ఖుర్బానీ ఆదేశాలు – ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామిఈ ఖుర్బానీ అసలు ఉద్దేశ్యం,ఖుర్బానీ ప్రాముఖ్యత, ఖుర్బానీ ఘనత, ఖుర్బానీ ఎవరి కొరకు?, కొన్ని ముఖ్య విషయాలు, ఖుర్బానీ నిబంధనలు, ఖుర్బానీ జంతువు లోపాలు, జిబహ్ షరతులు, తప్పులు సరిదిద్దుకుందాం, మృతుల వైపున ఖుర్బానీ.
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
ఈ ప్రసంగంలో, నమాజు కొరకు అజాన్ మరియు ఇకామత్ మధ్య నిరీక్షించే సమయం యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు దానిని సద్వినియోగం చేసుకునే మార్గాల గురించి వివరించబడింది. ఈ కొద్ది సమయంలో కూడా అధిక పుణ్యాలు సంపాదించవచ్చని వక్త ఉద్బోధించారు. సున్నత్ నమాజులు చేయడం, ఖుర్ఆన్ పఠించడం, దుఆ చేయడం మరియు అల్లాహ్ యొక్క స్మరణ (ధిక్ర్) చేయడం అనే నాలుగు ముఖ్యమైన పనులను సూచించారు. ముఖ్యంగా, ఖుర్ఆన్ పఠనం యొక్క ఘనతను వివరిస్తూ, ఒక్క అక్షరం చదివినా పది పుణ్యాలు లభిస్తాయని హదీసును ఉదహరించారు. సూరతుల్ ఇఖ్లాస్ (ఖుర్ఆన్లోని మూడో వంతుకు సమానం), సూరత్ అల్-కాఫిరూన్ (నాలుగో వంతుకు సమానం) మరియు సూరతుల్ ముల్క్ (సమాధి శిక్ష నుండి రక్షణ) వంటి సూరాల ప్రత్యేక ఘనతలను తెలిపారు. అలాగే, ‘సుబ్ హానల్లాహ్’, ‘అల్ హందులిల్లాహ్’ మరియు ‘అస్తగ్ఫిరుల్లాహ్’ వంటి ధిక్ర్ల యొక్క అపారమైన పుణ్యాల గురించి వివరించి, ఈ పవిత్ర సమయాన్ని వ్యర్థం చేయకుండా పుణ్యాలు సంపాదించుకోవాలని ప్రోత్సహించారు.
అల్హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్, వస్సలాతు వస్సలాము అలా సయ్యిదిల్ ముర్సలీన్, నబియ్యినా ముహమ్మద్ వ అలా ఆలిహి వసహ్బిహి అజ్మయీన్, అమ్మాబాద్.
సోదర మహాశయులారా! కేవలం 20 నిమిషాల మన ఈ దర్సె హదీస్ క్లాస్, ఇందులో మనం నమాజు నిధులుఅనే చాలా ముఖ్యమైన అంశం అంటే నమాజుకు సంబంధించిన హదీసులను తెలుసుకుంటూ ఉన్నాము. సోదర మహాశయులారా! ఒకవేళ మీకు గుర్తు ఉండి ఉంటే, మనం ఇంతకుముందు ఐదవ మన ఈ పాఠంలో ఏ విషయాలైతే తెలుసుకున్నామో, ఆ విషయాల తర్వాత ఇప్పుడు,
నమాజు కొరకు నిరీక్షించే సమయాన్ని ఎలా గడపాలి?
నమాజు కొరకు నిరీక్షించే ఘనత ఏముంది హదీసుల్లో, చాలా మంచి హదీసులు తెలుసుకొని ఉన్నాము. అయితే ఈ నిరీక్షించే సమయం ఏదైతే ఉందో, ఇకామత్ అయ్యే వరకు మనం మస్జిద్ లో ఏదైతే నిరీక్షిస్తున్నామో, ఆ నిరీక్షించే ఘనత అయితే తెలుసుకున్నాము. కానీ ఆ నిరీక్షించే సమయాన్ని మనం ఎలా గడపాలి? అందులో మనం ఎలాంటి పుణ్యాలు పొందగలుగుతాము?
అయితే సోదర మహాశయులారా! అల్లాహ్ యొక్క దయవల్ల, అవి కొన్ని క్షణాలే కావచ్చు, కొన్ని సందర్భాల్లో ఐదు నిమిషాలు కావచ్చు, కొన్ని సందర్భాల్లో పది నిమిషాలు కావచ్చు, కొన్ని సమయాల్లో, సందర్భాల్లో ఐదు నిమిషాల కంటే తక్కువ కావచ్చు. కానీ ఆ తక్కువ సమయంలో కూడా మీరు అధికాను అధిక పుణ్యాలు పొందగలగాలి. ఇదే నా యొక్క కోరిక. అల్లాహ్ ఇచ్చినటువంటి అవకాశాన్ని మనం ఎంత ఎక్కువగా పుణ్యాలు సంపాదించుకోవడంలో గడుపుతామో, అది మనకు ఇహలోకంలో కూడా ఎంతో మేలును కలుగజేస్తుంది. పరలోకంలోనైతే మనం ఇంతకుముందు ఎన్నోసార్లు విని ఉన్నాము. మనిషికి ఒక్కొక్క పుణ్యం అవసరం ఉంటుంది. ఆ సందర్భంలో ఆ మనిషి బంధువులను అడిగినా గాని, స్నేహితులను అడిగినా గాని, ఎక్కడా ఏ పుణ్యం దొరకదు. చివరికి అతడు ఈ పూర్తి ప్రపంచాన్ని ఒకవేళ అల్లాహ్ అతనికి ఇచ్చి ఉండేది ఉంటే, దానిని అతను అక్కడ అల్లాహ్ కు ఇచ్చేసి, దానికి బదులుగా ఏదైనా నరకం నుండి రక్షణ పొందాలనుకుంటే, అది కూడా సాధ్యపడదు. అందుకొరకు ఇహలోకంలో ఇలాంటి అవకాశాలను మనం సద్వినియోగించుకొని పుణ్యాలు అధికంగా సంపాదించాలి.
అయితే ఈ నిరీక్షించే సమయంలో మనం ఏం పుణ్యాలు సంపాదించగలుగుతాము? అల్లాహ్ త’ఆలా మనందరికీ హిదాయత్ ఇవ్వుగాక! ఈ రోజుల్లో మన సమాజంలో ఉన్న పరిస్థితిని మనం ఏం చూస్తున్నాము? ఈ నిరీక్షించే సమయంలో కూడా, మస్జిద్ లో ఉండి కూడా కొందరు పరస్పరం ప్రపంచ మాటలు మాట్లాడుకుంటూ ఉంటారు. మరి కొందరు పరస్పరం ఏదో ఒక విషయంలో మాట్లాడుకుంటూ ఉంటారు. ఏదో ఎప్పుడైనా ఒక సందర్భంలో పర్వాలేదు, దీనిని మనం అవసరం ఉండి మాట్లాడుకోవడం తప్పుగా, పాపంగా భావించడం సరైన విషయం కూడా కాదు. కానీ మనం కొందరిని చూస్తాము, ప్రతి నమాజులో అజాన్, ఇకామత్ మధ్యలో నిరీక్షిస్తూ ఉన్న ఆ సమయంలో వారు పరస్పరం మాట్లాడుకోవడం లేదా వేరే ఆలోచనల్లో పడి ఉండడం లేదా మౌనంగా ఉండడం ఒక అలవాటుగా అయిపోయింది. ఇది చాలా నష్టకరం సోదరులారా! ఇది చాలా నష్టకరం. అయితే ఈ మధ్యలో మనం ఏం చేయగలుగుతాము?
పుణ్యాలు సంపాదించే మార్గాలు
పుణ్యాలు సంపాదించే మార్గాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. మొదటి మార్గం ఇందులో, నిరీక్షించే సమయంలో మనం సున్నత్ నమాజులు చేసుకుంటే వాటి యొక్క ఘనత చాలా ఉంది. అవి మనం తెలుసుకున్నాము. అంతేకాకుండా, ప్రత్యేకంగా మా ఛానల్ లో సున్నత్ నమాజుల ఘనత విషయంలో వేరే రెండు ప్రత్యేక వీడియోలు ఉన్నాయి, వాటిని మీరు తప్పకుండా చూడండి అని కూడా చెప్పడం జరిగింది.
రెండో విషయం దేని ద్వారానైతే మనం ఆ నిరీక్షించే సమయంలో పుణ్యాలు పొందగలుగుతామో, అది ఖుర్ఆన్ తిలావత్. వాస్తవానికి సోదర మహాశయులారా! ఈ రోజుల్లో ప్రత్యేకంగా మన ప్రాంతాల్లో ఎన్నో మస్జిదులలో మనం చూస్తాము, కేవలం మింబర్ పై అలా తబర్రుక్ కొరకు, శుభం కొరకు ఒక ఖుర్ఆన్ పెట్టి ఉంటుంది. కానీ వచ్చే నమాజీలు చదవడానికి ఎక్కువ సంఖ్యలో ఖుర్ఆన్లు ఉండవు. అంతకంటే బాధాకరమైన విషయం, మన సమాజంలో ఉన్న మనవాళ్లు ఖుర్ఆన్ తిలావత్ చేయాలి మనం అన్నటువంటి తపన లేదు. ఎవరికైతే ఖుర్ఆన్ చదవ వస్తుందో వారికి లేదు, ఎవరికైతే చదవరాదో మనం నేర్చుకోవాలి, మనం దీని గురించి చదివే ప్రయత్నం చేయాలి అన్నటువంటి వారికి కాంక్ష కూడా మనం కనబడటం లేదు. అయితే సోదర మహాశయులారా! వాస్తవానికి ఇది చాలా బాధాకర విషయం.
ఏ ఖుర్ఆన్ అయితే మన పూర్తి జీవితాన్ని మార్చుటకు వచ్చిందో, ఏ ఖుర్ఆన్ అయితే మన జీవితాల్లో ఆనందాలు, సంతోషాలు, శాంతి స్థాపించడానికి వచ్చిందో, ఏ ఖుర్ఆన్ అయితే మన జీవితంలోని అన్ని రకాల ఇబ్బందులను, కష్టాలను మరియు మనం ఇహలోకంలో గాని, పరలోకంలో గాని నష్టపోయే విషయాలను దూరం చేయడానికి వచ్చిందో, అలాంటి ఆ ఖుర్ఆన్ పట్ల మనది ఇంత అశ్రద్ధ? ఇది మంచి విషయం కాదు. ఇన్ షా అల్లాహ్, ఖుర్ఆన్ యొక్క ఘనత, ఖుర్ఆన్ వినడం, చదవడం, దాని పట్ల ఏదైతే ఈ రోజుల్లో శ్రద్ధ వహిస్తున్నామో, దాని యొక్క నష్టం ఎంత, ఇవన్నీ విషయాలు వేరే సందర్భాల్లో తెలుసుకుందాము. కానీ, నమాజు కొరకు నిరీక్షించే ఈ సమయంలో మనం ఖుర్ఆన్ ఎప్పుడైతే చదువుతామో, ఆ ఖుర్ఆన్ చదవడం, చూసి చదవడం గాని లేదా ముందు నుండే మనకు కంఠస్థం ఉన్నటువంటి సూరాలు చదవడం కానీ.
సామాన్యంగా మన ప్రాంతంలో ఉన్న ఎక్కువ మంది ప్రజలు ఖుర్ఆన్ చూసి చదవలేరు కదా. ఏమంటారు? మాకు ఖుర్ఆన్ చదవడం రాదు అని అంటారు. కానీ కనీసం ఒక్క సూరా ఏదైనా గుర్తుండి ఉంటుంది కదా, రెండు సూరాలు గుర్తుండి ఉంటాయి కదా, కనీసం సూరె ఫాతిహా అయినా గుర్తుండి ఉంటుంది కదా. ఆ సమయంలో దాన్ని చదువుకోండి. ఎందుకు? మనం నమాజులో చదువుతున్నాము కదా అని ఆలోచించకండి. మీకు దొరికిన సమయంలో మీరు ఖుర్ఆన్ యొక్క కొన్ని ఆయతులు పఠించడం, తిలావత్ చేయడం ఎంత గొప్ప పుణ్యమో తెలుసా?
తిర్మిజీలోని సహీ హదీస్, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలిపారు, ‘మన్ కరఅ హర్ఫన్ మిన్ కితాబిల్లాహ్’ – ఎవరైతే అల్లాహ్ గ్రంథంలోని ఒక్క అక్షరం చదువుతారో… ఏమంటున్నారు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం? ఒక పదం, పూర్తి ఒక ఆయత్, పూర్తి ఒక ఖుర్ఆన్ అని కాదు. ఒక్క అక్షరం చదువుతారో, వారికి పదేసి పుణ్యాలు లభిస్తాయి అన్నటువంటి శుభవార్త ఇచ్చారు. ఎన్ని పుణ్యాలు లభిస్తాయి? పది పుణ్యాలు లభిస్తాయి. ఇంకా ఎవరికైనా అర్థం కావడంలో ఇబ్బంది కాకూడదు అని, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఒక ఉదాహరణ, ఒక సామెత మాదిరిగా కూడా తెలిపారు. ఏంటి?
الم (అలిఫ్ లామ్ మీమ్)
అని ఎప్పుడైతే మనం చదువుతామో, ఈ ‘అలిఫ్ లామ్ మీమ్’ అన్నది ఒక్క అక్షరం కాదు. ఇవి మూడు అక్షరాలు. ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం మరింత వివరంగా చెప్పారు. ‘అలిఫ్’ ఒక అక్షరం, ‘లామ్’ ఒక అక్షరం, ‘మీమ్’ ఒక అక్షరం. ఈ మూడు అక్షరాలు చదివారు, మూడు అక్షరాలతో ఒక్క ఆయత్ అయింది. ఈ మూడు అక్షరాలు చదివినందుకు 30 పుణ్యాలు లభించాయి.
గమనించండి! ఈ విధంగా మీరు ఆలోచించారంటే, ఒకవేళ బిస్మిల్లాహిర్రహ్మానిర్రహీం అని మీరు చదివారంటే, ‘బిస్మి’ – మూడు అక్షరాలు ఉన్నాయి. ‘అల్లాహ్’లో నాలుగు అక్షరాలు ఉన్నాయి. ‘అర్రహ్మాన్’లో ఐదు అక్షరాలు ఉన్నాయి. ఇంకా ‘అర్రహీమ్’ – అలిఫ్, లామ్ రెండు, రా, హా, యా, మీమ్ – ఆరు అక్షరాలు ఉన్నాయి. ఈ విధంగా గమనించండి, మొత్తం టోటల్ ఎన్ని అయినాయి? ఆ టోటల్ ని మళ్ళీ పది నుండి మీరు ఇంటు చేయండి. ఎన్ని అవుతున్నాయి? అల్లాహు అక్బర్!
ఈ విధంగా మనం, మనకు ఖుర్ఆన్ చూసి చదవడం రాకపోయినా గాని, మనం ఏదైతే గుర్తు ఉన్న, ముందు నుండి మనకు యాద్ ఉన్న, కంఠస్థం ఉన్న సూరాలు అక్కడ ఆ సందర్భంలో నమాజు కొరకు ఏదైతే మనం నిరీక్షిస్తున్నామో ఇమామ్ వచ్చి ఇకామత్ చెప్పి నమాజు కొరకు నిలబడతాడు అని, ఈ సందర్భంలో ఖుర్ఆన్ చదవడం ద్వారా మనం ఎంత గొప్ప పుణ్యం పొందుతాము! అలాగే, ఒకవేళ మనం కొన్ని సూరాల ఘనతను తెలుసుకొని ఉండేది ఉంటే, మరింత ఖుర్ఆన్ తిలావత్ లో మన యొక్క కాంక్ష పెరుగుతుంది. ఉదాహరణకు,
సూరతుల్ ఇఖ్లాస్ (ఖుల్ హువల్లాహు అహద్)
సూరతుల్ ఇఖ్లాస్, ఖుల్ హువల్లాహు అహద్ అన్న సూరా ఏదైతే ఉందో, ఈ ఖుల్ హువల్లాహు అహద్ అనే సూరా ఎంత ఘనత గల సూరా ఇది? ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఒక సందర్భంలో తెలిపారు, ఎవరైతే దీని యొక్క గుణాలు, ఇందులో ఉన్నటువంటి అల్లాహ్ గుణాల గురించి దీనిని ప్రేమిస్తారో, అల్లాహ్ అతన్ని ప్రేమిస్తాడు. ఎవరైతే ఈ సంపూర్ణ ప్రేమతో దీనిని పఠిస్తాడో, అల్లాహు త’ఆలా అతన్ని స్వర్గంలో ప్రవేశింపజేస్తాడు. అంతే కాదు, మరో సందర్భంలో ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలిపారు, ఈ ఖుర్ఆన్ యొక్క సూరా, సూరతుల్ ఇఖ్లాస్ అంటే ఖుల్ హువల్లాహు అహద్ సూరా, ఖుర్ఆన్ లోని మూడో వంతు భాగానికి సమానం. అల్లాహు అక్బర్! అంటే ఖుర్ఆన్ లో 30 పారాలు ఉన్నాయి కదా, సుమారు 10 పారాలకు సమానం అన్నటువంటి దాని భావపరంగా, అందులో ఏ విషయాలైతే ఉన్నాయో, దాని పరంగా.
