ఈదుల్ అద్ హా (బక్రీద్) పండుగ – తెలుసుకోవలసిన విషయాలు  – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్]

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి – రచన: మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ అర్రస్సీ

ఖుత్బా అంశము: ఈదుల్ అద్హా (బక్రీద్)పండుగ –తెలుసుకోవలసిన విషయాలు                  

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُه

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِۦ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسۡلِمُونَ١٠٢

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ وَخَلَقَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَبَثَّ مِنۡهُمَا رِجَالٗا كَثِيرٗا وَنِسَآءٗۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلۡأَرۡحَامَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيۡكُمۡ رَقِيبٗا١

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدٗا٧٠ يُصۡلِحۡ لَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ فَازَ فَوۡزًا عَظِيمًا٧١

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత :

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.    

ఓ ముస్లిం లారా! ఒక గొప్ప దినము మనపై రాబోతున్నది. నిశ్చయంగా అది శుభకరమైనటువంటి ఖుర్బాని దినము. ఇది ఇస్లాం యొక్క గొప్ప విధి నెరవేర్చిన అనంతరం వస్తుంది. అనగా హజ్ తర్వాత వచ్చే పండుగ. మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) గారు ఈ విధంగా తెలియజేశారు: “అల్లాహ్ తఆలా దగ్గర అత్యంత ఘనత కలిగినటువంటి దినము – ఖుర్బానీ  (నహ్ర్) దినము“. అనగా; జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క పదవరోజు. ఆ తరువాత يَوْمُ الْقَرَّ “ఖర్ర్ దినము” (స్థిరపడి ఉండే రోజు) అనగా; జిల్ హిజ్జ మాసం యొక్క పదకొండవ  రోజు. ఈ రోజున హజ్ చేసే వారందరూ మినా ప్రదేశంలో ఆగుతారు.

1. ఈ ఖుర్బానీ పండుగ రోజుకు ఇతర దినాలపై ప్రాధాన్యతను ఇవ్వడానికి గల కారణం ఏమిటంటే; హజ్ కు సంబంధించినటువంటి ఎక్కువ ఆచరణలు ఇదే రోజున పాటించబడతాయి, ఉదాహరణకు; హజ్ చేసేవారు ఆ రోజు జమ్రా ఉఖ్బా (పెద్దదాని)పై రాళ్లు కొట్టాలి, ఖుర్బానీ ఇవ్వాలి, శిరోముండన చేయాలి, తవాఫె ఇఫాదా చేయాలి, సయీ చేయాలి. మరియు హజ్ చేయనటువంటి వారు ఆ రోజున ఖుర్బానీ జంతువు బలి ఇస్తారు. ఈ ఆచరణలన్నీ అదే రోజు చేయబడతాయి. ఈ విధముగా ఆచరణలు అన్నీ ఏకం అయ్యే మరొక రోజు లేదు అందుకే ఆ రోజుకి ఇంత ప్రాధాన్యత లభించింది.

2. ఇస్లామీయ పండుగలకు వేరే ఇతర పండుగలపై ఇంత ప్రాధాన్యత లభించడానికి గల కారణం ఏమిటంటే; ఈ పండుగలు ఎంతో వివేకాన్ని మరియు గొప్ప లక్ష్యాలను తీసుకుని వస్తాయి. అందులో నుండి ముఖ్యంగా అల్లాహ్ యొక్క ఆచారాలను గౌరవించడం, మరియు విశ్వాసులకు సంతోషాన్ని కలుగ చేయడం. ఇస్లాం యొక్క అనుయాయులు ఈ ధర్మంలో ఉన్నటువంటి గొప్ప విధి విధానాలు, సౌలభ్యాలు గురించి ప్రజలకు తెలియపరచాలి.

అరఫా దినము (తొమ్మిదవ జిల్ హిజ్జా), ఖుర్బానీ దినం (పదవ జిల్ హిజ్జా), ఆ తరువాత “తష్ రీఖ్” దినాలు ఇస్లామియా పండుగ దినములు తిని త్రాగేటువంటి దినాలు (అబూ దావూద్)

3. ఓ విశ్వాసులారా! ఆ రోజు ఒక విశ్వాసి అల్లాహ్‌ యొక్క సామీప్యం పొందాలంటే దాని కొరకు అల్లాహ్ మార్గంలో ఖుర్బానీ ఇవ్వాలి. ఇది అల్లాహ్ యొక్క “ఖలీల్” స్నేహితులైనటువంటి ఇబ్రహీం మరియు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) గారి సున్నత్ విధానము.

4. ఖుర్బానీ చేయడానికి కొన్ని మర్యాదలు మరికొన్ని పద్ధతులు ఉన్నాయి ఉదాహరణకు; జంతువుని ఖిబ్లా వైపు తిప్పి జుబహ్ చేయాలి, మరియు దానిపై అల్లాహ్ నామాన్ని పఠించాలి. ఈ విధంగా అనాలి:

اللهم هذا منك ولك، اللهم هذا عني وعن أهل بيتي، اللهم تقبل مني
అల్లాహుమ్మ హాజా మిన్ క వలక్, అల్లాహుమ్మ హాజా అన్నీ వ అన్ అహ్ల్ బైతీ, అల్లాహుమ్మ తఖబ్బల్ మిన్నీ
(ఓ అల్లాహ్! ఖుర్బానీ చేయు భాగ్యం నీవే ప్రసాదించావు. ఇది నీ కొరకే ఖుర్బానీ చేయుచున్నాము. ఓ అల్లాహ్! నా వైపు నుండి మరియు నా కుటుంబం వైపు నుండి దీనిని స్వీకరించు)

5. ఖుర్బానీ ఇచ్చే వారు స్తోమత ఉంటే స్వయంగా జంతువుని జుబహ్ చేయాలి. దాని విధానం – నిర్ణీత స్థలం అంటే గొంతును కోయాలి;  రక్తం వేగంగా ప్రవహించే రెండు రక్త నరాలు కోయాలి, ఇంకా శ్వాస నాళం మరియు ఆహారనాళం కోయాలి.

6. ఎవరైనా తన ఖుర్బానీ జంతువును వధించే బాధ్యతను మరొక వ్యక్తికి అప్పగిస్తే, దానిని వధించే వ్యక్తి అతని తరపున ఈ దువాను పఠించాలి: 

اللهم هذا منك ولك، اللهم هذا عن فلان ، اللهم تقبل منه
అల్లాహుమ్మ హాజా మిన్ క వలక్, అల్లాహుమ్మ హాజా అన్ ఫులాన్, అల్లాహుమ్మ తఖబ్బల్ మిన్ హు
(ఓ అల్లాహ్! ఖుర్బానీ చేయు భాగ్యం నీవే ప్రసాదించావు, ఇది నీ కొరకే ఖుర్బానీ చేయుచున్నాము, ఓ అల్లాహ్!  ఇది ఫలానా (పేరు పలకాలి) వ్యక్తి తరుపు నుండి దీనిని స్వీకరించు).

7. కత్తిని లేక చాకుని ఖుర్బానీ జంతువు నుండి దాచి ఉంచాలి. దాని ముందు పదును పెట్టరాదు, మరియు ఇతర జంతువుల ముందు దానిని జబహ్ చేయరాదు. ఇందులో మనం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి సూక్తిని అనుసరించాలి: అల్లాహ్ తఆలా ప్రతి దానిపట్ల ఉన్నతంగా వ్యవహరించాలని ఆజ్ఞాపించాడు. కాబట్టి మీరు దేనినైనా వధించ వలసి వచ్చినప్పుడు దానిని ఉన్నతంగా వధించండి మరియు తమ ఆయుధానికి బాగా పొద్దున పెట్టండి .ఎందుకంటే వధించబడే జంతువును బాధించరాదు. (ముస్లిం)

8. ఖుర్బానీ ఇచ్చేటువంటి సమయం నాలుగు రోజుల వరకు ఉంటుంది. పండుగ రోజు ఆ తర్వాత మూడు “తష్ రీఖ్” దినాలు. ఇందులో మొదటి రోజు ఖుర్బానీ ఇవ్వడం ఉత్తమం. ఎందుకంటే ఇది జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క మొదటి పది రోజులలో ఉంది.

9. మహా ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు కొమ్ములు తిరిగిన తెల్లని రెండు పొట్టేళ్లను ఖుర్బానీగా ఇచ్చారు. మరియు ఎలాంటి జంతువుని ఖుర్బాని చేయకూడదో అది కూడా తెలియజేశారు. ఒంటి కన్ను కలిగిన దానిని ,రోగం ఉన్నట్లు స్పష్టంగా ఉన్న దానిని, కుంటిది, ఎముకల్లో సత్తువ లేని ముసలిది.(అహ్మద్)

10. మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు పండగ రోజున ఖుర్బానీ మాంసం తోనే భోజనాన్ని ప్రారంభించే వారు.

11. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి కాలంలో ప్రజలు ఖుర్బానీ ఇవ్వడంలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపించేవారు, మరియు ఉన్నవాటిలో అన్నింటికంటే మంచి జీవాలను కొనుగోలు చేసేవారు, ఎందుకంటే ఎంత దృఢంగా ఆరోగ్యంగా ఉంటే అది అల్లాహ్ వద్ద అంతే ప్రియమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది, మరియు దాని ద్వారా ఖుర్బానీ చేసే వ్యక్తికి కూడా అంతే ప్రతిఫలం లభిస్తుంది. ఇమామ్ ఇబ్నే తైమియా (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా తెలియజేశారు: “సాదారణంగా ఖుర్బానీ యొక్క పుణ్యఫలం దాని ఖరీదును బట్టి ఉంటుంది”. (అల్ ఫతావా)

12. అల్లాహ్ దాసులారా! ఖుర్బాని జీవం పై ఖర్చు పెట్టడంలో ఎలాంటి పరిమితి లేదు. దాని మాంసం తినవచ్చు, ప్రయాణంలో తీసుకు వెళ్లొచ్చు ,మరియు పేదలలో పంచి పెట్టవచ్చు. అల్లాహ్ ఈ విధంగా అంటున్నాడు:

 فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ
వాటిని (మీరూ) తినండి, అడగని అభాగ్యులకు, అడిగే అగత్యపరులకు కూడా తినిపించండి” (సూరా అల్ హజ్ 22:36)

హదీసులో ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు ఇలా తెలియచేశారు:
(తినండి తినిపించండి మరియు దాచుకోండి) (ముస్లిం)

13. జంతువును జూబహ్ చేసిన తర్వాత, దానిలోని ఏ భాగాన్ని కానీ, మాంసాన్ని గానీ, చర్మాన్ని గానీ, మరేదైనా అమ్మడానికి అనుమతి లేదు.

14.  అవిశ్వాసుల హృదయాలు ఇస్లాం వైపు మొగ్గడానికి వారికి ఖుర్బానీ మాంసాన్ని ఇవ్వచ్చు.

15. ఖుర్బానీ మాంసాన్ని కసాయి వానికి కూలీగా ఇవ్వరాదు. ఎందుకంటే ధర్మం దీనికి అంగీకరించలేదు. కనుక అతనికి కూలీగా డబ్బులు మాత్రమె ఇవ్వాలి.

16. ఓ అల్లాహ్ దాసులారా! ఈ గొప్ప పండుగ తర్వాత ఘనత కలిగినటువంటి దినాలు కూడా వస్తాయి. వాటిని “తష్రీఖ్” దినాలు అంటారు ఆ దినములలో అతి ఎక్కువగా” జిక్ర్ “స్మరణ చేయమని అల్లాహ్ ఆజ్ఞాపిస్తున్నాడు:

وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ
(గణించదగిన ఆ దినాలలో (తష్రీఖ్‌ దినాలలో) అల్లాహ్‌ను స్మరించండి.) (సూరా అల్ బఖర 2:203)

ఈద్ రోజులలో చేయవలసిన ముఖ్యమైన ఆచరణ ఇక్కడ తెలపడం జరుగుతుంది: “తష్రీఖ్” యొక్క మూడు రోజులలో అన్ని సమయాలలో సంపూర్ణ తక్బీర్ పటించాలి. మరియు మూడవరోజు మగ్రిబ్ నమాజ్ వరకు తక్బీర్ చదువుతూ ఉండాలి. అలాగే  “తష్రీఖ్” యొక్క మూడవ రోజున అసర్ వరకు రోజువారీ ప్రార్థనలలో ఐదు పూటల ఈ విధంగా తక్బీర్ పటించాలి:

(అల్లాహు అక్బర్ అల్లాహు అక్బర్ లా ఇలాహ ఇల్లాల్లాహ్,  వల్లాహు అక్బర్, అల్లాహు అక్బర్ వలిల్లాహిల్ హమ్ద్)
ఇందులో అల్లాహు అక్బర్ రెండుసార్లు లేదా మూడుసార్లు పటించవచ్చు

17. తష్రీఖ్” దినాలు వాస్తవానికి తిని త్రాగే మరియు అల్లాహ్ స్మరించుకునే రోజులు. ఈ రోజులలో ఉపవాసం ఉండడం అనుమతించబడలేదు, ఎందుకంటే అవి పండుగ రోజులు.

మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు ఇలా తెలియజేశారు: “తష్రీఖ్” దినాలు తిని త్రాగేటువంటి రోజులు”.
మరో హదీసులో ఉంది: “అల్లాహ్ ను స్మరించే రోజులు”.

18. ఈద్ గొప్ప ప్రయోజనాల్లో ఒకటి: ముస్లింల మధ్య సంబంధాన్ని నెలకొల్పడం, ఒకరినొకరు కలిసే సద్భావం కలిగి ఉండటం. హృదయాలలో సాన్నిహిత్యాన్ని ఏర్పరచుకోవడం, భయం మరియు పేదరికాన్ని తొలగించడం, మరియు ద్వేషం మరియు అసూయలను నివారించడం, మరియు హృదయాలలో రగులుతున్న అసూయ అనే అగ్నిని ఆర్పడం. ఈద్ ప్రార్థనను నిర్వహించడానికి ముస్లింలను ఒకే చోట సమీకరించగల ఇస్లాం యొక్క సామర్ధ్యం మనకు కనిపిస్తుంది. అంతేకాదు భక్తి ప్రాతిపదికన వారిని సత్యం పై స్థిరంగా వారి హృదయాలను మార్గనిర్దేశం చేస్తుందనడానికి సంకేతం.

నౌమాన్ బిన్ బషీర్ (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు ఇలా తెలియజేశారు: “విశ్వాసుల ఉదాహరణ కరుణపరంగా, ఐక్యత పరంగా, ప్రేమ పరంగా ఒక శరీరం లాంటిది. కనుక శరీరంలో ఏదైనా భాగంలో నొప్పి కలిగితే దాని ద్వారా జ్వరం వస్తుంది. అప్పుడు శరీరంలో ఉన్న అవయవాలన్ని ఒకదానికి ఒకటి సహకరించుకుంటాయి”. (ముస్లిం)

పండగ రోజున చేసేటువంటి మరొక అభిలషనీయమైన పని ఏమిటంటే; ఆ రోజున బంధుత్వాలను కలుపుకోవాలి. ఎందుకంటే అల్లాహ్ తన దాసుడిపై దీనిని విధిగా చేశాడు. ముఖ్యంగా శుభ సందర్భాలలో కాబట్టి ఎవరైతే బంధుత్వాలను కలుపుకుంటారో అల్లాహ్ తఆల అతనికి దగ్గరవుతాడు, మరి ఎవరైతే బంధుత్వాన్ని తెంచుకుంటారో అలాంటి వారిని అల్లాహ్ తన కారుణ్యం నుండి దూరం చేస్తాడు,

అబ్దుర్రహమాన్ బిన్ ఔఫ్ (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు ఎలా తెలియజేశారు అల్లాహ్ ఈ విధంగా అంటున్నాడు: “నేను కరుణామయుడును నేనే బంధుత్వాన్ని పుట్టించాను. మరియు దాని పేరును నా పేరుతో జోడించాను. కాబట్టి ఎవరైతే నీతో సంబంధం పెట్టుకుంటాడో అతనితో నేను సంబంధం పెట్టుకుంటాను, మరియు ఎవరైతే త్రేగదెంపులు చేసుకుంటాడో అతనితో నేను త్రేగదెంపులు చేసుకుంటాను“. (ముస్లిం)

ఓ అల్లాహ్ దాసులారా! కనుక ఎవరైతే తమ బంధువులతో స్నేహితులతో పోట్లాట కారణంగా విడిపోయారో వారు మన్నింపుల వైఖరిని అవలంబించండి. ఎందుకంటే అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు:

فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ
కాని ఎవరయినా (ప్రత్యర్థిని) క్షమించి, సయోధ్యకు వస్తే అతనికి పుణ్య ఫలం ఇచ్చే బాధ్యత అల్లాహ్‌ది. ( సూరా ఆష్ షూరా 42:40)

మరొకచోట ఇలా అంటున్నాడు:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ
విశ్వాసులు (ముస్లింలు) అన్నదమ్ములు (అన్న సంగతిని మరువకండి). కనుక మీ అన్నదమ్ముల మధ్య సర్దుబాటుకు ప్రయత్నించండి. (సూరా అల్ హుజురాత్ 49:10)

19. ఓ అల్లాహ్ దాసులారా పండుగ శుభాకాంక్షలు తెలుపడం ఒక మంచి పని. ఇబ్నె తైమియా (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా తెలియ చేస్తున్నారు:  పండుగ నమాజ్ తరువాత ఒకరికి ఒకరు పండుగ శుభాకాంక్షలు (تقبل الله منا ومنكم، وأحاله الله عليك) తెలుపుకునే విధానం కొందరి సహాబాల ద్వారా మనకు తెలుస్తుంది. మరియు కొంత మంది ధర్మ పండితులు కూడా దీనిని సమ్మతించారు. (అల్ ఫతావా)

20. అల్లాహ్ దాసులారా! అల్లాహ్ యొక్క అనుగ్రహాలకు వ్యతిరేకంగా చట్ట విరుద్ధమైన నిషేధించబడిన విషయాలకు పాల్పడితే దానికి బదులుగా అల్లాహ్ యొక్క శిక్ష వచ్చి పడుతుంది అని భయపడండి.

చివరిగా నేను, నా కోసం మరియు మీ కోసం పాప క్షమాపణ కోసం అల్లాహ్‌ను ప్రార్థిస్తున్నాను, ఖచ్చితంగా అతను క్షమించేవాడు మరియు దయగలవాడు.

స్తోత్రం మరియు దరూద్ తరువాత

ఓ విశ్వాసి స్త్రీలారా! అల్లాహ్ విశ్వాస మాతృమూర్తులకు ఆజ్ఞాపిస్తూ ఖురాన్ ఈ విధంగా అంటున్నాడు:

وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ ۖ وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ

మీరు మీ ఇండ్లల్లోనే ఆగి ఉండండి. పూర్వపు అజ్ఞాన కాలంలో మాదిరిగా మీ సింగారాన్ని చూపిస్తూ తిరగకండి. నమాజు చేస్తూ ఉండండి. జకాతు ఇస్తూ ఉండండి. అల్లాహ్‌కు, ఆయన ప్రవక్తకు విధేయత చూపుతూ ఉండండి. (సూరా అల్ ఆహ్ జాబ్ 33:33)

అల్లాహ్‌ను తమ ప్రభువుగా, ఇస్లాంను తమ మతంగా మరియు ముహమ్మద్‌ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ను ప్రవక్తగా అంగీకరించే ఓ ఇస్లాం మహిళ లా, తీర్పు దినం వరకు వారి అడుగుజాడల్లో నడిచే విశ్వాసుల తల్లులకు మరియు విశ్వాసులైన మహిళలకు ఈ దైవిక ఉపదేశం సాధారణంగా అందరికీ వర్తిస్తుంది, కాబట్టి అల్లాహ్ కు మరియు ప్రవక్త విధేయతకు కట్టుబడి ఉండాలి.

మానవులు మరియు జిన్నాతులు యొక్క చెడు విధానాల పట్ల తస్మాత్ జాగ్రత్త వహించాలి. నగ్నత్వం మరియు అశ్లీల ఉపద్రవం యొక్క ప్రలోభాలలో పడకండి. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు;

وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ 
పూర్వపు అజ్ఞాన కాలంలో మాదిరిగా మీ సింగారాన్ని చూపిస్తూ తిరగకండి. (సూరా అల్ ఆహ్ జాబ్ 33:33)

భద్రతను, క్షేమాన్ని కోరుకునే స్త్రీ తనను తాను అవిస్వాసుల కార్యకలాపాలలో అనుసరించకూడదు, ఎందుకంటే వారిని అనుసరించడం వలన ఇది హృదయం పై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. అప్పుడు మనలో కూడా ఆ అవలక్షణాలు చోటు చేసుకుంటాయి. అల్లాహ్ ఇలా అంటున్నాడు:

وَاللَّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ أَن تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيمًا

అల్లాహ్‌ మీ పశ్చాత్తాపాన్ని అంగీకరించాలని కోరుతున్నాడు. కాని, తమ మనోవాంఛలను అనుసరిస్తున్నవారు మాత్రం మీరు (దైవమార్గం నుంచి) పెడదారి తీసి చాలా దూరం వెళ్ళిపోవాలని కోరుకుంటున్నారు. (సూరా అన్ నిసా 4:27)

మీ అందరికీ పండుగ శుభాకాంక్షలు! అల్లాహ్ మీ అందరినీ ఎల్ల వేళలా సుఖ సౌఖ్యాలతో ఉంచుగాక. అందరి పై తన శుభాల వర్షాన్ని కురిపించు గాక. అందరి ఆరాధనలు స్వీకరించుగాక. పాపాలను మన్నించుగాక. అల్లాహ్ అందరి ధర్మ సమ్మతమైన కోరికలు తీర్చుగాక. సదా చరణ పై స్థిరంగా ఉండే భాగ్యాన్ని ప్రసాదించు గాక!

చివరగా! ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారిపై దరూద్ పంపుతూ ఉండండి, ఎవరైతే ఒకసారి దరూద్ పంపుతారో అల్లాహ్ అతనిపై పది కారుణ్యాలు కురిపిస్తాడు.

