Tag: ఇఫ్తార్

రచయిత: ఇమామ్ ముహమ్మద్ నాసిరుద్దీన్ అల్-అల్బానీ (రహిమహుల్లాహ్).
మూలం: ‘సిల్సిలతుల్-హుదా వన్-నూర్’ క్యాసెట్ సెట్, (టేప్ నం. 590)
ఇంగ్లీష్ అనువాదం: దావూద్ బుర్ బాంక్ (రహిమహుల్లాహ్)
తెలుగు అనువాదం: teluguislam.net

You can watch video and read the English translation of this at the following link:
https://abdurrahman.org/?p=9091

ప్రశ్న: “గౌరవనీయులైన షేక్ గారు, ఈ శుభ సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని, పవిత్ర రమదాన్ మాసం కోసం మాకు కొన్ని ప్రయోజనకరమైన మాటలు తెలియజేయగలరా?”

షేక్ అల్-అల్బానీ (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా అన్నారు:

“అల్లాహ్, అత్యున్నతుడు మరియు మహోన్నతుడు, పవిత్ర ఖురాన్‌లో ఇలా సెలవిచ్చాడు:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

ఓ విశ్వసించినవారలారా! ఉపవాసాలుండటం మీపై విధిగా నిర్ణయించబడింది – మీ పూర్వీకులపై కూడా ఇదే విధంగా ఉపవాసం విధించబడింది. దీనివల్ల మీలో భయభక్తులు పెంపొందే అవకాశం ఉంది. [సూరా అల్-బఖరా (2): 183]

ఈ ఆయత్ (వచనం)లో, ఇక్కడ ఉన్నవారందరికీ తెలిసినట్లుగానే, అల్లాహ్ ముహమ్మద్ ( ﷺ ) గారి ఉమ్మత్‌కు తెలియజేస్తున్నాడు, పూర్వపు జాతులపై ఉపవాసాన్ని విధిగా చేసినట్లే, వీరిపై కూడా ఉపవాసాన్ని విధిగా (ఫర్జ్) చేశాడు. ఈ విషయం ఈ ఆయత్‌ను చదివే ముస్లింలందరికీ బాగా తెలుసు మరియు దాని అర్థం స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది. కానీ నేను మాట్లాడాలనుకుంటున్నది వేరే విషయం, సాధారణ ప్రజలలో చాలా తక్కువ మంది మాత్రమే గమనించే విషయం – అది ఈ ఆయత్ చివరలో ఉన్న అల్లాహ్ మాట:

لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
‘…తద్వారా మీరు దైవభీతి (తక్వా) గలవారు అవుతారు.’

సాధారణంగా అల్లాహ్ తన విశ్వాసులైన దాసులను ఏదైనా ఆదేశించినప్పుడు లేదా ఏదైనా చట్టాన్ని విధిగా చేసినప్పుడు, దాని వెనుక ఉన్న వివేకాన్ని(wisdom) వివరించకుండా కేవలం ఆజ్ఞను మాత్రమే ప్రస్తావిస్తాడు. ఎందుకంటే అల్లాహ్ తన దాసులపై విధులను ఉంచడం వెనుక ఉన్న సాధారణ వివేకం ఏమిటంటే, ఆయన వారిని పరీక్షించడమే. తద్వారా ఎవరు ఆయనకు విధేయులై ఉంటారో మరియు ఎవరు అవిధేయులవుతారో స్పష్టమవుతుంది.

అయితే ఈ ఆయత్‌లో, పవిత్ర ఖురాన్‌లో తరచుగా కనిపించని ఒక విషయాన్ని ఆయన ప్రస్తావించారు, అదేమిటంటే ఆయన ఉపవాసం ఉండమని ఆజ్ఞాపించడానికి గల కారణాన్ని ఇలా పేర్కొన్నారు:

لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
‘…తద్వారా మీరు దైవభీతి (తక్వా) గలవారు అవుతారు.’