అయితే ఈ విధంగా ఆలోచించండి. మీరు నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్న సమయంలో మస్జిద్ లో కేవలం ఖుల్ హువల్లాహు అహద్ ఈ సూరా పూర్తిగా చదివారంటే, ఒక్కొక్క అక్షరానికి పదేసి పుణ్యాలు లభించాయి. అంతేకాకుండా, ప్రత్యేకంగా ఈ సూరాకు, సహీ బుఖారీ యొక్క హదీస్ ఆధారంగా ఈ మూడు ఘనతలు ఏదైతే మనం తెలుసుకున్నామో, అల్లాహ్ ప్రేమిస్తాడు, స్వర్గంలో ప్రవేశింపజేస్తాడు మరియు ఖుర్ఆన్ లోని మూడో వంతు భాగానికి సమానం – ఇన్ని గొప్ప పుణ్యాలు కూడా మనం పొందుతాము.
సూరత్ అల్-కాఫిరూన్ (ఖుల్ యా అయ్యుహల్ కాఫిరూన్)
అలాగే, ఒకవేళ మనం గమనించామంటే, సూరత్ అల్-కాఫిరూన్, ‘ఖుల్ యా అయ్యుహల్ కాఫిరూన్’ సూరా ఏదైతే ఉందో, దీని గురించి ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి హదీస్ ఉంది, తబరానీ ఔసత్ లో, షేఖ్ అల్బానీ రహమహుల్లాహ్ సహీహాలో ప్రస్తావించారు. ఏముంది అక్కడ ఘనత? ‘ఖుల్ యా అయ్యుహల్ కాఫిరూన్’ – ఈ సూరా ఖుర్ఆన్ లోని నాలుగో భాగానికి సమానం.
ఇక ఈ సూరా ప్రస్తావన వచ్చింది గనుక ఒక మాట చెప్పేస్తున్నాను మీకు గుర్తుండడానికి. ఎందుకంటే ఏ సందర్భంలోనైనా మనం ఖుర్ఆన్ తిలావత్ ఉద్దేశంతో చదివితే, పారాయణం చేస్తే, తిలావత్ చేస్తే, పదేసి పుణ్యాలు దొరుకుతాయి. అంతేకాకుండా, ఏ సూరాకు, ఏ ఆయత్ కు, ఏ ప్రత్యేక ఘనత ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలిపారో, ఆ ఘనతలు కూడా మనం పొందవచ్చు. ఇక్కడ నమాజు కొరకు, ఇకామత్ కొరకు నిరీక్షిస్తున్న సమయంలో చదివే ప్రస్తావన వచ్చింది, అందుకొరకు ఇక్కడ ఈ విషయం చెప్పాము. కానీ ఇదే ‘ఖుల్ యా అయ్యుహల్ కాఫిరూన్’ సూరా, ఎవరైతే పడుకునే ముందు చదువుకుంటారో, అర్థ భావాలతో చదివితే అది విషయం తెలుస్తుంది., వారు షిర్క్ నుండి పూర్తిగా దూరం ఉండి, ఈమాన్, విశ్వాసం స్థితిలో రాత్రి గడిపిన వారు అవుతారు. ఎంత గొప్ప విషయమో గమనించండి. సహీ హదీస్ లో ఈ విషయం రుజువై ఉంది.
సూరతుల్ ముల్క్
అలాగే సూరతుల్ ముల్క్ గురించి ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇచ్చినటువంటి శుభవార్త ఏంటి? ఇందులో ముప్పై ఆయతులు ఉన్నాయి. ఎవరైతే ఈ సూరత్ ను చదువుతారో, ఆ సూరా చదివిన వారి పట్ల సిఫారసు చేస్తుంది. ఈ విధంగా ప్రళయ దినాన మనం ఈ సూరా యొక్క సిఫారసుకు అర్హులమవుతాము. ఇక వేరే హదీస్ ద్వారా తెలుస్తుంది, సమాధి శిక్ష నుండి కూడా రక్షణకు ఈ సూరా చాలా గొప్ప సబబుగా నిలుస్తుంది.
ఈ విధంగా సోదరులారా, సోదరీమణులారా! మనం ఇంకా వేరే సూరాల గురించి కూడా ఏ ఘనతలు వచ్చి ఉన్నాయో, అవి తెలుసుకుంటే, మనం నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్న ఈ సమయంలో ఖుర్ఆన్ యొక్క కొంత భాగం తిలావత్ చేస్తూ ఉంటే, అల్హందులిల్లాహ్, మనం అనేకానక పుణ్యాలు పొందగలుగుతాము.
ఇంకా సోదర మహాశయులారా! ఈ నమాజు కొరకు నిరీక్షించే ఈ సమయంలో మనం, ఖుర్ఆన్ చదవడం ఒక విషయం. ముందు సున్నతుల విషయం ప్రస్తావన వచ్చింది. అది కాకుంటే, లేదా అది చదివిన తర్వాత ఇంకా సమయం ఉండేది ఉంటే ఖుర్ఆన్ తిలావత్.
3. దుఆ చేయడం
ఎప్పుడైనా ఒకసారి మీరు ఖుర్ఆన్ తిలావత్ చేయకుండా, అజాన్ ఇకామత్ మధ్యలో దుఆ చేస్తే, ఆ దుఆ కూడా స్వీకరించబడుతుంది. ఈ హదీస్ మీరు ఇంతకు ముందే విని ఉన్నారు.
4. అల్లాహ్ యొక్క స్మరణ (ధిక్ర్)
ఇక నాలుగో విషయం, దీనికంటే చాలా గొప్పగా ఉంది. ఎందుకంటే మనిషి ఐదు పూటల నమాజు ప్రతి రోజు చేయాలి. ప్రతి రోజు తొలి సమయంలో మస్జిద్ కు రావాలి. అయితే ఒక్కోసారి ఖుర్ఆన్ తిలావత్, ఒక్కోసారి సున్నతులు, కొన్ని నమాజుల మధ్యలో నఫిల్లు అధికంగా చేయడం గాని, కొన్ని సందర్భాలలో దుఆలో గడపడం గాని, మరికొన్ని సందర్భాలలో ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే విషయాన్ని మీరు గుర్తుంచుకోవచ్చు.
ఏంటి అది? అధికంగా అల్లాహ్ యొక్క స్మరణ చేయడం. ఈ నిరీక్షిస్తున్న సమయంలో, అల్లాహ్ యొక్క స్మరణ, అల్లాహ్ యొక్క ధిక్ర్. సోదర మహాశయులారా! అల్లాహ్ యొక్క ధిక్ర్ గురించి నేను ఏమని చెప్పాలి? ఒకటి కాదు, రెండు కాదు, ఎన్నో హదీసులు దీని గురించి ఉన్నాయి. స్వయంగా ఖుర్ఆన్ లో ఎన్నో ఆయతులు ఉన్నాయి. కానీ, ఒక్క విషయం ఖుర్ఆన్ లో వచ్చిన ఒక్క విషయం మీరు ఎల్లవేళల్లో మీ మదిలో నాటుకొని ఉన్నారంటే, మీ మదిలో ఎల్లవేళల్లో ఫ్రెష్ గా దాన్ని పెట్టుకున్నారంటే, ధిక్ర్ చేయడంలో ఎప్పుడూ కూడా మీరు అలసిపోరు, ధిక్ర్ చేయడంలో ఎప్పుడూ మతిమరుపు తనానికి గురి కారు. ఏంటి ఆ విషయం? సత్కార్యాలు చాలా ఉన్నాయి కదా! ఏదైనా సత్కార్యం గురించి అల్లాహ్ అధికంగా చేయండి, అధికంగా, అధికంగా, కసీరా, కసీరా అని ఎక్కడైనా వచ్చి ఉంది అంటే, అది కేవలం ఈ ధిక్ర్ గురించే ఉంది.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا (యా అయ్యుహల్లజీన ఆమనూ ఉజ్ కురుల్లాహ జిక్రన్ కసీరా) ఓ విశ్వాసులారా! అల్లాహ్ ను ఎక్కువగా స్మరించండి. (33:41)
ఈ ‘అధికంగా’ అన్న పదం, ఏదైనా సత్కార్యం గురించి అల్లాహ్ చెప్పి ఉన్నాడంటే, కేవలం ఈ ధిక్ర్ గురించే చెప్పి ఉన్నాడు. హదీసుల్లో చాలా హదీసులు వచ్చి ఉన్నాయి. కానీ రెండు హదీసుల సారాంశం నేను చెబుతాను. హదీసుల యొక్క రిఫరెన్స్, వాటి అరబీ యొక్క పదాలతో చెప్పుకుంటూ పోతే సమయం మనకు సరిపోదు. మొదటి ఒక హదీస్ ఏంటి? అందులో ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలిపారు, మీరు పర్వతాలకు సమానంగా దానధర్మాలు ఖర్చు చేస్తే అల్లాహ్ మార్గంలో ఎంత పుణ్యం లభిస్తుందో, మీరు యుద్ధ మైదానంలో ఉండి, సత్య అసత్య, ధర్మ అధర్మాల మధ్యలో జరిగే పోరాటంలో పాల్గొంటే ఎంత పుణ్యం లభిస్తుందో, దానధర్మాలు కేవలం డబ్బు రూపంలోనే కాదు, మీ వద్ద పెద్ద పర్వతాలకు సమానంగా వెండి, బంగారాలు ఉంటే దానిని మీరు అల్లాహ్ మార్గంలో ఖర్చు పెడితే ఎంత పుణ్యం లభిస్తుందో, అంత పుణ్యం అల్లాహ్ యొక్క ధిక్ర్ లో లభిస్తుంది. అంతేకాదు, అంతకంటే ఎక్కువ పుణ్యం అల్లాహ్ ధిక్ర్ చేయడంలో మీకు లభిస్తుంది అని చెప్పారు.
నేను ముందే చెప్పాను కదా, హదీసులు ఎన్ని ఉన్నాయంటే, ‘త్రాసును బరువు చేసే సత్కార్యాలు’ అనే మా పుస్తకం ఒకసారి చదివి చూడండి మీరు. నూహ్ అలైహిస్సలాం తన కొడుకుకు ఒక సందర్భంలో చెప్పారు: ‘సుబ్ హానల్లాహి వబిహందిహీ’ అధికంగా నీవు చదువుతూ ఉండు. ఈ రోజుల్లో ఎన్నో అక్రమ సంపాదనల్లో మనం పడిపోతున్నాము. కానీ, ధర్మపరమైన సంపద, సరియైన మార్గాలు మనం అవలంబిస్తూ, అల్లాహ్ యొక్క ధిక్ర్ చేస్తూ ఉండడంలో మన యొక్క ఆహారం, మన యొక్క ఉపాధి దాచబడి ఉన్నది అన్న విషయాన్ని మనం మర్చిపోతున్నాము. నూహ్ అలైహిస్సలాం చెప్పారు:
سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ، فَبِهَا تُرْزَقُ الْخَلَائِقُ (సుబ్ హానల్లాహి వబిహందిహీ, ఫబిహా తుర్ జఖుల్ ఖలాయిక్) ‘సుబ్ హానల్లాహి వబిహందిహీ’ (అల్లాహ్ పవిత్రుడు మరియు ఆయనకే సర్వస్తోత్రాలు) – దీని ద్వారానే సర్వ సృష్టికి ఉపాధి లభిస్తుంది.
يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ (యుసబ్బిహు లిల్లాహి మా ఫిస్సమావాతి వ మా ఫిల్ అర్ద్) భూమ్యాకాశాలలో ఉన్న సమస్త వస్తువులు అల్లాహ్ పవిత్రతను కొనియాడుతున్నాయి. (62:1)
కొన్ని సందర్భాల్లో ‘సబ్బహ లిల్లాహ్’ అని, కొన్ని సందర్భాల్లో ‘యుసబ్బిహు లిల్లాహ్’ అని, ఏడు సూరాల ఆరంభం ఉంది. అంతేకాకుండా, ఎన్నో సందర్భాలలో, ఎన్నో సందర్భాలలో ఖుర్ఆన్ లో ఈ పదాలు వచ్చి ఉన్నాయి. ఏంటి భావం? సర్వ సృష్టి అల్లాహ్ యొక్క పవిత్రతను కొనియాడుతూ ఉన్నాయి. మరి నూహ్ అలైహిస్సలాం ఏం చెప్పారు? సహీ హదీస్ లో ఉంది ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పారు, నూహ్ అలైహిస్సలాం తన కొడుకుకు చెప్పారు, సర్వ సృష్టికి ఉపాధి ఏదైతే లభిస్తుందో, రిజ్క్ ఏదైతే అల్లాహు త’ఆలా ఇస్తున్నాడో, రిజ్క్ అని అరబీలో ఏదైతే వస్తుందో పదం ఖుర్ఆన్, హదీస్ లో, అక్కడ కేవలం కడుపు నిండా తిండి కాదు. రిజ్క్ అంటే మన శరీరానికి, కడుపుకు అవసరమైన వస్తువులు, తిండి, త్రాగుడు ఇవి. అంతేకాకుండా, అంతకంటే ముఖ్యమైన మన ఆత్మకు, మన హృదయానికి ఆధ్యాత్మికంగా మన కొరకు కావలసినటువంటి ఆహారం ఏదైతే ఉందో, అది కూడా. దానికే ప్రాముఖ్యత ఎక్కువ. అందుకొరకు సోదరులారా!
అల్లాహ్ యొక్క ధిక్ర్ విషయంలో ఎన్నో ఇంకా హదీసులు వచ్చి ఉన్నాయి. అయితే, ఈ సందర్భంలో, ఏదైతే మనం జమాఅత్ నిలబడడానికి నిరీక్షిస్తూ ఉన్నామో, ఇక్కడ ‘సుబ్ హానల్లాహ్’, ‘వల్ హందులిల్లాహ్’, ‘వ లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహ్’, ‘వల్లాహు అక్బర్’, ‘వ లా హౌల వ లా కువ్వత ఇల్లా బిల్లాహ్’, ‘సుబ్ హానల్లాహి వబిహందిహీ’, అలాగే ‘సుబ్ హానల్లాహిల్ అజీమ్’ – ఇలాంటి ఈ పుణ్యాలు, ఇలాంటి ఈ అద్కార్ మనం చేస్తూ, ఎన్నో పుణ్యాలు సంపాదించగలుగుతాము.
ముస్లిం షరీఫ్ లోని సహీ హదీస్, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పారు, మీలో ఒక వ్యక్తి వెయ్యి పుణ్యాలు సంపాదించలేడా? సహాబాలు ఆశ్చర్యంగా, వెయ్యి పుణ్యాలు మాలో ఒక వ్యక్తి ఎలా సంపాదించగలడు ప్రవక్తా? అని అడిగినప్పుడు, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలిపారు: ఎవరైతే ‘సుబ్ హానల్లాహ్’ వంద సార్లు చదువుతారో, వారికి వెయ్యి పుణ్యాలు లభిస్తాయి, వారి పాపాల నుండి వెయ్యి పాపాలు తరిగిపోతాయి. అల్లాహు అక్బర్! వెయ్యి పాపాలను అల్లాహ్ మాఫ్ చేస్తాడు. మన్నించేస్తాడు. ఇంకా వెయ్యి పుణ్యాలు మన యొక్క కర్మపత్రంలో రాస్తాడు. ఎంత గొప్ప పుణ్యమో ఆలోచించండి!
ఎవరైతే నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్న ఈ సమయంలో ‘అల్ హందులిల్లాహ్’ అని అంటారు. ముస్లిం షరీఫ్ లోని ఒక సహీ హదీస్: ‘సుబ్ హానల్లాహ్ తమ్లఉల్ మీజాన్, వల్ హందులిల్లాహ్ తమ్లఉ మా బైనస్సమాయి వల్ అర్ద్’. ‘సుబ్ హానల్లాహ్’ మీ యొక్క పుణ్యాల త్రాసును నింపేస్తుంది. ‘అల్ హందులిల్లాహ్’ అని మీరు ఎప్పుడైతే అంటారో, ఈ భూమి నుండి ఆకాశాల మధ్యనంతా కూడా నింపేస్తుంది, అంత గొప్ప పుణ్యాలు మీకు లభిస్తాయి.