اللهم صلِّ وسلِّم وبارك على عبدك ورسولك نبينا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి – రచన: మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ అర్రస్సీ

జిల్ హిజ్జా నెల పది రోజుల ప్రత్యేకతలు మరియు ఘనత – షేఖ్ మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ [ఖుత్బా టెక్స్ట్]

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి – రచన: మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ అర్రస్సీ

إنَّ الْحَمْدَ لِلهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِىَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُه

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِۦ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسۡلِمُونَ١٠٢

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ وَخَلَقَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَبَثَّ مِنۡهُمَا رِجَالٗا كَثِيرٗا وَنِسَآءٗۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلۡأَرۡحَامَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيۡكُمۡ رَقِيبٗا١

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدٗا٧٠ يُصۡلِحۡ لَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ فَازَ فَوۡزًا عَظِيمًا٧١

స్తోత్రాలు మరియు దరూద్ తరువాత :

అన్నిటి కంటే ఉత్తమమైన మాట అల్లాహ్ మాట, మరియు అందరి కంటే ఉత్తమమైన పద్ధతి ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి పద్ధతి. అన్నిటి కంటే నీచమైనది ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడినవి, మరియు ఇస్లాంలో కొత్తగా సృష్టించబడిన ప్రతీ కార్యము బిద్అత్ క్రిందికే వస్తుంది మరియు ప్రతీ బిద్అత్ మార్గభ్రష్టత్వము మరియు ప్రతీ మార్గభ్రష్టత్వము నరకంలోకి తీసుకువెళ్ళేదే.    

ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ దైవభీతిని కలిగి ఉండండి. ఎల్లవేళలా మనసులో ఆయన భయాన్ని సజీవంగా ఉంచండి. ఆయనకు విధేయత చూపండి. అవిధేయత నుండి జాగ్రత్త వహించండి. తెలుసుకోండి అల్లాహ్ తన సృష్టి రాశులలో కొన్నింటికి కొన్నింటిపై ప్రాధాన్యతను ఇచ్చాడు అవి మనుషులైనా, ప్రదేశమైనా,  సమయమైనా లేదా ఏదైనా ఆరాధనైనా. దీని వెనుక వివేకాత్మకమైనటువంటి నిర్ణయం ఉంటుంది ఇది కేవలం అల్లాహ్ కి మాత్రమే తెలుసు! అల్లాహ్ ఈ విధంగా అంటున్నాడు:

(وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَيَخْتَارُ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ)
నీ ప్రభువు తాను కోరిన దాన్ని సృష్టిస్తాడు, తాను కోరిన వారిని ఎంపిక చేసుకుంటాడు. వారిలో ఎవరికీ ఎటువంటి అధికారం లేదు.

మనం ఈ ఉపన్యాసంలో జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క మొదటి పది దినాలకు ఉన్నటువంటి గొప్పదనం మరియు ప్రత్యేకతలను గురించి తెలుసుకుందాం!

మొదటి ప్రత్యేకత: ఏమిటంటే అల్లాహ్ తఆలా ఈ దినముల గురించి ప్రత్యేకంగా ఖురాన్ లో తెలియజేశాడు అల్లాహ్ ఈ విధంగా అంటున్నాడు:

لِّيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ

వారు తమ ప్రయోజనాలు పొందటానికి రావాలి. అల్లాహ్‌ తమకు ప్రసాదించిన తమ పెంపుడు పశువుల మీద ఆ నిర్ణీత దినాలలో అల్లాహ్‌ నామాన్ని స్మరించాలి (ఉచ్చరించాలి).

ఈ వాక్యంలో ఉన్న నిర్ణీత దినాలు అనగా జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క పది దినాలు. ఇబ్నే అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హు) ఇలా తెలియజేశారు: “నిర్ణిత దినాలు అనగా జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క మొదటి పది దినాలు”

జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క మొదటి పది దినాలు ఘనత కలిగినటువంటివి అనడానికి మరొక ఆధారం ఏమిటంటే అల్లాహ్ తఆలా వాటి రాత్రుల యొక్క ప్రస్తావన చేస్తూ ఇలా అంటున్నాడు:

وَالْفَجْرِ وَلَيَالٍ عَشْرٍ
ఉషోదయం సాక్షిగా! పది రాత్రుల సాక్షిగా!

ఇబ్నే కసీర్ (రహిమహుల్లాహ్) ఈ వాక్యం యొక్క వివరణలో పది రాత్రుల యొక్క ప్రస్తావన చేసి ఇవి జిల్ హిజ్జా మాసపు మొదటి పది రోజులే అని తెలియజేశారు. ఇబ్నే అబ్బాస్, ఇబ్నే జుబైర్, ముజాహిద్ మరియు ఇతర పండితుల యొక్క అభిప్రాయం కూడా ఇదే.

జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క పది రోజుల శ్రేష్టతకు గల మరో కారణం ఏమిటంటే ఆ దినాలలో చేసేటువంటి ఆచరణ పుణ్యఫలం రీత్యా సంవత్సరంలోని ఇతర రోజులు కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది హజ్రత్ ఇబ్న్ అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం, దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఈ విధంగా ప్రవచించారు:

జిల్ హిజ్జా మాసపు తొలి పదిరోజుల్లో చేయబడిన సత్కార్యాల కన్నా ఇతర దినాల్లో చేసిన సత్కార్యాలేవీ అల్లాహ్ దృష్టిలో అత్యంత ప్రియమైనవి కావు. అది విని సహచరులు సందేహ పడుతూ, “దైవప్రవక్తా! అల్లాహ్ మార్గంలో చేయబడే పోరాటం కూడా (దాని కన్నా ప్రియమైనది) కాదా?” అని అడిగారు. దానికి సమాధానమిస్తూ, “అల్లాహ్ మార్గంలో చేయబడిన పోరాటం కూడా (ప్రియమైనది) కాదు. ఒకవేళ ఎవరయినా ధన ప్రాణాలు సమేతంగా బయలుదేరి వాటిలో ఏదీ తిరిగిరాకపోతే (అంటే దైవమార్గంలో వీరమరణం పొందితే మాత్రం నిశ్చయంగా అతను శ్రేష్ఠుడే)” అని చెప్పారు. (బుఖారీ)

ఇబ్నే రజబ్ (రహిమహుల్లాహ్) ఈ హదీస్ యొక్క సారాంశాన్ని తెలియజేస్తూ ఇలా అంటున్నారు:

నిశ్చయంగా ఇది ఒక గొప్ప హదీస్. ఎందుకంటే ఏదైనా చిన్న ఆచరణ ఘనత కలిగినటువంటి సమయంలో చేయడం మూలంగా ఆ సమయానికి ఉన్నటువంటి ప్రాధాన్యత రీత్యా ఆచరణ యొక్క ఘనత కూడా పెరుగుతుంది, అదే విధంగా జిల్ హిజ్జా  యొక్క మొదటి పది రోజులలో చేసేటువంటి ఆచరణలు ఇతర దినాలలో చేసేటువంటి ఆచరణలు కంటే గొప్పవిగా పేర్కొనడం జరిగింది. అయితే అందులో కేవలం జిహాద్ కు మాత్రమే మినహాయింపు ఇవ్వబడింది అది కూడా ధన మన ప్రాణాలతో బయలుదేరి మళ్లీ తిరిగి రాకపోవడం.

అనగా ఈ హదీస్ ద్వారా వెలువడేటువంటి మరొక విషయం ఏమిటంటే జిల్ హిజ్జా యొక్క మొదటి దినాలలో చదివే నఫిల్ రంజాన్ యొక్క చివరి భాగంలో చదివే నఫీల్ కంటే ఉత్తమమైనవి. అదేవిధంగా జిల్ హిజ్జా యొక్క పది రోజులలో చేయబడే ఫరజ్ లు ఇతర దినాలలో చేయబడే ఫరజ్ ల కంటే గొప్పవి.

జిల్ హిజ్జా యొక్క పది దినాల యొక్క శ్రేష్టతకు గల మరొక కారణం: ఈ పది దినాలలో అరఫా దినము కూడా ఉంది. అల్లాహ్ తఆలా తన ధర్మాన్ని పరిపూర్ణంగావించిన రోజు మరియు ఈ వాక్యం అవతరణ కూడా జరిగింది:

 الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي 
ఈ రోజు మీ కొరకు మీ ధర్మాన్ని పరిపూర్ణం గావించాను. మీ పై నా అనుగ్రహాన్ని పూర్తిచేశాను

జిల్ హిజ్జా యొక్క పది దినాల యొక్క శ్రేష్టతకు గల మరొక కారణం: ఈ పది దినాలలో ఖుర్బాని దినం కూడా ఉంది. ఈ ఈ దినమునే పెద్ద హజ్ అని కూడా అంటారు. ఈ రోజున ఎన్నో ఆరాధనలు ఏకమవుతాయి. ఖుర్బానీ, తవాఫ్ కాబా (ప్రదక్షణ), సఫా, మర్వా కొండల మధ్య పరిగెత్తడం (సయీ చేయడం), శిరోముండనం, జమరాత్ (షైతాన్) కు రాళ్ళు విసరడం.

మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) గారు హదీసులో ఇలా తెలియజేశారు: అల్లాహ్ తఆలా దగ్గర అత్యంత గొప్ప దినము ఖుర్బానీ దినము అనగా (జిల్ హిజ్జా మాసం పదవ దినం). ఆ తరువాత ఖుర్రా దినము, అనగా జిల్ హిజ్జా మాసం పదకొండవ దినము.(అబూ దావూద్). ఇక్కడ ఖుర్బానీ దినాన్ని ఖుర్రా దినముగా పేర్కొనడం జరిగింది దీనికి గల కారణం ఏమిటంటే ఆ రోజున హాజీలు మినా ప్రదేశంలో  ఆగి ఉంటారు.

1. అతి ఎక్కువగా అల్హందులిల్లాహ్, లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహ్, అల్లాహు అక్బర్ అని స్మరిస్తూ ఉండాలి అబ్దుల్లా బిన్ ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారు ఇలా తెలియచేశారు: “అల్లాహ్ వద్ద ఈ పదిరోజుల్లో చేయబడిన సత్కార్యాల కన్నా ఇతర దినాల్లో చేసిన సత్కార్యాలేవీ అత్యంత ప్రియమైనవి కావు, కనుక ఈ పది రోజుల్లో లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహ్ అల్లాహు అక్బర్ అల్హందులిల్లాహ్ ను ఎక్కువగా స్మరిస్తూ ఉండండి” (అహ్మద్)

బుఖారి (రహిమహుల్లాహ్) వారు ఇలా అన్నారు: ఇబ్నే ఉమర్ మరియు అబూ హురైరా వారు ఈ పది దినాలలో బజారులోకి వెళ్లి అతి బిగ్గరగా తక్బీర్ పలికేవారు అది చూసి అక్కడ ఉన్న వారందరూ కూడా వారితో పాటు తక్బీర్ పలికే వారు (బుఖారి)

తక్బీర్ ఇలా పలకాలి:
(అల్లాహు అక్బర్, అల్లాహు అక్బర్, లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహ్,  అల్లాహు అక్బర్, అల్లాహు అక్బర్, వలిల్లాహిల్ హమ్ద్)

కాబట్టి ఈ పది దినములలో అతి ఎక్కువగా అల్లాహ్ ని స్మరించడం ఉన్నతమైన ఆచరణగా తెలుపబడింది. ఇళ్లల్లో బజారుల్లో అల్లాహ్ స్మరణకు అనుమతించబడిన ప్రతి చోట ఈ విధంగా అల్లాహ్ ను స్మరించడం ఉత్తమం. దీని ద్వారా అల్లాహ్ యొక్క మహిమ ఆయన ఎంత గొప్పవాడో ప్రదర్శించబడుతుంది. మరియు వీటిని పఠించేటప్పుడు పురుషులు ఒకేసారి బిగ్గరగా పటించాలి. స్త్రీ ఎవరైనా ఉంటే ఆమె నెమ్మదిగా తక్బీర్ పట్టించాలి.

నేటి కాలంలో తక్బీర్ విధానాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టారు. చాలా కొద్ది మంది మాత్రమే దీనిపై ఆచరిస్తున్నారు కాబట్టి ఈ సున్నత్‌ను పునరుద్ధరించడానికి మరియు అజాగ్రత్తగా ఉన్నవారిని అప్రమత్తం చేయడానికి, తక్బీర్‌ను ఇతరులకు వినిపించేలా బిగ్గరగా చదవాలి. ప్రతి వ్యక్తి వ్యక్తిగతంగా తక్బీర్ చదవాలి, సమిష్టిగా తక్బీర్ పఠించడానికి ధర్మంలో అనుమతి లేదు. ఇది ధర్మానికి విరుద్ధమైన చర్య.

2. జిల్ హిజ్జా మొదటి పది దినాలలో చేయవలసిన మరొక పని: ఉపవాసాలు పాటించడం. కాబట్టి ఈనెలలో తొమ్మిది రోజులు ఉపవాసాలు పాటించడం అభిలషణీయంగా పరిగణించబడింది. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)  గారు కూడా జిల్ హిజ్జా యొక్క తొమ్మిది దినాలు ఉపవాసం పాటించేవారు.

హునైదా బిన్ ఖాలిద్ తన భార్య తో ఉల్లేఖిస్తున్నారు మరియు ఆమె ప్రవక్త గారి కొందరి సతీమణులతో ఉల్లేఖించారు: మహా ప్రవక్త సల్లలాహు అలైహి వసల్లం వారు జిల్  హిజ్జా మాసం యొక్క తొమ్మిది ఉపవాసాలు, ఆషురా ఉపవాసం, మరియు ప్రతి నెల మూడు ఉపవాసాలు, సోమ మరియు గురువారం ఉపవాసాలను పాటించేవారు. (అబూ దావూద్)

అబూ ఉమామ అల్ బాహిలి (రదియల్లాహు అన్హు) గారు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)  గారిని ఈ విధంగా ప్రశ్నించారు: ఓ మహా ప్రవక్తా! అల్లాహ్ నాకు లాభం చేకూర్చడానికి ఏదైనా ఆచరణ గురించి తెలియజేయండి. అప్పుడు ప్రవక్త వారు ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు; “నువ్వు ఉపవాసం పాటించు ఎందుకంటే దానికి తగిన ఆచరణ మరొకటి లేదు“. (నసాయి)

3. ఈ పది దినములలో చేసేటువంటి ఆచరణలలో మరొకటి: అరఫా ఉపవాసం పాటించాలి. దీని ఆధారం ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)  గారిని అరఫా నాటి ఉపవాసం గురించి విచారించడం జరిగింది. అందుకాయన సమాధానమిస్తూ “అది క్రితం యేడు మరియు వచ్చే యేటి పాపాలన్నింటినీ తుడిచి పెట్టేస్తుంది” అని వివరించారు. (ముస్లిం)

4. ఈ పది రోజులలో చేసే మరో ఆచరణ  (ఈద్ నమాజ్) ప్రార్థన కూడా ఇది ప్రసిద్ధి చెందినది.

5. ఈ పది రోజులలో చేసేటువంటి మరో ఆచరణ: ఖుర్బానీ ఇవ్వడం. ఇది స్తోమత కలిగినటువంటి వారిపై తప్పనిసరి అవుతుంది. పండుగ రోజున ఖుర్బానీ ఇవ్వడం “తష్ రీఖ్”  దినాలలో ఖుర్బానీ ఇవ్వడం కంటే ఉత్తమం, ఎందుకంటే పండుగ రోజు పది రోజులలో చివరి రోజు, మరియు ఈ పది రోజులు అన్నింటికంటే ఉత్తమమైన రోజు మరియు “తష్ రీఖ్”  దినాలు ఈ పది రోజులలో చేర్చబడలేదు. కనుక పండుగ రోజు ఖుర్బానీ ఇవ్వడం సదాచరణలో త్వరపడడాన్ని సూచిస్తుంది. (తస్హీలుల్ ఫిఖ్హ్ )

6. జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క మొదటి పది రోజులలో చేయవలసిన మరొక ఆచరణ: హజ్ మరియు ఉమ్రా చేయడం.

ఇవి ఈ పది రోజులలో చేసేటువంటి అత్యుత్తమ  కార్యాలు. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)  గారు చూపించినటువంటి విధానం ప్రకారం హజ్ నెరవేర్చాలి మరియు అందులో వారించబడినటువంటి విషయాలకు దూరంగా ఉండాలి. అనగా అపసవ్యమైన చేష్టలకు, వ్యర్థ విషయాలకు, పోట్లాటలకు దూరంగా ఉంటే ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)  గారు చేసినటువంటి వాగ్దానం ప్రకారం పుణ్యఫలం ప్రాప్తం అవుతుంది. అనగా ఆమోదముద్ర పడిన హజ్  ప్రతిఫలం స్వర్గము. (బుఖారి,ముస్లిం)

ఓ అల్లాహ్ దాసులారా! ఇవి ఆరు ఆచరణలు జిల్ హిజ్జా మాసం మొదటి పది దినములలో చేయవలసిన పది ఆచరణలు. ఈ ఆరాధనలు సంవత్సరం మొత్తంలో కంటే ఈ పది రోజులకు మాత్రమే ప్రత్యేకించబడ్డాయి. అందుకే ఈ పది రోజులు ఔన్నత్యం రీత్యా ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉన్నాయి. మరియు మూల ఆరాధనలు అన్నీ కూడా ఇందులో మమేకమయ్యాయి ఉదాహరణకు నమాజ్, రోజా, సదఖా మరియు హజ్.

ఆశ్చర్యకరమైనటువంటి విషయం ఏమిటంటే ప్రజలు రంజాన్ యొక్క చివరి భాగంలో అతి ఎక్కువగా కార్యాచరణను మరియు ఆరాధన లో పాల్గొంటారు. కానీ వాస్తవంగా జిల్ హిజ్జ మాసం యొక్క మొదటి పది దినాలు వాటికంటే ఎంతో ప్రాధాన్యత గలవి కనుక అంతకంటే ఎక్కువ ఉత్సాహంతో ఈ దినాలలో ఆరాధన చేయాలి.

తాబయీ లలో గొప్ప వ్యక్తి అయిన సయీద్ బిన్ జుబైర్ (రహిమహుల్లాహ్) జిల్ హిజ్జా యొక్క పది రోజులు వచ్చినప్పుడు,వారు తమ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టేంత వరకు తీవ్ర ప్రయత్నంతో మరియు అంకితభావంతో ఆరాధన చేసేవారు. (ఫత్ హుల్ బారి)

మరియు ఆయన ఈ విధంగా వ్యాఖ్యానించారు: జిల్ హిజ్జా యొక్క రాత్రులలో దీపాన్ని సైతం ఆర్పకండి. అనగా అతి ఎక్కువగా ఆ రాత్రిల్లో ఖురాన్ పారాయణం మరియు తహజ్జుద్ చదువుతూ ఉండండి.

కాబట్టి! మనం ఈ రోజుల్లో అల్లాహ్‌ యొక్క సహాయం కోరుతూ ఉండాలి మరియు అనేక మంచి పనులు చేస్తూ ఉండాలి. ఆచరించడంలో ఒకరినొకరు అధిగమించడానికి ప్రయత్నించాలి. మరియు సర్వశక్తిమంతుడైన అల్లాహ్ నుండి ఈ ఆచరణల ప్రతిఫలం  ఆశించాలి. ఎందుకంటే ఈ రోజు ఆచరించే అవకాశం ఉంది రేపు లెక్క తీసుకోబడే రోజు(తీర్పు దినం) అక్కడ మనకు ఆచరించడానికి అవకాశం లభించదు.

అల్లాహ్ ఖుర్ఆన్  యొక్క శుభాలను మన జీవితాలలో వర్షింప చేయుగాక. ఆయన వివేకం తో కూడిన సూచనల ద్వారా హితబోధ పొందే భాగ్యం ప్రసాదించుగాక. అల్లాహ్ మనందరిని క్షమించుగాక. మీరు కూడా అల్లాహ్ ను క్షమాపణ వేడుకోండి. నిశ్చయంగా ఆయన (తౌబా) పశ్చాత్తాపం చెందే వారిని తప్పక  మన్నిస్తాడు.   

స్తోత్రం మరియు దరూద్ తరువాత

ఓ విశ్వాసులారా! జిల్ హిజ్జా యొక్క పది రోజులు రంజాన్ చివరి పది రోజుల కంటే  గొప్పవని తెలుసుకోవాలి. మరియు ఈ రోజుల్లో ఎంతో శ్రమతో మరియు అంకితభావంతో ఆరాధన చేయాలి.

ఇబ్నే కసీర్ (రహిమహుల్లాహ్) ఈ విధంగా వ్రాశారు: ఈ పది రోజులు అన్ని రోజుల్లో కెల్లా హదీసుల్లో వీటి ఘనత గురించి తెలుపబడింది. మరియు చాలామంది ధార్మిక పండితులు కూడా ఈ రోజులను రంజాన్ యొక్క చివరి భాగంపై ప్రాధాన్యతను ఇచ్చారు. ఎందుకంటే రమజాన్ చివరి భాగంలో ఉన్న ఆరాధనలే ఈ దినాల్లో కూడా ఆచరించబడతాయి. నమాజ్, రోజా, సదఖా మొదలైనవి. కానీ జిల్ హిజ్జా పది దినాలకు గల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే అందులో హజ్ ఆరాధన ఉంది.

మరొక వాక్యంలో ఇలా ఉంది: రమజాన్ యొక్క చివరి పది రోజులు ఘనత కలిగినటువంటివి ఎందుకంటే అందులో లైలతుల్ ఖాదర్ రాత్రి ఉంది అది 1000 నెలల కంటే ఉన్నతమైనది.

మరొక వర్గం వారు మధ్యస్తంగా ఇలా తెలియజేశారు: జిల్ హిజ్జా యొక్క మొదటి పది దినములు మరియు రంజాన్ యొక్క చివరి పది రాత్రులు ఎంతో ఘనత కలిగినటువంటివి. (అల్లాహ్ కు బాగా తెలుసు)

మరియు మీరు తెలుసుకోండి! అల్లాహ్ మిమ్మల్ని కరుణించుగాక! ఖుర్బానీ ఇచ్చేటువంటి వ్యక్తి వెంట్రుకలను గోళ్లను తీయడం నుండి వారించబడింది. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)  వారు ఈ విధంగా తెలియజేశారు: మీరు జిల్ హిజ్జా మాసం నెలవంకను చూడగానే ఖుర్బానీ యొక్క సంకల్పం గనుక ఉంటే మీరు మీ వెంట్రుకలను మరియు గోళ్ళ ను తీయకండి. (ముస్లిం).