కాబట్టి విశ్వాసుల ఉపవాసం వెనుక ఉన్న వివేకం కేవలం వారు ఆనందదాయకమైన మరియు అనుమతించబడిన మంచి వస్తువులకు దూరంగా ఉండటం మాత్రమే కాదు – ఉపవాసం ఉన్నవారికి ఇది తప్పనిసరి అయినప్పటికీ – ఈ ఉపవాసం ద్వారా ఆశించినది మరియు ఉద్దేశించినది ఇది మాత్రమే కాదు. అల్లాహ్, ఉపవాసం ఉండాలన్న తన ఆజ్ఞను ఇలా ముగించాడు:

لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
“.. తద్వారా మీరు దైవభీతి (తక్వా) గలవారు అవుతారు.‘

దీని అర్థం: ఉపవాసాన్ని విధించడం వెనుక ఉన్న వివేకం ఏమిటంటే, ముస్లిం ఈ ఉపవాస మాసంలో అల్లాహ్ పట్ల తన విధేయతను పెంచుకోవాలి మరియు ఇంతకు ముందు కంటే ఎక్కువ విధేయుడిగా మారాలి.

అలాగే ప్రవక్త ( ﷺ ) ఈ దైవిక వివేకాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేశారు. సహీహ్ అల్-బుఖారీ (నం. 1903)లో నివేదించబడినట్లుగా, ప్రవక్త ( ﷺ ) ఇలా అన్నారు:

مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ

“ఎవరైతే అసత్యపు మాటలను మరియు చేతలను విడిచిపెట్టరో, వారు తమ ఆహార పానీయాలను మానేయడం వల్ల అల్లాహ్‌కు ఎటువంటి అవసరం లేదు.”

దీని అర్థం: అల్లాహ్ ఉపవాసాన్ని విధిగా చేయడం ద్వారా – అంటే మీకు తెలిసిన నిర్ణీత సమయం వరకు ఆగి ఉండటం ద్వారా – కేవలం ఆహారం మరియు పానీయాలకు దూరంగా ఉండటాన్ని మాత్రమే ఉద్దేశించలేదు. బదులుగా, అల్లాహ్ పాపాలు మరియు అవిధేయతకు సంబంధించిన నిషేధించిన విషయాల నుండి కూడా వారు దూరంగా ఉండాలి; అందులో అసత్యపు మాటలు మరియు చేతలు కూడా ఉన్నాయి.

కాబట్టి ప్రవక్త ( ﷺ ) ఈ ఆయత్‌ను నొక్కి చెబుతున్నారు:

لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
‘…తద్వారా మీరు దైవభీతి (తక్వా) గలవారు అవుతారు.’

అంటే, మీరు అల్లాహ్‌కు దగ్గరవ్వడానికి ఒక ఆరాధనగా, ఆహారం మరియు పానీయాలకు దూరంగా ఉండటంతో పాటు, చాడీలు చెప్పడం, ఇతరులకు హాని కలిగించేలా మాటలు మోయడం, తప్పుడు సాక్ష్యం ఇవ్వడం, అబద్ధాలు చెప్పడం వంటి నిషేధించబడిన చర్యలకు కూడా దూరంగా ఉండాలి.

కాబట్టి ముస్లింలందరూ తెలుసుకోవలసిన విషయం ఏమిటంటే, ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే చర్యలు కేవలం భౌతిక చర్యలు (తినడం, తాగడం మరియు లైంగిక కలయిక) మాత్రమే కాదు. ఉపవాసం అంటే కేవలం వీటిని ఆపడం మాత్రమే కాదు. అందువల్ల కొంతమంది పండితులు ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే విషయాలను రెండు రకాలుగా విభజించారు. ఈ శుభ సమయంలో నేను చెప్పదలచుకున్నది ఇదే.

ముఖ్యంగా రమదాన్ సమయంలో ఖుత్బాలు ఇచ్చేవారు మరియు ప్రజలకు ఉపదేశించేవారు, ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే విషయాల గురించి మాట్లాడేటప్పుడు, వారు కేవలం భౌతిక విషయాలైన తినడం, తాగడం గురించి మాత్రమే మాట్లాడుతున్నారు. కానీ ముస్లింలకు సలహా ఇచ్చేవారిగా వారు చేయవలసినది ఏమిటంటే, ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే రెండవ రకమైన విషయాలపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టాలి. ఎందుకంటే ప్రజలు ఉపవాసం అంటే కేవలం భౌతిక విషయాలకు దూరంగా ఉండటమే అని అలవాటు పడిపోయారు. కానీ ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే మరో వర్గం ఉంది, దానిని మనం ‘భౌతికేతర విషయాలు’ (non-material things) అని పిలవవచ్చు.