ఇదే మధ్యలో ‘అల్లాహుమ్మ సల్లి అలా ముహమ్మద్’ అని, ‘అస్తగ్ఫిరుల్లాహ్’ అని మనం చదువుతూ ఉంటే… ‘అస్తగ్ఫిరుల్లాహ్’ – ఓ అల్లాహ్, నా పాపాలను నీవు క్షమించు అని పూర్తి అర్థ భావాలతో మనం చదువుతూ ఉండేది ఉంటే, ఎంత గొప్ప పుణ్యం మనకు లభిస్తుందో తెలుసా? సూరె నూహ్ లో నాలుగు లాభాలు తెలుపబడ్డాయి. సూరత్ హూద్ లో రెండు లాభాలు తెలుపబడ్డాయి. ఇంకా ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి హదీసుల్లోనైతే మరికొన్ని లాభాలు తెలుపబడ్డాయి.
మన సమయం సమాప్తం కావస్తుంది. నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్న సమయాన్ని ఎలా గడపాలి అనే ఈ నాటి అంశంలో మనం నాలుగు విషయాల గురించి తెలుసుకున్నాము. రెండు విషయాల వివరణ ఇంతకుముందే తెలుసుకున్నాము. సున్నత్ నమాజులు చేయడం, దుఆ చేయడం. మరియు ఈ రోజు మరో రెండు విషయాల గురించి తెలుసుకున్నాము వివరాలతో: ఖుర్ఆన్ చదవడం, అలాగే ధిక్ర్ లో గడపడం.
అల్లాహు త’ఆలా మనందరికీ ఈ సద్భాగ్యం ప్రసాదించు గాక! ఆమీన్. జజాకుముల్లాహు ఖైరన్ వ అహ్సనల్ జజా, వబారకల్లాహు ఫీకుమ్, వ ఆఖిరు దావానా అనిల్ హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్, వస్సలాము అలైకుమ్ వరహ్మతుల్లాహి వబరకాతుహు.
—
12 – ఖుర్ఆన్ పారాయణం మరియు జిక్ర్ (అల్లాహ్ స్మరణ)లో నిమగ్నులై యుండుట:
మస్జిద్ లో త్వరగా వచ్చిన వ్యక్తి అల్లాహ్ సాన్నిధ్యం పొందుటకు ఎన్నో రకాల ఆరాధనలు పాటించ గలుగుతాడు. ఉదా: జిక్ర్, ఖుర్ఆన్ పారాయణం మరియు అల్లాహ్ వరాల పట్ల యోచించటం, ఇహలోకం, దానికి సంబంధించిన ఆలోచనల నుండి దూరం ఉండటం. దీని వల్ల మనుసును నమాజులోనే నిలిపి, వినయ వినమ్రత పాటించే అవకాశం ఉండును. అదే వెనక వచ్చే వ్యక్తి (పై లాభాలను నోచుకోలేడు) అతను నమాజు చేసినా అతని మనస్సు ఐహిక విషయాల్లో ఇరుక్కొని ఉంటుంది, నమాజులో లీనమై నమ్రత పాటించకపోవచ్చు. అతని శరీరం మస్జిదులో, నమాజులో ఉన్నా అతని అంతర్యం నమాజులో ఉండకపోవచ్చు.
ముస్లిం సోదరా! నీ పరలోక సేవింగ్ అకౌంట్ పెరుగుదలకై నీవు నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్నంత సమయంలో కొన్ని స్వర్ణవకాశాలు ఉదాహరణగా చూపిస్తున్నాను. వాటిపై శ్రద్ధ వహించుః
(అ) దివ్య ఖుర్ఆన్ పారాయణం
పారాయణ పరిమాణం
ఫలితం
విధానం
1- ప్రతి నమాజు యొక్క అజాన్ మరియు ఇఖామ- తుల మధ్యలో 5పేజిల పారా- యణం. ఇలా ప్రతి రోజు 25 పేజిలవుతాయి.
24 రోజుల్లో మొత్తం ఖుర్ఆన్ యొక్క పారాయణం అవు- తుంది.
ఖుర్ఆన్ పేజిలు 604 25 పేజిలు × 24 రోజులు = 600
2- నమాజుకై నిరీక్షిస్తూ ప్రతి రోజు ఒక్క పారా.
30 రోజుల్లో పూర్తి ఖుర్ఆన్ పారాయణం
ఖుర్ఆన్ పారాలు 30. నెల రోజులు 30. 30 పారాలు ÷ 30 రోజులు = రోజుకు 1 పార
3- నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తూ ప్రతి రోజు 3 ఆయతులు కంఠస్తం చేయుట.
ఇన్షా అల్లాహ్ 8 సంవత్సరాల్లో పూర్తి ఖుర్ఆన్ కంఠస్తం.
అనుభవ పూర్వకమైన విషయం.
4- నమాజు కొరకు నిరీక్షి- స్తున్న వ్యవధిలో ప్రతి రోజు 1 ¼ పేజి కంఠస్తం
సుమారు పదహారు మాసాల్లో పూర్తి ఖుర్ఆన్ కంఠస్తం అవుతుంది. ఇన్షాఅల్లాహ్!
604 ÷ 1¼ పేజి = 483.2 రోజులు 483.2 ÷ 30రోజులు = 16 నెలల 10 రోజులు
5- నమాజు కొరకు నిరీక్షి- స్తున్న వ్యవధిలో ప్రతి రోజు రెండు పేజిలు
సుమారు పది మాసాల్లో పూర్తి ఖుర్ఆన్ కంఠస్తం ఇన్షాఅల్లాహ్
604 ÷ 2 = 302 రోజులు = పది నెలలు.
6- మూడు సార్లు సూరె ఇఖ్లాస్ పారాయణం
పూర్తి ఖుర్ఆన్ పారాయణం చేసినంత పుణ్యం
అబూ సఈద్ ఖుద్రీ (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించారుః “మీలో ఎవరైనా ఒక రాత్రిలో మూడోవంతు ఖుర్ఆన్ చదవలేడా? అని ప్రవక్త ﷺ ప్రశ్నించారు. ఇది వారికి కష్టంగా ఏర్పడి ‘ఎవరు చదవగలుగుతారు ప్రవక్తా? అని చెప్పారు, అప్పుడు ప్రవక్త “అల్లాహుల్ వాహిదుస్సమద్ (సూరె ఇఖ్లాస్) మూడోవంతు ఖుర్ఆన్ కు సమానం” అని చెప్పారు. (బుఖారిః ఫజా-ఇలుల్ ఖుర్ఆన్/ ఫజ్లు ఖుల్ హువల్లాహు అహద్ 4628. ముస్లిం 1344).
ప్రవక్త ﷺ ఉపదేశిం-చారని అబూ హురైర (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించారుః “ఖుర్ఆనులో 30 ఆయతుల ఒక సూర ఉంది. (దాన్ని చదివిన వారి పట్ల) అది సిఫారసు చేస్తే దాని సిఫారసు అంగీకరింపబడుతుంది. అది తబారకల్లజీ బియదిహిల్ ముల్క్ (సూర ముల్లక్). (తిర్మిజిః ఫజాఇలుల్ ఖుర్ఆన్/ ఫజ్లు సూరతిల్ ముల్క్. 2816).
ఇప్పటికీ మనము పుణ్యాల వనంలోనే ఉన్నాము. నాతో పాటు మీరు సయితం ఖుర్ఆన్ పారాయణం యొక్క ఈ గొప్ప ఘనతపై శ్రద్ధ వహించండి.
عن عَبْدِ الله بْنِ مَسْعُودٍ ÷ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ الله ﷺ: (مَنْ قَرَأَ حَرْفًا مِنْ كِتَابِ الله فَلَهُ بِهِ حَسَنَةٌ وَالْـحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا لَا أَقُولُ الم حَرْفٌ وَلَكِنْ أَلِفٌ حَرْفٌ وَلَامٌ حَرْفٌ وَمِيمٌ حَرْفٌ).
అబ్దుల్లాహ్ బిన్ మస్ఊద్ (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించారు ప్రవక్త ﷺ ఇలా సెలవిచ్చారు: “దివ్యగ్రంథంలోని ఒక అక్షరం చదివినవానికి ఒక పుణ్యం, ఆ ఒక పుణ్యం పది రెట్లు ఎక్కువగా లభించును. అలిఫ్, లామ్, మీమ్ ను ఒక అక్షరం అనడం లేదు. అలిఫ్ ఒక అక్షరం, లాం ఒక అక్షరం, మీమ్ ఒక అక్షరం.” (తిర్మిజి 2835).
ఖుర్ఆనులోని అతి చిన్న సూరా ద్వారా దీని ఉదాహరణ చూడండిః
సూర కౌసర్ యొక్క అక్షరాలు 42.
ఒక పుణ్యం పది రెట్లు ఉంటుంది. ఇలా 42×10=420 అవుతాయి.
ఖుర్ఆనులోని అతి చిన్న సూరా కౌసర్ యొక్క ఘనతను గ్రహించు, ఇక నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్న సమయంలో నీవు చాలా పేజీలు చదివినప్పుడు నీకు ఎన్ని పుణ్యాలు లభిస్తాయో యోచించు?
(ఆ) అజ్ కార్ (అల్లాహ్ స్మరణం)
జిక్ర్
ఘనత/ పుణ్యం
నిదర్శనం
1- 100 సార్లు సుబ్ హానల్లాహ్
1000 పుణ్యాలు లేదా 1000 పాపాల మన్నింపు
సాద్ (రదియల్లాహు అన్హు) తెలిపారుః మేము ప్రవక్త ﷺ సన్నిధిలో ఉండగా ఆయన ఇలా ప్రశ్నించారుః ప్రతి రోజు వెయ్యి పుణ్యాలు సంపా దించడం మీలోనెవరితోనైనా కాని పనియా? అచ్చట కూర్చున్నవారిలో ఒకరన్నారుః మాలో ఎవడైనా వెయ్యి పుణ్యాలు ఎలా సంపాదించగల డు? దానికి ప్రవక్త ﷺ ఇలా సమాధానమిచ్చారుః “100 సార్లు సుబ్ హానల్లాహ్ చదవాలి. దానికి బదులు అతనికి వెయ్యి పుణ్యాలు లిఖించబడతాయి, లేదా వెయ్యి పాపాలు మన్నించబడతాయి”.
2- లా ఇలాహ ఇల్ల ల్లాహు వహ్ దహూ లా షరీక లహూ ల హుల్ ముల్కు వల హుల్ హందు వహు వ అలా కుల్లి షైఇన్ కదీర్. 100 సార్లు.
పది బానిసలను విడుదల చేసినంత పుణ్యం + 100 పుణ్యాలు + 100 పాపాల మన్నింపు + షైతాన్ నుండి రక్షణ.
ప్రవక్త ﷺ ఉపదేశించారని అబూ హురైరా (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖిం చారుః “ఎవరైతే ఒక రోజులో 100 సార్లు “లా ఇలాహ ఇల్ల ల్లాహు వహ్ దహూ లా షరీ క లహూ లహుల్ ముల్కు వ లహుల్ హందు వహువ అలా కుల్లి షైఇన్ కదీర్” పఠిస్తాడో, అతనికి పది బానిసల్ని విడుదల చేసిన పుణ్యం ప్రాప్తమవుతుంది. 100 పుణ్యాలు లిఖించబడతాయి. 100 పాపాలు మన్నించబడతాయి. అతనికి సాయంకాలం వరకు షైతాన్ నుండి రక్షణ ఉంటుంది. ఈ వచనాలను వందకు పైగా పఠించేవాడి ఆచరణ తప్ప మరెవరి ఆచరణా ఇతని ఆచరణ కంటే శ్రేష్ఠమైనది కాదు.
3- లా హౌల వలా ఖువ్వత ఇల్లా బిల్లాహ్
స్వర్గ కోశాల్లో ఒకటి
ప్రవక్త ﷺ ఇలా ఉప దేశించారని అబూ మూసా అష్అరీ (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించారుః స్వర్గ కోశాల్లోని ఒక కోశం గురించి నీకు తెలుపనా? అని. తప్పక తెలుపండి ప్రవక్తా! అని నేను విన్నవించు కున్నాను. అప్పుడు చెప్పారుః “లా హౌల వలా ఖువ్వత ఇల్లా బిల్లాహ్”.
4- సుబ్ హా నల్లాహిల్ అజీం వ బి హందిహి
ఒక్క ఖర్జూ రపు చెట్టు స్వర్గంలో నాట బడు తుంది
ప్రవక్త ﷺ ఆదేశం: “ఎవరు సుబ్ హానల్లా హిల్ అజీం వ బిహందిహీ” అంటారో వారి కొరకు స్వర్గంలో ఒక ఖర్జూరపు చెట్టు నాట బడుతుంది.”
5- విశ్వాసులైన స్త్రీ పురు షుల మన్నింపు కొరకు అల్లాహ్ ను కోరడం
ప్రతి విశ్వాస స్త్రీ పురుషునికి బదు లుగా ఒక పుణ్యం
ప్రవక్త ﷺ ఇలా ఆదే శించారుః “ఎవరు విశ్వాస స్త్రీ పురుషుల మన్నింపు కొరకు అల్లాహ్ ను వేడుకుంటారో వారికి ప్రతి విశ్వాస స్త్రీ పురుషునికి బదులు ఒక పుణ్యం లభిస్తుంది“.
ముస్లిం 2698. బుఖారీ 6403. ముస్లిం 2691. బుఖారీ 6409, ముస్లిం 2704. తిర్మిజి 3464. తబ్రానీ, సహీహుల్ జామి 6026.
ఒక ముస్లిం ముఖ్యంగా నమాజు కొరకు నిరీక్షిస్తున్న వ్యక్తి ఈ అమూల్యమైన సమయాన్ని ఈ శ్రేష్ఠ స్థలం (మస్జిద్)లో పై అజ్ కార్ చదవడంలో గడపడాన్ని అదృష్టంగా భావించాలి. తద్వారా అనేక పుణ్యాలు లభించవచ్చు.
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
మానవుని వద్దకు షైతాన్ వచ్చి “నీ ప్రభువును ఎవరు సృష్టించారు” అని దుష్ప్రేరణ కల్పిస్తే ఏమని పలకాలి https://www.youtube.com/watch?v=BCVDvQapoYA [9 నిముషాలు] వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్)
1) మానవుని వద్దకు షైతాన్ వచ్చి “నీ ప్రభువును ఎవరు సృష్టించారు” అని దుష్ప్రేరణ కల్పిస్తే ఏమని పలకాలి ?
A) అల్లాహ్ శరణు అర్జించాలి B) “నేను అల్లాహ్ ను విశ్వసించాను” అని పలకాలి C) పై రెండూ యదార్థమే
వివరణ:
షైతాన్ మన శత్రువు, శాశ్వతంగా శత్రువు. స్వయంగా అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా ఈ విషయాన్ని ఖురాన్లో ఎంతో స్పష్టంగా తెలిపాడు.
“నిశ్చయంగా షైతాను మీ శత్రువు. కనుక మీరు కూడా వాణ్ణి శత్రువుగానే పరిగణించండి. వాడు తన సమూహాన్ని, వారంతా నరకవాసులలో చేరిపోవటానికే పిలుస్తున్నాడు.” (35:6)
ఇక వాడు మనిషిని అల్లాహ్ నుండి దూరం చేయడానికి, తన వెంట నరకంలో తీసుకెళ్ళడానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేస్తూ ఉంటాడు. ఒక సహీ హదీసులో వచ్చిన విధంగా, “ఇన్నష్ షైతాన యహ్దురు అహదకుం ఫీ కుల్లి షని,” షైతాన్ మీరు చేసే ప్రతీ పనిలో జోక్యం చేసుకుంటాడు, అక్కడ దానిని పాడుచేసే ప్రయత్నం చేస్తాడు.
అయితే చివరికి, అల్లాహ్ విషయంలో కూడా మనిషి యొక్క విశ్వాసాన్ని కదలింపజేసే, పాడు చేసే ప్రయత్నాల్లో ఒక ప్రయత్నం, ఈ ఆకాశాన్ని ఎవరు సృష్టించారు? ఈ భూమిని ఎవరు సృష్టించారు? ఈ విధంగా మనసులో ప్రశ్నల్ని ప్రేరేపిస్తాడు. మనిషి ప్రతిదానికి అల్లాహ్ అని అంటూ ఉంటాడు. చివరికి, అల్లాహ్ ను ఎవరు సృష్టించారు? అన్నటువంటి సందేహం కూడా, ప్రశ్న కూడా తీసుకొస్తాడు.
ఇలాంటి ప్రశ్న కొందరు కొన్ని సందర్భాల్లో అడిగారు కూడా. అలాంటి వారి గురించే మనకు అల్హందులిల్లాహ్, సుమ్మ అల్హందులిల్లాహ్, ఇస్లాంలో మంచి జవాబు కూడా ఇవ్వడం జరిగింది. అయితే సంక్షిప్తంగా ముందు, ఇలాంటి చెడు ఆలోచన వచ్చినప్పుడు ఏమి చేయాలి అన్నదానికి ఐదు విషయాలు తెలుపుతున్నాను. శ్రద్ధగా విని, వీటిని గుర్తుంచుకోండి. తరువాత, ఎక్కువ జ్ఞానం కలవారికి దలీల్ ఆధారాలు కూడా కొన్ని చూపడం జరుగుతుంది.