మరొక హదీసులో ఇలా ఉంది: ఎవరైతే ఖుర్బానీ యొక్క సంకల్పం చేశారో వారు జిల్ హిజ్జ మాసం ప్రారంభం అవగానే  వెంట్రుకలను మరియు చర్మాన్ని కత్తిరించరాడు. (ముస్లిం)

ఓ ముస్లిం లారా! ఇస్లాం యొక్క ధర్మశాస్త్రం యొక్క ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ప్రజలకు ఇబ్బంది కలిగించే వాటిని దూరం చేస్తుంది. కనుక ఏ వ్యక్తి అయినా వెంట్రుకలు గోళ్లు మరియు చర్మాన్ని తీసేటువంటి అవసరం వస్తే తీసేయవచ్చు ఇబ్నే ఉసైమీన్ (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా అన్నారు: ఎవరికైనా వెంట్రుకలు గోళ్ళు మరియు చర్మం కత్తిరించేటువంటి అవసరం వస్తే వాళ్లు వాటిని తీయొచ్చు.  ఉదాహరణకు; ఏదైనా గాయం కారణంగా వెంట్రుకలు తీయాల్సి వచ్చింది లేక గోరు ఊడిపోయింది లేక చర్మం తెగి వేలాడుతూ ఉంది ఆ సందర్భంలో కత్తిరించవచ్చు, అయితే ఇందులో వారిపై ఎటువంటి తప్పు ఉండదు.

ఓ ముస్లిం లారా! అదేవిధంగా ఒక హజీ ఖుర్బానీ చేసే సంకల్పం చేయగానే అతను కూడా ఇదే ఆజ్ఞ పరిధిలోకి వస్తాడు. ఉమ్రా పూర్తి చేసే వరకు వెంట్రుకలు చర్మం కత్తిరించరాదు ఒకవేళ ఉమ్రా పూర్తి చేస్తే అతను తన వెంట్రుకలు తప్పక తీయాలి (అతను ఖుర్బానీ ఇచ్చే సంకల్పం చేసుకున్నప్పటికీ) ఎందుకంటే ఉమ్రా తర్వాత వెంట్రుకలు తీయడం ఆరాధనలో భాగం. ఇది ఇబ్నే బాజ్ మరియు ఇబ్నే ఉసైమీన్ వారి మాట.

మరియు ఇది కూడా తెలుసుకోండి. అల్లాహ్ ఆయనపై తన కారుణ్యాన్ని కురిపించు గాక! అల్లాహ్ మీకు ఒక గొప్ప విషయం గురించి తెలియచేశాడు అల్లాహ్ ఈ విధంగా ఆజ్ఞాపించాడు.

(إن اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تسليما)

(నిశ్చయంగా అల్లాహ్, ఆయన దూతలు కూడా దైవప్రవక్తపై కారుణ్యాన్ని పంపిస్తున్నారు. ఓ విశ్వాసులారా! మీరు కూడా అతనిపై దరూద్‌ పంపండి. అత్యధికంగా అతనికి ‘సలాములు’ పంపుతూ ఉండండి.)

ఓ అల్లాహ్! నీ దాసుడు మరియు నీ ప్రవక్త అయిన ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) పై నీ కారుణ్యాన్ని అవతరింపచేయి. ఆయన ఖలీఫాలు, తాబయీనులను పూర్తి చిత్తశుద్ది తో అనుసరించే వారిని ఇష్టపడు ప్రేమించు.

ఓ అల్లాహ్! ఇస్లాం ముస్లింలకు గౌరవ మర్యాదలు ప్రసాదించు. షిర్క్ ,ముష్రిక్ లను అవమాన బరుచు. నీవు నీ ధర్మం అయిన ఇస్లాం కు శత్రువులు ఎవరైతే ఉన్నారో వారిని సర్వ నాశనం చేయి. మరియు ఏకేశ్వరోపశకులకు నీ సహాయాన్ని అందించు.

ఓ అల్లాహ్! మా దేశాలలో భద్రత ను ప్రసాదించు మా నేతల వ్యవహారాన్ని సరిదిద్దు,సన్మార్గం చూపే మరియు సన్మార్గము పై నడిచే వారీగా చేయి.

ఓ అల్లాహ్! మాకు జిల్ హిజ్జా మాసం యొక్క పది దినాలను ప్రసాదించు. మరియు వాటిలో ఉపవాసం పాటించి నీ కొరకు తహజ్జుద్ నమాజ్ చదివే భాగ్యాన్ని ప్రసాదించు!

ఓ అల్లాహ్! మా పరిపాలకులకు నీ గ్రంధానికి కట్టుబడి ఆజ్ఞాపాలన చేసే భాగ్యాన్ని ప్రసాదించు.    

ఓ అల్లాహ్! మాకు ఈ ప్రపంచంలో పుణ్యాన్ని పరలోకం లో సాఫల్యాన్ని ప్రసాదించు, నరక శిక్షల నుండి మమ్ములను కాపాడు.  

ఓ అల్లాహ్! మేము నీతో స్వర్గం గురించి ప్రాధేయ పడుతున్నాము మరియు ఆ స్వర్గం లోకి ప్రవేశించేటువంటి ఆచరణని మాకు ప్రసాదించమని వేడుకుంటున్నాము.  మరియు ఆ నరకం నుండి నీ శరణు వేడుకుంటున్నాము. మరియు  నరకానికి దగ్గర చేసేటువంటి ప్రతి పని నుండి  నీ శరణు కోరుకుంటున్నాము.

سُبۡحَٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ وَسَلَٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِينَ وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِين

ఖతీబ్: మాజిద్ బిన్ సూలైమాన్ అర్రస్సీ, జుబైల్, సౌదీ ఆరేబియ
అనువాదం: అబ్దుల్లాహ్ జామిఈ
ఇస్లామీయ జుమా ప్రసంగాలు’ అనే పుస్తకం నుండి – రచన: మాజిద్ బిన్ సులైమాన్ అర్రస్సీ

వీడ్కోలు హజ్జ్ (హజ్జతుల్ విదా) సందర్భంలో ఖుర్బానీ దినం నాడు మినా లో దైవప్రవక్త ﷺ ఇచ్చిన ఖుత్బా & వివరణ | జాదుల్ ఖతీబ్

[డౌన్ లోడ్ PDF]

మొదటిలో మీరు, హజ్జతుల్ విదాను పురస్కరించుకొని, అరాఫాత్లో దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) ఇచ్చిన ఖుత్బా గురించి విన్నారు. రండి! ఇక హజ్జతుల్ విదా సందర్భంలోనే, యౌమున్నహర్ (ఖుర్బానీ దినం) నాడు మినా లో ఆయన (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) ఇచ్చిన మరో ఖుత్బాను గూర్చి వినండి. 

యౌమున్నహర్ (ఖుర్బానీ దినం) ఖుత్బా 

అబూ బక్ర్ (రదియల్లాహు అను) కథనం ప్రకారం దైవ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు: 

“కాలం తిరుగుతూ మళ్ళీ భూమ్యాకాశాలు సృష్టించబడినప్పటి స్థితికి వచ్చేసింది. సంవత్సరంలో 12 నెలలు వున్నాయి. వాటిలో నాలుగు మాసాలు నిషిద్ధ మాసాలు. వరుసగా వచ్చే మూడు మాసాలు (జిల్ ఖాదా, జిల్ హిజ్జ, ముహర్రం) మరియు నాల్గవది జమాదిస్సానీ మరియు షాబాన్ మాసాల మధ్య వచ్చే ముజిర్ రజబ్ మాసం. 

ఈదుల్ అద్ హా  ఖుత్బా  | జాదుల్ ఖతీబ్

ఖుత్బా యందలి ముఖ్యాంశాలు 

1. ఖుర్బానీ: ఇబ్రాహీం ఖలీలుల్లాహ్ (అలైహిస్సలాం) సున్నత్
2. ఖుర్ఆన్ లో ఇబ్రాహీం (అలైహిస్సలాం) ప్రశంస. 
3. ఖుర్బానీ: ప్రవక్తల నాయకులైన ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) సున్నత్. 
4. ఖుర్బానీకి సంబంధించిన కొన్ని ప్రముఖ విషయాలు, మర్యాదలు. 
5. పండుగ దినాలలో కొన్ని చెడు కార్యాలు చేయడం! 

ఇస్లామీయ సోదరులారా! 

ఈరోజు ఈదుల్ అద్ హా అంటే ఖుర్బానీ దినం. ఈ దినం ఎంత మహోన్నతమైనదంటే – ప్రపంచంలోని ముస్లిములు ఈ రోజు ఇబ్రాహీం ఖలీలుల్లాహ్ (అలైహిస్సలాం) సున్నతును బ్రతికిస్తూ, తమ ప్రియ ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) పద్ధతిని ఆచరిస్తూ లక్షల కొద్దీ పశువులను కేవలం అల్లాహ్ పేరుతో ఖుర్బానీ చేస్తారు. 

ఇబ్రాహీం (అలైహిస్సలాం) అల్లాహ్ యొక్క గొప్ప ప్రవక్త, అల్లాహ్ ఆయనను తన మిత్రునిగా చేసుకున్నాడు. దీని గురించి అల్లాహ్ ఇలా సెలవిచ్చాడు: 

وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلً
ఇబ్రాహీం (అలైహిస్సలాం) ను అల్లాహ్ తన మిత్రునిగా చేసుకున్నాడు.” (నిసా 4:125) 

జిల్ హిజ్జ (మొదటి) పది రోజుల మహత్యాలు మరియు ఆచరణలు | జాదుల్ ఖతీబ్

 [డౌన్ లోడ్ PDF]

ఖుత్బా యందలి ముఖ్యాంశాలు 

1. జిల్ హిజ్జ (మొదటి) పదిరోజుల ప్రాధాన్యత. 
2. జిల్ హిజ్జ (మొదటి) పదిరోజుల మహత్యాలు. 
3. జిల్ హిజ్జ (మొదటి) పదిరోజులలో అభిలషణీయమైన (ముస్తహబ్) ఆచరణలు. 
4. ఖుర్బానీ ప్రాధాన్యత. 

ఇస్లామీయ సోదరులారా! 

అల్లాహ్ ప్రతి వ్యక్తినీ తన అరాధన కొరకే సృష్టించాడు కాబట్టి అతను కూడా ఆయన (అల్లాహ్) ఇష్టాయిష్టాలను లోబడి జీవితం గడపాలి మరియు ఆయనను ఆరాధిస్తూ ఎల్లప్పుడూ ఆయన సాన్నిధ్యం పొందడానికి ప్రయత్నిస్తూ వుండాలి. అల్లాహ్ ఎన్నో మహత్తర అవకాశాలను (మానవుల కోసం) కల్పించాడు. కనుక మానవులంతా ఆ మహత్తర అవకాశాలను సద్వినియోగం చేసుకొని, ఆ వ్యవధుల్లో ఆరాధన కోసం నడుం బిగించి, వివిధ సత్కార్యాలలో ఒకరినొకరు మించిపోవడానికి ప్రయత్నించాలి. 

ఆ శుభకర అవకాశాల్లో ఒకటి జిల్ హిజ్జ మాసపు(మొదటి) పదిరోజులు. ఈ దినాలను అత్యుత్తమ దినాలని దైవ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) సాక్ష్యమిచ్చారు మరియు వీటిలో సత్కార్యాలు చేయడం గురించి గట్టిగా తాకీదు చేశారు. 

అల్లాహ్, ఖుర్ఆన్లో ఒకచోట ఈ రోజుల మీద ప్రమాణం చేశాడు.

وَالْفَجْرِ وَلَيَالٍ عَشْرٍ
ఉషోదయం సాక్షిగా! పది రాత్రుల సాక్షిగా!” (ఫజ్ర్ 89 :1-2) 

ఎంతో మంది విశ్లేషకుల దృష్టిలో పది రాత్రులంటే, జిల్ హిజ్జ మాసపు మొదటి పది రాత్రులని అర్ధం. అల్లామా ఇబ్నె కసీర్ (రహిమహుల్లాహ్) కూడా తన తఫ్సీర్ (విశ్లేషణ) లో ఈ అభిప్రాయాన్నే సరైనదిగా ఖరారు చేశారు. 

అల్లాహ్ వీటి మీద ప్రమాణం చేయడం వీటి ఔన్నత్యానికీ, మహత్యానికి పెద్ద నిదర్శనం. ఎందుకంటే మహోన్నతుడైన అల్లాహ్ ఉన్నతమైన వాటిపైనే ప్రమాణం చేస్తాడు. అందుకే, అల్లాహ్ దాసులు కూడా ఈ రోజుల్లో సత్కార్యాల కోసం వీలైనంత ఎక్కువగా శ్రమించాలి. వీటి రాక తమ కోసం మేలైనదిగా, గౌరవమైనదిగా భావించాలి. 

అల్లాహ్ ఇలా సెలవిచ్చాడు: 

وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ

ఎవరయితే మా మార్గంలో పాటుపడతారో, వారికి మేము తప్పకుండా మా మార్గాలు చూపుతాము. నిశ్చయంగా అల్లాహ్ సద్వర్తనులకు తోడుగా వుంటాడు.” (అన్కబూత్ 29:69) 

అల్లాహ్ ను వేడుకొనేదేమిటంటే – ఆయన మనందరికీ ఈ దినాలలో వీలైనంత ఎక్కువగా ఆరాధించి వీటిద్వారా ప్రయోజనం పొందే సద్బుద్ధిని ప్రసాదించుగాక! 

జిల్ హిజ్జ (మొదటి) పదిరోజుల మహత్యాలు 

హజ్ మహత్యాలు, ఆదేశాలు మరియు మర్యాదలు | జాదుల్ ఖతీబ్

[డౌన్లోడ్ PDF] [51 పేజీలు]

ఖుత్బా యందలి ముఖ్యాంశాలు 

1) హజ్ విధిత్వము మరియు ప్రాధాన్యత. 
2) హజ్ మహత్యాలు. 
3) ఉమ్రా ఆదేశాలు. 

మొదటి ఖుత్బా 

గత శుక్రవారపు ఖుత్బాలో మేము హరమైన్ షరీఫైన్ మహత్యాలను ఖుర్ఆన్ మరియు హదీసుల వెలుగులో వివరించాం. హజ్ కాలాన్ని దృష్టిలో వుంచుకొని ఈ రోజు హజ్ విధిత్వము, ప్రాధాన్యత, దాని మహత్యాలు, ఆదేశాలు మరియు మర్యాదల గురించి తెలుసుకుందాం. అల్లాహ్ ను వేడుకొనే దేమిటంటే, ఆయన మనందరినీ మాటిమాటికీ హరమైన్ షరీఫైన్లను సందర్శించే సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక! ఆమీన్!! 

హజ్ విధిత్వము మరియు ప్రాధాన్యత 

హజ్ – ఇస్లాం మౌలికాంశాలలో ఒకటి. 

దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు: 

“ఇస్లాం ధర్మం ఐదు మౌలికాంశాలపై ఆధారపడి వుంది. అల్లాహ్ తప్ప మరో నిజమైన ఆరాధ్యడు ఎవ్వరూ లేరు మరియు ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) ఆయన దాసులు మరియు ప్రవక్త అని సాక్ష్యమివ్వడం, నమాజు నెలకొల్పడం, జకాత్ చెల్లించడం, బైతుల్లాహ్ హజ్ చేయడం మరియు రమజాన్ మాసపు ఉపవాసాలు పాటించడం”. (బుఖారీ, ముస్లిం) 

పూర్తి జీవితంలో, స్థోమత కల పురుషులకు, స్త్రీలకు కనీసం ఒక్క సారి హజ్ చేయడం విధిగా వుంది. 

అబూ హురైరా (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం దైవ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) మాకు సంబోధిస్తూ ఇలా సెలవిచ్చారు: 

“ప్రజలారా! మీ కోసం హజ్ విధిగా చేయబడింది. కనుక మీరు హజ్ చేయండి”. ఇది విని, ఒక వ్యక్తి- ఓ దైవ ప్రవక్తా! ప్రతి సంవత్సరం ఇది విధిగా వుందా? అని అడిగాడు. దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) మౌనంగా వుండి పోయారు. అతను మూడుసార్లు ఇలానే ప్రశ్నించాడు. దీనిపై దైవ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) జవాబిస్తూ – ఒకవేళ నేను అవునని అని వుంటే, అప్పుడు మీకు ప్రతి యేడూ తప్పనిసరి అయిపోయేది. ఒకవేళ ఇలా జరిగితే మీరు దానిని నెరవేర్చే శక్తి కలిగి వుండేవారు కాదు”. (ముస్లిం: 1337) 

హజ్ విధిత్వానికి గల షరతులు 

హరమైన్ షరీఫైన్ (మక్కా, మదీనాల) మహత్యాలు | జాదుల్ ఖతీబ్

 [డౌన్ లోడ్ PDF]

ఖుత్బా యందలి ముఖ్యాంశాలు 

[1] మక్కా ముకర్రమ మహత్యాలు 
[2] మదీనా మునవ్వర మహత్యాలు 

మొదటి ఖుత్బా 

ఇస్లామీయ సోదరులారా! 

ఎందరో అదృష్టవంతులు ఈ రోజుల్లో బైతుల్లాహ్ హజ్ (అల్లాహ్ గృహం సందర్శన) యాత్రను పురస్కరించుకొని బిజీగా వున్నారు. అల్లాహ్ వారందరికీ మరియు మనందరికీ ఆమోదయోగ్యమయ్యే హజ్ ను అనుగ్రహించుగాక! మరియు మాటిమాటికి (పలుసార్లు) హరమైన షరీఫైన్ (మక్కా, మదీనాల) సందర్శన అవకాశాన్ని కలిగించుగాక! ఆమీన్!! 

నేటి ఖుత్బాలో ఇన్షా అల్లాహ్ మేము హరమైన షరీఫైన్ల కొన్ని మహత్యాలు వివరిస్తాం. కాగా, రాబోయే శుక్రవారం ఖుత్బాలో హజ్ విధిత్వము, దాని మహత్యాలు, విశేషాలను క్షుణ్ణంగా వివరిస్తాం. 

అన్నిటి కన్నా ముందుగా మేము పవిత్ర మక్కా పట్టణ మహత్యాలను గురించి వివరిస్తాం. ఎందుకంటే, హజ్ యాత్రలోని ఆచారాలన్నీ మక్కా ముకర్రమ లోనే ఆచరించబడతాయి. పవిత్ర మక్కా పట్టణం యావత్ భూభాగంలో అన్నిటికన్నా శ్రేష్ఠమైన పట్టణం. ఈ పట్టణమే అల్లాహు కు అన్నిటికన్నా ప్రియ మైనది. అందుకే అల్లాహ్, అందరికన్నా శ్రేష్ఠమైన తన ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం)ను ఈ పట్టణంలోనే పుట్టించాడు మరియు ఆయన (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)కు ఇక్కడే దైవదౌత్యాన్ని అనుగ్రహించాడు. 

అల్లాహ్ ఈ పట్టణం ప్రాధాన్యత, మహత్యాన్ని దృష్టిలో వుంచుకొని దీని పేరుతో ప్రమాణం చేశాడు. 

وَهَٰذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ
“శాంతియుతమైన ఈ నగరం (మక్కా) సాక్షిగా!”. (తీన్ 95:3)

لَا أُقْسِمُ بِهَٰذَا الْبَلَدِ
“ఈ నగరం (మక్కా) తోడుగా (నేను చెబుతున్నాను)!”. (బలద్ 90:1) 

అబ్దుల్లా బిన్ అదీ (రదియల్లాహు అన్హు ) కథనం ప్రకారం ఆయన, దైవ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ను ‘అల్ హజ్వర’ అనే ప్రదేశంలో నిలబడి (మక్కా పట్టణాన్ని సంబోధిస్తూ) ఇలా సెలవీయడం చూశారు-

అల్లాహ్ సాక్షి! నువ్వు అల్లాహ్ యొక్క శ్రేష్ఠమైన మరియు ఆయనకు అత్యంత ప్రియమైన భూభాగానివి. ఒకవేళ నన్ను నీ నుండి బయటికి తీసి వుండకపోతే, నేను ఎప్పుడూ నిన్ను వదిలే వాణ్ణి కాను‘. (తిర్మిజీ: 3925, సహీహ్ -అల్బానీ) 

అబ్దుల్లా బిన్ అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హు ) కథనం ప్రకారం దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) పవిత్ర మక్కా పట్టణాన్ని సంబోధిస్తూ ఇలా సెలవిచ్చారు:

“నువ్వు ఎంత చక్కటి పట్టణానివి మరియు నాకెంత ప్రియమైన దానివి! ఒకవేళ నా జాతి గనక, నిన్ను వదిలి పెట్టడానికి నన్ను బలవంత పెట్టి వుండకపోతే, నేను నీ వద్ద తప్ప మరే భూభాగంలోనూ ప్రశాంతత పోందేవాణ్ణి కాదు”. (తిర్మిజి: 3926, సహీహ్ -అల్బానీ) 

ఇబ్రాహీమ్ (అలైహిస్సలాం) ప్రార్థన 

బహిష్టు స్త్రీలకు సంబంధించిన హజ్, ఉమ్రాహ్ ఆదేశాలు – షేక్ ఇబ్న్ ఉసైమీన్

పుస్తకం నుండి: ఋతుకాలం – సందేహాలు & సమాధానాలు
మూల రచయిత (అరబీ): షేఖ్ ముహమ్మద్ బిన్ సాలిహ్ అల్ ఉసైమీన్ (రహిమహుల్లాహ్)
తెలుగు అనువాదం: హాఫిజ్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఉమ్రి హఫిజహుల్లాహ్

మర్కజ్ దారుల్ బిర్ర్ పబ్లికేషన్స్

ప్ర-47: బహిష్టు స్త్రీ ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకున్న తరువాత రెండు రకాతులు నమాజు ఎలా చదవాలి? బహిష్టు స్త్రీ మెల్లగా ఖుర్ఆన్ ఆయతుల పారాయణం చేయవచ్చా? 

జ : ముందు మనం రెండు విషయాలు తెలుసుకుందాం. 

ఒకటి: ‘ఇహ్రామ్’ కు సంబంధించి ప్రత్యేక నమాజ్ అంటూ లేదు. ఎందుకంటే దైవ ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తన ఉమ్మత్ కు ప్రత్యేక ‘ఇహ్రామ్’ నమాజు గురించి ఆదేశంగా లేక చేసినట్లు లేక దృవీకరించినట్లు ఆధారాలు లేవు. 