మీరు ఇప్పుడే ప్రవక్త ( ﷺ ) గారి మాట విన్నారు: “ఎవరైతే అసత్యపు మాటలను మరియు చేతలను విడిచిపెట్టరో, వారు తమ ఆహార పానీయాలను మానేయడం వల్ల అల్లాహ్‌కు ఎటువంటి అవసరం లేదు.”

కాబట్టి ప్రతి ఉపవాసకుడు తనను తాను పరీక్షించుకోవాలి: అతను కేవలం భౌతిక విషయాలకు దూరంగా ఉంటున్నాడా లేక భౌతికేతర విషయాలకు కూడా దూరంగా ఉంటున్నాడా? అంటే: పవిత్ర రమదాన్ మాసం వచ్చినప్పుడు అతను తన ప్రవర్తనను మరియు నడవడికను మెరుగుపరచుకున్నాడా? అదే జరిగితే, అతను ఆయత్ చివరిలో ఉన్న అల్లాహ్ మాటను నెరవేర్చినట్లవుతుంది:

لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
‘…తద్వారా మీరు దైవభీతి (తక్వా) గలవారు అవుతారు.’

కానీ ఎవరైతే తన ఉపవాసాన్ని కేవలం ఆహారం మరియు పానీయాలకు దూరంగా ఉండటానికే పరిమితం చేసుకుని, రమదాన్‌కు ముందు ఉన్న చెడు ప్రవర్తననే కొనసాగిస్తారో, అప్పుడు అది ఈ పవిత్ర మాస చట్టం వెనుక ఉన్న జ్ఞానం నుండి ఆశించిన మరియు కోరుకున్న ఉపవాసం కాదు. దీనినే మన ప్రభువు తన వాక్కులో సూచించాడు:

لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
‘…తద్వారా మీరు దైవభీతి (తక్వా) గలవారు అవుతారు.’

అందువల్ల మేము మన ముస్లిం సోదరులకు సలహా ఇస్తున్నాము మరియు గుర్తుచేస్తున్నాము, వారు ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే ఈ రెండవ వర్గం (భౌతికేతర) విషయాలను గుర్తుంచుకోవాలి. ఉపదేశకులు మరియు ప్రజలకు సరైన మార్గం చూపేవారు దీని గురించి చాలా అరుదుగా మాట్లాడతారు, ఇక సాధారణ ప్రజల గురించి చెప్పనక్కర్లేదు, వారికి ఈ భౌతికేతర విషయాల గురించి అసలు అవగాహన లేదు.

ఈ సమావేశంలో ఉన్న సోదరులకు నేను గుర్తుచేయాలనుకున్నది ఇదే, అల్లాహ్ చిత్తమైతే, ఇది ఈ పవిత్ర మాసంలో వారి ఆరాధనలను పెంచడానికి మరియు అల్లాహ్‌కు దగ్గరవ్వడానికి ఒక కారణంగా మారుతుందని ఆశిస్తున్నాను. అల్లాహ్ మనందరికీ ఈ మాసం యొక్క హక్కును నెరవేర్చే భాగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక, అదేమిటంటే ఉపవాసాన్ని భంగపరిచే భౌతిక మరియు భౌతికేతర విషయాలన్నింటికీ దూరంగా ఉండటం.

దీనికి అదనంగా, సాధారణ ముస్లింలే కాకుండా, జ్ఞానం ఉన్నవారు కూడా విస్మరించిన కొన్ని విషయాల పట్ల మీరు శ్రద్ధ వహిస్తారని నేను ఆశిస్తున్నాను.

ఇఫ్తార్ చేయడంలో త్వరపడటం & సహర్ చేయడంలో ఆలస్యం చేయడం

ఒక హదీసు ఉంది, ఇది మరొక హదీసు కారణంగా తరచుగా విస్మరించబడుతుంది, ఎందుకంటే చాలా మంది ప్రజలు ఆచరణలో ఆ రెండింటినీ సమన్వయం చేసుకోలేకపోతున్నారు. ఆ హదీసు ప్రవక్త (ﷺ) గారి ఈ మాట: “నా ఉమ్మత్ (సమాజం) ప్రజలు ఇఫ్తార్ (ఉపవాసం విరమించడం) చేయడంలో త్వరపడినంత కాలం మరియు సహర్ (తెల్లవారుజామున భోజనం) చేయడంలో ఆలస్యం చేసినంత కాలం వారు మంచిపై ఉంటారు.”