అయితే ఇప్పుడు మరోసారి మీరు వినండి. ఎప్పుడైనా షైతాన్ ఎవరి మదిలోనైనా ఇలాంటి ఆలోచన కలుగజేస్తే, అల్లాహ్ ను ఎవరు పుట్టించాడు అని, ఆ వెంటనే ఈ ఐదు పనులు చేయాలి.
1- ఆమంతు బిల్లాహ్ అనాలి, అంటే నేను అల్లాహ్ ను విశ్వసించాను, కనుక అల్లాహ్ గురించి ఇలాంటి ఆలోచనల్లో పడను.
2- అల్లాహు అహద్, అల్లాహుస్సమద్, లమ్ యలిద్, వలమ్ యూలద్, వలమ్ యకుల్లహూ కుఫువన్ అహద్ చదవాలి. దీనిని మనం ఖుల్ హువల్లాహు అహద్ సూరా అని, లేదా సూరతుల్ ఇఖ్లాస్ అని అంటాము కదా, అదే సూరా ఇది. ఎందుకు? అందులో ఇలాంటి భావం ఉంది, అల్లాహ్ ఒకే ఒక్కడు, ఏకైకుడు, ఎవరి అవసరం లేని వాడు, ఎవరికీ జన్మించలేదు, మరియు అతడు కూడా ఎవరినీ జన్మ ఇవ్వలేదు, కనలేదు. మరియు అతనికి సరిసమానుడు ఎవ్వడూ లేడు.
3- ఎడమ ప్రక్కన మూడు సార్లు ఉమ్మి వేయాలి. ఎడమ పక్కన, థూ థూ థూ ఈ విధంగా, పక్క మనిషిపై ఉమ్మడం కాదు, మన ఎడమ వైపున మనం తలతిప్పి, థూ థూ థూ అని ఉమ్మినట్టుగా చేస్తూ, కొంచెం తుంపరలు నోటి నుండి వెళ్ళే విధంగా.
4- షైతాన్ నుండి అల్లాహ్ శరణు కోరాలి.
5- ఇలాంటి సందేహాలు, అనుమానాలు, చెడు ఆలోచనలను మనస్సులో నుంచి తొలగించాలి. (సహీహా అల్బానీ 134).
ఈ ఐదు విషయాలు గుర్తొచ్చాయి కదా? మరోసారి సంక్షిప్తంగా చెప్తున్నాను. మొదటి పని “ఆమంతు బిల్లాహ్” అని చెప్పాలి. రెండవ పని, సూరతుల్ ఇఖ్లాస్ (కుల్ హువల్లాహు అహద్) సూరా చదవాలి. దాని అర్థభావాలను గ్రహిస్తూ. మూడవది, ఎడమ పక్కన థూ థూ థూ అనాలి. నాలుగవది, షైతాన్ నుండి అల్లాహ్ శరణు కోరాలి. ఐదవది, ఇలాంటి సందేహాలు, అనుమానాలు, చెడు ఆలోచనలను మనసులో నుండి తొలగించాలి.
ఈ ఐదు విషయాలు హదీసు ద్వారా రుజువైనవి :
షేఖ్ అల్బానీ రహీమహుల్లాహ్ “సహీహా” అనే గ్రంథంలో హదీస్ నెంబర్ 134వ వ్యాఖ్యానంలో ఈ విషయాలు ప్రస్తావించారు. మరి ఈ ఐదిట్లో ప్రతీ ఒక్కదానికి హదీసుల్లో ఆధారాలు ఉన్నాయి.
“ప్రజలు పరస్పరం ప్రశ్నించుకుంటారు, చివరికి ఈ సృష్టిని అల్లాహ్ సృష్టించాడు, అయితే అల్లాహ్ ను ఎవరు సృష్టించాడు అన్న వరకు పోతారు. ఇలాంటి విషయం ఎవరైనా చూసినప్పుడు వెంటనే ఆమంతు బిల్లాహ్ చదవాలి, అంటే నేను అల్లాహ్ ను విశ్వసించాను.“
మరో ఉల్లేఖనంలో ఉంది:
“షైతాన్ మీలో ఎవరి వద్దకైనా వచ్చి దీనిని ఎవరు పుట్టించారు, ఫలానా దానిని ఎవరు పుట్టించారు అని ప్రేరణ కలిగిస్తాడు, చివరికి నీ ప్రభువుని ఎవరు పుట్టించాడు అని మాట వేస్తాడు, ఈ స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు వెంటనే అల్లాహ్ శరణులోకి రావాలి, ఈ దురాలోచనను వీడాలి.”
అబూదావూద్ 4722లోని ఉల్లేఖనంలో ఉంది “… మరి అల్లాహ్ను ఎవరు సృష్టించారు?” అని చెప్పటం జరుగుతుంది. ప్రజలు ఇలా అన్నప్పుడు, మీరు “అల్లాహు అహద్, అల్లాహుస్ సమద్, లం యలిద్ వలం యలద్, వలం యకుల్లహు కుఫువన్ అహద్” (అల్లాహ్ ఒక్కడే, ఆయన అక్కర లేనివాడు, ఆయనకు సంతానం లేదు, ఆయన కూడా ఎవరి సంతానం కాడు, ఆయనకు సరిసమానుడెవడూ లేడు) అని పలికి, మూడుసార్లు ఎడమవైపు ఉమ్మి, షై’తాన్ కుతంత్రాల నుండి అల్లాహ్ ను శరణుకోరండి.’
అయితే సోదర మహాశయులారా, ఇక్కడ వరకు అయితే, ఇలాంటి దురాలోచన వస్తే, మనం ఈ ఐదు పనులు చేయాలి అని తెలుసుకున్నాము. వాటి ఆధారాలు కూడా తెలుసుకున్నాము. అయితే, మరొక విషయం తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం మనకుంది. అదేమిటంటే, వాస్తవంగా అల్లాహ్ యే ప్రప్రథమంగా, ఆది నుండి, మొదటి నుండి ఉన్నవాడు, అతని కంటే ముందు ఎవడూ లేడు. అతన్ని ఎవడూ కూడా సృష్టించలేదు.
సహీ ముస్లిం 2713లో ఉంది: ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం చెప్పారు: మీలో ఎవరైనా నిద్రించేకి ముందు కుడి ప్రక్కన పడుకొని ఈ దుఆ చదవాలి:
”అల్లాహుమ్మ రబ్బి స్సమావాతి వ రబ్బల్ అర్’ది వ రబ్బ కుల్లి షయ్ఇన్ ఫాలిఖల్ ‘హబ్బి వన్నవా, వ మున్’జిల త్తౌరాతి వల్ ఇన్జీలి, వల్ ఖుర్ఆని. అ’ఊజు’బిక మిన్ షర్రి కుల్లి జీ’ షర్రిన్, అంత ఆ’ఖిజు’న్ బి నా’సియతిహీ.
అంతల్ అవ్వలు ఫలైస ఖబ్లక షైఉన్, వ అంతల్ ఆ’ఖిరు ఫలైస బ’అదక షయ్ఉన్, వ అంత ”జ్జాహిరు ఫలైస ఫౌఖక షయ్ఉన్ వ అంతల్ బా’తిను ఫలైస దూనక షయ్ఉన్ ఇఖ్’ది అన్నిద్దైన. వ అ’గ్నినీ మినల్ ఫఖ్రి!”
‘ఓ అల్లాహ్! సప్తాకాశాలకు భూమికి ప్రభువు నువ్వే అన్నిటికీ ప్రభువువీ, బీజాన్ని చీల్చేవాడా! గింజలను మొలకెత్తించే వాడా, తౌరాతు, ఇంజీలు, ఖుర్ఆన్ను అవతరింపజేసిన వాడా! నిన్ను నేను శరణుకోరు తున్నాను. ప్రతి చెడు వస్తువు యొక్క చెడు నుండి అంటే ప్రతి హాని తలపెట్టే వస్తువు నుండి. దాని నుదురు నీ చేతిలోనే ఉంది. నీవే అందరికంటే ముందు వాడవు. నీ కంటే ముందు ఏదీలేదు. నీవే అందరికంటే చివరి వాడవు. నీ తర్వాత ఏదీ లేదు. నీవు బహిర్గతుడవు, నీవు అంతర్గతుడవు. నీకంటే రహస్యమైనది ఏదీలేదు. నీవు నన్ను రుణం తీర్చివేయడంలో, దారిద్య్రం దూరం కావడంలో నాకు సహాయం చేయి”
ఇంకా, ఖురాన్లో సూరే హదీద్ లో కూడా, “హువల్ అవ్వలు వల్ ఆఖిరు” అని వచ్చి ఉంది. చెప్పే విషయం ఏంటంటే, అల్లాహ్ కంటే ముందు ఇంకా ఎవరూ లేరు. అల్లాహ్ ను పుట్టించిన వారు ఎవరూ లేరు. అందుకొరకు, ఇలాంటి చెడు ఆలోచనలను దూరం చేసుకోవాలి.
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
[1 నిముషం] వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్) ఫారెనర్స్ ఇస్లామిక్ గైడెన్స్ ఆఫీసు, జుల్ఫీ, సౌదీ అరేబియా
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
మన్’హజె సలఫ్ యొక్క ప్రాధాన్యత: అఖీదా (విశ్వాసం) మరియు ఆచరణలో https://www.youtube.com/watch?v=LN3WpB8zhnQ[55 నిముషాలు] వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్) ఫారెనర్స్ ఇస్లామిక్ గైడెన్స్ ఆఫీసు, జుల్ఫీ, సౌదీ అరేబియా
సలఫ్ అంటే ఎవరు? మన్’హజె సలఫ్ అంటేమిటి ?
సలఫ్ అనే పదం ‘సలఫ్ అస్-సాలిహ్’ అనే పదానికి సంక్షిప్త వెర్షన్, అంటే ‘పూర్వ కాలపు పుణ్యాత్ములు, సజ్జనులు’. ఇది ఇస్లాం యొక్క మొదటి మూడు తరాలను ప్రత్యేకంగా సూచిస్తుంది. ముహమ్మద్ ప్రవక్త (ﷺ) ఈ మూడు తరాలను ఉత్తమ ముస్లిం తరాలుగా అభివర్ణించారు.
మొదటిది: ప్రవక్త (ﷺ) మరియు ఆయన సహబా (సహచరులు). రెండవది: తాబిఈన్ (సహచరుల అనుచరులు). మూడవది: తబఎ తాబిఈన్ (సహచరుల అనుచరుల అనుచరులు)
[బుఖారీ 2652, ముస్లిం 2533]
అయితే సలఫ్ ఎలా ఖుర్ఆన్, హదీసులను అర్థం చేసుకున్నారో, ఆచరించారో అలాగే అర్థం చేసుకునే, ఆచరించే ప్రయత్నం చేసేవారినే ‘సలఫీ’ లేదా ‘అహ్లె హదీస్’ అని అంటారు. మరియు ‘నిజమైన అహ్లుస్ సున్న వల్ జమాఅ’ వీరే.
—
ఈ ప్రసంగంలో, వక్త మన్ హజె సలఫ్ (పూర్వీకుల మార్గం) యొక్క ప్రాముఖ్యతను విశ్వాసం మరియు ఆచరణలో వివరించారు. జ్ఞానాన్ని అన్వేషించేవారికి ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇచ్చిన శుభవార్తలను వివరిస్తూ, వారి కోసం అల్లాహ్ శాంతిని, కరుణను పంపుతాడని మరియు సృష్టి మొత్తం వారికోసం దుఆ చేస్తుందని తెలిపారు. ఉపమానం ద్వారా, ఖురాన్ మరియు హదీసులను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవాలంటే, ప్రవక్త సహచరులైన సహాబాల అవగాహనను అనుసరించడం తప్పనిసరని నొక్కి చెప్పారు. ఖవారీజ్ వంటి చారిత్రక సమూహాల ఉదాహరణలను ఇస్తూ, సహాబాల మార్గాన్ని విడిచిపెట్టడం ఎలా మార్గభ్రష్టత్వానికి దారితీస్తుందో వివరించారు. దొంగ చేతిని నరకడం వంటి ఖురాన్ ఆదేశాలను సరిగ్గా ఆచరించడానికి సహాబాల అవగాహన ఎంత అవసరమో ఉదాహరణలతో స్పష్టం చేశారు. మన విశ్వాసం, ఆచరణ, దావత్ మరియు ప్రవర్తన అన్నీ మన్ హజె సలఫ్కు అనుగుణంగా ఉండాలని, లేకపోతే అవి అల్లాహ్ వద్ద స్వీకరించబడవని హెచ్చరించారు. చివరగా, సహాబాలను గౌరవించడం మరియు వారి మార్గాన్ని అనుసరించడం ప్రతి ముస్లిం విధి అని హజ్రత్ అబూబకర్ మరియు రబియా (రదియల్లాహు అన్హుమ్) మధ్య జరిగిన సంఘటన ద్వారా తెలియజేశారు.
అల్హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్, వస్సలాతు వస్సలాము అలా సయ్యిదిల్ ముర్సలీన్, నబియ్యినా ముహమ్మద్ వ అలా ఆలిహి వ సహ్బిహి అజ్మయీన్ అమ్మా బాద్.
కాని ఎవరయినా సన్మార్గం ప్రస్ఫుటమైన మీదట కూడా ప్రవక్త కు వ్యతిరేకంగా పోతే, విశ్వాసులందరి మార్గాన్ని వీడి, ఇతర మార్గాన్ని అనుసరిస్తే, మేమతన్ని అతను మరలదలచుకున్న వైపుకే మరల్చుతాము. కడకు అతన్ని నరకంలో పడవేస్తాము. అది అత్యంత చెడ్డ గమ్యస్థానం. (4:115)
అనంత కరుణామయుడు, అపార కృపాశీలుడు, సర్వ సృష్టి యొక్క సృష్టికర్త, పోషణకర్త మరియు మనందరి ఆరాధనలకు ఏకైక నిజమైన అర్హుడు అల్లాహ్ కే ప్రశంసలు, పొగడ్తలు. లెక్కలేనన్ని దరూద్ సలాం, శాంతి, కరుణలు ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం పై మరియు ఇతర ప్రవక్తలందరిపై ఎవరైతే అల్లాహ్ యొక్క సందేశాన్ని తమ తమ జాతుల వరకు సరియైన రీతిలో అందజేశారో.
అల్హందులిల్లాహ్, ఈ రోజు మర్కజ్ ఇబాదుర్రహ్మాన్ వైపు నుండి ఈ ప్రత్యేక క్లాసులు ఏవైతే జరుగుతున్నాయో అందులో నాకు ఇవ్వబడినటువంటి అంశం మన్ హజె సలఫ్ యొక్క ప్రాధాన్యత, విశ్వాసం మరియు ఆచరణలో.
ఇలాంటి ఇంత మంచి అవకాశం నాకు లభించినందుకు ముందు అల్లాహ్ కు లెక్కలేనన్ని కృతజ్ఞతలు చెల్లించుకుంటూ మర్కజ్ ఇబాదుర్రహ్మాన్ యొక్క బాధ్యులు ప్రత్యేకంగా షేఖ్ అబూబకర్ ఉమ్రీ హఫిదహుల్లాహ్ మరియు ఈ అంశాన్ని వినడానికి మీరందరూ సిద్ధంగా ఉన్నటువంటి తుల్లాబె ఇల్మ్, ధర్మ విద్యార్థులకు నేను కృతజ్ఞతలు తెలియజేసుకుంటూ మీ అందరికీ స్వాగతం పలుకుతూ ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇచ్చినటువంటి ఒక శుభవార్తను ముందు తెలియజేయాలనుకుంటున్నాను.
జ్ఞానాన్ని అన్వేషించేవారికి శుభవార్త
అదేమిటి శుభవార్త? ఎవరైతే ధర్మ జ్ఞానం నేర్చుకొనుటకు ఒక సమావేశంలో హాజరవుతారో. సమావేశం అంటే అది మస్జిద్ కావచ్చు, ఏదైనా మద్రసా కావచ్చు, ఏదైనా మనం ఒకచోట గుమిగూడడం కావచ్చు మరియు ఇలాంటి టెక్నాలజీ కాలంలో ఆన్లైన్ క్లాసుల ద్వారా ఇలాంటి సామాజిక మాధ్యమం, సోషల్ మీడియా అప్లికేషన్ల ద్వారా మనం ఇప్పుడు ఒకచోట, ఒక ఉద్దేశంతో జమా అయ్యాము. ఇది కూడా అందులో వచ్చేస్తుంది. అయితే ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇచ్చిన శుభవార్తలు ఎన్నో ఉన్నాయి వాటి యొక్క సారాంశం ఏంటి?