రెండు: ఏ స్త్రీ అయితే ఇహ్రం కట్టుకోవటానికి ముందే ఋతుస్రావానికి గురువుతుందో ఆమె అదే స్థితిలో ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకోవచ్చు. 

హ॥ అబూబక్ర్ (రదియల్లాహు అన్హు) సతీమణి అస్మా బిన్తె ఉమైస్ (రజియల్లాహు అన్హా) మక్కా మార్గంలో ‘జుల్ హులైఫా’ ప్రదేశంలో రక్తస్రావానికి గురైయ్యారు. అప్పుడు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఆమెని “స్నానం చేసి తన యోనిపై గుడ్డ కట్టుకుని ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకోవాలని” ఆదేశించారు. 

అయితే ఋతుస్రావంగల స్త్రీకి కూడా ఆదేశం ఇదే. ఇక వారు పరిశుభ్రమయ్యేంత వరకు ‘ఇహ్రామ్’ నిబంధనల్లోనే ఉండాలి. పరిశుద్ధులైన తరువాత కాబా గృహాన్ని (తవాఫ్ చేయాలి) దర్శించాలి. అలాగే ‘సఫా’, ‘మర్వా’ నడుమ ‘సయీ’ (వేగంగా నడవటం) చేయాలి. 

ఇక ఋతుస్రావంగల స్త్రీ ఖుర్ఆన్ పారాయణం చేయవచ్చా..? అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఏమిటంటే అవసరం మేరకు, ముఖ్య కారణంతో పారాయణం చేయవచ్చు. కానీ కేవలం అల్లాహ్ ఆరాధన నిమిత్తం లేక అల్లాహ్ సన్నిధిలో పుణ్యాలు పొందటానికైతే ఆ స్థితిలో చదవకపోవటమే మంచిది. 

గమనిక: అవసరం మేరకు, ముఖ్యకారణం అంటే పిల్లలకు బోధించేటప్పుడు, ఎవరైన చదువుతుంటే తప్పులు దిద్దటం, అలాగే రోజువారి ఖుర్ఆన్ ఆయతులు వస్తే దుఆ పరంగా చదవటంలో ఎలాంటి దోషం లేదు. 

ప్ర-48 : ఒక స్త్రీ హజ్ కొరకు ప్రయాణించింది. ప్రయాణంలో 5వ రోజు ఆమె ఋతుస్రావానికి గురైంది. ‘మీఖాత్’ వద్దకు చేరి ఆమె స్నానం చేసి ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకుంది. ఆమె ఇంకా ఋతుస్రావ స్థితి నుండి పరిశుద్దురాలు కాలేదు. మక్కా చేరుకున్న తరువాత ఆమె ‘హరం” బయటే నిలిచింది (వెలుపలే ఆగింది). ‘హజ్’, ‘ఉమ్రాహ్’కు సంబంధించి ఆమె ఏ ఒక్క పని కూడ చేయలేదు. రెండు రోజులు ఆమె “మినా” (ప్రదేశం)లో కూడ గడిపింది. తరువాత ఆమె నెలసరి నుండి పరిశుద్ధురాలై స్నానం చేసింది. పరిశుద్ధ స్థితిలో ‘ఉమ్రాహ్ ‘కు సంబంధించి అన్ని కార్యాలు, నియమాలు పూర్తి చేసింది. దాని తరువాత మళ్ళీ ఆమె ‘హజ్’ కొరకు ‘తవాఫ్ – ఇఫాజా’ చేస్తుండగా ఆమెకు మళ్ళీ రక్తస్రావం జరిగింది. సిగ్గుతో ఆమె తమ సంరక్షకులకు చెప్పలేదు. అదే స్థితిలో హజ్ విధానాలను పూర్తిచేసి, స్వస్థలానికి చేరుకున్న తరువాత ఆ విషయాన్ని తన సంరక్షకులకు తెలియపరిచింది. అయితే ఇప్పుడు ఆమెకు ఎలాంటి ఆదేశం వర్తిస్తుంది?

జ: పై పేర్కొన్న సమస్యకి పరిష్కారం ఏమిటంటే ఆమె తవాఫె – ఇఫాజా’ (తవాఫ్) చేస్తుండగా వచ్చిన రక్తం ఒకవేళ నెలసరి రక్తమైతే (దాన్ని ఆమె రక్తపు స్థితి, బాధతో పసిగట్టగలుగుతుంది) అప్పుడు ఆమె చేసిన ‘తవాఫె  ఇఫాజా’ సరైనది కాదు. ఆమె తప్పకుండా మరలా మక్కా వెళ్ళి ‘తవాఫె-ఇఫాజా’ పూర్తి చేయాలి. ‘మీఖాత్’ నుండి ‘ఉమ్రాహ్’ ‘ఇహ్రాం’ కట్టి ‘తవాఫ్ ‘, ‘సయీ’తో సహా ‘ఉమ్రాహ్’ చేయాలి. ‘ఖస్ర్ ‘ చేసి దాని తరువాత ‘తవాఫె  ఇఫాజా’ చేయాలి.

అయితే ఒక వేళ ‘తవాఫె-ఇఫాజా’ చేస్తున్న మధ్యలో వచ్చే రక్తం సహజంగా నెలసరిది కాకుండా జన ప్రవాహం కారణంగా లేదా భయం కారణంగా లేదా మరే కారణంగా ఉన్నప్పుడు ఆమె ‘తవాఫె  – ఇఫాజా’ ‘తవాఫ్ ‘కు పరిశుద్ధత షరతుగా భావించని వారి పద్ధతి ప్రకారం సరైనదే. 

మొదటి విషయంలో : ఆమెకు రెండో సారి మక్కా రావటం అసాధ్యమైనప్పుడు, అంటే ఇతర దేశస్థురాలైనప్పుడు ఆమె ‘హజ్’ సరైనదె. ఎందుకంటే ఆమె ఏదైతే చేసిందో అంతకు మించి చేసే శక్తి, అవకాశం ఆమెకు లేదు. 

ప్ర-49 : ఒక స్త్రీ ఉమ్రాహ్ ఇహ్రాం కట్టుకుంది. ‘మక్కా’ చేరే సరికి ఆమెకు నెలసరి మొదలైంది. ఆమెతో పాటు వున్న ‘మహ్రమ్’ కి వెంటనే తిరుగు ప్రయాణం చేయవలసి వుంది. అక్కడ కొన్ని రోజులు ఉండే సౌకర్యం లేదు. పైగా ఆమె అక్కడ ఉండటానికి మక్కా నగరంలో ఆమెకు బంధువు లెవరూ లేరు. ఇలాంటి సందర్భంలో ఆమె ఏమి చేయాలి? 

జ.) పై పేర్కొనబడిన స్త్రీ ఒక వేళ అదే ప్రాంతానికి (సౌది అరేబియా) కి చెందినదైతే ఆమె తన ‘మహ్రమ్ ‘ (సంరక్షకుడి) తో తిరిగి వెళ్ళిపోవాలి. ‘ఇహ్రాం’ స్థితిలోనే వుండి, పరిశుద్ధురాలైన తరువాత రెండవ సారి మక్కా నగరానికి రావాలి. ఎందుకంటే ఆమెకు రెండవ సారి రావటం సులువైనదే. ఇందులో ఆమెకు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేవు. పాస్పోర్టు కూడ అవసరంలేదు. 

కాని ఒకవేళ ఇతర దేశాల నుండి వచ్చివున్నవారైతే ఆమెకు రెండోసారి ప్రయాణం కష్టమైనప్పుడు ఆమె గుడ్డ కట్టుకోవాలి. మరి ‘తవాఫ్ , సయీ’ చేసి ‘ఖస్ర్’ చేసుకొని అదే ప్రయాణంలో తన ‘ఉమ్రాహ్’ పూర్తి చేసుకోవాలి. ఎందుకంటే ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఆమె ‘తవాఫ్’ చేయుట ఒక అత్యవసరమైన ఆదేశంగా భావించబడుతుంది. కనుక అవసరాన్ని బట్టి కొన్ని నిషేధిత అంశాలు కూడా ‘ముబాహ్’ (అనివార్యం) గా పరిగణించ బడతాయి. 

ప్ర – 50 :ఒక స్త్రీకి నిర్దేశించబడిన హజ్ రోజుల్లో నెలసరి ప్రారంభమైంది. ఆమె గురించి ఆదేశం ఏమిటి? ఈ హజ్ ఆమెకై పరిపూర్ణమవుతుందా? 

జ : ఆమె ఎప్పుడు నెలసరికి గురైందనేది తెలియకుండానే ఈ ప్రశ్నకు జవాబు ఇవ్వటం అసాధ్యం. ఎందుకంటే హజ్ లో కొన్ని కార్యాలు వున్నాయి. వాటికి నెలసరి ఎలాంటి ఆటంకం కల్గించదు. మరి కొన్ని ఉన్నాయి వాటిని నెలసరిలో చేయకూడదు. కనుక ‘తవాఫ్’ పరిశుభ్రత లేనిదే అసాధ్యం (చేయరాదు). ఇది కాకుండా ఇతరత్రా హజ్ కార్యాలు ఋతుస్రావంలో ఉండి కూడా చేసుకోవచ్చు. 

ప్ర- 51 : ఒక స్త్రీ ఇలా ప్రశ్నిస్తుంది: ‘నేను గత సంవత్సరం హజ్ చేశాను. అయితే హజ్ కి సంబంధించి అన్ని కార్యాలు చేశాను. కాని ‘ధార్మిక ఆటంకం’ వల్ల “తవాఫ్ – ఇఫాజా”, “తవాఫె-విదాత్” చేయలేకపోయాను. ఆ తరువాత ఏదో ఒక రోజు మక్కాకు వచ్చి “తవాఫె-ఇఫాజా”, “తవాఫె-విదాత్” చేసుకోవాలనుకుని నా స్వస్థలం మదీనాకు తిరిగి వెళ్ళిపోయాను. దాని గురించి సరైన ధార్మిక అవగాహన లేనందువల్ల అన్నింటి నుండి ‘హలాల్’ కూడా అయిపోయాను. ‘ఇస్లామ్’ స్థితిలో ఏ ఏ విషయాలకు దూరంగా (‘హరాం’ అవుతాయో) ఉండాలో వాటికి దూరంగా ఉండలేదు. ఈ విషయమై (మక్కా తిరిగి రావటం, తవాఫ్  చేయటం గురించి)కొందరిని సంప్రదించినప్పుడు వారు ఇలా సమాధానమిచ్చారు: ‘మీరు చేసిన ‘తవాఫ్ ‘ సరైనది కాదు. ఎందుకంటే మీరు మీ ‘హజ్’ను వృధా చేసుకున్నారు. కనుక వచ్చే సంవత్సరము మరో సారి ‘హజ్’ చేయాలి. అంతే కాకుండా దానితో పాటు ఒక ఆవు, లేదా ఒక ఒంటే ఫిద్యహ్’ (పరిహారం)గా ‘జిబహ్’ చేయవలసి వుంటుంది’. సందేహం ఏమిటంటే పై ప్రస్తావించబడిన సమాధానం వ్యాధి సరైనదేనా? లేదా నా సమస్యకు వేరే పరిష్కారం ఏమైనా వుందా? నిజంగా నా ‘హజ్’ వృధాయిపోయిందా? నా పై రెండో సారి హజ్ చేయటం ‘వాజిబ్’ (తప్పని సరా)? ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలో తెల్పండి. అల్లాహ్ మీకు శుభాలు కలుగ చేయుగాక.! 

జ :నేడు మన సమాజంలో ఇది కూడా ఒక సమస్యగా మారిపోయింది. ప్రజలు జ్ఞానం లేకుండా ‘ఫత్వా’ ఇస్తున్నారు. పై పేర్కొనబడిన విధంగానైతే మీరు మక్కా వెళ్ళి కేవలం ‘తవాఫ్-ఇఫాజా’ మాత్రం చేయటం వాజిబ్ (తప్పనిసరి) అవుతుంది. 

మక్కా నుండి బయలుదేరినప్పుడు మీరు నెలసరితో వున్నారు. కాబట్టి మీపై తవాఫ్-విదాత్ వాజిబ్ (తప్పనిసరి) కాదు. ఎందుకంటే ఋతుస్రావం గల స్త్రీ పై తవాఫ్-విదాత్ లేదు. 

హ॥ ఇబ్నె అబ్బాస్ (రజియల్లాహు అన్ను) ఉల్లేఖించిన ఒక హదీసులో ఇలా ఉంది : 

ప్రజలకు ఈ ఆజ్ఞ ఇవ్వబడింది ఏమంటే బైతుల్లా (కాబా గృహము) తవాఫ్(కాబా ప్రదక్షిణం) వారి చివరి కార్యం కావాలని, అయితే నెలసరిగల స్త్రీ నుండి అది తప్పించబడింది“. 

అబుదావూద్ హదీసు గ్రంథంలో ఇలా ఉల్లేఖించబడి వుంది: 

“బైతుల్లాహ్ లో ప్రజల (యాత్రికుల) చివరి కార్యం తవాఫ్  కావాలి”

హ॥ ‘సుఫియా’ (రజియల్లాహు అన్హా ) తవాఫె -ఇఫాజా చేసుకున్నారు (దాని తర్వాతే ఆమెకు నెలసరి ప్రారంభమైంది) అనే విషయం ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లంకు తెలిసినప్పుడు ఆయన (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు : “అయితే బయలుదేరండి!” 

ఈ హదీసు ఆధారం ఏమంటే నెలసరి గల స్త్రీ పై ‘తవాఫె -విదాత్’ లేదు. కాని ‘తవాఫె -ఇఫాజా’ తప్పని సరి. 

ఇక మీరు అన్నింటి నుండి ‘హలాల్’ అయిపోయినదాని గురించి ఏమిటంటే ఇది (ధార్మిక జ్ఞానము లేనందున) తెలియనందున జరిగిన విషయం. కనుక ఇది మీకు ఎలాంటి నష్టం కల్గించదు. ఎందుకంటే ఎవరైనా తెలియకుండా ‘ఇహ్రాం’ స్థితిలో నివారించబడిన ఏదైన కార్యానికి పాల్పడితే దానికి ఎలాంటి పరిహారం లేదు. పవిత్ర ఖుర్ఆన్లో అల్లాహ్ ఇలా సెలవిస్తున్నాడు: 

رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا 

“ ఓ మా ప్రభువా! మేము మరచిపోయినా, లేక మేము పొరబడినా మమ్మల్ని నిలదీయకు”.(బఖరా 2:286) 

దాసుడు ఇలా అడిగినప్పుడు అల్లాహ్ దానిని అంగీకరించి సమాధానంగా ఇలా సెలవిచ్చాడు: 

وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ 

“మరుపు వల్ల మీ చేత ఏదైన (తప్పు) జరిగిపోతే దాని పాపం మీపై ఉండదు. అయితే హృదయ పూర్వకంగా చేసిన పక్షంలో అది పాపమే“. (33: అల్ అహ్ జాబ్ :5) 

కనుక జాగ్రత్త పడవలసినవన్నీ దేనినైతే అల్లాహ్ మహ్రమ్ కై వారించాడో ఒకవేళ తెలియకుండా లేదా మరచిపోయి వాటిని చేస్తే లేదా మరో దారి లేని పరిస్థితిలో పాల్పడితే అలాంటి పరిస్థితుల్లో అతని పై ఎలాంటి దోషం లేదు. కానీ ఆ స్థితి మారిపోయినప్పుడు దాని నుండి దూరమవ్వట తప్పనిసరవుతుంది. 

ప్ర-52 : బాలింతదశకు చెందిన రక్తస్రావం గల స్త్రీకి ఒక వేళ ‘తర్వియహ్’ రోజు (జిల్ హిజ్జ 8వ తేది) రక్తస్రావం మొదలైయింది. కాని ఆమె ‘తవాఫ్’, ‘సయీ’ తప్ప ‘హజ్’కు సంబంధించిన అన్నీ పనులు పూర్తిచేసుకుంది. అయితే పది రోజుల తరువాత ఆమె తొలిదశగా పరిశుద్ధురాలైనట్లు భావించింది. అప్పుడు ఆమె స్వయంగా పరిశుద్ధురాలుగా నిర్ధారించుకుని మిగిలిన పనులు అంటే ‘తవాఫె ఇఫాజా’ చేసుకోవచ్చా? 

జ: పై పేర్కొనబడిన స్త్రీకి పరిశుద్ధతపై పూర్తిగా విశ్వాసము కలగనంత వరకు ఆమె స్నానము చేసి తవాఫ్  చేయరాదు. ఎందుకంటే ప్రశ్నలో ప్రస్తావించిన తీరులో ‘తొలిదశ’తో ఆమె ఇంకా పూర్తిగా పరిశుద్ధతకు నోచుకోలేదన్న విషయం వ్యక్తమవుతుంది. కనుక ఆమె పూర్తిగా పరిశుద్ధతను గ్రహించిన తరువాతే స్నానము చేసి ‘తవాఫ్’, ‘సయీ’ చేయాలి. ఒక వే ‘తవాఫ్ ‘ కంటే ముందు ‘సయీ’ చేసుకున్నా పర్వాలేదు. ఎందుకంటే ‘హజ్జతుల్-వదాత్’ సందర్భములో ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ను ‘ఎవరైన ముందు ‘సయీ’ చేసుకుంటే? అని సంప్రదించినప్పుడు .. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) “ఎలాంటి దోషం లేదు” అని సమాధానమిచ్చారు. 

ప్ర- 53 : ఒక స్త్రీ నెలసరి స్థితిలో “సైల్” ప్రదేశం నుండి హజ్ ‘ఇహ్రాం” కట్టుకుంది. మక్కా వెళ్ళిన తరువాత ఏదో అవసరం పై ‘జిద్దాహ్’ ‘వెళ్ళింది. ‘జిద్దాహ్’ లోనే నెలసరి నుండి పరిశుద్దురాలైంది. స్నానం చేసి తలదువ్వుకుని తరువాత తన ‘హజ్’ను పూర్తిచేసుకుంది. అయితే ఆమె ‘హజ్’ సరైనదేనా? ఆమెపై ఇంకేమైన బాధ్యత వుంటుందా? 

జ : పై ప్రస్తావించబడిన స్త్రీ ‘హజ్’ సరైనదే. ఆమె పై ఎలాంటి బాధ్యత లేదు. 

ప్ర – 54 : ఒక స్త్రీ ఇలా ప్రశ్నిస్తుంది: ‘నేను ఉమ్రాహ్ చేయటానికి బయలుదేరాను. ‘మీఖాత్’ చేరుకున్నప్పుడు నేను నెలసరితో వున్నాను కనుక నేను ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకోలేదు. పరిశుద్ధురాలైనంత వరకు మక్కాలోనే ఉన్నాను. తరువాత మక్కానుండి ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకున్నాను. అయితే ఇది సరైనదేనా? నా పై ఏమి వాజిబ్ వుంది? 

జ : పై పేర్కొనబడిన పద్ధతి సరైనది కాదు. ఏ స్త్రీ అయితే ఉమ్రాహ్ సంకల్పం కలిగివుందో ఆమెకు ‘ఇహ్రామ్’ లేకుండా ‘మీఖాత్’ నుండి ముందుకు వెళ్ళటం సరైనది కాదు. ఒకవేళ ఆమె నెలసరితో వున్నా సరే. నెలసరి స్థితిలోనే ఆమె ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకోవాలి. ఆమె కట్టుకునే ఈ ఇహ్రామ్ సరైనదే. 

దీనికి ఆధారం ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ‘హజ్జతుల్-వదా (అంతిమ హజ్) సంకల్పంతో ‘జుల్ హులైఫా’ ప్రాంతములో వున్నప్పుడు హ॥ అబూ-బక్ర్ సిద్దీఖ్ (రజియల్లాహు అన్హు) సతీమణి ‘అస్మా బిన్తె ఉమైస్’ (రజియల్లాహు అన్హా) కు ఒక శిశువు జన్మించింది. అప్పుడు ‘అస్మా’ (రజియల్లాహు అన్హా) ఈ విషయాన్ని ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లంకు తెలియపరచి ఈ పరిస్థితిలో తాను ఏమి చేయాలి? అని కబురు పంపారు. దానికి ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు : 

“స్నానం చేసి (యోనిపై) గుడ్డ కట్టుకోవాలి. తరువాత ‘ఇహ్రామ్’ వేసుకోవాలి”. 

నెలసరి రక్తం కూడ రక్తస్రావం (బాలింతదశ) ఆదేశాల పరిధిలోనే వస్తుంది. కనుక నెలసరిగల స్త్రీకి మా సూచనేమిటంటే ‘ఆమె ‘హజ్’ లేదా ‘ఉమ్రాహ్’ సంకల్పముతో ‘మీఖాత్’ ప్రదేశము నుండి వెళ్ళినప్పుడు స్నానము చేసి యోని పై గుడ్డ కట్టుకోవాలి. తరువాత ‘హజ్’ లేదా ‘ఉమ్రాహ్’ ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకోవాలి. కాకపోతే ‘ఇహ్రామ్’ కట్టుకొని పవిత్ర మక్కా చేరుకున్న తరువాత పరిశుద్ధురాలైనంత వరకు ‘మస్జిదే-హరామ్’లో ప్రవేశించ కూడదు. కాబా గృహానికి ప్రదక్షిణం చేయరాదు. ఎందుకంటే హ॥ ఆయిషా (రజియల్లాహు అన్హా)కు ‘ఉమ్రాహ్’  మధ్యలోనే ఇలాంటి పరిస్థితి ఎదురైనప్పుడు (నెలసరి వచ్చినప్పుడు) ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఆమెకు  ఇలా సూచించారు: 

హాజీలు చేసినట్టే నీవు కూడ చేయ్యి. కాకపోతే పరిశుద్ధురాలైనంత వరకు కాబా గృహాన్ని ‘తవాఫ్ ‘ చేయకు”. (సహీహ్ బుఖారి, సహీహ్ ముస్లిం) 

‘సహీహ్ బుఖారి’లోని మరో ఉల్లేఖనంలో ఇలా ఉంది : హ॥ ఆయిషా (రజియల్లాహు అన్హా ) ఇలా తెలిపారు : 

“ఆమె పరిశుద్ధు రాలైనప్పుడు కాబా గృహానికి ప్రదక్షిణం చేశారు. ‘సఫా-మర్వా’ మధ్య ‘సయీ’ కూడా చేశారు”. 

