతిమ దినంపై విశ్వాసంలో భాగంగా శంఖం పూరించడం, ప్రళయ సూచనలు, సృష్టి పునరుత్థాన, ప్రజలు హష్ర్ మైదానంలో సమీకరించబడటం, లెక్కల పత్రము శిక్ష ప్రతిఫలం గురించి స్వర్గం గురిచి తెలుసుకున్నాం. ఈ రోజు మనం నరకం గురించి తెలుసుకుందాం. 

1. ఓ అల్లాహ్ దాసులారా! అంతిమ దినం పై విశ్వాసంలో స్వర్గనరకాలను విశ్వసించడం కూడా ఉంది. ఈ రెండూ శాశ్వతమైన నివాసాలు, స్వర్గం ఆనందాల నిలయం, విశ్వాసులు మరియు పవిత్రమైన దాసుల కోసం అల్లాహ్ సిద్ధం చేశాడు. నరకం శిక్షా స్థలం, ఇది రెండు రకాల వ్యక్తుల కోసం అల్లాహ్ సిద్దం చేశాడు: అవిశ్వాసులు మరియు పెద్ద పాపాలకు పాల్పడ్డ విశ్వాసులు. 

అంతిమ దినం పై విశ్వాసం [4] : స్వర్గ విశేషాలు – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్] 

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُ 

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత : 

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.

ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ తో భయపడండి, ఎల్లవేళలా ఆయన దైవ భీతిని కలిగి ఉండండి. మనసులో ఆయన భయాన్ని సజీవంగా ఉంచండి. ఆయనకు విధేయత చూపండి మరియు అవిధేయత నుంచి దూరంగా ఉండండి. .

మరియు తెలుసుకోండి! అల్లాహ్ తన ధర్మస్థాపనలో తాను లిఖించినటువంటి విధిరాతలో మరియు శిక్షించడంలో, ప్రతిఫలం ప్రసాదించడంలో ఆయన ఎంతో వివేకవంతుడు. మరియు అల్లాహ్ తఆలా యొక్క వివేకం ఏమిటంటే ఆయన తన సృష్టి కొరకు అంతిమ దినాన్ని నియమించాడు. ఆ రోజున ఆయన సమస్త సృష్టిరాశులకు తమ ఆచరణ యొక్క ప్రతిఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ విషయాన్ని ప్రవక్తల ద్వారా తన దాసులకు చేరవేశాడు. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు.

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ

(మేము మిమ్మల్ని ఏదో ఆషామాషీగా (అర్థరహితంగా) పుట్టించామనీ, మీరు మా దగ్గరకు మరలిరావటం అనేది జరగని పని అని అనుకున్నారా? అల్లాహ్‌యే నిజమైన సార్వభౌముడు. ఆయన మహోన్నతుడు.) (సూరా అల్ మూ ‘మినూన్ 23:115-116)

ఓ విశ్వాసులారా! గడిచిన ఖుత్బాలో మనం అంతిమ దినంపై విశ్వాసంలో భాగంగా శంఖం పూరించడం, ప్రళయ సూచనలు, సృష్టి పునరుత్థానం, ప్రజలు హష్ర్ మైదానంలో సమీకరించబడటం, లెక్కల పత్రము శిక్ష ప్రతిఫలం గురించి తెలుసుకున్నాం ఈ రోజు మనం విశ్వాసుల కొరకు సృష్టించబడిన స్వర్గం గురించి తెలుసుకుందాం. 

1. స్వర్గనరకాలను విశ్వసించడం అంతిమ దినాన్ని విశ్వసించడంలో భాగం మరియు ఇది మానవుల మరియు జిన్నాతుల శాశ్వత నివాసం. స్వర్గం అనేది అనుగ్రహాల నిలయం, దీనిని విశ్వాసులకు మరియు పవిత్రమైన దాసుల కోసం తయారు చేయబడింది. దీని కొరకు అల్లాహ్ మరియు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)ను విశ్వసించడం, వారి ఆజ్ఞలను పాటించడం తప్పనిసరి. స్వర్గం లోపల ఏ కన్ను చూడని, ఏ చెవి వినని మరియు ఏ మనసు అలోచించ లేనటువంటి అనుగ్రహాలు ఉన్నాయి. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు: 

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ  جَزَاؤُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ رَّضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ۚ

(అయితే విశ్వసించి, సత్కార్యాలు చేసినవారు; నిశ్చయంగా సృష్టిలో వారే అందరికన్నా ఉత్తములు. వారికి ప్రతిఫలంగా వారి ప్రభువు దగ్గర శాశ్వతమైన స్వర్గ వనాలున్నాయి. వాటి క్రింద కాలువలు ప్రవహిస్తూ ఉంటాయి. వాటిలో వారు కలకాలం ఉంటారు. అల్లాహ్ వారి పట్ల ప్రసన్నుడయ్యాడు. వారు అల్లాహ్ పట్ల సంతోషపడ్డారు.) (98:7-8)

మరో చోట అల్లాహ్ ఇలా అన్నాడు. 