ఎవరైతే ధర్మజ్ఞానం నేర్చుకోవడానికి ఒకచోట హాజరవుతారో, అల్లాహు త’ఆలా వారిని తన దగ్గర ఉన్నటువంటి దైవదూతల ముందు ప్రశంసించి వారిని స్తుతిస్తాడు. వారి యొక్క ఈ అమోఘమైన విద్య నేర్చుకోవడానికి హాజరు కావడాన్ని ఎంతో గొప్పగా చెబుతాడు. అంతేకాదు, ఆ దైవదూతలందరినీ కూడా అల్లాహు త’ఆలా సాక్ష్యంగా ఉంచి వారి యొక్క పాపాలను మన్నించేటువంటి శుభవార్త ఇస్తాడు. అంతేకాదు, ధర్మవిద్య నేర్చుకోవడానికి ఎవరైతే ఒకచోట హాజరవుతారో అల్లాహ్ వైపు నుండి ప్రశాంతత అనేది వారిపై అవతరిస్తూ ఉంటుంది. మరియు అల్లాహ్ యొక్క కారుణ్యం వారిని క్రమ్ముకొని ఉంటుంది. అంతేకాదు, సోదర మహాశయులారా సోదరీమణులారా, ఎవరైతే ధర్మజ్ఞానం నేర్చుకోవడానికి బయలుదేరుతారో వారి గురించి ఈ సృష్టిలో ఉన్న ప్రతీ సృష్టి దుఆ చేస్తూ ఉంటారు.
ఎంత గొప్ప అదృష్టం గమనించండి. అందుకొరకు ఇప్పటివరకు మీరు ఏ క్లాసులు అయితే వింటూ ఉన్నారో, ప్రత్యేకంగా ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి గురించి మనం ఎలా విశ్వసించాలి అని షేఖ్ అబూబకర్ హఫిదహుల్లాహ్ గారు ఏదైతే వివరిస్తూ వచ్చారో ఇంకా ముందుకు ఏ క్లాసులు అయితే జరుగుతాయో అందులో మనకు కావలసినటువంటి ముఖ్య కొన్ని విషయాలు ఏంటో తెలుసా?
ఒక విద్యార్థి యొక్క బాధ్యతలు
మనం ఈ విద్య నేర్చుకునే ఈ క్లాసులలో ఏదైతే హాజరయ్యామో, ప్రతీ రోజూ, ప్రతీ సందర్భంలో, చివరికి మనం క్లాసులో ఆన్లైన్ లేకపోయినప్పటికీ ఆ పీడీఎఫ్ తిరగేస్తూ, ఆ పాఠాలను మనం కొంచెం గుర్తు చేస్తూ, అల్లాహ్ దీనికి మనకు మంచి ప్రతిఫలం ప్రసాదించాలని అల్లాహ్ తో పుణ్యాన్ని ఆశిస్తూ ఉండాలి. ఇంకా సోదర మహాశయులారా, నేర్చుకున్న విద్య ప్రకారంగా ఆచరించడానికి మనలో ముందు నుండే ఒక కాంక్ష, ఒక జజ్బా అనేది ఉండాలి. మరియు ఈ ధర్మవిద్య ప్రకారంగా మనం ఇతరులకు కూడా ఆహ్వానిస్తాము అని ఆ సంకల్పం కూడా ఇప్పటి నుండే చేసుకొని ఉండాలి. ఇవి మన బాధ్యతలు.
మన్ హజె సలఫ్ – ఒక ఉపమానం
ఈ రోజు నా యొక్క అంశం, సలఫె సాలెహీన్ మన్ హజె సలఫ్ దీని యొక్క ప్రాముఖ్యత, ప్రాధాన్యత విశ్వాసం మరియు ఆచరణలో.
సోదర మహాశయులారా, నా అంశానికి వివరణ నేను మీకు ఇచ్చే ముందు ఒక చిన్న ఉదాహరణ, ఒక చిన్న సామెత తెలియజేస్తాను. మీరందరూ ఏదో ఈ ఒక్క ఉపన్యాసం, ప్రసంగం వినడానికి హాజరు కాలేదు. మీరు స్టూడెంట్స్. డైలీ క్లాస్ వైజ్ లో, సబ్జెక్ట్ వైజ్ లో చదువుతున్నారు.
ఇక్కడ మనం ఒక విషయం గమనించవచ్చు. సామాన్యంగా మనం క్లాసులో వెళ్ళినప్పుడు, క్లాసులో చూస్తాము, ఎప్పుడైతే మనకు గురువుగారు ఒక పాఠం బోధిస్తారో, ఆ సందర్భంలో మన క్లాస్మేట్ ఎవరైతే ఉంటారో, తోటి మనతో చదివేవారు, వారిలో కొందరు చాలా మంచి బుద్ధిమంతులు, జ్ఞానవంతులు, గురువు చెప్పే మాటల్ని, పాఠాల్ని చాలా తొందరగా, మంచి విధంగా అర్థం చేసుకునే వారు ఉంటారు. అవునా కాదా? ఉంటారు.
సర్వసామాన్యంగా ఎవరైతే వెనక వచ్చేవారు ఉంటారో వారు ఏం చేస్తారు? గురువు గారి పాఠం అర్థం చేసుకోవడానికి ఆ క్లాసులో ఉన్నటువంటి ఉత్తీర్ణులైన, ప్రధమంగా, మొదటి నుండి ఉన్నటువంటి పాఠాన్ని మంచి విధంగా అర్థం చేసుకున్నటువంటి ఆ మన తోటి విద్యార్థులను సంప్రదిస్తాము. వాటి ద్వారా మరింత మంచిగా నేర్చుకునే ప్రయత్నం చేస్తాము. గురువు చెప్పిన పాఠాన్ని మనం వెనక ఉన్నందుకు, దూరంగా ఉన్నందుకు, అయ్యో గురువు చెప్పిన పాఠం ఈ పుస్తకం నుండే కదా సరిపోయిందిలే అని ఊరుకోము మనం. ఆ పాఠం ఎలా నచ్చ చెప్పారు? ఆ ముందుగా ఉన్నటువంటి ఆ ఎక్కువ బుద్ధివంతులు, జ్ఞానవంతులు ఎలా అర్థం చేసుకున్నారు? అనేది మనం తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తాము. ఇది బుద్ధిమంతుడు, జ్ఞానమంతుడు చేసేటువంటి పని, ఈ రోజుల్లో మనం సర్వసామాన్యంగా చేస్తూ ఉన్నాము. ఈ ఉదాహరణ ఎందుకు ఇస్తున్నానంటే ఇది మనకు ఒక స్వాభావిక, ప్రకృతిపరమైన విషయం. స్వభావానికి విరుద్ధమైన విషయం కాదు.
ఈ ఉదాహరణ ద్వారా నేను మీకు తెలియజేస్తున్న విషయం ఏంటంటే మన యొక్క విశ్వాసాలలో, మన యొక్క జీవితంలో, మన యొక్క ఆచరణలలో, మనకు సంబంధించిన ప్రతీ విషయంలో ఖురాన్, హదీసులను అర్థం చేసుకోవడానికి మన్ హజె సలఫ్ లోని మొదటి శ్రేణి సహాబాలు ఎలా అర్థం చేసుకున్నారో అలా అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యమైన విషయం, చాలా అవసరమైన విషయం. మరియు ఇది లేనిది మనం ఖురాన్, హదీసును అర్థం చేసుకోలేము అన్నటువంటి విషయం ఏదైతే ఉందో, వాస్తవానికి ఖురాన్, హదీసుల ఆదేశం కూడా ఇది మన స్వభావంలో, ప్రకృతిలో ఉన్న విషయం. ఇది గ్రహించండి ముందు మీరు.
దలీల్లు ఎన్నో ఖురాన్, హదీసులో ఉన్నాయి, తర్వాత తెలియజేస్తాను నేను. కానీ అల్లాహ్ ఇచ్చిన బుద్ధి జ్ఞానాలతో మనం ముందు గ్రహించవలసిన విషయం ఏంటి? ఖురాన్, హదీసులను సహాబాలు అర్థం చేసుకున్న విధంగా మన్ హజె సలఫ్ ప్రకారంగా అర్థం చేసుకోవడం ఇది ఒక అమ్ రె ఫిత్రీ, తప్పనిసరి విషయం, స్వాభావిక విషయం. దీనికి విరుద్ధం చేయడం వాస్తవానికి అసలైన మూర్ఖత్వం, అసలైన బుద్ధిహీనత, అసలైన జ్ఞానానికి వ్యతిరేకమైన విషయం.
సహాబాల అవగాహన యొక్క ఆవశ్యకత
ఈనాడు అరబీ భాష ఎంత అభివృద్ధి చెందినా, దాని యొక్క సాహిత్యం ఎంత గొప్పగా ముందుకు ఏగినా, ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం కాలంలో ఖురాన్ అవతరించినప్పుడు అరబీ భాషలో వారు ఏ ప్రావీణ్యత కలిగి ఉన్నారో వాటికి మనం మించి పోలేము. ఆనాటి కాలంలో ఆ అరబీ తెలిసిన అరబీ సాహిత్యపరులు కూడా కేవలం భాష ఆధారంగానే ఖురాన్, హదీసును అర్థం చేసుకునే వాళ్ళము అన్నటువంటి తప్పుడు ఆలోచనలో పడలేదు. ఖురాన్ అల్లాహ్ వైపు నుండి అవతరించింది. దాని యొక్క వివరణ హదీస్ రూపంలో అల్లాహు త’ఆలా యే అవతరింపజేశాడు. మరియు ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఖురాన్ ను తమ ఆచరణ ద్వారా, తమ మాటల ద్వారా, తక్రీర్, తమ ముందు జరిగిన ఏదైనా సంఘటన విషయం దానిని రూఢీపరుస్తూ లేదా దానిని రద్దు పరుస్తూ ఏదైతే ఆదేశాలు ఇచ్చారో ఇదంతా కూడా వివరణ.
మన్ హజె సలఫ్ యొక్క నిర్వచనం మరియు ప్రాముఖ్యత
అందుకొరకే మన్ హజె సలఫ్ అని ఏదైతే మనం మాటిమాటికి అంటూ ఉంటామో, మన్ హజె సలఫ్ అని అంటే ఏంటి? దీనికి సంక్షిప్త భావం ఖురాన్, హదీసును సహాబాలు ఎలా అర్థం చేసుకున్నారో, అర్థం చేసుకొని ఏ విధంగా ఆచరించారో, అది ఒక విధానం. మనం ఖురాన్, హదీసును అర్థం చేసుకోవడానికి ఆ సహాబాల విధానాన్ని అనుసరించడం తప్పనిసరి.
సలఫ్ అంటే గతించిపోయిన వారు, పూర్వీకులు. ఈ పూర్వీకులలో మొట్టమొదటి స్థానంలో, మొట్టమొదటి శ్రేణిలో, అంతస్తులో సహాబాలు ఉన్నారు. ఎందుకు? వారే డైరెక్ట్ ఖురాన్ అవతరణను తమ కళ్ళ ద్వారా చూసిన వారు మరియు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ద్వారా ధర్మాన్ని నేర్చుకొని, అర్థం చేసుకొని, ఆచరించి ఇతరులకు చేరవేసిన వారు.
సహాబాలు అర్థం చేసుకున్నట్లు, సలఫె సాలెహీన్ అర్థం చేసుకున్నట్లు, ఆచరించినట్లు మనం ఇస్లాంను, ధర్మాన్ని, ఖురాన్, హదీసును అర్థం చేసుకోవడం ఎందుకు ముఖ్యం? ఎందుకంటే అలా కాకుంటే మన యొక్క విశ్వాసాలు సరియైనవి కావు, అల్లాహ్ అంగీకరించడు, స్వీకరించడు. ఒకవేళ మన్ హజె సలఫ్ ప్రాముఖ్యతను మనం గ్రహించకుంటే మన ఆచరణ సరియైనది కాదు, అల్లాహ్ వద్ద స్వీకరించబడదు. ఒకవేళ మనం మన్ హజె సలఫ్ ను అర్థం చేసుకోకుంటే, దాని ప్రాముఖ్యతను గ్రహించకుంటే, మనం ఇహలోకంలో చేసే ఏ పని కూడా అది అల్లాహ్ వద్ద ఆమోదయోగ్యం కాదు.
అందుకొరకు మన్ హజె సలఫ్ అని మాట వచ్చినప్పుడు మూడు విషయాలు తప్పనిసరివి అని మదిలో నాటుకోండి, ఎల్లవేళల్లో ఈ మూడు విషయాలను ఫ్రెష్ గా ఉంచుకోండి. ఒకటి మన్ హజె సలఫ్ ను మనం తెలుసుకోవడం, రెండవది మన్ హజె సలఫ్ ను అర్థం చేసుకొని ఆచరించడం, మూడవది సచ్చే పర్యంతరం చివరి శ్వాస వరకు దానిపై స్థిరంగా ఉండడం. ఇల్మ్, ఫహమ్, సబాత్. అర్థం చేసుకోవడం, జ్ఞానం నేర్చుకోవడం మన్ హజె సలఫ్ గురించి, దానిని అర్థం చేసుకొని ఆచరించడం మరియు దానిపై స్థిరంగా ఉండడం. ఈ మూడు విషయాలు తప్పనిసరి.
ఒకవేళ మనం విశ్వాసం అని, అల్లాహ్ ను విశ్వసించే విషయంలో గానీ ఇంకా వేరే విషయాల్లో గానీ నాకు అర్థమైనట్లు ఖురాన్, హదీస్ ద్వారా నేను విశ్వసిస్తాను. నాకు నా భాషలో ఖురాన్, హదీస్ ఉంది కదా సరిపోతుంది అని విర్రవీగుతూ మన్ హజె సలఫ్ ను తిరస్కరిస్తే అది అసలైన హిదాయత్, సన్మార్గం కాదు అని అల్లాహ్ స్వయంగా ఖురాన్ లో తెలియపరిచాడు. “ఫ ఇన్ ఆమనూ బి మిస్లి మా ఆమన్ తుమ్ బిహి ఫఖదిహ్ తదవ్ వ ఇన్ తవల్లవ్ ఫ ఇన్నమాహుమ్ ఫీ షిఖాఖ్”. సహాబాల విశ్వాసం ఎలా ఉందో, ప్రపంచ మనుషులందరి విశ్వాసాలు ఆ విధంగా కానంత వరకు వారు సన్మార్గగాములు కాలేరు, సన్మార్గంపై ఉండలేరు. “వ ఇన్ తవల్లవ్” వారు గనక ఒకవేళ వెన్ను తిరిగి పోతే పోనివ్వండి. వాస్తవానికి చీలికలు వహించి, సన్మార్గం నుండి పెడమార్గంలో పడినవారు వారే అవుతారు.
అందుకొరకు సహాబాల ప్రకారంగా విశ్వాసం మనకు తప్పనిసరి విషయం. అలాగే ఆచరణ. ఇది కూడా చాలా ముఖ్యమైన విషయం. ఖురాన్ లో అల్లాహు త’ఆలా ఎన్నో సందర్భాలలో “ఇన్నల్లదీన ఆమనూ వ అమిలుస్ సాలిహాత్“, “యా అయ్యుహల్లదీన ఆమనూ అతీవుల్లాహ వ అతీవుర్ రసూల్“. ఈమాన్ తో పాటు, విశ్వాసంతో పాటు ఆచరణ, సదాచరణ మరియు అల్లాహ్ యొక్క విధేయతతో పాటు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క విధేయత మాటిమాటికి అల్లాహు త’ఆలా ప్రస్తావించాడు.
అయితే విశ్వాసం సహాబాల మాదిరిగా ఉండడం ఈ సూర బకరా ఆయతు ద్వారా ఏదైతే మనం తెలుసుకున్నామో, మన జీవితంలోని ప్రతి ఆచరణ సహాబాల ప్రకారంగా, వారు అర్థం చేసుకొని ఆచరించిన విధంగా ఉండడం తప్పనిసరి అని కూడా అల్లాహు త’ఆలా సూరతున్నిసాలో చాలా స్పష్టంగా తెలియపరిచాడు. “వ మన్ యుషాకికిర్ రసూల మిమ్ బాఅది మా తబయ్యన లహుల్ హుదా”. హిదాయత్, సన్మార్గం స్పష్టమైన తర్వాత కూడా ఎవరైతే దానికి విముఖత చూపుతారో, వ్యతిరేకించి వెనుతిరిగిపోతారో, “వ యత్తబిఅ గైర సబీలిల్ మూమినీన్“. ఇక్కడ గమనించండి. అల్లాహు త’ఆలా హిదాయత్ తర్వాత అతడు ఏదైతే వెనుదిరిగాడో, చీలికల్లో పడిపోయాడో, వ్యతిరేకత వహించాడో, “నువల్లిహి మా తవల్లా” అని కూడా చెప్పవచ్చు. అతన్ని మేము నరకంలో పంపించేస్తాము అని. కానీ దానికంటే ముందు ఏం చెప్పాడు? “వ యత్తబిఅ గైర సబీలిల్ మూమినీన్”. విశ్వాసుల మార్గాన్ని వదిలి వేరే మార్గాన్ని అనుసరిస్తున్నాడో, అతన్ని మేము అతడు ఏ పెడమార్గం వైపునకు వెళ్ళాడో అటు ఆ వైపునకే మరలింపజేస్తాము, చివరికి ఆ విధంగా అతన్ని నరకంలో పడవేస్తాము అది చాలా చెడ్డ స్థానం అని అంటున్నాడు.