పై ఉల్లేఖనాల ద్వారా తెలిసేదేమిటంటే స్త్రీ నెలసరి కాలంలోనే ‘హజ్’ లేదా ‘ఉమ్రాహ్’ ‘ఇహ్రామ్ కట్టుకోవాలి. లేదా ‘తవాఫ్ ‘ చేయటానికి ముందే నెలసరి ప్రారంభమైనప్పుడు పరిశుద్ధురాలై స్నానం చేయనంత వరకు ‘తవాఫ్ ‘ మరి ‘సయీ’ చేయకూడదు. ఒకవేళ ఆమె పరిశుద్ధ స్థితిలో ‘తవాఫ్ ‘ చేసింది, దాని తరువాత ఆమెకు నెలసరి ప్రారంభమైనప్పుడు ఆమె అదే పరిస్థితిలో తన ‘ఉమ్రహ్ ను పూర్తిచేస్తుంది. ‘సయీ’ చేస్తుంది, తల వెంట్రుకలు కత్రిస్తుంది. ఎందుకంటే సఫా’, ‘మర్వా’ మధ్య ‘సయీ చేయటానికి పరిశుభ్రత అనే షరతు విధించబడలేదు. 

ప్ర – 55: ఒకరు ఇలా ప్రశ్నిస్తున్నారు: ‘నేను నా భార్యతో ‘యమ్ బ’ పట్టణం నుండి ‘ఉమ్రహ్’ కొరకు వచ్చాను. జిద్దాహ్  చేరుకున్నప్పుడు నా భార్యకు ఋతుస్రావం మొదలైంది. కనుక నేను ఒకణ్ణి ‘ఉమ్రహ్’ చేసుకున్నాను. అయితే ఇప్పుడు నా భార్యకు ఎలాంటి ఆదేశాలు వుంటాయి? 

జ: ఇలాంటి పరిస్థితిల్లో మీ భార్య సమస్యకు పరిష్కారం ఏమిటంటే ఆమె పరిశుద్ధురాలైనంత వరకు నిరీక్షించి ఆ తరువాత తన ‘ఉమ్రహ్’ పూర్తి చేయాలి. ఎందుకంటే విశ్వాసులు మాతృమూర్తి హ॥ సఫియ (రదియల్లాహు అన్హా) కు నెలసరి మొదలైనప్పుడు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి సల్లం) ఇలా అన్నారు: “ఏమిటి మాకు ఈమె ప్రయాణం నుండి ఆపేస్తుందా?” ప్రజలు ఇలా అన్నారు : ఓ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఆమె ‘తవాఫె -ఇఫాజా’ అయితే చేసుకున్నది. అప్పుడు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: “అయితె బయలుదేరుదాం“. 

పై హదీసులో ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పిన “ఏమిటి మాకు ఈమె ప్రయాణం నుండి ఆపేస్తుందా?” మాట ఆధారంగా స్త్రీకి ఒకవేళ ‘తవాఫె -ఇఫాజా’ కంటే ముందు నెలసరి వస్తే ఆమె పరిశుద్ధురాలైనంత వరకు నిరీక్షించి దాని తరువాత ‘తవ్వా ఫె-ఇఫాజా చేయటం తప్పనిసరి ‘వాజిబ్’గా గుర్తించబడుతుంది. 

అలాగే ‘తవాఫె-ఉమ్రహ్’ కూడ ”తవాఫె-ఇఫాజా’ ఆదేశంలోనే వుంది. ఎందుకంటే అది ”ఉమ్రహ్ ‘కు మూల సూత్రం. కనుక ‘ఉమ్రహ్’ చేయదలుచుకునే స్త్రీ ఒకవేళ ‘తవాఫె-ఉమ్రహ్’ కంటే ముందే నెలసరికి గురైతే పరిశుద్ధత కలిగేవరకు నిరీక్షించి దాని తరువాత ‘తవాఫ్ ‘ చేయాలి. 

ప్ర – 56 : ‘మస్ఆ’ (సయీ చేసే ప్రాంతం) ‘హరం’ (కాబా చుట్టుప్రక్కల కొంత భాగాన్ని అల్లాహ్ పవిత్ర స్థలంగా నిర్దేశించాడు. అందులో ఎలాంటి రక్తపాతాలు, అపవిత్ర కలాపాలకు పాల్పడరాదు. దానిని ‘హరం’ అంటారు) లో భాగమేనా? నెలసరిగల స్త్రీ ‘మస్ఆ’లో ప్రవేశించ గలుగుతుందా? ‘మస్ఆ’ నుండి ‘హరం’లో ప్రవేశించటానికి ‘తహియ్యతుల్ మస్జిద్’ (మసీదులో ప్రవేశించగానే చదివే నమాజు చదువుట ‘వాజిబా’ (తప్పనిసరా)? 

జ: అందరికీ సుపరిచితమైన విషయం ఏమిటంటే ‘మస్ఆ’ (సయీ చేసే ప్రాంతం) ‘హరం’లో భాగం కాదు. ఈ కారణంతోనే దానికి ‘మస్జిదె హరాం’కి మధ్య ఒక చిన్న గోడ నిర్మించబడింది. మస్ఆ ‘హరం’ వెలుపల వుండటమే ప్రజలకు మేలు అని భావించడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఎందుకంటే ఒకవేళ దీన్ని ‘హరం’లో భాగమేనని నిర్ధారిస్తే అప్పుడు ‘తవాఫ్ ‘, ‘సయీ’ చేస్తున్న సమయంలో నెలసరికి గురైయ్యే స్త్రీని కూడా ‘సయీ’ చేయకుండా వారించడం జరిగేది. 

ఈ విషయంలో నా అభిప్రాయం (‘ఫత్వా’) ఏమిటంటే ఒకవేళ స్త్రీ ‘తవాఫ్ ‘ చేసుకున్న తరువాత ‘సయీ’ చేయటానికి ముందు నెలసరికి గురైతే అప్పుడు ఆమె అదే స్థితిలో ‘సయీ’ చేయవచ్చు. ఎందుకంటే ‘మస్ ఆ’ (సయీ చేసే ప్రాంతం) ‘హరం’తో వేరుగా వుంది. 

ఇక ‘తహియ్యతుల్-మస్జిద్’ విషయానికి వస్తే.. ఎవరైన ‘తవాఫ్ ‘ చేసిన తరువాత ‘సయీ’ చేసి, మళ్ళీ ‘మస్జిద్ హరాం’లో రావాలనుకున్నప్పుడు అతనికి  ‘తహియ్యతుల్ మస్జిద్’ చదవవలసి వుంటుంది. ఒకవేళ చదవక పోయినా పర్వాలేదు. కాని అల్లాహ్ ప్రసాదించిన ఈ మహత్తర అవకాశాన్ని వినియోగించుకుంటూ, అక్కడ నమాజు చేయుటలో ఉన్న గొప్పతనాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని రెండు రకాతుల (తహయ్యతుల్ మస్జిద్) చదువుకోవడమే ఉత్తమమైన కార్యం. 

ప్ర – 57 : ఒక స్త్రీ ఇలా ప్రశ్నిస్తుంది : నేను హజ్ చేశాను. హజ్ లో ఉన్నప్పుడే ఋతుస్రావం ప్రారంభమైంది. సిగ్గు, బిడియం కారణంగా ఎవరికీ చెప్పలేకపోయాను. అదే పరిస్థితిలో ‘హరం’లో కూడ ప్రవేశించాను, నమాజు చదివాను, ‘తవాఫ్ ‘, ‘సయీ’ కూడా చేశాను. అయితే ఇప్పుడు నేను ఏమిచేయాలి? ఒకమాట ఏమిటంటే (బాలింత దశ ) రక్తస్రావం తరువాత నెలసరి వచ్చింది.? 

జ : నెలసరి, రక్తస్రావంగల స్త్రీ నమాజు ఆ స్థితిలో చేయరాదు. అది మక్కాలో నైనా స్వగ్రామంలో నైనా, మరెక్కడైనా సరే. ఎందుకంటే మహా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) స్త్రీ గురించి ఇలా అన్నారు: “ఏమిటి ఇలా లేదా (వాస్తవం కాదా)? ఏమంటే స్త్రీ నెలసరితో వున్నప్పుడు నమాజు చదవదు మరి ఉపవాసం పాటించదు.” 

యావత్తు ముస్లిములు ఏకీభవించేది ఏమిటంటే నెలసరి గల స్త్రీ నమాజు చదవకూడదు, ఉపవాసం వుండకూడదు. కనుక పై పేర్కొనబడిన స్త్రీ అల్లాహ్ క్షమాపణ కోరుతూ తనతో జరిగిన ఈ తప్పుకి పశ్చాతాపపడాలి. 

ఇక ఈ స్థితిలో ‘తవాఫ్ ‘ చేసే విషయమైతే ఇలా తవాఫ్  చేయుట కూడా సరికాదు. కాని ‘సయీ’ చేయవచ్చు. ఎందుకంటే ఈ విషయంలో ప్రఖ్యాత అభిప్రాయం ఏమిటంటే ‘హజ్’ సందర్భములో తవాఫ్  కంటే ముందు’సయీ’ చేసుకోవచ్చు. కనుక ఆమె రెండోసారి ‘తవాఫ్ ‘ చేయవలసి వుంటుంది. ఎందుకంటే ‘తవాఫ్-ఇఫాజా’ ‘హజ్’ మూల సూత్రాల్లో ఒకటి. అది లేకుండా ‘హలాల్’ కాలేరు (సమ్మత్వాన్ని పొందలేరు). అందుకని ఆ ఒకవేళ వివాహిత అయితే ‘తవాఫ్ ‘ చేయనంత వరకు తన భర్తతో లైంగికంగా దగ్గరకాకూడదు. ఒకవేళ అవివాహితురాలైతే ‘తవాఫ్ ‘ చేయనంత వరకు ‘నికాహ్’ (వివాహం చేసుకోకూడదు. 

ప్ర – 58: స్త్రీకి ‘అరఫహ్’ రోజున ఋతుస్రావం మొదలైతే ఏమిచేయాలి? 

జ: స్త్రీకి ‘అరఫహ్’ రోజున ఋతుస్రావం మొదలైతే ఇతర హాజీల్లా ఆమె కూడ హజ్జ్ లోని  కార్యాలన్ని పూర్తి చేయాలి. కాకపోతే ‘బైతుల్లాహ్’ (కాబాగృహం) తవాఫ్ ‘ చేయరాదు. పరిశుద్ధులయ్యేంత వరకు నిరీక్షించి, పరిశుద్ధులైన తరువాత ‘బైతుల్లాహ్ ‘ (కాబా గృహం) ‘తవాఫ్  చేయాలి. 

ప్ర – 59: ఒకవేళ స్త్రీ ‘జమరయె-ఉఖ్బహ్’ పై రాళ్ళు రవ్వినంతరం – ‘తవాఫ్-ఇఫాజా’ కంటే ముందు ఋతుస్రావానికి గురైంది. ఆమె, ఆ ఒక బృందముతో కలిసి ఉన్నారు. ఆమె ప్రయాణం తరువాత తిరిగి మక్కాకు రావటం కష్టం లేక అసాధ్యం. అప్పుడు ఆమె ఏమిచేయాలి? 

జ: పై ప్రస్తావించబడిన స్త్రీ మళ్ళీ ‘మక్కా’కు రావటం అసాధ్యమైనప్పుడు అవసర నిమిత్తం ఆమె తన యోనిపై గుడ్డ కట్టుకుని ‘తవాఫ్’ చేసుకోవాలి. అలాగే మిగితా కార్యక్రమాలు కూడా పూర్తి చేసుకోవాలి. ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఆమెపై ఎటువంటి పరిహారం వాజిబ్ కాదు. 

ప్ర – 60 : రక్తస్రావం గల స్త్రీ ఒకవేళ 40 రోజులకు ముందే పరిశుద్ధురాలైతే ఆమె ‘హజ్’ సరైనదేనా? ఒక వేళ పరిశుద్ధతను గ్రహించకపోతే ఏమిచేయాలి? గమనించవలసిన విషయం ఏమంటే ఆమె ‘హజ్’కై సంకల్పం చేసి వుంది? 

జ : రక్తస్రావం గల స్త్రీ ఒకవేళ 40 రోజులకు ముందే పరిశుద్దురాలైనప్పుడు స్నానముచేసి నమాజు చదువుకోవాలి. పరిశుద్ధ స్త్రీలు చేసే కార్యాలన్నీ చేయాలి. చివరికి ‘బైతుల్లాహ్’ (కాబాగృహం) ‘తవాఫ్ ‘ కూడ చేయాలి. ఎందుకంటే రక్తస్రావం కనీస కాలానికి ఎలాంటి పరిమితం లేదు. సంకల్పం సరైనదే. కాకపోతే పరిశుద్ధురాలైనంత వరకు ఆమె ‘బైతుల్లాహ్’ పై పేర్కొనబడిన స్త్రీ పరిశుద్ధతను చూడనప్పుడు ఆమె ‘హజ్’ (కాబా గృహం) ‘తవాఫ్’ చేయకూడదు. ఎందుకంటే ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఋతుస్రావంలో గల స్త్రీని బైతుల్లాహ్ (కాబాగృహం) తవాఫ్ ‘ నుండి వారించారు. 

ఈ విషయంలో రక్తస్రావం గల స్త్రీ కూడ నెలసరి గల స్త్రీ ఆదేశంలోనే వుంటుంది

నోట్స్:

  • ఇహ్రామ్ : కాబా దర్శనానికి వెళ్ళేటప్పుడు కట్టుకునే ప్రత్యేక వస్త్రాలు. కానీ స్త్రీలకు ప్రత్యేక వస్త్రాలంటు లేవు. కేవలం పరిమిత కాలంలో తమకు తాముగా ధర్మపరమైన నిబంధనలకు లోబడి ఉండాలి
  • మీఖాత్: పవిత్రం కాబా గృహానికి చుట్టూ నిర్ణయించబడిన పరిధిలో ప్రవేశించడానికి కేటాయించ బడిన పవిత్ర స్థలము ‘హరం’
  • ‘తహియ్యతుల్-మస్జిద్‘ : మసీదులో ప్రవేశించినప్పుడు, మసీదును దర్శించినప్పుడు పాటించ వలసిన రెండు రకాతులను అంటారు. 
  • మస్జిదే హరాం : కాబా చుట్టు నిర్మించబడి వున్న మసీదు. దీనిలో ఒక నమాజు లక్ష నమాజుల పుణ్యంతో సమానం.
  • తవాఫ్  : పవిత్ర ‘కాబా’ గృహానికి ప్రదక్షిణ చేయడం. 
  • తవాఫ్ – ఇఫాజా: ‘జిల్-హిజ్జహ్’ పదో తేది రోజు చేసే ‘కాబా’ ప్రదక్షణం 
  • ఖస్ర్ : తలవెంట్రుకలు కొద్దిగా కత్రించుట. 
  • సయీ : సఫా, మర్వా అనే కొండప్రాంతాల నడుమ వేగంగా నడవడానిని అంటారు. ఇది హజ్, ఉమ్రాహ్ మూలాల్లో ఒకటి. 
  • మహ్రమ్: ఆమెతో వివాహానికి ఆస్కారం లేని వ్యక్తి ఉదాహరణకు : తండ్రి, కుమారుడు, సోదరుడు, మావయ్య లాంటి వారు

జమ్ జమ్ నీటి చరిత్ర, శుభాలు & మహిమలు [ఆడియో & టెక్స్ట్]

జమ్ జమ్ నీటి చరిత్ర, శుభాలు & మహిమలు
https://youtu.be/QQtQPJ1tZWA [53 నిముషాలు]
వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్)
శత సాంప్రదాయాలు [పుస్తకం & వీడియో పాఠాలు]

పృధ్విపై అత్యుత్తమ (పరిశుభ్రమైన, శుభకరమైన) నీరు జమ్ జమ్ నీరు; అది ఆకలిగొన్నవారికి తిండి/భోజనంగా, రోగికి స్వస్థతగా పనిచేస్తుంది. (సహీ తర్గీబ్ 1161. ఉల్లేఖనం: ఇబ్నె అబ్బాస్).

జమ్ జమ్ నీరు ఏ సదుద్దేశ్యంతో తాగడం జరుగుతుందో అది పూర్తవుతుంది. (సహీ తర్గీబ్ 1164, 1165. ఇబ్నె అబ్బాస్, జాబిర్).

الشرب والاستشفاء من ماء زمزم: عَنْ أَبِي ذَرٍّ t قَالَ: قَالَ رَسُولُ الله ﷑ عَنْ مَاءِ زَمْزَمَ: (إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ ، إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ). رواه مسلم و زاد الطيالسي: (وَشِفَاءُ سُقْمٍ).

అబూ జర్ర్ రజియల్లాహు అన్హు ఉల్లేఖనం ప్రకారం ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం జమ్ జమ్ నీళ్ళ విషయంలో ఇలా బోధించారు:

అది శుభమైన నీరు. అది ఆకలిగొన్నవారికి ఆహారపు పని జేస్తుంది. (ఇది ముస్లిం 2473 ఉల్లేఖనం, తయాలిసిలో అదనంగా ఈ పదాలున్నాయిః) మరియు అది రోగ నివారిణి కూడాను“. 

ఈ ప్రసంగంలో జమ్ జమ్ నీటి యొక్క చరిత్ర, దాని శుభాలు మరియు గొప్పతనం గురించి వివరించబడింది. ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం యొక్క హదీసును ఆధారం చేసుకుని, జమ్ జమ్ నీరు శుభప్రదమైనదని, ఆకలిగొన్నవారికి ఆహారంగా మరియు రోగులకు స్వస్థతగా పనిచేస్తుందని చెప్పబడింది. ఇబ్రాహీం (అలైహిస్సలాం), హాజర్ (అలైహస్సలామ్), మరియు ఇస్మాయిల్ (అలైహిస్సలాం) లతో ముడిపడి ఉన్న జమ్ జమ్ బావి యొక్క చారిత్రక నేపథ్యం, సఫా మరియు మర్వా కొండల మధ్య హాజర్ (అలైహస్సలామ్) పరుగెత్తడం వంటి సంఘటనలు వివరించబడ్డాయి. ఇబ్ను అబ్బాస్, అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్నుల్ ముబారక్, ఇమామ్ ఇబ్ను ఖుజైమా, ఇమామ్ హాకిమ్ మరియు హాఫిజ్ ఇబ్ను హజర్ వంటి ఎందరో గొప్ప ఉలమాల జీవితాల నుండి జమ్ జమ్ నీటిని త్రాగుతూ వారు చేసుకున్న దువాలు మరియు వాటి స్వీకరణకు సంబంధించిన సంఘటనలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి. ఈ నీటిని కేవలం రుచి కోసం కాకుండా, ఇబాదత్ గా, పూర్తి నమ్మకంతో, ఇహపరలోకాల మేలు కోరుతూ త్రాగాలని ఉపదేశించబడింది.

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
(అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).

الحمد لله وحده والصلاة والسلام على من لا نبي بعده أما بعد
(అల్ హందులిల్లాహి వహదహు వస్సలాతు వస్సలాము అలా మల్లా నబియ్య బఅదహు అమ్మా బఅద్).

ప్రియ వీక్షకులారా, విద్యార్థులారా, అల్ హందులిల్లాహి హందన్ కసీరా. ఈరోజు మనం బహుశా కేవలం ఒకే ఒక హదీస్ మన ఈ క్రమంలో అంటే, హదీస్ క్లాస్ ఏదైతే ప్రారంభించామో అందులో జుల్ఫీ దావా సెంటర్ నుండి ప్రింట్ అయినటువంటి ఈ పుస్తకం శత సాంప్రదాయాలు, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క సున్నతుల జ్ఞానం పొందడానికి, మన జీవితంలో ఆచరిస్తూ ఉండడానికి ఈ పుస్తకం చదువుతున్నాము. ఇందులోని హదీస్ నెంబర్ 56 ఇన్ షా అల్లాహ్ ఇప్పుడు మనం చదువుతున్నాము.

కానీ ఈ హదీస్ 56 వ నెంబర్ జమ్ జమ్ నీటి గురించి ఉంది గనక, ఎన్నో రోజుల నుండి జమ్ జమ్ గురించి ఒక ప్రసంగం చేయాలి అన్నటువంటి ఆలోచన కూడా ఉండింది. అల్లాహ్ యొక్క దయ ఈరోజు ఆ అవకాశం ఏర్పడినది. الحمد لله حمداً كثيراً (అల్ హందులిల్లాహి హందన్ కసీరా). అల్లాహు త’ఆలా ఈ భాగ్యం కలుగజేశాడు. దాని గురించి అవసరం ఉన్నటువంటి కొంత ప్రిపరేషన్ కూడా జరిగింది. అయితే, జమ్ జమ్ నీటి గురించి సంక్షిప్తంగా దాని చరిత్ర మరియు దాని యొక్క శుభాలు మరియు దాని యొక్క మహిమలు, మీ ముందు ఉంచే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. ఇన్ షా అల్లాహ్ మీరందరూ కూడా చాలా శ్రద్ధగా ఈ విషయాలను వింటారని ఆశిస్తున్నాను.

عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَاءِ زَمْزَمَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ
رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَزَادَ الطَّيَالِسِيُّ وَشِفَاءُ سُقْمٍ

“నిశ్చయంగా ఇది (జమ్ జమ్ నీరు) శుభప్రదమైనది, ఇది ఆకలిగొన్న వారికి ఆహారంగా పనిచేస్తుంది.” (ముస్లిం) మరియు తయాసిలో “ఇది రోగ నివారిణి” అని అధికంగా ఉంది.

స్వస్థత పొందే ఉద్దేశంతో జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగటం.

అబూజర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ఉల్లేఖించారు, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం జమ్ జమ్ నీళ్ల విషయంలో ఇలా ప్రవచించారు. అది శుభమైన నీరు. శుభప్రదమైన నీరు. మరియు అది ఆకలిగొన్న వారికి ఆహారంగా పనిచేస్తుంది. ఇక్కడి వరకు సహీ ముస్లింలోని పదాలు. హదీస్ నెంబర్ 2473.

ముస్నద్ తయాలిసి అని ఒక హదీస్ పుస్తకం ఉంది. అందులో ఈ రెండు సెంటెన్స్
إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ (ఇన్నహా ముబారకతున్, ఇన్నహా త’ఆము తుఅమిన్) తో పాటు మరొకటి అదనంగా ఉంది. అదేమిటి?