ఇక్కడ రెండు విషయాలు ప్రస్తావించబడ్డాయి, మరియు అవి చాలా మంది ప్రజలచే విస్మరించబడుతున్నాయి:

1. ఇఫ్తార్ చేయడంలో త్వరపడటం.
2. సహర్ (ముందస్తు భోజనం) చేయడంలో ఆలస్యం చేయడం.

మొదటి విషయం (ఇఫ్తార్‌లో త్వరపడటం) విస్మరించడానికి కారణం, కొంతమంది దృష్టిలో ఇది మరొక హదీసుకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తుంది, అదేమిటంటే: “నా ఉమ్మత్ ప్రజలు మగ్రిబ్ నమాజ్ చదవడంలో త్వరపడినంత కాలం వారు మంచిపై ఉంటారు.”

ఇక్కడ మనకు రెండు విషయాలలో త్వరపడమని రెండు ఆజ్ఞలు ఉన్నాయి. కాబట్టి ఆ రెండింటినీ ఒకేసారి త్వరగా చేయడం సాధ్యం కాదని కొందరికి అనిపిస్తుంది.

కానీ ఇఫ్తార్ త్వరగా చేయడం మరియు మగ్రిబ్ నమాజ్ త్వరగా చేయడం మధ్య సమన్వయం చాలా సులభం. దీనిని మన ప్రవక్త ( ﷺ ) తన చర్య మరియు ఆచరణ ద్వారా స్పష్టంగా చూపించారు. ఆయన ( ﷺ ) మూడు ఖర్జూరాలతో ఉపవాసం విరమించేవారు. ఆయన మూడు ఖర్జూరాలు తినేవారు. ఆ తర్వాత ఆయన మగ్రిబ్ నమాజ్ చేసేవారు, ఆ తర్వాత రాత్రి భోజనం అవసరమైతే తినేవారు.

కానీ ఈ రోజు మనం రెండు తప్పులు చేస్తున్నాము:

(i) మొదటగా మనం ‘అజాన్’ను దాని నిర్ణీత సమయం నుండి ఆలస్యం చేస్తున్నాము. ఈ ఆలస్యం తర్వాత మరో ఆలస్యం వస్తుంది, అదేమిటంటే మనం భోజనం కోసం కూర్చుంటాము – మసీదులో మగ్రిబ్ నమాజ్ పట్ల ఆసక్తి చూపే కొద్దిమంది తప్ప. కానీ ఎక్కువ మంది ప్రజలు అజాన్ వినిపించే వరకు వేచి ఉండి, ఆ తర్వాత కేవలం ఉపవాసం విరమించడం కాకుండా, రాత్రి భోజనం చేస్తున్నట్లుగా తినడానికి కూర్చుంటారు.

ఈ రోజుల్లో చాలా ఇస్లామిక్ దేశాలలో – కేవలం జోర్డాన్‌లోనే కాదు, నేను పరిశోధన ద్వారా తెలుసుకున్న దాని ప్రకారం – మగ్రిబ్ అజాన్ సమయం అయిన తర్వాత కూడా ఆలస్యంగా ఇవ్వబడుతోంది. దీనికి కారణం మనం ఇస్లామిక్ నిబంధనలను పాటించడం మానేసి, ఖగోళ గణనలపై (astronomical calculations) ఆధారపడటమే. మనం టైమ్‌టేబుల్‌పై ఆధారపడుతున్నాము.

కానీ ఈ టైమ్ టేబుల్స్ భూమిని ఒక చదునుగా ఉండే తలం (flat plane)గా పరిగణించి చేసే గణనలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. వాస్తవానికి భూమి, ముఖ్యంగా మన ప్రాంతంలో, లోయలు మరియు పర్వతాలతో ఎత్తుపల్లాలను కలిగి ఉంటుంది. కాబట్టి సముద్ర తీరం, మైదానాలు మరియు పర్వతాలకు ఒకే సమయం ఇవ్వడం సరైనది కాదు. కాదు, భూమిలోని ప్రతి భాగానికి దాని స్వంత సమయం ఉంటుంది. కాబట్టి ఎవరైతే తన నివాస స్థలంలో, తన నగరంలో లేదా గ్రామంలో, తన కళ్లతో సూర్యుడు అస్తమించడాన్ని చూడగలుగుతారో, సూర్యుడు అస్తమించిన వెంటనే, అదే మనం త్వరపడాల్సిన సమయం. ప్రవక్త ( ﷺ ) ఇలా అన్నారు: “ప్రజలు ఇఫ్తార్ చేయడంలో త్వరపడినంత కాలం వారు మంచిపై ఉంటారు.” ప్రవక్త ( ﷺ ) ఈ సున్నతును బోధించడం ద్వారా మరియు ఆచరించడం ద్వారా దీనిని అమలు చేయడానికి జాగ్రత్త తీసుకున్నారు.