ఇక్కడ విశ్వాసుల మార్గాన్ని అని అల్లాహు త’ఆలా ఏదైతే తెలిపాడు, “సబీలిల్ మూమినీన్”, ఆ సబీలిల్ మూమినీన్ ఏంటి? సహాబాయె ఇక్రామ్. ఎందుకంటే విశ్వాసులలో మొట్టమొదటి విశ్వాసులు ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారిని విశ్వసించిన వారు సహాబాలు.
అందుకొరకు సోదరులారా, నేను ఇన్షా అల్లాహ్ కొన్ని ఉదాహరణలు మీకు ఇస్తాను. వాటి ద్వారా మాట మరింత స్పష్టమవుతుంది. కానీ ఖురాన్లో అల్లాహు త’ఆలా ఈ విషయాలను ఎంత నొక్కి చెబుతున్నాడో, దీని ద్వారా మనం మన్ హజె సలఫ్ యొక్క, సహాబాలు అర్థం చేసుకున్న విధంగా ఆ ప్రకారంగా మన విశ్వాసాలు, మన ఆచరణలు ఉండడం ఎంత ముఖ్యమో, అవసరమో అది మీరు గమనించండి.
ఖవారీజ్ల మార్గభ్రష్టత్వం
దీనికి సంబంధించి ముస్తద్రక్ హాకింలో హజ్రత్ అబ్దుల్లా బిన్ అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హు గారి యొక్క సంఘటన మరియు హదీస్ కూడా విందాము. ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం మరణం తర్వాత నాలుగో ఖలీఫా హజ్రత్ అలీ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు కాలంలో కొందరు సహాబాల మన్హజ్ ను వ్యతిరేకించి సహాబాలు ఎలా ఖురాన్, హదీస్ ను అర్థం చేసుకున్నారో ఆ మార్గాన్ని, విధానాన్ని వ్యతిరేకించినందుకు ఎంత పెడమార్గంలో పడిపోయారంటే స్వయంగా హజ్రత్ అలీ వారినే కాఫిర్ అని అనేసారు. ఇంకా ఎందరో సహాబాలను కాఫిర్ అని అన్నారు. ఎవరు వారు? ఖవారీజ్. అయితే అబ్దుల్లా బిన్ అబ్బాస్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ఆ ఖవారీజ్ లతో మునాజరా (డిబేట్) చేయడానికి వెళ్లారు.
ఆ సందర్భంలో ఆయన అన్నటువంటి పలుకులు ఇప్పటికీ చాలా భద్రంగా ఉన్నాయి. అక్కడ మీరు గమనించండి ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ఏమంటున్నారు?
“నేను మీ వద్దకు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క సహచరులు అయినటువంటి ముహాజిరీన్ మరియు అన్సార్ వారి వద్ద నుండి వస్తున్నాను. వారి యొక్క మాటను నేను మీకు చేరిపించడానికి, తెలపడానికి వస్తున్నాను. వారు ఎలాంటి వారంటే వారు ఏమి మాట్లాడినాగానీ ఆ ఖురాన్, హదీసుల ఆధారంగా మాట్లాడుతారు. ఎందుకంటే ఖురాన్ వారి ముందు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం పై అవతరించింది. మరియు వారు మీ కంటే ఎక్కువగా మంచి రీతిగా అల్లాహ్ యొక్క వహీని తెలుసుకున్న వారు“
ఇక్కడ ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హు ఆ ఖారిజీ వాళ్లతోని ఏదైతే మునాజరా, డిబేట్ చేశారో, దానికి ముందు ఈ మాట ఏదైతే ప్రస్తావించారో, మీరు విన్నారు కదా. ఇక చివరి పలుకులు, సహాబాలు మీకంటే ఎక్కువగా వహీ గురించి, అ’అలము, ఎక్కువగా తెలిసిన వారు, వహీ గురించి మంచి రీతిలో తెలిసిన వారు అని ఏదైతే అన్నారో అలా ఎందుకన్నారో తెలుసా? ఆ విషయం తెలిస్తే ఈ రోజుల్లో మన మధ్యలో కొంతమంది పుట్టుకొచ్చారు. “తెలుగులో ఖురాన్ సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎందరో దీనికి అనువాదాలు చేశారు. ఇక మనకు ఖురాన్ సరిపోతుంది, హదీస్ అవసరం లేదు” అని కొందరు అంటున్నారు. మరికొందరు అంటున్నారు, “ఖురాన్ కు అనుకూలంగా ఉన్నటువంటి హదీసులను మాత్రమే తీసుకోవాలి” అని. ఇలాంటి తప్పుడు మాటలు మాట్లాడేవారు వాస్తవానికి అటు హదీస్ ను తిరస్కరించారు, హదీస్ ను తిరస్కరిస్తే ఇక ఖురాన్ పై కూడా వారి విశ్వాసం లేనట్లే.
కొత్తగా కొందరు సోదరులు తెలిపిన విషయం ఏంటంటే, దీని కారణంగా ఇప్పుడు ఏమంటున్నారు? ఖురాన్లో ఎక్కడా కూడా పురుషులపై పట్టు వస్త్రాలు నిషిద్ధమని చెప్పబడలేదు. బంగారం పురుషుల కొరకు నిషిద్ధమని చెప్పబడలేదు. ఖురాన్లో ఎక్కడా ఈ ప్రస్తావన లేదు, అందుకొరకు వారు బంగారం వేసుకోవచ్చు, పట్టు వస్త్రాలు ధరించవచ్చు. మరొకతను ఖురాన్ యొక్క ఆధారం మీద మొన్న మిడతల దండు ఏదైతే వచ్చిందో దానిని ప్రస్తావిస్తూ ఒక వీడియో చేసి ఏమంటున్నాడు? మిడతలు తినాలి అని ఖురాన్లో ఎక్కడా కూడా లేదు, అందుకొరకు అవి తినకూడదు.
ఇలాంటి మూర్ఖత్వపు మాటలు, ఇలాంటి అజ్ఞాన మాటలు యూట్యూబ్, ఫేస్బుక్ ఇలాంటి సోషల్ మీడియా ద్వారా మాట్లాడేవారు వాస్తవానికి ఖురాన్, హదీస్ ను మన్ హజె సలఫ్ ప్రకారంగా అర్థం చేసుకోలేదు. ఎలాగైతే ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హు ఆ ఖారిజీ వాళ్ళతో చెప్పారో, సహాబాలు మీకంటే ఎక్కువగా వహీని, ఖురాన్ ను అర్థం చేసుకున్న వారు, ప్రవక్త మాటల్ని అర్థం చేసుకున్న వారు.
అలా ఎందుకు చెప్పారో తెలుసా? విషయం ఏంటంటే ఎప్పుడైతే ఆ ఖారిజీ వాళ్ళు తమ యొక్క పప్పు ఉడకలేదు, ముస్లింల మధ్యలో, సహాబాల మధ్యలో ఏదైతే వారు ఒక సంక్షోభం, అలజడి, పెద్ద వివాదం ఇంకా పెరుగుతూ పోవాలి అని కోరుతూ ఉన్నారో, అది సమసిపోయింది, అల్హందులిల్లాహ్. అప్పుడు సహాబాలు అన్నారు, ఈ చిన్నపాటి గొడవ ఏదైతే జరిగిందో, ఆ గొడవను మనం సమాప్తం చేయడానికి ఖురాన్ ప్రకారంగా మన మధ్య తీర్పు కొరకు మనం ముందుకు వద్దాము. అయితే ఖురాన్ ప్రకారంగా మనం తీర్పుకు ముందుకు వద్దాము అని అన్న తర్వాత అక్కడ కత్తులన్నీ కూడా కిందకి దిగిపోయాయి. ఖురాన్ మాటను విన్న వెంటనే అందరూ ఆ గొడవను, కొట్లాటను, ఆ యుద్ధాన్ని సమాప్తం చేసి సైలెంట్ గా ఉండిపోయారు.
ఇక ఖురాన్ ప్రకారంగా తీర్పు కొరకు ఒక ఇద్దరు ఇరువైపుల నుండి ముందుకు వచ్చారు. ఆ సందర్భంలో ఈ ఖారిజీ వాళ్ళు నవూదు బిల్లాహ్ చూడడానికి ఖురాన్ వారు చదువుతున్నారు, ఏమన్నారు? మీరన్నారు ఖురాన్ ప్రకారంగా తీర్పు చేద్దాము అని, ఈ ఇద్దరు మనుషులు ఎందుకు ముందుకు వచ్చారు తీర్పు చేయడానికి? “వ మన్ లమ్ యహ్ కుమ్ బిమా అన్ జలల్లాహు ఫ ఉలాయిక హుముల్ కాఫిరూన్”. ఎవరైతే ఖురాన్ ప్రకారంగా తీర్పు చేయరో, అల్లాహ్ అవతరించిన దాని ప్రకారంగా తీర్పు చేయరో, వారు కాఫిర్లు. మేము ఈ మనుషుల మాటలను, ఈ మనుషుల తీర్పులను మేము నమ్మము, తిరస్కరించము అని ఏం చేశారు? ఖురాన్ ఆయత్ చదివేశారు. కానీ చూడడానికి ఖురాన్ ఆయత్ ఏదైతే చదివారో, దాని యొక్క భావం అదేనా? కాదు. ఖురాన్ ప్రకారంగా తీర్పు చేయడం అని అంటే ఖురాన్ ను మధ్యలో తీసుకొస్తే ఖురాన్ స్వయంగా మాట్లాడదు. ఖురాన్ ప్రకారంగా తీర్పు చేయడం అంటే ఉదాహరణకు మనమిద్దరం ఏదైనా విషయంలో విభేదించుకున్నాము. నా మాట, మీ మాట ఒక జ్ఞానవంతుని ముందు పెట్టేది ఉంటే అతడు మన ఇద్దరి మాట విన్న తర్వాత ఖురాన్, హదీసులో ఏముందో దాని ప్రకారంగా తీర్పు చేసి న్యాయం ఎటువైపున ఉందో అది పరిష్కరిస్తాడు. ఖురాన్ నుండి ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హు సాక్ష్యం కూడా ఇచ్చారు. “యహ్ కుము బిహి దవా అద్లిమ్ మిన్ కుమ్” సూరతుల్ మాయిదాలో.
ఈ విధంగా వారు చూడడానికి ఖురాన్ ఆయత్ చదివేశారు. అందుకొరకే సోదర మహాశయులారా, ఖురాన్, హదీస్ ను అర్థం చేసుకోవాలంటే తప్పకుండా మనం సహాబాలు ఎలా అర్థం చేసుకున్నారో, మన్ హజె సలఫ్ ఏమిటో అందులో తెలుసుకోవడం తప్పనిసరి.
ఒక ఉదాహరణ ఇచ్చి, ఎందుకంటే ఉదాహరణల ద్వారా విషయం మనకు చాలా స్పష్టమవుతుంది. ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం పై సూరతుల్ అన్’ఆంలో ఆయత్ అవతరించింది. ఏమని?
الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُم بِظُلْمٍ أُولَٰئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُم مُّهْتَدُونَ “అల్లదీన ఆమనూ వ లమ్ యల్ బిసూ ఈమానహుమ్ బి జుల్మిన్ ఉలాయిక లహుముల్ అమ్ ను వ హుమ్ ముహ్ తదూన్”. ఎవరైతే విశ్వసించారో మరియు తమ విశ్వాసాన్ని జుల్మ్ తో కలుషితం చేయలేదో, అలాంటి వారి కొరకే శాంతి ఉంది, వారే సన్మార్గంపై ఉన్నవారు.
సహాబాలు భయపడిపోయారు. ప్రవక్త వద్దకు వచ్చారు. ప్రవక్తా, అల్లాహు త’ఆలా ఈ ఆయత్ లో విశ్వాసాన్ని జుల్మ్ తో కలుషితం చేయని వారి కొరకే ప్రశాంతత మరియు శాంతి మరియు హిదాయత్ అని అంటున్నాడు. అయితే మాలో ప్రతి ఒక్కడు ఏదో ఒక చిన్నపాటి జుల్మ్ అతనితో జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఏదైనా అన్యాయం, దౌర్జన్యం, చిన్నపాటి ఎవరి యొక్క హక్కులో ఏదైనా కొరత అనేది జరుగుతూనే ఉంటుంది కదా. మరి మా యొక్క విశ్వాసం వృధాగానా, మేము అల్లాహ్ యొక్క హిదాయత్ పై లేనట్లేనా, అని బాధపడ్డారు. ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారికి నచ్చ చెప్పారు. సూరతు లుఖ్మాన్ లోని ఆయత్ ను గుర్తు చేసి ఇక్కడ విశ్వాసంతో పాటు, విశ్వాసంలో జుల్మ్ ను కలుషితం చేయడం అంటే అది షిర్క్ అని చాలా స్పష్టంగా తెలియపరిచారు.
ఇక్కడ కొందరు మూర్ఖులు ఏమంటారో తెలుసా? ఆ విషయం ఖురాన్ లోనే ఉంది అని. కానీ ఖురాన్ లో ఉంది అని ఎలా తెలిసింది? హదీస్ ద్వారా తెలిసింది. సహాబాలు వచ్చి అడిగారు, ప్రశ్నించారు, అప్పుడు మనకు ఆ విషయం చాలా స్పష్టంగా బోధపడినది.
ఈ రోజుల్లో కొందరు ఖురాన్ ను సహాబాల ప్రకారంగా అర్థం చేసుకునే వారు, హదీస్ యొక్క అవసరం లేదు అని అనేవారు ఖురాన్ లోని ఈ ఆయత్ యొక్క ఆచరణ రూపం ఏం దాలుస్తారో గమనించండి. అల్లాహు త’ఆలా ఖురాన్లో ఆదేశించాడు.
وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا “వస్సారికు వస్సారిఖతు ఫఖ్త’అ ఐదియహుమా”. దొంగతనం చేసేవాడు పురుషుడైనా, స్త్రీ అయినా వారి యొక్క చేతులను మీరు నరికేసేయండి.
ఇక ఇక్కడ గమనించండి. అల్లాహు త’ఆలా ఖురాన్లో ఏ ఆదేశం ఇచ్చాడు? దొంగతనం చేసే వారు పురుషులైనా, స్త్రీ అయినా వారి చేతులు నరికేయాలి. ఇక్కడ కనీసం రెండు ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. ఒకటి, ఎంత దొంగతనం చేస్తే చెయ్యి నరకాలి అన్న విషయం, ఆ దొంగతనం యొక్క పరిమాణం ఏంటి? చెయ్యి మణికట్టు వరకా, మోచేతుల వరకా, లేదా ఈ భుజం వరకా?
ఎందుకంటే చెయ్యి అన్న పదం ఏదైతే ఖురాన్లో వచ్చిందో, కొన్ని సందర్భాలలో ఇక్కడి వరకు అని వచ్చింది, మణికట్టు వరకు, ఇంత భాగాన్ని మాత్రమే చెయ్యి అంటారు. మరికొన్ని సందర్భాలలో, ఉదాహరణకు నేను మీకు దాని యొక్క రిఫరెన్స్ ఇవ్వాలంటే కూడా మణికట్టు వరకు ప్రస్తావన తయమ్ముం విషయంలో వచ్చి ఉంది. మోచేతుల వరకు అనేది ఉంటే, ఉదూ యొక్క విషయంలో వచ్చి ఉంది. మరియు సర్వసామాన్యంగా యద్ (చెయ్యి) అని అన్నప్పుడు, మణికట్టు నుండి మొదలుకొని ఈ భుజం వరకు కూడా అవుతుంది. ఎక్కడి వరకు చెయ్యి కట్ చేయాలి? ఎలా తెలుస్తుంది? హదీసుల ద్వారా తెలుస్తుంది. సహాబాలు ఎలా అర్థం చేసుకొని ఆచరించారు అన్న విషయం మనం తెలుసుకున్నప్పుడే ఈ విషయం మనకు స్పష్టమవుతుంది.