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

(వారు చేసిన కర్మలకు ప్రతిఫలంగా, వారి కళ్లకు చలువనిచ్చే ఎలాంటి సామగ్రిని మేము దాచిపెట్టామో (దాని గురించి) ఏ ప్రాణికీ తెలియదు.) (32:17)

అంతిమ దినం పై విశ్వాసం యొక్క ఆవశ్యకతలు [3] – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్] 

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُ 

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత : 

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.

ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ తో భయపడండి, ఎల్లవేళలా ఆయన దైవ భీతిని కలిగి ఉండండి. మనసులో ఆయన భయాన్ని సజీవంగా ఉంచండి. ఆయనకు విధేయత చూపండి మరియు అవిధేయత నుంచి దూరంగా ఉండండి. .

మరియు తెలుసుకోండి! అల్లాహ్ తన ధర్మస్థాపనలో తాను లిఖించినటువంటి విధిరాతలో మరియు శిక్షించడంలో, ప్రతిఫలం ప్రసాదించడంలో ఆయన ఎంతో వివేకవంతుడు. మరియు అల్లాహ్ తఆలా యొక్క వివేకం ఏమిటంటే ఆయన తన సృష్టి కొరకు అంతిమ దినాన్ని నియమించాడు. ఆ రోజున ఆయన సమస్త సృష్టిరాశులకు తమ ఆచరణ యొక్క ప్రతిఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ విషయాన్ని ప్రవక్తల ద్వారా తన దాసులకు చేరవేశాడు. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు.

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ

(“మేము మిమ్మల్ని ఏదో ఆషామాషీగా (అర్థరహితంగా) పుట్టించామనీ, మీరు మా దగ్గరకు మరలిరావటం అనేది జరగని పని అని అనుకున్నారా? అల్లాహ్‌యే నిజమైన సార్వభౌముడు. ఆయన మహోన్నతుడు.) (సూరా అల్ మూ ‘మినూన్ 23:115-116)

ఓ విశ్వాసులారా! గడిచిన ఖుత్బాలో మనం అంతిమ దినంపై విశ్వాసంలో భాగంగా  శంఖం పూరించడం, ప్రళయ సూచనలు, సృష్టి పునరుత్థాన, ప్రజలు హష్ర్ మైదానంలో సమీకరించబడటం గురించి తెలుసుకున్నాము. ఈ రోజు మనం ఆ హష్ర్  మైదానంలో సమస్త మానవాళి సమావేశమైనప్పటి కొన్ని విషయాల గురించి తెలుసుకుందాము. ఈ రోజు మనం లెక్కల పత్రము, శిక్ష ప్రతిఫలం గురించి తెలుసుకుందాం.   

ఓ అల్లాహ్ దాసులారా! లెక్కల పత్రము మరియు శిక్ష లేక ప్రతిఫలం అనేవి సత్యం. ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసు ద్వారా ఎన్నో ఆధారాలు మనకు లభిస్తాయి. మరియు సమస్త విశ్వాసులు ఈ విషయాన్ని ఏకీభవిస్తారు. దీని గురించి తెలియజేస్తూ అల్లాహ్ ఈ విధంగా అంటున్నాడు. 

అంతిమ దినం పై విశ్వాసం యొక్క ఆవశ్యకతలు [2] – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్] 

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُ 

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత : 

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.

ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ తో భయపడండి, ఎల్లవేళలా ఆయన దైవ భీతిని కలిగి ఉండండి. మనసులో ఆయన భయాన్ని సజీవంగా ఉంచండి. ఆయనకు విధేయత చూపండి మరియు అవిధేయత నుంచి దూరంగా ఉండండి. .

మరియు తెలుసుకోండి! అల్లాహ్ తన ధర్మస్థాపనలో తాను లిఖించినటువంటి విధిరాతలో మరియు శిక్షించడంలో, ప్రతిఫలం ప్రసాదించడంలో ఆయన ఎంతో వివేకవంతుడు. మరియు అల్లాహ్ తఆలా యొక్క వివేకం ఏమిటంటే ఆయన తన సృష్టి కొరకు అంతిమ దినాన్ని నియమించాడు. ఆ రోజున ఆయన సమస్త సృష్టిరాశులకు తమ ఆచరణ యొక్క ప్రతిఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ విషయాన్ని ప్రవక్తల ద్వారా తన దాసులకు చేరవేశాడు. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు.