وَشِفَاءُ سُقْمٍ
(వ షిఫాఉ సుఖ్మ్)
“అది రోగుల కొరకు స్వస్థత, రోగ నివారిణి కూడాను.”

జమ్ జమ్ నీరు, ఇది వాస్తవానికి ప్రపంచంలో ఎక్కడా కూడా లేనటువంటి అద్భుతమైన అల్లాహ్ యొక్క గొప్ప మహిమ. నేను స్టార్టింగ్ లోనే చెప్పినట్లు ఈ హదీస్ ఆధారంగా మూడు విషయాలు తెలియజేస్తాను. సంక్షిప్తంగా దాని చరిత్ర, మరియు దాని యొక్క శుభాలు, మరియు దాని యొక్క మహిమ.

ఒక క్రమంగా కాకుండా మధ్యలో ఈ మూడు విషయాలు కూడా కలిసి రావచ్చు. ఎందుకంటే చరిత్ర చెప్పేటప్పుడు కొన్ని మహిమలు, కొన్ని శుభాలు కూడా మనకు కనబడవచ్చు. అందుకొరకే ఒకటైనకి ఒకటి వస్తుంది అన్నట్టుగా కాకుండా మాటను పూర్తి శ్రద్ధతో వినే ప్రయత్నం చేయండి.

విషయం ఏమిటంటే అల్లాహు త’ఆలా ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం వారి మొదటి భార్య సారా అలైహిస్సలాం ద్వారా ఎంతో కాలం వివాహ బంధంలో గడిచినప్పటికీ సంతానం కలగలేదు. అయితే అల్లాహు త’ఆలా ఒక ప్రయాణంలో ఒక పరీక్ష తర్వాత కానుకగా హాజర్ అలైహిస్సలాం ఏదైతే లభించినదో, ఆమెతో మీరు వివాహం చేసుకోండి అని సారా అలైహిస్సలాం యొక్క సలహాతో ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం వివాహం చేసుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఇస్మాయిల్ అలైహిస్సలాం పుట్టారు. ఇంకా ఇస్మాయిల్ అలైహిస్సలాం పాలు త్రాగే వయసులోనే ఉన్నారు. అల్లాహ్ యొక్క ఆదేశం మేరకు అక్కడి నుండి ఇప్పుడు ఎక్కడైతే కాబతుల్లా ఉన్నదో అక్కడికి హిజ్రత్ చేయాలని, అక్కడికి తీసుకువచ్చి తన భార్య హాజర్ ను మరియు ఏకైక పుత్రుడైనటువంటి ఇస్మాయిల్ ను వదలాలని ఆదేశం ఇవ్వడం జరిగింది. ఆ ఆదేశం మేరకు ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం బయలుదేరారు.

సహీ బుఖారి 3364 లో మనకు ఈ హదీస్ కనబడుతుంది. అక్కడ చాలా వివరంగా దీని యొక్క విషయం ఉంది కానీ నేను పూర్తి హదీస్, దాని యొక్క పూర్తి వివరణ ఇప్పుడు చెప్పలేను. అందులో ఏదైతే జమ్ జమ్ కు సంబంధించిన విషయం ఉన్నదో దానిని మాత్రమే ఇప్పుడు ఇక్కడ నేను ప్రస్తావిస్తాను.

ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం తన ఏకైక పుత్రుడైన ఇస్మాయిల్ ని మరియు భార్య ఇస్మాయిల్ అలైహిస్సలాం వారి యొక్క తల్లి హాజర్ ను మక్కాలో ఇప్పుడు కాబా ఉన్న ప్రదేశంలో వదిలేసి వెళ్ళిపోయారు. కేవలం ఒంటరి స్త్రీ, అక్కడ ఎవరూ లేరు. మీరు ఖురాన్ సూరే ఇబ్రాహీంలో చూసినా గాని,

رَّبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ
(రబ్బనా ఇన్నీ అస్కన్తు మిన్ జుర్రియ్యతీ బివాదిన్ గైరి జీ జర్ఇన్ ఇంద బైతికల్ ముహర్రమ్)
ఓ మా ప్రభూ! నీ పవిత్ర గృహం వద్ద, ఏ విధమైన పంటా పండని ఒక లోయలో నేను నా సంతానంలో కొందరిని నివసింపజేశాను. (14:37)

“అక్కడ ఒక పచ్చిక లేదు. అక్కడ ఏ చిన్న చెట్టు లేదు. నీటి సౌకర్యం లేదు. నీ ఆదేశం మేరకు నేను నా సంతానాన్ని అక్కడ వదిలి వెళ్తున్నాను” అని చెప్పారు. దుఆ చేశారు. ఆ దుఆ ప్రస్తావన ఖురాన్ లో కూడా ఉంది. అయితే ఎప్పుడైతే వాళ్ల వద్ద ఉన్నటువంటి ఆ సామాగ్రి చిన్నగా ఏదైతే ఉండినదో, పూర్తిగా అయిపోయినదో అప్పుడు చాలా ఇబ్బంది కలిగింది.

ఏం చేశారు? తినడానికి ఏమీ లేదు, త్రాగడానికి ఏమీ లేదు. చివరికి హాజర్ తల్లి అయినటువంటి ఆమె స్తనాల్లో కూడా పాలు లేకపోయాయి ఆ పాలు త్రాగే బాబు కొరకు. అప్పుడు ఆమె హజరే అస్వద్ నుండి దగ్గరగా ఎత్తైన ప్రదేశం, కొండ సఫా ఉండినది. ఆమె అటువైపునకు వెళ్లారు. సహీ బుఖారిలో హదీస్ నెంబర్ ఇక్కడ మరియు నేను చెప్పినటువంటి ఆయత్ సూరత్ ఇబ్రాహీం ఆయత్ నెంబర్ 37 ఇక్కడ ఉంది.

فَوَجَدَتِ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الأَرْضِ يَلِيهَا
(ఫ వజదతిస్సఫా అఖ్రబ జబలిన్ ఫిల్ అర్ది యలీహా)
ఆమెకు దగ్గరగా సఫా కొండ ఉంటే అక్కడికి వెళ్ళింది. నలువైపులా చూసింది, ఎవరూ కనబడటం లేదు. అక్కడి నుండి కిందికి దిగి వచ్చింది. ఎప్పుడైతే కిందికి దిగి వచ్చిందో, లోయ ప్రాంతం, వాది అని అంటారు కదా. అయితే అక్కడ తిరిగి ఎడమవైపునకు చూసేసరికి బాబు కనబడటం లేదు. బాబు ఇస్మాయిల్ అలైహిస్సలాం కనబడటం లేదు. ఆమె అక్కడ పరుగెత్తింది.

ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتِ الْوَادِي
(సుమ్మ సఅత్ సఅయల్ ఇన్సానిల్ మజ్హూద్ హత్తా జా వజతిల్ వాది)
అక్కడి నుండి మళ్ళీ మర్వా వైపునకు వచ్చింది.

ఇక్కడ గమనించండి ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పారని ఇబ్ను అబ్బాస్ అంటున్నారు.

فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا
(ఫ జాలిక సఅయున్నాసి బైనహుమా)
ఈ రోజుల్లో హజ్ ఉమ్రాలో ఏదైతే సయీ చేస్తారో దాని యొక్క చారిత్రక ఘట్టం ఇది.

అంటే ఇక్కడ ఒక్క విషయం మీరు గమనించండి శ్రద్ధగా. మధ్య మధ్యలోనే నేను కొన్ని హింట్స్ మనకు బోధ పడుతున్నటువంటి లాభాలు కూడా చెబుతూ వెళ్తాను. ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం, అతని యొక్క భార్య హాజర్ మరియు కొడుకు ఇస్మాయిల్. ఈ చిన్న కుటుంబాన్ని చూడండి. అల్లాహ్ కొరకు ఎంత త్యాగం చేశారో అల్లాహు త’ఆలా వారు చేసిన ఆ పుణ్యాలను సూరతుస్సాఫాత్ లో కూడా చెప్పినట్లుగా వెనక తరాల వారికి కొరకు కూడా మిగిలి ఉంచి వారి కొరకు ఇది ఒక చారిత్రక ఘట్టమే కాదు, తర్వాత వారు చేస్తూ ఉన్నంత ఈ పుణ్యాల యొక్క పుణ్యం వారికి కూడా లభిస్తూ ఉంటుంది కదా?

ఆ తర్వాత ఈ విధంగా మర్వా పైకి ఎక్కింది. అక్కడి నుండి కూడా నలువైపులా చూసింది ఎవరూ కనబడలేదు. మళ్లీ సఫా వైపునకు వచ్చింది. ఏడవసారి మర్వా పై ఉన్న సందర్భంలో అక్కడ ఆమె ఒక శబ్దం విన్నది. అప్పుడు ఆమె మౌనం వహించి మరోసారి వినే ప్రయత్నం చేసింది. అప్పుడు ఒక దూత యొక్క సప్పుడు వచ్చింది. చూసేసరికి కొడుకు వద్ద అక్కడ నీళ్ల ఊట మొదలైపోయింది. ఇక్కడ ఈ హదీస్ లో వచనం ప్రకారం జిబ్రీల్ అలైహిస్సలాం తమ యొక్క కాలు మడిమతో లేదా తమ యొక్క రెక్క (జనాహ్) తో అక్కడ కొట్టారు. నీళ్ల ఊట మొదలైంది.

حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ
(హత్తా జహరల్ మా)
అప్పుడు హాజర్ అలైహిస్సలాం తమ చేతులతో నీళ్లు అటు ఇటు దూరంగా పోకుండా మనం మనకు మిగిలి ఉండాలి అని మట్టితో కడతారు కదా, ఆ విధంగా కట్టి నీళ్ళను కాపాడుకునే ప్రయత్నం చేసింది. ఆ తర్వాత కొన్ని నీళ్లు అక్కడ జమా అయినప్పుడు తీసుకుని రెండు చేతులతో తీసుకుని తమ వద్ద ఉన్నటువంటి నీళ్ళ తిత్తిలో వేసుకోవడం మొదలు పెట్టింది.

ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు అంటున్నారు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పారు,

يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ
(యర్హముల్లాహు ఉమ్మ ఇస్మాయిల్)
అల్లాహు త’ఆలా ఇస్మాయిల్ యొక్క తల్లిపై కరుణించుగాక.

لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ
(లౌ తరకత్ జమ్ జమ్)

అంటే ఆమె నీళ్లతో ఏదైతే ఆ నీళ్లను కాపాడుకోవడానికి ఒకచోట బంధించే మాదిరిగా చేసినదో, అప్పుడు ఆమెకు తెలియదు కదా ఈ నీళ్ల ఊట ప్రళయం వరకు ఉంటుంది, అల్లాహ్ వైపు నుండి ఒక గొప్ప మహిమగా మాదిరిగా. అక్కడ అల్లాహు త’ఆలా ఇప్పుడు నీళ్లు ఇచ్చాడు, ఆ నీళ్లు దూరంగా పారిపోయి మళ్ళీ రేపటి రోజు మిగిలకుండా ఉండకూడదు అని ఆమె తన ఆలోచనతో చేసింది. కానీ ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఏం దుఆ ఇచ్చారు? కరుణించుగాక. ఆమె గనుక ఈ విధంగా నీళ్లను బంధించకుంటే అది ఒక పెద్ద దూరంగా పారే అటువంటి చెలమ మాదిరిగా అయిపోయేది.

సోదర మహాశయులారా, సోదరీమణులారా, ప్రియ వీక్షకులారా ఇక్కడి వరకు సంక్షిప్తంగా మనం జమ్ జమ్ నీటి యొక్క చారిత్రక చరిత్ర తెలుసుకున్నాము. అయితే ఇదే ఈ నీటి గురించి ఆ రోజు ఏ అన్నము లేదు, ఏ పప్పు కూరలు లేవు, ఏ రొట్టెలు బిర్యానీలు లేవు. కేవలం ఈ జమ్ జమ్ నీరు త్రాగి తల్లి కొడుకులు ఎన్నో రోజుల వరకు బ్రతికారు.

మళ్లీ ఆ తర్వాత అక్కడికి జనం రావడం మొదలైంది, అదొక వేరే చరిత్ర, నేను దాని వివరాల్లోకి వెళ్ళను.

అయితే ఇక్కడ ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పిన విషయం ఏంటి? ఇటు మనం ఇప్పుడు హదీస్ వైపునకు వచ్చి ఈ హదీస్ లో మనం శ్రద్ధగా ఒకసారి గమనిస్తే:

إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ
(ఇన్నహా ముబారక)
ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు ఏమంటున్నారు? శుభప్రదమైన నీరు అది.

ఇక ఈ బరకత్ అన్న పదం, ఈ శుభం అన్న పదం ప్రియులారా, మనం ఏదైనా ఒక్కే ఒక్క అనువాదంలో, ఏదైనా ఒక్క వ్యాఖ్యానంలో బంధించలేము.

ఇది మన విశ్వాసపరంగా కూడా స్వయం మనం త్రాగినందుకు మన ఆరోగ్యంలో గాని, ఏ సదుద్దేశాలతో త్రాగుతామో దాని ప్రకారంగా గాని, అందుకొరకే మరొక హదీస్ ఉంది. షేక్ అల్బాని రహమహుల్లాహ్ సహీ అని చెప్పారు.

مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ
(మాఉ జమ్ జమ లిమా షురిబ లహు)
“జమ్ జమ్ నీరు ఏ ఉద్దేశంతో త్రాగడం జరుగుతుందో అల్లాహ్ ఆ సదుద్దేశాన్ని పూర్తి చేస్తాడు.”

మన సలఫె సాలిహీన్లో ఎవరు ఏ ఉద్దేశంతో తాగారు? ఇప్పుడే నేను కొన్ని క్షణాల్లో మీకు తెలియజేస్తాను, కొన్ని సంఘటనలు.ఇన్ షా అల్లాహ్

ఈ ముబారక్ అన్న పదాన్ని విశాలంగా, విస్తృతంగా, పెద్దగా, లోతుగా, డీప్ గా, దూరంగా, ఇహపర ఇహలోకంలోని శుభాలు, పరలోకంలోని శుభాలు అన్ని రకాలుగా ఆలోచించండి.

మరొక గొప్ప విషయం ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఏం చెప్పారు?

إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ
(ఇన్నహా త’ఆము తుఅమ్)
ఆకలిగా ఉన్న వారి కొరకు ఇది వాస్తవంగా ఒక అన్నముగా, ఆహారంగా, కడుపు నింపే అటువంటి భోజనంగా పనిచేస్తుంది.

మరియు

وَشِفَاءُ سُقْمٍ
(వ షిఫాఉ సుఖ్మ్)
ఎవరైతే అనారోగ్యంగా ఉంటారో, అనారోగ్యంగా ఉంటారో అలాంటి వారి కొరకు కూడా ఇది నివారణగా, రోగ నివారిణి, స్వస్థత కలిగించేది, షిఫాగా పనిచేస్తుంది.

సోదర మహాశయులారా, సోదరీమణులారా, మన ఇండియాలో ఉన్నటువంటి ఒక యువకుడైన మంచి పరిశోధనతో, ఎంతో డీప్ రీసెర్చ్ తో ప్రసంగాలు ఇచ్చేటువంటి షేక్ ముహమ్మద్ షేక్ ముఆజ్ అబూ కుహాఫా ఉమ్రీ హఫిదహుల్లాహ్, జమ్ జమ్ నీటి గురించి కూడా అసలైన పుస్తకాల నుండి అంటే అసలు రూట్, అసల్ మస్దర్ ఏదైతే ఉంటుందో మర్జా, మూల పుస్తకాల నుండి ఎన్నో ఇలాంటి సంఘటనలు వెతికి ఒక చిన్న ఆర్టికల్ గా రాశారు. అది కూడా ఇన్ షా అల్లాహ్ నేను మీ ముందు తెలియజేస్తాను. కానీ అంతకు ముందు ఒక చిన్న ముఖ్యమైన మాట. అదేమిటి?

ఒక సందర్భంలో హాఫిజ్ ఇబ్ను హజర్ రహమహుల్లాహ్ తెలుసు కదా, ఒక చాలా మహా గొప్ప హదీసు వేత్త. సహీ బుఖారీ యొక్క ఎన్నో వ్యాఖ్యానాలు రాయబడ్డాయి. కానీ ఈయన రాసిన వ్యాఖ్యానం లాంటిది ఎవరూ రాయలేకపోయారు. హాఫిజ్ ఇబ్ను హజర్ రహమహుల్లాహ్ ఈజిప్ట్, మిసిర్ లో ఉన్నప్పుడు షేక్ ఇబ్ను అరఫా రహమహుల్లాహ్ తో కలిశారు. ఆయనతో అడిగారు, “జమ్ జమ్ నీరు తియ్యగా ఎందుకు లేవు? తీపిగా ఎందుకు లేవు? కొంచెం అందులో తీపితనం తక్కువ ఏర్పడుతుంది.”

ఇబ్ను అరఫా ఏం చక్కగా సమాధానం ఇచ్చారో ఒకసారి గుర్తుంచు ఒకసారి శ్రద్ధగా వినండి. ఇబ్ను అరఫా అన్నారు, “జమ్ జమ్ నీరును త్రాగడం ఇబాదత్ కొరకు, టేస్ట్ కొరకు కాదు.” ఈ సమాధానం విని ఇబ్ను హజర్ రహమహుల్లాహ్ ఆశ్చర్యపోయారు. ఆయన యొక్క జ్ఞానం, హదీసుల విషయంలో ఆయన యొక్క ఇంతటి లోతు అర్థాన్ని విని ఆశ్చర్యపోయారు. ఈ మాట ముఫీదుల్ అనామ్ వ నూరుల్ జలామ్ లిబ్ని జాసిర్ పుస్తకంలో ఉంది.

సోదర మహాశయులారా, సహీహాలో వచ్చినటువంటి హదీస్ లో ఈ జమ్ జమ్ నీటి గురించి మరొక గొప్ప మాట ఉంది. హదీస్ నెంబర్ 1056. ఏంటి?

خَيْرُ مَاءٍ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ
(ఖైరు మాఇన్ అలా వజ్హిల్ అర్ద్)
“ఈ భూమి మీదనే ఈ భూలోకంలో అత్యంత ఉత్తమమైన, చాలా మంచి నీరు, శుభప్రదమైనది ఏదైనా ఉంది అంటే అది కేవలం ఈ జమ్ జమ్ నీరు మాత్రమే.”

అలాగే సోదర మహాశయులారా, దీని గురించి ఇంకా మీరు వివరంగా చదవాలనుకుంటే, కొన్ని జయీఫ్ హదీసులు కూడా మనకు కనబడుతున్నాయి. కానీ మనం ఆ జయీఫ్ హదీసుల యొక్క వివరాల్లోకి వెళ్లకుండా, హా ఇది జయీఫ్ అన్నట్లుగా కేవలం తెలవడానికి ఎప్పుడైనా మనం ఆ హదీసులను కూడా తెలుసుకుంటే నష్టం లేదు కానీ కేవలం అది జయీఫ్ అని తెలియడానికి.

ఇక

مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ
(మాఉ జమ్ జమ లిమా షురిబ లహు)
జమ్ జమ్ నీరు ఎవరు ఏ ఉద్దేశంతో తాగుతారో ఆ ఉద్దేశం వారిది పూర్తి అవుతుంది. ఈ హదీస్ ను కొందరు జయీఫ్ అని చెప్పారు కానీ ఇది రుజువైనది. ఇమామ్ ఇబ్ను హజర్ అస్కలానీ రహమహుల్లాహ్ ఎవరి ప్రస్తావన ఇంతకు ముందు జరిగిందో ఆయన ఈ హదీస్ యొక్క పరిశోధనలో ఎన్నో పేజీల ఒక పుస్తకమే రాసేసారు.

జమ్ జమ్ నీరు, మనం జమ్ జమ్ అన్నటువంటి పేరు చాలా ప్రఖ్యాతి గాంచినది. వేరే పేర్లు కూడా ఉన్నాయని ఎవరికీ తెలియదు కావచ్చు బహుశా. కానీ ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హు, ఇంకా వేరే కొన్ని సందర్భాల్లో కొన్ని వేరే పేర్లు కూడా వచ్చి ఉన్నాయి. దాని మరొక పేరు దానిది ‘షబ్బాఆ‘. ఇది జూర్ ఆకలికి అపోజిట్. షబ్బాఆ అంటే కడుపు నింపేదిగా. మరొక పేరు ‘ముర్వియా‘. ముర్వియా అంటే దాహానికి వ్యతిరేకం. మరొక పేరు ‘నాఫిఆ‘ అంటే లాభం చేకూర్చేది. జుర్, నష్టానికి అపోజిట్. మరొక పేరు ‘ఆఫియా‘. స్వస్థత కలిగించేది, సంక్షేమం కలిగించేది. ఇది బలా, ముసీబత్, రోగాలు దానికి వ్యతిరేకం. దీని యొక్క మరో పేరు ‘మైమూన్‘. బరకత్, శుభం అన్నటువంటి భావాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

అయితే, షేక్ ముఆజ్ అబూ కుహాఫా హఫిదహుల్లాహ్ రాసినటువంటి చిన్న ఆర్టికల్ సంక్షిప్తంగా నేను మీకు తెలియజేసే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. ఆయన రాస్తున్నారు, “జమ్ జమ్ నీరు, దాని యొక్క ప్రాముఖ్యత, దాని యొక్క ఘనత మరియు దాని యొక్క చెప్పలేనటువంటి ప్రభావం, అమూల్యమైన దాని యొక్క బెనిఫిట్ మరియు దాని యొక్క ఎఫెక్టివ్ మరియు అందులో ఉన్నటువంటి అనేక లాభాలు ఎంత గొప్ప విషయాలంటే ఇవన్నీ కూడా అందుకొరకే ఒక స్వచ్ఛమైన ముస్లిం కనీసం ఒక రెండు గుటకలు మాకు దొరికినా గానీ ఎంత బాగుండు అన్నటువంటి భావన ఒక ముస్లింకు ఉంటుంది.

వాస్తవానికి జమ్ జమ్ నీరు చాలా గొప్ప ఘనత గల విషయం కూడా. ఎందుకంటే ఎవరు ఏ ఉద్దేశంతో తాగుతారో, ఏ దుఆ చేసుకొని తాగుతారో వారి ఆ దుఆలు కూడా స్వీకరించబడతాయి.