అందుకే సోదరులారా, సహాబాల ప్రకారంగా, వారు అర్థం చేసుకున్న ప్రకారంగా ఖురాన్, హదీస్ ను అర్థం చేసుకోవడం చాలా అవసరం, చాలా అవసరం, అది లేనిది సన్మార్గంపై ఉండలేము. ఎప్పుడైతే మనిషి తన యొక్క విశ్వాసంలో, నా ఇష్ట ప్రకారంగా నేను విశ్వాసాన్ని అవలంబిస్తాను. ఖురాన్, హదీస్ నేను అర్థం చేసుకొని నా ఇష్ట ప్రకారంగా అవలంబిస్తాను అంటే కూడా అతని విశ్వాసం సరికాదు, ఎప్పటివరకైతే సహాబాల యొక్క మన్హజ్, సలఫె సాలెహీన్ యొక్క మన్హజ్ విశ్వాసంలో ఏముందో దాన్ని తెలుసుకొని పాటించడో.
ఆచరణ మరియు విశ్వాసం యొక్క పరస్పర సంబంధం
కొన్ని సందర్భాలలో మీకు విచిత్రం అనిపిస్తుంది కదా. కానీ వింటే విచిత్రం కావచ్చు. నిజమైన జ్ఞానం ఉండేది ఉంటే, ఖురాన్, హదీస్ యొక్క జ్ఞానం సహాబాల ప్రకారంగా ఉండేది ఉంటే, మన్ హజె సలఫ్ ప్రకారంగా ఉండేది ఉంటే విచిత్రం కాదు. మనం విశ్వాసం, విశ్వాసం, విశ్వాసం అని అంటాము కదా. సర్వసామాన్యంగా విశ్వాసం మరియు ఆచరణ అని అంటాము కదా. వాస్తవానికి విశ్వాసంలో ఆచరణలన్నీ కూడా వచ్చేస్తాయి. అలాగే ఆచరణ అని అన్నప్పుడు విశ్వాసం అందులో వచ్చేస్తుంది.
ఇది ఎప్పుడు తెలుస్తుంది మనకు, ఎలా తెలుస్తుంది? సహాబాల మన్హజ్ ను అర్థం చేసుకున్నప్పుడే తెలుస్తుంది. ఖురాన్, హదీసును సహాబాల మన్హజ్ ప్రకారంగా, సలఫ్ మన్హజ్ ప్రకారంగా అర్థం చేసుకున్నప్పుడు తెలుస్తుంది.
ఇంకా ఆచరణ ఇది ఎంతో ముఖ్యం. కానీ ఇందులో వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి, విధులు ఉన్నాయి, వాటికంటే కొంచెం తక్కువ స్థానంలో ఉన్నాయి. అలాగే విశ్వాసంలో కూడా ఉన్నత శ్రేణికి చెందిన విశ్వాసం మరియు దానికంటే కొంచెం తక్కువ, దానికంటే మరీ కొంచెం తక్కువ, ఇవన్నీ ఎలా అర్థమవుతాయి? ఖురాన్ హదీథ్ ను సహాబాల ప్రకారంగా, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ప్రకారంగా అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా.
అందుకొరకే సోదర మహాశయులారా, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ మన జీవితంలోని ప్రతీ కోణంలో మనకు చాలా అవసరం. మన యొక్క ప్రవర్తనలో కూడా, మన యొక్క లావాదేవీల్లో, మన యొక్క వ్యాపారంలో, మన వైవాహిక జీవితంలో, మన యొక్క ఆచరణ, విశ్వాసం ప్రతీ దానిలో. ఇలా మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను అనుసరించిన వారి గురించే అల్లాహు త’ఆలా సూరతుత్తౌబా, సూరా నెంబర్ తొమ్మిది, ఆయత్ నెంబర్ వందలో ఎంత గొప్ప శుభవార్త ఇస్తున్నాడో గమనించండి.
وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ముహాజిర్లలో, అన్సార్లలో ప్రప్రథమంగా ముందంజ వేసిన వారితోనూ, తరువాత చిత్తశుద్ధితో వారిని అనుసరించిన వారితోనూ అల్లాహ్ ప్రసన్నుడయ్యాడు. వారు అల్లాహ్ పట్ల ప్రసన్నులయ్యారు. (9:100)
ఎవరైతే విశ్వాసంలో ముందంజం వేసి, చాలా ముందు ముందుగా ఉన్నారో, ముహాజిరులలోని వారు మరియు అన్సార్లలోని వారు, వారికి శుభవార్తలు అయితే ఉన్నాయో ఉన్నాయి, అనుమానమే లేదు. కానీ వీరి యొక్క మన్హజ్ ను అవలంబించే వారి గురించి అల్లాహు త’ఆలా శుభవార్త ఇస్తున్నాడు. ఇప్పుడు గమనించండి. వల్లదీనత్తబవూహుమ్ బిఇహ్సాన్. తర్వాత ఆయత్ లో ఏ శుభవార్తలు అయితే ఉన్నాయో, అవి కేవలం ముహాజిరీన్ మరియు అన్సార్లకు మాత్రమే కాదు, వల్లదీనత్తబవూహుమ్ బిఇహ్సాన్. ఉత్తమమైన రీతిలో, సంపూర్ణ సంకల్ప శుద్ధితో, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క సరైన ఇత్తిబాలో (అనుసరణలో) ఎవరైతే ఇత్తబవూహుమ్, ముహాజిరీన్ మరియు అన్సార్ల యొక్క మన్హజ్ ను అనుసరించారో, వారికి కూడా ఏంటి ఆ అనుగ్రహాలు, ఏంటి ఆ శుభవార్తలు? రదియల్లాహు అన్హుమ్ వరదూ అన్హ్. అల్లాహు త’ఆలా పట్ల వారు సంతోషపడ్డారు, అల్లాహ్ వారి పట్ల సంతోషపడి ఉన్నాడు.
సోదర మహాశయులారా, ఖురాన్ లో ఎన్నో ఆయత్ లు ఉన్నాయి. సూరతున్నమల్ లో,
وَسَلَامٌ عَلَىٰ عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَىٰ మరియు ఆయన ఎన్నుకున్న దాసులపై శాంతి కలుగుగాక.
ఈ ఆయత్ యొక్క వ్యాఖ్యానంలో, తఫ్సీర్ ఇబ్ను కథీర్ లో వచ్చింది. ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు తెలిపారు. ఇస్తఫా, ఇబాదిహిల్లదీ నస్తఫా, అల్లాహు త’ఆలా తన దాసులలో ఎన్నుకున్న వారు ఎవరు? సర్వసామాన్యంగా మనం అంటాము అందులో అనుమానమే లేదు, ప్రవక్తలు అని. వాస్తవం. కానీ ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి గురించి అల్లాహు త’ఆలా ఎవరిని ఎన్నుకున్నాడు? ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు చెప్పారు, సహాబాలను.
ఈ యొక్క వ్యాఖ్యానం కేవలం ఇబ్ను అబ్బాస్ దే కాదు, మీరు ఒకవేళ ఇబ్ను మస్ఊద్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు వారి యొక్క మాటలు వీటి గురించి విన్నారు అంటే, ఒకటి కాదు, రెండు కాదు, చాలా విషయాలు ఉన్నాయి. అబర్రుహుమ్ ఖులూబా, సహాబాలు అల్లాహు త’ఆలా వారిని ప్రత్యేకంగా మన ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క శిష్యరికాన్ని, షాగిర్దీ, ఫర్ ఏ గుడ్ స్టూడెంట్స్ ఏదైతే ఎన్నుకున్నాడో, సహాబాలను ఎన్నుకున్నాడు. ఎందుకు? వారిలో అలాంటి గొప్ప గుణాలు, మంచి విషయాలు అల్లాహు త’ఆలా చూసి ఉన్నాడు.
ఇబ్ను అబ్బాస్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ఒక సందర్భంలో సహాబాల గురించి తెలియజేస్తూ, మీరు ఒకవేళ ఎవరినైనా అనుసరించాలనుకుంటే, మీ కంటే ముందు గతించిపోయిన ఇలాంటి గొప్పవారి గురించి, అబూబకర్, ఉమర్, ఉస్మాన్, అలీ, ఈ విధంగా కొన్ని సందర్భాలలో పేర్లతో చెప్పి ఉన్నాడు. మరి కొన్ని సందర్భాలలో పేర్లు కాకుండా.
అబూబకర్ (రదియల్లాహు అన్హు) మరియు రబీఆ (రదియల్లాహు అన్హు)ల సంఘటన
సోదర మహాశయులారా, మన జీవితంలో మనం సహాబాల యొక్క మన్హజ్, సలఫ్-ఎ-సాలిహీన్ యొక్క మన్హజ్ అవలంబించడం చాలా అవసరం.
దీనికి ఒక చిన్న సంఘటన మీరు గమనించండి. ముస్నద్ అహ్మద్ లో ఈ హదీథ్ వచ్చి ఉంది. ఒకసారి రబీఆ. రబీఆ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు నవ యువకుడు, అతనిలో మరియు హజరత్ అబూబకర్ సిద్దీఖ్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు వీరిద్దరిలో కొన్ని మాటలు జరుగుతూ ఉంటాయి. మదీనాలో జరిగిన సంఘటన ఇది. అబూబకర్ అప్పటికే 55 వయసు దాటేశారు, రబీఆ ఇంకా నవ యువకుడు. ఇద్దరిలో మాట జరుగుతూ జరుగుతూ, అబూబకర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు ద్వారా ఏదో ఒక మాట వెళ్ళింది.
గమనించండి, ఇంకా అక్కడే ఉన్నారు, ఆ సమావేశాన్ని, ఆ సభను, ఆ స్థలం నుండి ఇంకా దూరం వెళ్ళలేదు, అబూబకర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హుకు వెంటనే తెలిసింది నేను రబీఆకు ఇలాంటి మాట అనేశాను అని. అల్లాహ్ ఈ మాటను ఇష్టపడడు అని. వెంటనే అబూబకర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు చెప్పారు, రబీఆ, నీవు కూడా వెంటనే ఇలాంటి మాట అని నాతో ప్రతీకారం తీర్చుకో, ప్రళయ దినం నాడు మనం, నేను దీని గురించి అల్లాహ్ వద్ద ప్రశ్నించబడకుండా ఉండడానికి.
రబీఆ ఏమన్నాడు? గఫరల్లాహు లక యా అబా బకర్. అబూబకర్, అల్లాహ్ నిన్ను క్షమించుగాక.
అబూబకర్ అంటున్నారు, సరే కానీ నేను ఏ మాట అయితే నిన్ను అన్నానో, నువ్వు అదే మాట అను, నువ్వు ప్రతీకారం తీసుకున్నట్లు అయిపోతుంది. కానీ రబీఆ అనలేదు. అననందుకు అబూబకర్ కు మరింత కొంచెం కోపం వచ్చింది. కానీ ఏం చేశారు? నేను నీ గురించి ప్రవక్త వద్దకు వెళ్లి షికాయత్ చేస్తాను అని వెళ్లారు. ప్రవక్త వద్దకు బయలుదేరారు.
ఇక్కడ ఏం జరిగింది గమనించండి. రబీఆ అస్లమ్ వంశానికి చెందినవారు, రబీఆ యొక్క జాతి వాళ్ళు, తెగ వాళ్ళు, వారు దగ్గరికి వచ్చి, ఈ పెద్ద మనిషికి ఏమైపోయింది? అతడే తప్పు చేసి, మళ్లీ తిరిగి అతడే షికాయత్ చేయడానికి ప్రవక్త వద్దకు వెళ్తున్నాడా? రబీఆ ఏమన్నాడో గమనించండి. “మీరు ఇక్కడ నుండి వెంటనే వెళ్లిపోండి, నేను కూడా ప్రవక్త వద్దకు వెళ్తున్నాను. అక్కడ ఏదైనా మా ఇద్దరి గురించి మేలే జరుగుతుంది. కానీ మీరు గనక నాకు తోడుగా ఉన్నారు, అబూబకర్ కు వ్యతిరేకంగా ఉన్నారు అని అబూబకర్ కు తెలిసి, అబూబకర్ నారాజ్ అయ్యాడంటే, ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లంకు ఈ విషయం తెలిసి, ప్రవక్త నా పట్ల అసంతృప్తి చెందారంటే, అల్లాహు త’ఆలా అసంతృప్తి చెందాడంటే రబీఆ నాశనమైపోతాడు”. వెంటనే రబీఆ కూడా ప్రవక్త వద్దకు చేరుకున్నాడు.
అప్పటికే అబూబకర్ రదియల్లాహు త’ఆలా అన్హు పూర్తి సంఘటన తెలియజేశారు ప్రవక్త వారికి. రబీఆ చేరుకున్న తర్వాత ప్రవక్త అడుగుతున్నారు, రబీఆ, నీవు ఏమి సమాధానం ఇచ్చావు? రబీఆ చెప్పారు, ప్రవక్తా నేను అన్నాను, గఫరల్లాహు లక యా అబూబకర్. ఓ అబూబకర్, అల్లాహు త’ఆలా నిన్ను క్షమించుగాక. అల్లాహు త’ఆలా నిన్ను మన్నించుగాక. అప్పుడు ప్రవక్త రబీఆను చాలా మెచ్చుకున్నారు. మెచ్చుకొని చెప్పారు, నీవు చాలా మంచి పని చేసావు. అల్లాహ్ నీ పట్ల సంతృప్తి అవుగాక. మన పెద్దవారిని గౌరవించే యొక్క అసలైన పద్ధతి ఇది.
ఈ సంఘటన ద్వారా మనకు ఏం తెలుస్తుంది? మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ గురించే ప్రసంగం చేస్తూ చేస్తూ ఇది ఎందుకు చెప్పారు? సోదర మహాశయులారా, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ అంటే ఏమిటో తెలుసుకొని వారు, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ యొక్క ప్రాముఖ్యత మన జీవితంలో ఎంత ఉందో గమనించని వారు ఇలాంటి ఎన్నో తప్పులకు, లోటుపాట్లకు గురై, ఈ రోజుల్లో కొందరు తమకు తాము ముస్లింలు, తమకు తాము మంచి ప్రసంగాలు చేసేవారు అని, యూట్యూబ్, ఫేస్బుక్ లలో ఎంతో మంది ఫాలోవర్స్ ఉన్నవారు, కొన్ని సందర్భాలలో కొందరి సహాబాలనే కించపరుస్తున్నారు. కొన్ని విషయాలలో సహాబాలను కించపరుస్తున్నారు.
సహాబాల గురించి ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఏమన్నారు?
إِذَا ذُكِرَ أَصْحَابِي فَأَمْسِكُوا ఇదా దుకిర అస్హాబీ ఫఅమ్సికూ. [నా సహచరుల గురించి ప్రస్తావించబడినప్పుడు, మీరు మౌనంగా ఉండండి.]
నా సహాబాల విషయంలో జోక్యం చేసుకొని, కించపరిచేటువంటి మాటలు జరిగే చోట నుండి మీరు తొలిగిపోండి, దూరమైపోండి. అక్కడ ఆ మాటలను ఖండిస్తే చాలా మంచిది. లేదా అంటే మీరు అక్కడ నుండి దూరమైపోండి.
సహాబాల ద్వారా ఈ ఖురాన్ మనకు చేరింది. సహాబాల ద్వారా ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క హదీథ్ లు మనకు చేరాయి. సహాబాలను గౌరవించడం, వారు అర్థం చేసుకున్నట్లు ఖురాన్ హదీథ్ లను అర్థం చేసుకొని మనం జీవించడం మన జీవితంలోని ప్రతీ కోణంలో. అందుకొరకే సుమారు 10 నిమిషాల ముందు నేను చెప్పాను, కొన్ని విషయాలు విన్నప్పుడు మనకు చాలా విచిత్రం అనిపిస్తుంది అని. ఒక రెండు ఉదాహరణలు ఇచ్చాను కూడా. ఉదాహరణ గమనించండి.
సహాబాల గురించి మన విశ్వాసం ఎలా ఉండాలి అన్నది కూడా సహాబాల కాలం నుండి ఇప్పటి వరకు ధర్మవేత్తలందరూ కూడా బాబుల్ అఖాయిద్ లో పేర్కొన్నారు. అఖీద-ఎ-వాసితీయలో అక్కడ కూడా మీరు గమనించవచ్చు. అఖీద-ఎ-తహావియాలో ఇమామ్ తహావీ రహమహుల్లాహ్ అలైహ్, దాని యొక్క వ్యాఖ్యానంలో ఇమామ్ ఇబ్ను అబిల్ ఇజ్ అల్ హనఫీ రహమహుల్లాహ్ అలైహ్, ఎంత వివరంగా దీని గురించి చెప్పి ఉన్నారో. మరి ఈ రోజుల్లో కొందరెవరైతే మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ గురించే తప్పుడు మాటలు మాట్లాడుతూ, దీనిని కించపరిచే ప్రయత్నం చేస్తున్నారో, వాస్తవానికి ఖురాన్ హదీథ్ ను వారు అర్థం చేసుకోవడం లేదు. పెడమార్గంలో వారు పడిపోతున్నారు అన్నటువంటి విషయం వారు గ్రహించడం లేదు.
మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ యొక్క ప్రాముఖ్యత, దీని ద్వారా మన యొక్క విశ్వాసం, దీని ద్వారా మన యొక్క ఆచరణ, దీని ద్వారా మన యొక్క ప్రవర్తన, దీని ద్వారా మన యొక్క లావాదేవీలు, దీని ద్వారా మన యొక్క వైవాహిక జీవితం, దీని ద్వారా మన యొక్క వ్యాపారాలు, మన జీవితానికి సంబంధించిన ప్రతీ రంగంలో మేలు, మంచి విషయాలు అనేటివి ఉంటాయి, వాస్తవానికి మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను అర్థం చేసుకొని దాని ప్రకారంగా మనం నడిచామంటే.
మాటిమాటికి మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ అంటున్నారు కానీ అది అసలు ఏంటి అని కొందరు అడుగుతున్నారు కావచ్చు. ఈ రోజు నా ప్రసంగం అది కాదు. మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ యొక్క ప్రాముఖ్యత, దాని యొక్క ప్రాధాన్యత, నేను ఈ రోజు మీకు గుర్తు చేస్తున్నాను. విషయం యొక్క ప్రాముఖ్యత అర్థమైంది అంటే, ఇక తర్వాత రోజుల్లో, తర్వాత క్లాసుల్లో మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ యొక్క అఖీదా ఏమిటి, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ యొక్క, ఇప్పుడు అఖీద-ఎ-వాసితీయ యొక్క పేరు ఏదైతే మీరు విన్నారో నా ప్రసంగం కంటే కొంచెం ముందు, అఖీద-ఎ-వాసితీయలో మీరు చదవండి, మేము ఇంతకు ముందు చదివి ఉన్నాము అల్హందులిల్లాహ్ షేఖ్ ముహమ్మద్ అల్ హమద్ హఫిదహుల్లాహ్ మాకు చదివించారు. అందులో విశ్వాసాలు, ఆచరణలు, పెళ్లిళ్ల విషయాలు, ప్రవర్తనలు అన్నీ ఎలా ఉంటాయి సలఫ్ వద్ద, మనం ఎలా అవలంబించాలి.
ఈ రోజుల్లో జరుగుతున్నటువంటి చాలా రకాల పాపాలు, చాలా రకాల తప్పిదాలలో, మన సమాజంలో కొందరు ఉన్నారు, సమాజాన్ని వారు చాలా లోతుగా అధ్యయనం చేస్తున్నారు. ఒక రకంగా చూసుకుంటే చాలా మంచిది. అధ్యయనం చేసి ఏం చేస్తున్నారు? వారిలో ప్రబలి ఉన్నటువంటి చెడులను ఖండించడానికి ఉద్యమం లేపుతున్నారు. అల్హందులిల్లాహ్, చాలా మంచి విషయం. ఈ ఉద్యమాలు లేపి స్కూళ్లలో, కాలేజీలలో, సమావేశాలలో, గల్లీ గల్లీలలో తిరిగి ఆ చెడును ఖండించడానికి చాలా కృషి పడుతున్నారు, చేస్తున్నారు. కానీ స్వయంగా వారు ఏ చెడు రూపుమాపడానికి నడుం బిగించారో, ఉద్యమం లేపారో, వారు మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను అర్థం చేసుకోవడం లేదు గనక, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ గురించి చదివి లేరు గనక, ఖురాన్ హదీథ్ ను మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ప్రకారంగా చదివి లేరు గనక, ఒకవైపున చూస్తే వారు చాలా మంచి పనులు చేస్తున్నారు అన్నటువంటి కొన్ని ప్రశంసలు వారికి లభిస్తున్నాయి. కానీ మరోవైపున, వారు చేస్తున్నది పరలోకంలో హాజరైనప్పుడు వారికి ఏ పుణ్యం దక్కకుండా ఉంటుంది అన్నటువంటి పరిస్థితి కూడా ఉంది. ఎందుకుంది ఇది? మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను, ఖురాన్ హదీథ్ ను మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ప్రకారంగా అర్థం చేసుకోకుండా కేవలం సమాజంలో జరుగుతున్న వాటిని అధ్యయనం చేసి, దానికి వ్యతిరేకంగా నడుం కట్టినందుకు.
అందుకొరకే సోదర మహాశయులారా, మన విశ్వాసాలు, మన యొక్క ఆచరణలు, ఆచరణలో దావత్ పనులు, దావత్ లో మంచిని ఆదేశించడం, చెడును ఖండించడం, అన్ని విషయాలలో కూడా మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను అవలంబించడం తప్పనిసరి.
ఈ రోజుల్లో కొందరేమంటారు? అరే మన పూర్వికులు చెప్పకుంటే, ఖురాన్ లో నాకు కనబడుతుంది కదా, నేను చెప్పకూడదా? అల్లాహు అక్బర్.
كُلُّ خَيْرٍ فِي اتِّبَاعِ مَنْ سَلَفَ، وَكُلُّ شَرٍّ فِي ابْتِدَاعِ مَنْ خَلَفَ కుల్లు ఖైరిన్ ఫీ ఇత్తిబాయి మన్ సలఫ్, వకుల్లు షర్రిన్ ఫీ ఇబ్తిదాయి మన్ ఖలఫ్. [ప్రతి మేలు పూర్వీకులను అనుసరించడంలో ఉంది, ప్రతి చెడు తరువాతి వారి బిద్ అత్ లలో ఉంది.]
అల్లాహు త’ఆలా ఈ ఖురాన్ మనకు అవతరింపజేశాడో, చూడడానికి కాలం పెరుగుతున్నా కొద్దీ సమస్యలు కొన్ని కొత్త కొత్తవిగా ఉన్నాయి అని ఏర్పడతాయి. కానీ గమనించండి, వాటి పరిష్కారానికి మూలాలు డైరెక్ట్ లేకున్నా గానీ, మూలాలు ఖురాన్ హదీథ్ లో తప్పకుండా ఉంటాయి. ఈ విషయం ఎలా తెలుస్తుంది? మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను అవలంబించడం ద్వారా తెలుస్తుంది.
ఈ రోజుల్లో కొందరు ఇలాంటి పుకార్లు లేపుతున్నారు. “అరే ఈ సమస్య సహాబాల కాలంలో లేదండి, తాబయీన్ల కాలంలో లేదండి, మీకు అక్కడ ఎలాంటి హదీథ్ దొరకదు”. ఇది తప్పు విషయం అని గ్రహించండి. ఏ సమస్య ప్రళయం వరకు తలెత్తినా గానీ దాని కి డైరెక్ట్ గా నీకు, నాకు, మనలాంటి చిన్న విద్యార్థులకు, మనలాంటి అల్ప జ్ఞానులకు దాని గురించి డైరెక్ట్ ఖురాన్ హదీథ్ లో ఏది దొరకకున్నా, అది మన అల్ప, మన యొక్క కొరత జ్ఞానంలో. కానీ వాస్తవానికి తప్పకుండా అక్కడ ఏదైనా రూఢీ ఉంటుంది, అది ఎక్కువ జ్ఞానవంతుల వద్దకు వెళ్లి, మనం దానిని తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేయాలి.
అందుకొరకే సోదర మహాశయులారా, ఈ రోజుల్లో ఎన్నో రకాల ఉద్యమాలు ఏవైతే లేస్తున్నాయో, చివరికి ముస్లిమేతరులలో ఇస్లాం యొక్క దావత్ ఇవ్వడానికి ఇక్కడ కూడా చాలా ఘోరమైన ఒక పొరపాటు ఏం జరుగుతుంది? కొందరు చూడడానికి ఉద్దేశం ఇస్లాం యొక్క ప్రచారం. చాలా మంచిది అల్హందులిల్లాహ్. కానీ ప్రచారానికి కొన్ని మార్గాలను, కొన్ని పద్ధతులను ఏవైతే అవలంబిస్తున్నారో, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ కు వ్యతిరేకం ఉండి, వారు ఆ వ్యతిరేకమైన పద్ధతులను ఏవైతే అవలంబిస్తున్నారో, వాటి గురించి ఎంత ప్రచారం చేస్తున్నారంటే, ఈ దావత్ యొక్క పద్ధతులు ఏవైతే ఒక వసీలా, ఒక మాధ్యమం, ఒక సాధనంగా ఉన్నాయో, అసలు ఉద్దేశానికి, ఆ అసలు ఉద్దేశాన్ని వారు మరిచిపోయి, ఇందులో కొట్టుమిట్టాడుతున్నారు మరియు తనలాంటి పని చేసేవారితోని విభేదంలో చాలా లోతుగా వెళ్ళిపోతున్నారు. వాస్తవానికి ఇది కూడా మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ కి వ్యతిరేకమైన విషయం.
అందుకొరకు ఇలాంటి సందర్భాలలో మనం మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను, మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ యొక్క ప్రాముఖ్యతను గ్రహించి దానిని అవలంబించడం చాలా చాలా అవసరం.
అల్లాహు త’ఆలా మనందరికీ మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ను మరింత లోతుగా అధ్యయనం చేసి, ఖురాన్ హదీథ్ ను మన్హజ్-ఎ-సలఫ్ ప్రకారంగా అర్థం చేసుకొని ఆచరించి, దాని వైపునకు ఇతరులను ఆహ్వానించేటువంటి సద్భాగ్యం ప్రసాదించుగాక. జజాకుముల్లాహు ఖైరన్ వఅహ్సనల్ జజా. వబారకల్లాహు ఫీకుమ్. వస్సలాము అలైకుం వ’రహ్మతుల్లాహి వ’బరకాతుహు.
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
ప్రవక్త ﷺ ప్రవచించారని అబూ హురైరా (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించారు: “మీలో ఒక వ్యక్తి నమాజు కొరకు వేచి ఉన్నంత కాలం నమాజు చేస్తున్న పుణ్యం పొందుతాడు“. (బుఖారి 659, మస్లిం 649).
ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఉపదేశించారని అబూ హురైరా (రజియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించారు:
“మనిషి ఎంత వరకు నమాజు చేసుకున్న స్థలంలో కూర్చోని ఉంటాడో అంతవరకూ అతనికి నమాజు చేస్తున్నంత పుణ్యం లభిస్తుంది. అతను అక్కడి నుండి లేచిపోనంత వరకు లేదా అపానవాయువు వెడిలే వరకు. దైవదూతలు అతని కొరకు ఇలా దీవిస్తారు: అల్లాహ్ ఇతన్ని క్షమించు, ఇతన్ని కరుణించు“. (ముస్లిం 649, బుఖారీ 176).
“ఒక మనిషి కొరకు దైవదూతలు దుఆ చేస్తున్నారంటే అల్లాహ్ అతని గురించి చేస్తున్న వారి దుఆలను తప్పకుండా అంగీకరిస్తాడు”. (అష్షర్హుల్ ముమ్తిఅలి షేఖ్ ఇబ్ను ఉసైమీన్).
అబూహురైర (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖనం ప్రకారం ప్రవక్త మహనీయులు ﷺ ఇలా అడిగారు: “పరమ ప్రభువైన అల్లాహ్ ఏ విషయాల ఆధారంగా అపరాధాలను మన్నిస్తాడో, స్థాయిని ఉన్నతం చేస్తాడో నేను మీకు తెలుపనా?” దానికి సహచరులు ‘దైవప్రవక్తా తప్పక సెలవీయండి’ అని బదులిచ్చారు. అప్పుడాయన ఇలా బోధించారు: “(1) వాతావరణం, పరిస్థితులూ అననుకూలంగా ఉన్నప్పటికీ వుజూ పూర్తిగా చెయ్యటం. (2) మస్జిద్ వైపునకు అధికంగా అడుగులు వెయ్యడం. (3) ఒక నమాజ్ తరువాత మరో నమాజ్ కొరకు నిరీక్షించడం – ఇది రిబాత్ తో సమానం“. (ముస్లిం 587).
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
నాఫే (రహిమహుల్లాహ్) వారి కథనం: ఒక సారి అబ్దుల్లా ఇబ్నె ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హు) వారు మదీనాలో ఖుర్బానీ ఇవ్వాలనుకున్నారు. అయితే తన కోసం ఒక అద్భుతమైన కొమ్ము గల గొర్రెలను కొనమని, మరియు ప్రజలు ప్రార్థన చేసిన ప్రదేశంలో ఈద్ రోజున దాన్ని జిబాహ్ చేయమని చెప్పారు. నేను అలాగే చేసాను, జిబాహ్ చేసిన వెంటనే దానిని అబ్దుల్లా ఇబ్నె ఉమర్ వద్దకు తీసుకువెళ్ళాను, వారు తమ తల వెంట్రుకలు(గుండు) గీయించుకున్నారు. ఆయన అనారోగ్యంతో ఉండడం కారణంగా, ప్రజలతో కలిసి ఈద్ ప్రార్థనలకు హాజరు కాలేదు.ఆ తరువాత అబ్దుల్లా ఇబ్నె ఉమర్ వారు ఇలా అన్నారు:
“జంతువును బలి (ఖుర్బాని) ఇచ్చేవారికి తల గొరుగుట తప్పనిసరి కాదు. ఇది కేవలం ఇబ్నె ఉమర్ (అనగా నేను) చేసాను.”
(ముఅత్త ఇమామ్ మాలిక్ 1033#సనద్ సహీ)
అయితే కొందరూ ధర్మ పండితులు చెప్పారు; ఇబ్నె ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హు) వారు చేసిన ఈ పనికి, సహాబాలలో ఎవరూ కూడా విభేధించేవారు కారు.
ఇమామ్ అహ్మద్ బిన్ హంబల్(రహిమహుల్లాహ్) ఆయన శిష్యులలోని వారు ఇలా చెబుతున్నారు; జిబాహ్ చేసిన వ్యక్తి గుండు గీయించడం ముస్తహబ్. అంటే తప్పనిసరి కాదు. అబిలషణీయం. ఎందుకంటే వారు కూడా ఇబ్నె ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హు) వారి దలీల్ ఆధారంగానే చెప్పారు.
అయితే హంబలీలలో గొప్ప పండితులు, అలాగే మాలికీలలో గొప్ప పండితులు ఇబ్నుల్ అరబీ మాలికి, హంబలీలలో అలాఉద్దీన్ ముర్దావి. అలాగే ఇమామ్ ఇబ్ను తైమియా(రహిమహుముల్లాహ్) మరియు ఇబ్ను ముఫ్లిహ్ అల్ హంబలి… ఇంక ఎంతో మంది ధర్మపండితులు యొక్క అభిప్రాయం కూడా ఇదే.
అలాగే షాఫయియాలో ముహద్దీస్ సిరాజుద్దీన్ ఇబ్ను ముల్కిన్ (రహిమహుల్లాహ్), ఇంకా దీనికి సంబంధించి ఎందరో ధర్మపండితుల అబిప్రాయం ఖుర్బాని చేసిన తరువాత తల వెంట్రుకలు తీయడం అబిలషణీయం అంటే ముస్తహబ్, వాజీబ్ కాదు.
హనీఫీయాలో ఇమామ్ అబూ హనిఫా(రహిమహుల్లాహ్) యెుక్క గొప్ప శిష్యులైన ముహమ్మద్ బిన్ హసన్. ముఅత్తా లోని ఇబ్నె ఉమర్ గారి హదీసు ప్రస్తావన తెచ్చి… ఇలా అన్నారు: ఎవరైతే హజ్ లో లేరో వారు తలవెంట్రుకలు తీయించుకోవటం వాజిబ్ కాదు. తప్పని సరిగా లేదు.
ఇదే అబూ హనీఫా వారి యొక్క మాట మరియు మా హనఫీయాలో సర్వసామాన్యంగా ఫుఖహాల యొక్క మాట.
అల్లాహ్ మనందరికీ సధ్బుధ్ధిని మరియు సంపూర్ణ ఇస్లామ్ జ్ఞానాన్ని మరియు దాని మీద జీవించే భాగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక. ఆమీన్.
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
[2:58 నిముషాలు] వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్) ఫారెనర్స్ ఇస్లామిక్ గైడెన్స్ ఆఫీసు, జుల్ఫీ, సౌదీ అరేబియా
దీన్ని షేర్ చెయ్యండి మీ బంధుమిత్రులతో , బారకల్లాహు ఫీకుమ్: “మంచికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారికి దానిని ఆచరించిన వారితో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది” [సహీహ్ ముస్లిం, 3వ భాగం, నం .4665] ఈ క్రింది లింక్ దర్శించి మీ స్నేహితులు మరియు బంధువులు మా వాట్సాప్ గ్రూపులో చేరవచ్చు: teluguislam.net/whatsapp/. మా టెలిగ్రామ్ ఛానల్ https://t.me/teluguislam .మా యూట్యూబ్ ఛానల్: youtube.com/c/teluguislam . జిక్ర్ & దుఆల కోసం కొత్త వెబ్సైటు: telugudua.net
TeluguIslam.net 
You must be logged in to post a comment.