ఆయన బోధన గురించి చెప్పాలంటే, సహీహ్ అల్-బుఖారీ (నం. 1954)లో నివేదించబడిన హదీసులో ఆయన ( ﷺ ) ఇలా అన్నారు: “రాత్రి ఈ వైపు నుండి కనిపిస్తే,” (అని తూర్పు వైపు చూపించారు), “మరియు పగలు ఇక్కడి నుండి వెళ్లిపోతే,” (అని పడమర వైపు చూపించారు), “మరియు సూర్యుడు అస్తమిస్తే, అప్పుడు ఉపవాసకుడు ఉపవాసం విరమించినట్లే.”

‘ఉపవాసకుడు ఉపవాసం విరమించినట్లే’ అంటే అర్థం ఏమిటి? అంటే అతను ఉపవాసం విరమించాలనే నిబంధనలోకి ప్రవేశించాడని అర్థం. ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు కూడా ప్రవక్త ( ﷺ ) దీనిని అమలు చేసేవారు.

సహీహ్ అల్-బుఖారీ (నం. 1955)లో నివేదించబడినట్లుగా, ప్రవక్త ( ﷺ ) తన సహచరులలో ఒకరిని ఇఫ్తార్ సిద్ధం చేయమని ఆదేశించారు. అప్పుడు అతను, ‘ఓ అల్లాహ్ ప్రవక్త, ఇంకా పగలు ఉంది కదా’ అని సమాధానమిచ్చాడు. అంటే: సూర్యకాంతి ఇంకా పడమరలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది, సూర్యుడు అస్తమించినప్పటికీ. ప్రవక్త ( ﷺ ) అతని మాటకు స్పందించలేదు, బదులుగా ఇఫ్తార్ సిద్ధం చేయమని మళ్లీ ఆదేశించారు. హదీసు ఉల్లేఖించిన వ్యక్తి ఇలా అన్నాడు, “మేము మా ముందు పగటి వెలుతురును చూడగలిగాము,” అంటే: మేము ఇఫ్తార్ చేసినప్పుడు సూర్యకాంతి ఉంది. “మాలో ఎవరైనా ఒంటె ఎెక్కి ఉంటే అతను సూర్యుడిని చూసి ఉండేవాడు.” ఇక్కడి నుండి చూస్తే సూర్యుడు అస్తమించాడు, అందుకని ప్రవక్త ( ﷺ ) ఇఫ్తార్ సిద్ధం చేయమని ఆదేశించారు – ఎందుకు? మంచి విషయంలో త్వరపడటానికి. “నా ఉమ్మత్ ప్రజలు ఇఫ్తార్ చేయడంలో త్వరపడినంత కాలం వారు మంచిపై ఉంటారు.”

కాబట్టి ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఇఫ్తార్‌ను త్వరగా చేయాలి, అది కూడా కొన్ని ఖర్జూరాలతో. ఆ తర్వాత మనం నమాజ్ చేయడానికి త్వరపడాలి. ఆ తర్వాత ప్రజలు కూర్చుని తమకు అవసరమైనంత తినవచ్చు.

ప్రవక్త ( ﷺ ) త్వరగా చేయమని ఆదేశించిన రెండు విషయాలను (ఇఫ్తార్ త్వరగా చేయడం మరియు మగ్రిబ్ నమాజ్ త్వరగా చేయడం) ఎలా సమన్వయం చేసుకోవాలో నేను మీకు గుర్తుచేయాలనుకున్న మొదటి విషయం ఇది. ఇఫ్తార్ కొన్ని ఖర్జూరాలతో చేయాలి, అవి లేకపోతే కొన్ని నీటి గుక్కలతో చేయాలి. ఆ తర్వాత మసీదులో సామూహికంగా నమాజ్ చేయాలి.