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ

(“మేము మిమ్మల్ని ఏదో ఆషామాషీగా (అర్థరహితంగా) పుట్టించామనీ, మీరు మా దగ్గరకు మరలిరావటం అనేది జరగని పని అని అనుకున్నారా? అల్లాహ్‌యే నిజమైన సార్వభౌముడు. ఆయన మహోన్నతుడు.) (సూరా అల్ మూ ‘మినూన్ 23:115-116)

ఓ విశ్వాసులారా! గడిచిన ఖుత్బాలో మనం అంతిమ దినంపై విశ్వాసంలో భాగంగా శంఖం పూరించడం, ప్రళయ సూచనలు, సృష్టి పునరుత్థాన, ప్రజలు హష్ర్ మైదానంలో సమీకరించబడటం గురించి తెలుసుకున్నాము. ఈ రోజు మనం ఆ హష్ర్ మైదానంలో సమస్త మానవాళి సమావేశమైనప్పటి కొన్ని విషయాల గురించి తెలుసుకుందాము. 

ఓ అల్లాహ్ దాసులారా! హష్ర్ మైదానంలో నాలుగు విషయాలు జరుగుతాయి. 

సూరె హజ్ లో అల్లాహ్ తఆలా ఈ విధంగా తెలియజేస్తున్నాడు. 

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ ۚ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَىٰ وَمَا هُم بِسُكَارَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ

(ఓ ప్రజలారా! మీ ప్రభువుకు భయపడండి. నిశ్చయంగా ప్రళయ సమయాన జరిగే ప్రకంపనం మహా (భీకర) విషయం. ఆనాడు మీరు దాన్ని చూస్తారు… పాలుపట్టే ప్రతి తల్లీ పాలు త్రాగే తన పసికందును మరచిపోతుంది. గర్భవతుల గర్భాలూ పడిపోతాయి. ప్రజలు మైకంలో తూలుతున్నట్లు నీకు కనిపిస్తారు. వాస్తవానికి వారు మైకంలో ఉండరు. అయితే అల్లాహ్‌ (తరఫున వచ్చిపడిన) విపత్తు అత్యంత తీవ్రంగా ఉంటుంది.) (సూరా అల్ హజ్ 22:1-2)

అంతిమ దినం పై విశ్వాసం యొక్క ఆవశ్యకతలు [1] – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్] 

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُ

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత :

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.

ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ తో భయపడండి, ఎల్లవేళలా ఆయన దైవ భీతిని కలిగి ఉండండి. మనసులో ఆయన భయాన్ని సజీవంగా ఉంచండి. ఆయనకు విధేయత చూపండి మరియు అవిధేయత నుంచి దూరంగా ఉండండి. .

మరియు తెలుసుకోండి! అల్లాహ్ తన ధర్మస్థాపనలో తాను లిఖించినటువంటి విధిరాతలో మరియు శిక్షించడంలో, ప్రతిఫలం ప్రసాదించడంలో ఆయన ఎంతో వివేకవంతుడు. మరియు అల్లాహ్ తఆలా యొక్క వివేకం ఏమిటంటే ఆయన తన సృష్టి కొరకు అంతిమ దినాన్ని నియమించాడు. ఆ రోజున ఆయన సమస్త సృష్టిరాశులకు తమ ఆచరణ యొక్క ప్రతిఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ విషయాన్ని ప్రవక్తల ద్వారా తన దాసులకు చేరవేశాడు. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు.

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ

(“మేము మిమ్మల్ని ఏదో ఆషామాషీగా (అర్థరహితంగా) పుట్టించామనీ, మీరు మా దగ్గరకు మరలిరావటం అనేది జరగని పని అని అనుకున్నారా? అల్లాహ్‌యే నిజమైన సార్వభౌముడు. ఆయన మహోన్నతుడు.) (సూరా అల్ మూ ‘మినూన్ 23:115-116)

ఆ రోజుకు అంతిమదినం అని పేరు రావడానికి గల కారణం ఏమిటంటే అదే చివరి రోజు. ఆ తర్వాత మరో రోజు ఉండదు. ఆ రోజున స్వర్గవాసులు స్వర్గంలోకి మరియు నరక వాసులు నరకంలోకి వెళ్తారు. ఆ రోజుని ప్రళయ దినం అని కూడా అంటారు ఎందుకంటే ఆ రోజున సమస్త మానవాళి అల్లాహ్ ముందు హాజరవడం జరుగుతుంది.

يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ
(ఆ రోజు జనులంతా సర్వలోకాల ప్రభువు ముందు నిలబడతారు.) (83:6)

ఓ విశ్వాసులారా! అంతిమ దినాన్ని విశ్వసించడంలో ఆరు విషయాలు ఉన్నాయి. శంఖం పూరించడం, సృష్టి పునరుత్థాన, ప్రళయ దిన సూచనలు బహిర్గతమవడం , ప్రజలు హష్ర్ మైదానం లో సమావేశమవడం, లెక్కా పత్రం , శిక్షా ప్రతిఫలం, స్వర్గం నరకం.