ఇమామ్ ఇబ్ను మాజా రహమహుల్లాహ్ కితాబుల్ మనాసిక్ హజ్ యొక్క వివ సంబంధించిన హదీసులు చాప్టర్ లో:

بَابُ الشُّرْبِ مِنْ زَمْزَمَ
(బాబుష్షుర్బి మిన్ జమ్ జమ్)
“జమ్ జమ్ యొక్క నీళ్లు త్రాగడం” అన్నటువంటి ఒక బాబ్, చిన్న హెడ్డింగ్ కూడా ఆయన పేర్కొన్నారు. అందులో జాబిర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ఉల్లేఖించినటువంటి ఈ హదీస్ ను తీసుకొచ్చారు.

مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ
(మాఉ జమ్ జమ లిమా షురిబ లహు).
ఇక, జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగుతూ దుఆ చేసుకోవడం, ఏ దుఆ చేసుకుంటే అది స్వీకరించబడడం,

షేక్ అల్బాని దీనిని సహీ అని అన్నారు.

ఇది మన మన విశ్వాసాల ప్రకారంగా, మన యొక్క నమ్మకాల ప్రకారంగా, అల్లాహు త’ఆలా తన యొక్క దయానుగ్రహాలతో ప్రసాదిస్తాడు.

షేక్ అబూ కుహాఫా అంటున్నారు, నా యొక్క జ్ఞానం అనుభవంలో అనేకమంది జమ్ జమ్ నీళ్లు వ్యాపారం, వివాహం, సంతానం, ఇలాంటి విషయాల గురించి ఇందులో వారికి శుభం కలగాలన్నటువంటి ఉద్దేశంతో తాగుతూ ఉంటారు. కానీ వాస్తవానికి పరలోక లాభం కూడా మన ముందు ఉండాలి. మన ఉలమాలను మనం చూస్తే వారు ఎంత మంచి దుఆలు చేశారంటే, ఆ దుఆల స్వీకరణ, వారు చేసిన ఆ దుఆలు అంగీకరించబడ్డాయి అని వారి జీవితంలో కూడా వారికి తెలిసింది. అంతే కాదు, వారి ఆ దుఆల బరకత్ ఈ రోజు వరకు కూడా మనము పొందుతున్నాము.

మరోసారి చెబుతున్నాను శ్రద్ధగా వినండి. మన సలఫె సాలిహీన్లో కొందరు జమ్ జమ్ నీరు త్రాగుతూ చేసినటువంటి దుఆలు, అల్లాహు త’ఆలా తన దయ కరుణతో ఏదైతే అంగీకరించాడో, స్వీకరించాడో, ఆ స్వీకరణ యొక్క లాభం, శుభం, దాని యొక్క ఎఫెక్టివ్, తాసీర్, ప్రభావం స్వయం వారు తమ జీవితంలో చూసుకున్నారు, చూసుకున్నారు. అంతే కాదు, ఆ లాభం ఇప్పటి వరకు మన వరకు కూడా చేరుతూ ఉన్నది. ఎంతటి గొప్ప దుఆలు కావచ్చు అండి?

అబ్దుల్లాహ్ బిన్ అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హుమా చేసినటువంటి దుఆ, ముస్తద్రక్ హాకింలో వచ్చి ఉంది.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا وَاسِعًا وَشِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ
(అల్లాహుమ్మ ఇన్నీ అస్అలుక ఇల్మన్ నాఫిఆ, వ రిజ్ఖన్ వాసిఆ, వ షిఫాఅమ్ మిన్ కుల్లి దా)
“ఓ అల్లాహ్! నేను ప్రయోజనకరమైన విద్య, విస్తృతమైన ఉపాధి మరియు ప్రతీ రోగం నుండి స్వస్థత, ఆరోగ్యం ఈ నీరు త్రాగుతూ నీతో కోరుతున్నాను, నీతో అర్ధిస్తున్నాను.”

అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్నుల్ ముబారక్ చాలా గొప్ప పెద్ద ముహద్దిస్. సియర్ అ’లామిన్ నుబలా అని ఇమామ్ జహబీ రహమహుల్లాహ్ రాసినటువంటి చరిత్ర పుస్తకంలో ఈ సంఘటన వచ్చి ఉంది. ఆయన జమ్ జమ్ నీరు త్రాగడానికి వచ్చినప్పుడు జాబిర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు వారి ఆ హదీస్
مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ
(మాఉ జమ్ జమ లిమా షురిబ లహు)
ప్రస్తావించి,

وَهَذَا أَشْرَبُهُ لِعَطَشِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ
(వ హాజా అష్రబుహు లి అత్షి యౌమిల్ ఖియామా)
ఓ అల్లాహ్! నేను ఈ జమ్ జమ్ నీరు త్రాగుతున్నాను, ప్రళయ దినాన నన్ను ఎప్పుడూ కూడా దాహంగా ఉంచకు.”

గమనించండి. పరలోకానికి సంబంధించిన వివరంగా పాఠాలు మీరు విని ఉండేది ఉంటే, అక్కడ ఎన్నో సందర్భాల్లో చాలా దాహం కలుగుతూ ఉంటుంది. అదృష్టవంతులకే ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం యొక్క హౌజె కౌసర్ నుండి నీరు లభిస్తుంది. అల్లాహ్ అలాంటి వారిలో మనల్ని కూడా చేర్చుగాక. బిదతుల నుండి దూరం ఉంచుగాక. షిర్క్ నుండి దూరం ఉంచుగాక అల్లాహ్ మనందరినీ కూడా.

అలాగే మూడో సంఘటన చూడండి. ఇమామ్ అబూబకర్ ఇబ్ను ఖుజైమా, గొప్ప ముహద్దిస్, సహీ ఇబ్ని ఖుజైమా తెలుసు కదా మీ అందరికీ, ఆయనతో ఒకరు ప్రశ్నించారు,
مِنْ أَيْنَ أُوتِيتَ هَذَا الْعِلْمَ؟
(మిన్ ఐన ఊతీత హాజల్ ఇల్మ్?)
“ఈ మహా సముద్రం లాంటి, విశాలమైన, ఇంత లోతు జ్ఞానం మీరు ఎలా సంపాదించారు?” అప్పుడు ఆయన చెప్పారు, “నేను ఎప్పుడైతే జాబిర్ రదియల్లాహు అన్హు వారి ఈ హదీస్ విన్నానో,
مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ
(మాఉ జమ్ జమ లిమా షురిబలహ్),
అప్పుడు నేను
وَإِنِّي لَمَّا شَرِبْتُ مَاءَ زَمْزَمَ سَأَلْتُ اللَّهَ عِلْمًا نَافِعًا
(వ ఇన్నీ లమ్మా షరిబ్తు మాఅ జమ్ జమ సఅల్తుల్లాహ ఇల్మన్ నాఫిఆ),
నేను అల్లాహ్ తో జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగుతూ దుఆ చేశాను, ఓ అల్లాహ్ నాకు ప్రయోజనకరమైన విద్యా జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించు అని.” ఈ విషయం తజ్కిరతుల్ హుఫ్ఫాజ్ లో ఉంది.

అలాగే, అబూ అబ్దుల్లాహ్ ఇమామ్ హాకిం రహమహుల్లాహ్ ఎన్నో పుస్తకాలు ఆయన రాశారు. వందల్లో లెక్కించారు ఉలమాలు ఆయన రాసిన పుస్తకాలను. ఆయన అంటున్నారు, “గమనించండి.” ఇక్కడ షేక్ అబూ ముఆజ్ అబూ కుహాఫా రాశారు, “సుమారు 500 జుజ్, చిన్న చిన్న పుస్తకాలను అంటారు జుజ్ అని, ఆయన రాశారంట.” వాటిలో ఒకటి ప్రఖ్యాతి గాంచినది ముస్తద్రక్ హాకిం. అయితే ఆయన అంటున్నారు,
شَرِبْتُ مَاءَ زَمْزَمَ وَسَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يَرْزُقَنِي حُسْنَ التَّصْنِيفِ
(షరిబ్తు మాఅ జమ్ జమ వ సఅల్తుల్లాహ అన్ యర్జుఖనీ హుస్నత్తస్నీఫ్)
“నేను జమ్ జమ్ నీరు త్రాగుతూ అల్లాహ్ తో దుఆ చేశాను, ఓ అల్లాహ్, నన్ను ఒక మంచి ఉత్తమ రచయితగా…” ఏదో బుకార్ అవార్డు, నోబెల్ అవార్డు, ఇంకా వేరే ఇలాంటి అవార్డుల కొరకు కాదు. అల్లాహ్ వద్ద. అల్లాహ్ యొక్క ధర్మాన్ని ప్రజల వరకు చేరవేయడానికి, ఒక మంచి ఉత్తమమైన రచయితగా నేను ఎదగాలి అని దుఆ చేశారు. అల్లాహు త’ఆలా అతని యొక్క కోరికను ఎలా తీర్చాడో, వాటి ద్వారా మనం ఈ రోజు కూడా లాభం పొందుతున్నాము కదా ఆ పుస్తకాల ద్వారా?

సోదర మహాశయులారా, టైం సమాప్తం కావస్తుంది కానీ కొన్ని చిన్న చిన్న సంక్షిప్తంగా సంఘటనలు వినిపిస్తాను. శ్రద్ధ వహించండి.

అబుల్ ఫజ్ల్ అబ్దుర్రహ్మాన్ అల్ బుల్కీనీ, చాలా గొప్ప పండితులు,

ఆయన సంఘటన ఇక్కడ ప్రస్తావించారు. ఆయన అరబీ భాషలో ఎదగడం లేదు, ఇంకా చాలా వీక్ గా ఉన్నారు. అయితే 787వ హిజ్రీ శకంలో తన తండ్రి, ఆ తండ్రి కూడా చాలా గొప్ప పెద్ద ఆలిం పండితులు, తండ్రితో హజ్ కు వెళ్లారు. జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగుతూ అల్లాహ్ తో ఎంతగా దుఆ చేశారంటే, “ఓ అల్లాహ్! నన్ను అరబీ భాషలో…” ఎందుకంటే ఇస్లాం జ్ఞానం యొక్క మొత్తం సంపద అరబీ భాషలో ఉంది కదా, దాన్ని మంచిగా అర్థం చేసుకోవడానికి అరబీ భాష మంచిగా రావడం తప్పనిసరి. అయితే, “ఓ అల్లాహ్ నాకు ఈ భాష మంచిగా అర్థం కావాలి, ఇందులో నేను ఒక నైపుణ్యుని కావాలి. మాహిరే జుబాన్, భాషా ప్రావీణ్యుణ్ణి కావాలి.”
فَلَمَّا رَجَعَ أَدْمَنَ النَّظَرَ فِيهَا فَمَهَرَ فِيهَا فِي مُدَّةٍ يَسِيرَةٍ
(ఫ లమ్మా రజఅ అద్మనన్నజర ఫీహా ఫ మహర ఫీహా ఫీ ముద్దతిన్ యసీరా)
హజ్ నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత చాలా శ్రద్ధగా ఆయన చదవడంలో, స్టడీలో నిమగ్నులయ్యారంటే చాలా కొంత చిన్న కాలంలోనే మాషా అల్లాహ్ గొప్ప ప్రావీణ్యులయ్యారు.

ఇక సోదర మహాశయులారా, హాఫిజ్ ఇబ్ను హజర్ అస్కలానీ రహమతుల్లాహి అలైహి యొక్క మాటేమిటి?

ఇల్ముర్ రిజాల్ అన్నటువంటి ఒక ప్రత్యేక సబ్జెక్ట్ ఏదైతే ఉందో, అందులో ఆయన ఎంత ప్రావీణ్యులో, గొప్ప పండితులో చెప్పనవసరం లేదు. అందరికీ తెలిసిన విషయమే. అయితే ఆయన యొక్క ఇబ్ను హజర్ రహమహుల్లాహ్ యొక్క శిష్యుడు ఆయన గురించి రాశారు ఈ విషయం. “నేను ఎప్పుడైతే ధర్మ విద్య నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టానో, జమ్ జమ్ నీళ్లు తాగుతూ అల్లాహ్ తో చాలా చాలా దుఆ చేశాను. ఏమని దుఆ చేశాను? ఓ అల్లాహ్! హిఫ్జ్ ఇత్ఖాన్, మెమొరైజేషన్ మరియు విద్యను ఉత్తమ రీతిలో, మంచి రీతిలో అర్థం చేసుకునే వారిగా నేను కావాలి. ఎలా? హాఫిజ్ అబూ అబ్దుల్లాహ్ అజ్ జహబీ, ఇమామ్ జహబీ రహమతుల్లాహి అలైహి అంటాము కదా, అలాంటి గొప్ప పండితు మాదిరిగా నేను కావాలి.
وَأَنَا شَرِبْتُهُ فِي بِدَايَةِ طَلَبِ الْحَدِيثِ
(వ అన షరిబ్తుహు ఫీ బిదాయతి తలబిల్ హదీస్)
నేను హదీస్ విద్య నేర్చుకునే ప్రారంభ దశలో ఈ జమ్ జమ్ నీరు తాగుతూ దుఆ చేశాను.
أَنْ يَرْزُقَنِيَ اللَّهُ حَالَةَ الذَّهَبِيِّ فِي حِفْظِ الْحَدِيثِ
(అన్ యర్జుఖనీ అల్లాహు హాలతజ్ జహబీ ఫీ హిఫ్జిల్ హదీస్)
హదీస్ లో అల్లాహు త’ఆలా ఇమామ్ జహబీ లాంటి మనిషిగా నన్ను తీర్చిదిద్దాలి అని. మళ్లీ 20 సంవత్సరాల తర్వాత నేను మళ్లీ హజ్ కు వెళ్లాను. అప్పుడు దుఆ చేశాను, ఓ అల్లాహ్, ఇమామ్ జహబీ కంటే గొప్ప పండితుణ్ణి కావాలి నేను.

గమనించండి. మొదటిసారి దుఆ చేసినప్పుడు ఏం చేశారు? ఇమామ్ జహబీ లాంటి గొప్ప హదీస్ వేత్తగా నేను ఎదగాలి. 20 సంవత్సరాల తర్వాత మళ్లీ హజ్ చేసే అవకాశం దొరికినప్పుడు, ఇమామ్ జహబీ కంటే గొప్ప పండితుణ్ణి కావాలి నేను అన్నటువంటి దుఆ చేశారు.
فَسَأَلْتُ رُتْبَةً أَعْلَى مِنْهَا وَأَرْجُو اللَّهَ أَنْ أَنَالَ ذَلِكَ مِنْهُ
(ఫ సఅల్తు రుత్బతన్ అ’లా మిన్హా, వ అర్జుల్లాహ అన్ అనాల జాలిక మిన్)
అయితే అల్లాహ్ నాకు ఇది కూడా ప్రసాదిస్తాడు అని నాకు నమ్మకం ఉంది అని అంటున్నారు. మరి ఈ రోజు హదీస్ పుస్తకాలు, వాటి యొక్క వ్యాఖ్యానాలు చదివే వారికి తెలుసు ఈ విద్యలో ఎవరు ఎక్కువ గొప్పవారు అని.

అలాగే ఇమామ్ ఇబ్నుల్ హుమామ్ రహమహుల్లాహ్ తన యొక్క గురువు గారి యొక్క సంఘటన తెలియజేస్తున్నారు. ఏమన్నారు?
وَالْعَبْدُ الضَّعِيفُ يَرْجُو اللَّهَ سُبْحَانَهُ شُرْبَهُ لِلإسْتِقَامَةِ وَالْوَفَاةِ عَلَى حَقِيقَةِ الإِسْلامِ مَعَها
(వల్ అబ్దుద్ జయీఫ్ యర్జుల్లాహ సుబ్ హానహు షుర్బహు లిల్ ఇస్తిఖామతి వల్ వఫాతి అలా హఖీఖతిల్ ఇస్లామి మఅహా)
“నేను ఈ నీళ్లు త్రాగుతూ, బ్రతికి ఉన్నంత కాలం ధర్మంపై స్థిరంగా ఉండాలని మరియు నా చావు అల్లాహ్ కు ఇష్టమైనటువంటి సత్యమైన ఇస్లాంపై రావాలని, ఇలాంటి సదుద్దేశంతో తాగాను.”

అలాగే సోదర మహాశయులారా, ఇమామ్ అబూబకర్ ఇబ్నుల్ అరబీ అల్ మాలికీ. నేను ఇంత వివరంగా స్పష్టంగా ఎందుకు చెబుతున్నాను? ఇబ్నె అరబీ అలిఫ్ లామ్ లేకుండా అరబీ, ఇబ్నె అరబీ ఒక దుర్మార్గుడు ఉన్నాడు, దుష్టుడు చనిపోయాడు. బిదతుల యొక్క మూల పురుషుడు, కారకుడు. అతడు కాదు. ఈయన అబూబకర్ ఇబ్నుల్ అరబీ అల్ మాలికీ రహమహుల్లాహ్. ఈయన ఉందులుస్ లో చాలా గొప్ప పండితులు. ఎన్నో రకాల విద్యలో ఆయన చాలా ఆరితేరి ఉన్నారు. ఆయన కూడా జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగుతున్నప్పుడు ఇల్మ్, ఈమాన్, ధర్మ విద్య మరియు విశ్వాసం కొరకు అల్లాహ్ తన యొక్క హృదయాన్ని తెరవాలి అని దుఆ చేశారు. ఆయన అంటున్నారు,
وَكُنْتُ أَشْرَبُ مَاءَ زَمْزَمَ كَثِيرًا
(వ కుంతు అష్రబు మాఅ జమ్ జమ కసీరన్)
“నేను అధికంగా ఎక్కువగా జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగేవాన్ని.
وَكُلَّمَا شَرِبْتُهُ نَوَيْتُ بِهِ الْعِلْمَ وَالإِيمَانَ
(వ కుల్లమా షరిబ్తుహు నవైతు బిహిల్ ఇల్మ వల్ ఈమాన్)
నేను ఎప్పుడెప్పుడు తాగినా గానీ, ఇల్మ్ మరియు ఈమాన్ నాకు లభించాలని నేను నియ్యత్ చేసేవాణ్ణి.
حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَيَّ لِي بَرَكَتَهُ
(హత్తా ఫతహల్లాహు అలైయ్య లీ బరకతహు)
అల్లాహు త’ఆలా నా కొరకు తన శుభాల ద్వారాలను తెరిచాడు.
فِي الْمِقْدَارِ الَّذِي يَسَّرَهُ لِي مِنَ الْعِلْمِ
(ఫిల్ మిఖ్దారిల్లజీ యస్సరహు లీ మినల్ ఇల్మ్).”

సోదర మహాశయులారా, ఇక్కడ ఒక చిన్న జోక్ అంటారా? వాస్తవానికి దీనిని ఒక ఇల్మీ జోక్ అని అంటే మీరు ఆశ్చర్యపోవడం అవసరం లేదు. ఏంటి అది? ఇబ్నుల్ జౌజీ అని ఇమామ్ ఇబ్నుల్ జౌజీ ఆయన కూడా ఒక చాలా గొప్ప పండితుడు. 597 లో చనిపోయారు. అయితే ఆయన యొక్క రచనలు పుస్తకాలు కూడా చాలా ఉన్నాయి. ఒక పుస్తకం
أخبار الظراف والمتماجنين
(అఖ్బారుజ్ జిరాఫి వల్ ముతమాజినీన్) లో రాస్తున్నారు, ఇమామ్ అబూబకర్ అల్ హుమైదీ, 219లో చనిపోయారు మక్కాలో, ఆయన సుఫ్యాన్ ఇబ్ను ఉయైనా వద్ద కూర్చుండి ఉన్నారు. సుఫ్యాన్ ఇబ్ను ఉయైనా పెద్ద ముహద్దిస్. ఇమామ్ బుఖారీ యొక్క ఉస్తాదుల ఉస్తాదుల వస్తారు. సుఫ్యాన్ ఇబ్ను ఉయైనా శ్రద్ధగా వినండి ఇక్కడి నుండి. సుఫ్యాన్ ఇబ్ను ఉయైనా మక్కాలో ఉన్నారు. హదీసులు ప్రజలకు చెబుతున్నారు. హదీస్ దర్స్ ఇస్తున్నారు. ఇస్తూ ఇస్తూ ఈ జాబిర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు వారి యొక్క హదీస్ ప్రజలకు వినిపించారు. అయితే ఒక వ్యక్తి వెంటనే పక్కకు వెళ్ళాడు, మళ్లీ వచ్చాడు. ఆ తర్వాత వచ్చి, “ఇమామ్ సుఫ్యాన్ ఇబ్ను ఉయైనా గారు, మీరు ఈ హదీస్ మాకు ఇప్పుడే చెప్పారు కదా, అయితే నేను జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగి, త్రాగుతూ దుఆ చేశాను, సుఫ్యాన్ ఇబ్ను ఉయైనా నాకు వంద హదీసులు వినిపించాలని.”

ఆనాటి కాలంలోని ఇమాములు, ఉస్తాదులు, గురువులు ఎంత ఓపిక సహనాలు గలవారో. ఆయన అన్నారు, “సరే బిడ్డ, కూర్చో. అల్లాహ్ నీ దుఆను స్వీకరించుగాక.”
فَأَقْعَدَهُ فَحَدَّثَهُ بِمِائَةِ حَدِيثٍ
(అఖఅద ఫ హద్దసహు బి మిఅతి హదీస్)
కూర్చోబెట్టి వంద హదీసులు వినిపించారు.

ఇక చివరిలో షేక్ అబూ కుహాఫా అంటున్నారు, శ్రద్ధగా వినండి. ఇవన్నీ సంఘటనలు నేను ఏదైతే పేర్కొన్నానో, వాస్తవానికి ఇవన్నింటినీ ఒకచోట జమా చేయడంలో నేను చాలా కష్టపడ్డాను. ఎందుకంటే నేను కేవలం ఎక్కడ నుండో విని, చూసి కాదు. ప్రతి ఒక్క సంఘటన ఏ మూల పుస్తకంలో ఉందో అక్కడి నుండి నేను చూసి స్వయంగా నేను రాశాను. అయితే కేవలం ఏదో ఒక కోరిక తీరాలని కాదు, ఈ సంఘటనలు మన యొక్క జీవితంలో, మన యొక్క భవిష్యత్తులో ఒక మంచి మార్పు తీసుకురావాలి. వీటిని మన పూర్వీకుల కథలు అన్నట్లుగా మనం చదివి ఊరుకోకూడదు, మౌనం వహించకూడదు. మన ఫ్యూచర్ లో కూడా ఉపయోగపడే విధంగా మన కొరకు ఉండాలి.

సోదర మహాశయులారా, ఇవన్నీ పాత కాలపు నాటి సంఘటనలు అని అనుకోకండి. అల్లాహ్ యొక్క దయతో ఇప్పటికీ కూడా, ఇప్పటికీ కూడా అల్ హందులిల్లాహ్ జమ్ జమ్ నీటి ద్వారా ఇలాంటి లాభాలు ఎంతో మంది పొందుతున్నారు. సమీప కాలంలోనే షహీద్ అయిపోయినటువంటి అల్లామా ఎహ్సాన్ ఇలాహి జహీర్ రహమహుల్లాహ్ తన రాసినటువంటి ఒక పుస్తకంలో స్వయంగా చెప్పారు, “నేను జామియా ఇస్లామియాలో చదువుతున్న కాలంలో నాకు కిడ్నీలో రాళ్లు వచ్చాయి. హాస్పిటల్లో తీసుకువచ్చి అడ్మిట్ చేశారు. ఇంకా కొన్ని గంటల తర్వాత ఆపరేషన్ జరుగుతుంది అని డిక్లేర్ చేశారు. కానీ నేను భయపడిపోయాను. ఆపరేషన్ నాకు ఇష్టం లేదు. అయితే ఎవరూ డాక్టర్లు, నర్సులు దగ్గర లేని సందర్భంలో… ఈ పనులన్నీ కూడా చేయండి అని చెప్పడం లేదు,

జమ్ జమ్ నీటి యొక్క శుభం వస్తుంది కొంచెం ఓపికతో వినండి. నేను అక్కడి నుండి పారిపోయాను, మదీనా. వెంటనే ఒక టాక్సీ ఎక్కి మక్కాలో వచ్చేసాను. అక్కడే కొద్ది రోజులు ఉండిపోయి అల్లాహ్ తో నేను మాటిమాటికి దుఆ చేసుకుంటూ, నఫిల్ నమాజులు చేసుకుంటూ అధికంగా, అధికంగా, అధికంగా నేను జమ్ జమ్ నీరు తాగుతూ ఉండేవాన్ని. ఒకసారి చిన్న వ్యవధిలోనే నాకు ఎంత స్పీడ్ గా మూత్రం వచ్చినట్లు ఏర్పడింది అంటే వెంటనే నేను టాయిలెట్ కి వెళ్ళాను, వాష్ రూమ్ కి వెళ్ళాను. చాలా స్పీడ్ గా వచ్చింది. ఆ అందులోనే అల్ హందులిల్లాహ్ ఆ కిడ్నీలోని స్టోన్స్ పడిపోయాయి. అల్లాహ్ నాకు ఈ విధంగా షఫా ఇచ్చారు.”

ఇమామ్ ఇబ్నుల్ ఖయ్యిమ్ యొక్క మాట పేరు మాటిమాటికి వింటూ ఉంటారు కదా, ఆయన కూడా తన యొక్క రచనల్లో ఒకచోట రాశారు, “నేను మక్కాలో వచ్చి ఉన్న సందర్భంలో ఇక్కడి స్టార్టింగ్ లో వాతావరణం నాకు పడక చాలా కడుపు నొప్పులు వస్తూ ఉండేవి. అయితే నేను జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగుతూ, సూరే ఫాతిహా చదువుతూ మాటిమాటికి దుఆ చేస్తూ ఉండేవాడిని. అల్లాహు త’ఆలా నాకు షఫా ప్రసాదించాడు.” ఇంకా ఇలాంటి ఎన్నో సంఘటనలు ఉన్నాయి.

ముగింపు

సోదర మహాశయులారా, వాస్తవానికి ఈ జమ్ జమ్ నీరు అల్లాహ్ వైపు నుండి ఒక గొప్ప మహిమ గనుక దీని గురించి సైంటిఫిక్ పరంగా, మెడికల్ పరంగా, ఇప్పుడు డెవలప్మెంట్ ఈ అభివృద్ధి చెందిన కాలంలోని ఏ ఏ రీసెర్చ్ లు అయితే జరిగాయో అవన్నీ చెప్పడానికి ఇక్కడ మనకు సమయం కూడా లేదు, అవకాశం కూడా లేదు. కానీ హదీసుల ద్వారా, ధర్మవేత్తల, ముహద్దిసీన్ల, ఎంతో మంది ఉలమాల ఇమాముల యొక్క సంఘటనల ద్వారా మనకు ఏ విషయం అయితే తెలిసినదో, ఎప్పుడైతే మనకు జమ్ జమ్ నీరు త్రాగే అటువంటి అవకాశం లభిస్తుందో, అల్లాహ్ మనలో ప్రతి ఒక్కరికీ అలాంటి భాగ్యం ప్రసాదించుగాక. ఇలాంటి ఈ హదీస్ ను గుర్తుంచుకోవాలి. అది శుభప్రదమైన నీరు, భూలోకంలోనే అత్యంత శుభ్రమైన, పరిశుద్ధమైన నీరు మరియు ఆకలిగొన్న వారికి ఆహారంగా, రోగంతో ఉన్న వారికి షిఫా, స్వస్థతగా పనిచేస్తుంది మరియు ఇదే ముస్లిం షరీఫ్ లో సహాబియే రసూల్ అబూజర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు వారి యొక్క సంఘటన కూడా ఉంది. ఆయన పూర్తి ఒక్క నెల మక్కాలో ఉన్నారు. ప్రవక్త వారి గురించి కనుక్కోవడానికి, ఇది ఇస్లాం యొక్క స్టార్టింగ్ లో, ఎవరైనా కలమా చదివినట్లుగా ప్రవక్త వారిని అనుసరిస్తున్నట్లుగా తెలిస్తే మక్కా యొక్క అవిశ్వాసులు చాలా చిత్రహింసలకు గురి చేసేవారు. ఆ సందర్భంలో అబూజర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ఒక నెల మక్కాలో ఉండి కేవలం జమ్ జమ్ నీరు పైనే, నీటి పైనే బ్రతికారు. వేరే ఏదీ కూడా తినడానికి ఆ రోజుల్లో లేకుండే.

చెప్పుకుంటే ఇంకా ఎన్నో సంఘటనలు, ఎన్నో విషయాలు ఉంటాయి. కానీ ఇంతటితో ముగించేస్తున్నాము. ఏదైతే చిన్నపాటి రీసెర్చ్ తో మనం చెప్పే ప్రయత్నం చేశామో, అందులోని మంచి విషయాలు అల్లాహ్ యొక్క దయ, కరుణ, అనుగ్రహంతో అల్లాహ్ వాటిని స్వీకరించుగాక, మనందరి కొరకు, మన తర్వాత వచ్చే తరాల కొరకు లాభదాయకంగా చేయుగాక. ఎక్కడైనా ఏదైనా చెప్పే విషయంలో పొరపాటు జరిగితే అల్లాహ్ నన్ను, అందరినీ కూడా క్షమించుగాక.
وَآخِرُ دَعْوَانَا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
(వా ఆఖిరు దఅవానా అనిల్ హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్. అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).

ప్రశ్నోత్తరాలు

సంక్షిప్తంగా అంశానికి సంబంధించి ఏదైనా ముఖ్య ప్రశ్న ఉండేది ఉంటే అడగవచ్చును. మైక్ మీ వద్ద నుండి ఆన్ చేసుకొని.

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
(అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు) గురువు గారు. జమ్ జమ్ వాటర్, జమ్ జమ్ నీళ్లు త్రాగేటప్పుడు
بِسم الله
(బిస్మిల్లాహ్)
అని చెప్పి త్రాగాలి, ఓకే. ఈ దుఆ కూడా మీరు పైన చెప్పారు
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا وَاسِعًا وَشِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ
(అల్లాహుమ్మ ఇన్నీ అస్అలుక ఇల్మన్ నాఫిఆ వ రిజ్ఖన్ వాసిఆ వ షిఫాఅమ్ మిన్ కుల్లి దా).
ఈ దుఆ కూడా చదవాలి. ఈ దుఆ రానివారు
بِسم الله
(బిస్మిల్లాహ్)
చదివి త్రాగవచ్చా? ఏమైనా ప్రాబ్లం ఉందా?
بِسم الله
(బిస్మిల్లాహ్)
అని తమ భాషలో, తమకు వస్తున్నటువంటి భాషలో ఎవరైనా మాట్లాడని వారు కూడా వారి వారు తమ యొక్క ఆలోచనల ప్రకారంగా ఇలాంటి మంచి విషయాలను మనసులో పెట్టుకొని, నియ్యత్ చేసుకొని, సంకల్పించి త్రాగవచ్చు, అభ్యంతరం లేదు.

بارك الله
(బారకల్లాహ్).
మరొక ప్రశ్న, ఈ ఏదైతే మీరు ఇప్పుడు ప్రోగ్రాం చేశారో, జమ్ జమ్ వాటర్ కి సంబంధించి, ఇది YouTube లో అప్లోడ్ చేశారా? YouTube లైవ్ అయ్యిందా?
అవుతుంది. లైవ్ జరుగుతుంది ఇప్పుడు YouTube లో, Twitter లో లైవ్ జరుగుతుంది.

بارك الله فيك
(బారకల్లాఫిక్).

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
(అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).
وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته
(వ అలైకుం అస్సలాం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).
దయచేసి అంశానికి సంబంధించిన ప్రశ్నలు అడగండి లేదా అంటే సమయం ఎక్కువైపోతుంది. చెప్పండి.

గురూజీ, త్రాగే విధానము, మనం కూర్చొని కిబ్లా వైపు ముఖం పెట్టి దుఆ చేసి తల మీద కప్పుకొని త్రాగాలి కదా గురూజీ?
చూడండి, ఈ విషయాలు ఏదైతే మీరు చెప్పారో, కిబ్లా వైపున ముఖము చేసి, నిలబడి, ఈ విషయాలు కొందరు ధర్మవేత్తలు ప్రస్తావించారు. కానీ సర్వసామాన్యంగా ప్రతీ త్రాగే విషయం, తినే విషయం కూర్చుండి తాగాలని ప్రవక్త వారి ఆదేశం ఉంది. నిలబడి త్రాగకండి అని వారించారు కూడా ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం. అందుకొరకు ఉత్తమ విషయం కూర్చుండి త్రాగడమే. ఇక కిబ్లా విషయం ప్రస్తావించారు కొందరు. (జకరల్ ఫుఖహా) కొందరు ఫుఖహాలు వీటిని ప్రస్తావించారు. కానీ మనకు డైరెక్ట్ ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి హదీసుల్లో, సహాబాల యొక్క ఆచరణలో ఇది స్పష్టంగా మనకు కనబడడం లేదు. కాకపోతే ఇంతకు ముందు నేను నిన్న కూడా చెప్పాను, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం యొక్క పరిస్థితి అలా ఎదురైంది. జమ్ జమ్ నీరు అక్కడ నిలబడి తాగారు, బుఖారీలో వచ్చిన ప్రస్తావన ఇది. ఎవరైనా అదే అనుకొని తాగితే అది వేరే విషయం. కానీ ఇదే అసలైన సున్నత్ కాదు.
والله أعلم بالصواب
(వల్లాహు అ’లం బిస్సవాబ్).

గురూజీ, తాగిన తర్వాత మరి దుఆ ఏమైనా ఉందా గురూజీ?
ప్రత్యేకంగా వేరే… నేను చెప్పాను కదా, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం జమ్ జమ్ నీరు త్రాగి ఇలాంటి ఇలాంటి దుఆలు చేసుకోండి అని చెప్పలేదు. ప్రత్యేకంగా దుఆ నేర్పలేదు. ప్రవక్త వారు ఏమన్నారు?
مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شُرِبَ لَهُ
(మాఉ జమ్ జమ లిమా షురిబ లహు)
“జమ్ జమ్ నీరు ఎవరు ఏ ఉద్దేశంతో త్రాగుతారో అల్లాహ్ వారి ఉద్దేశాన్ని పూర్తి చేస్తాడు.” అయితే ఎవరికి ఎలాంటి సమస్య ఉందో, ఎవరు అల్లాహ్ తో ఇహపరలోకాల ఏ మేలు కోరుతున్నారో, అవి వారు అడుక్కుంటే తమ భాషలో కూడా సరిపోతుంది. ప్రత్యేకమైన దుఆ ఏమీ లేదు.

గురూజీ, ఒకే దుఆ చేసుకోవాలా, ఎన్నైనా చేసుకోవచ్చా గురూజీ?
ఎన్నైనా చేసుకోండి. అభ్యంతరం లేదు.

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
(అస్సలాము అలైకుం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).
وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته
(వ అలైకుం అస్సలాం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).

సార్, ఇప్పుడు జమ్ జమ్ పానీకి మాత్రమే ఆ దుఆ చేసుకొని ప్రేయర్ అంతా అయ్యా చెప్పారు అది లేకపోతే రుఖియా వాటర్ కూడా చేసుకోవచ్చా? అంటే రుఖియా చేసుకునే వాటర్ తాగే ముందు కూడా ఆ దుఆ చేసుకోవచ్చా?
ఇక్కడ చూడండి, రుఖియా యొక్క వాటర్ ఏదైతే ఉందో, మీరు ఏ ఉద్దేశంతో రుఖియా చేయించుకుంటున్నారో అది దాని వరకే పరిమితం. కానీ ఇక్కడ జమ్ జమ్ నీరు దాని యొక్క శుభం ఏదైతే అల్లాహు త’ఆలా అందులో పెట్టాడో దాని కారణంగా ఈ మాట జరుగుతుంది. మీరు ఏ కారణంగా రుఖియా చేసుకుంటున్నారో ఆ ఉద్దేశం అక్కడ సరిపోతుంది దానికి.

جزاك الله
(జజాకల్లాహ్)
సార్.
السلام عليكم
(అస్సలాము అలైకుం).
وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته
(వ అలైకుం సలాం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).
ఇక్కడ ఒక మరో విషయం గమనించండి. రుఖియా వాటర్ అని, రుఖియా వాటర్ అని ఎక్కడైనా ఏదైనా మనకు వాటర్ దొరకడం లేదు. మీ ఇంట్లో ఉన్నటువంటి నీరు ఒక గ్లాసులో, చెంబులో తీసుకొని సూరే ఫాతిహా, సూరత్ ఇఖ్లాస్, సూరత్ ఫలక్, నాస్ మరియు దరూద్ చదివి అందులో ఊదారంటే అది కూడా రుఖియా వాటర్ అయిపోయింది.

సరే సార్.

ఓకే.
جزاك الله خيرا
(జజాకల్లాహు ఖైర్).

ఎవరైతే చెయ్యి ఎత్తి ఉన్నారో, తమ మైక్ ఆన్ చేసుకొని ప్రశ్న అడగండి. బారకల్లాహు ఫీక్.

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته
(అస్సలాము అలైకుం రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).
وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته
(వ అలైకుం అస్సలాం వ రహమతుల్లాహి వ బరకాతుహు).

షేక్ బాగున్నారా?
మాషా అల్లాహ్, మాషా అల్లాహ్. హయ్యాకుముల్లాహ్, అహ్లా వ సహ్లా.

షేక్, మన దగ్గర జమ్ జమ్ నీరు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇంట్లో నీరు కూడా కలుపుకొని తాగుతాం కదా, అట్లా చేస్తే?
నన్ను పరీక్షలో వేశారు మీరు. క్షమించాలి. నా దృష్టిలో ఇప్పుడు ఏ పెద్ద ఆలింల ఫత్వా నా ముందు లేదు. చదివి, విని ఉన్నట్లు కూడా నాకు గుర్తు రావట్లేదు. అందుకొరకు క్షమించండి, నేను మీ ప్రశ్నకు సమాధానం ఇప్పుడు ఇవ్వలేను.

సరే.
جزاك الله خيرا
(జజాకల్లాహు ఖైర్).
بارك الله فيكم، بارك الله فيكم
(బారకల్లాహు ఫీకుం, బారకల్లాహు ఫీకుం).

ఇంకా? ఎవరైతే చెయ్యి ఎత్తి ఉన్నారో, ప్రశ్న అడగండి. ఆ, ఎవరు, మన సోదరులు ఎవరు ఎత్తారు కదా ఇక్కడ?

السلام عليكم
(అస్సలాము అలైకుం)
షేక్, క్లియర్ అయింది.
وعليكم السلام ورحمة الله
(వ అలైకుం అస్సలాం వ రహమతుల్లాహ్).

ఆ, అది నేను అడుగుదాం అనుకున్నది అడిగారండి.
క్లియర్ అయిందా, డౌట్?

ఓకే, రైట్.

ఇంకా ఎవరి వద్ద ఏదైనా ప్రశ్న ఉందా?

వాటర్ తాగేటప్పుడు ప్రత్యేకంగా ఏ దుఆ లేదండి. ఇక్కడ రాశారు, “వాటర్ తాగేటప్పుడు దుఆ.”
بِسم الله
(బిస్మిల్లాహ్)
అని తాగాలి, తాగిన తర్వాత
الحمد لله
(అల్ హందులిల్లాహ్)
అనాలి. అంతే.

السلام عليكم
(అస్సలాము అలైకుం).
وعليكم السلام ورحمة الله
(వ అలైకుం అస్సలాం వ రహమతుల్లాహ్).

అడగండి.

ఓకే, సరే మంచిది.
جزاكم الله خيرا، بارك الله فيكم، تقبل الله حضوركم
(జజాకుముల్లాహు ఖైర్. బారకల్లాహు ఫీకుం. తఖబ్బలల్లాహు హుజూరకుం).
మీరు వచ్చి ఏదైతే విన్నారో, అల్లాహు త’ఆలా స్వీకరించుగాక. మీ అందరికీ ఇహపరాల మేలు ప్రసాదించుగాక. ఇంతటితో ప్రోగ్రాం సమాప్తం చేస్తున్నాము.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
(సుభానకల్లాహుమ్మ వ బిహందిక్, అష్హదు అల్లా ఇలాహ ఇల్లా అంత, అస్తగ్ఫిరుక వ అతూబు ఇలైక్).

ఉమ్రా (మెయిన్ పేజీ):
https://teluguislam.net/umrah/

మస్నూన్ హజ్ & ఉమ్రా – ముహమ్మద్ ఇక్బాల్ కైలాని [పుస్తకం]

Masnoon Hajj Umra Iqbal Kailani (Pocket size) 

మస్నూన్  హజ్-ఉమ్రా - ముహమ్మద్ ఇక్బాల్ కైలాని [పుస్తకం]

సంకలనం: ముహమ్మద్ ఇక్బాల్ కైలాని
ప్రకాశకులు: హదీస్ పబ్లికేషన్స్
హైదరాబాద్, ఎ.పి. ఇండియా

[పాకెట్ సైజు బుక్]
[ఇక్కడ బుక్ డౌన్లోడ్ చేసుకోండి]
[PDF] [167 పేజీలు] [ మొబైల్ ఫ్రెండ్లీ] [3.3 MB]

ప్రామాణికమైన హదీసుల ఆధారాలతో, సులభమైన అందరికీ అర్థమయ్యే భాషలో, విలక్షణమైన శైలిలో ముహమ్మద్ ఇక్బాల్ కైలాని గారి సంకలన పుస్తకం“కితాబుల్ హజ్జి వల్ ఉమ్రా” హదీస్ పబ్లికేషన్స్ తరఫున ప్రచురించ బడింది. అల్హమ్దు లిల్లాహ్ దానికి మంచి ఆదరణ కూడా లభించింది.కాని హజ్ యాత్రలో ప్రతి చోటుకీ పెద్ద పుస్తకాన్ని వెంట తీసుకెళ్ళటం కష్టమైన పని. అందుకని “కితాబుల్ హజ్జి వల్ ఉమ్రా”నే సంక్షిప్తం చేసి చిన్న సైజులో ప్రచురించటం జరుగుతోంది.అల్లాహ్ తలిస్తే ఈ ప్రయత్నం ద్వారా జన సామాన్యానికి గొప్ప ప్రయోజనం కలుగుతుందని ఆశిస్తున్నాం.

విషయసూచిక

  1. ముందుమాట
  2. హజ్ విధింపు
  3. హజ్ ఉమ్రాల గొప్పదనం
  4. హజ్ ప్రాముఖ్యత
  5. హజ్ యాత్ర నియమాలు
  6. మీఖాతు కు సంబంధించిన విషయాలు
  7. ఇహ్రామ్ రకాలు
  8. ఇహ్రాము కు సంబంధించిన విషయాలు
  9. ఇహ్రామ్ స్థితిలో ధర్మసమ్మతమైన విషయాలు
  10. ఇహ్రామ్ స్థితిలో చేయకూడని పనులు
  11. ఫిద్యా ఆదేశాలు
  12. తల్బియా వివరాలు
  13. తవాఫ్ రకాలు
  14. సయీకి సంబంధించిన విషయాలు
  15. సయీకి సంబంధించి సున్నత్ ద్వారా రుజువుకాని విషయాలు
  16. హజ్ యాత్రికుడు తప్పనిసరిగా ఎన్ని సయీలు చేయాలి?
  17. హజ్ దినాలు – జుల్ హిజ్జా 8వ తేదీ
  18. తర్వియా దినపు వివరాలు
  19. జుల్ హిజ్జా 9వ తేది (ఆరఫారోజు) విషయాలు 
  20. జుల్ హిజ్జా 9వ తేది (ముజ్ దలఫా రాత్రి)కి సంబంధించిన విషయాలు
  21. జుల్ హిజ్జా 10వ తేది ముఖ్యాంశాలు 
  22. జమ్ర అఖబాకు రాళ్లు కొట్టడం
  23. ఖుర్బానీ
  24. తల గొరిగించటం, వెంట్రుకలు కత్తిరించటం
  25. తవాఫె జియారత్
  26. తవాఫె విదా
  27. స్త్రీల హజ్ యాత్ర 
  28. పిల్లల హజ్
  29. ఇతరుల తరఫున హజ్ చేయటం (హజ్ బదల్)
  30. మస్నూన్ దుఆలు
  31. స్థూలంగా హజ్ యాత్ర ఆదేశాలు 
  32. ఉమ్రా మస్నూన్ విధానం 
  33. హజ్జె తమత్తూ మస్నూన్ విధానం 
  34. హజ్ ఇఫ్రాద్ మస్నూన్ విధానం 
  35. హజ్జెఖిరాన్ మస్నూన్ విధానం 
  36. మస్జిద్ నబవీ సందర్శనం

ఇతర హజ్ & ఉమ్రా పుస్తకాలు