నేను మీకు గుర్తుచేయాలనుకున్న రెండవ విషయం మునుపటి హదీసులో ఉంది: “మరియు వారు సహర్ (ముందస్తు భోజనం) ఆలస్యం చేస్తారు”. అంటే: ఇక్కడ ఇఫ్తార్‌కు వ్యతిరేకమైనది అవసరం. ఆయన ( ﷺ ) ఇఫ్తార్‌లో త్వరపడమని ఆదేశించారు. కానీ సహర్ విషయంలో, దానిని ఆలస్యం చేయాలి.

కానీ ఈ రోజు జరుగుతున్నది దీనికి పూర్తిగా విరుద్ధం. చాలా మంది ఫజర్ సమయానికి ఒక గంట ముందే సహర్ తినేస్తున్నారు. ఇది తగదు. ఇది ప్రవక్త ( ﷺ ) చూపిన సున్నత్‌కు మరియు ఆయన ఆచరణకు విరుద్ధం. ప్రవక్త ( ﷺ ) గారి సహచరులు సహర్‌ను ఎంత ఆలస్యం చేసేవారంటే, వారిలో ఒకరు అజాన్ వినడానికి దగ్గరగా ఉన్నప్పటికీ ఇంకా తింటూనే ఉండేవారు, ఎందుకంటే వారు సహర్‌ను అంత ఆలస్యం చేశారు.

వాస్తవానికి ప్రవక్త ( ﷺ ) నుండి ఒక సహీహ్ హదీసు ఉంది, ఇది ఇస్లాం అందించే సౌలభ్యాన్ని చూపిస్తుంది. ముస్లింలు దీని గురించి గర్వపడాలి, ముఖ్యంగా ఉపవాసం విషయంలో. అల్లాహ్ ఉపవాసానికి సంబంధించిన ఆయత్లను ఈ మాటతో ముగించాడు:

‘అల్లాహ్ మీకు సౌలభ్యాన్ని కోరుకుంటాడు, మిమ్మల్ని కష్టపెట్టాలని అనుకోడు.’

ఈ సౌలభ్యంలో భాగమే ఆయన ( ﷺ ) మాట: “మీలో ఎవరైనా అజాన్ విన్నప్పుడు, అతని చేతిలో పాత్ర (ఆహారం/నీరు) ఉంటే, అతను తన అవసరం తీరే వరకు దానిని కింద పెట్టవద్దు.”

“మీలో ఎవరైనా అజాన్ విన్నప్పుడు… పాత్ర చేతిలో ఉంటే“: ఆ పాత్రలో పాలు, నీరు లేదా సహర్ కోసం తీసుకునే ఏదైనా ఆహారం ఉండవచ్చు. అతను అజాన్ విన్నప్పుడు, ‘అజాన్ వినిపించింది కాబట్టి ఇప్పుడు ఆహారం నిషిద్ధం’ అని అనుకోకూడదు. ఎవరైతే కడుపు నిండా తిన్నారో, వారికి ఇక తినడానికి అనుమతి లేదు. కానీ ఎవరైతే ఇంకా అవసరమైనంత తినలేదో, తాగలేదో, వారికి ప్రవక్త ( ﷺ ) దానిని అనుమతించారు. ఆయన స్పష్టమైన అరబిక్ భాషలో ఇలా అన్నారు: “మీలో ఎవరైనా అజాన్ విన్నప్పుడు, అతని చేతిలో పాత్ర ఉంటే, అతను తన అవసరం తీరే వరకు దానిని కింద పెట్టవద్దు.”

ఇక్కడ అజాన్ అంటే ‘రెండవ అజాన్’. ఇది మొదటి అజాన్ కాదు, దానిని తప్పుగా ‘ఇమ్సాక్ అజాన్’ (ఆగిపోవడానికి అజాన్) అని పిలుస్తారు. మొదటి అజాన్‌ను ‘ఇమ్సాక్ అజాన్’ అని పిలవడానికి ఎటువంటి ఆధారం లేదని మనం తెలుసుకోవాలి. రెండవ అజాన్ సమయంలోనే మనం తినడం ఆపివేయాలి, ఇది ఖురాన్‌లో స్పష్టంగా ఉంది:

‘మరియు ఉషోదయం అనే తెల్లని దారం, రాత్రి అనే నల్లని దారం నుండి మీకు స్పష్టంగా కనిపించే వరకు తినండి మరియు తాగండి.’

కాబట్టి ఫజర్ నమాజ్ సమయం ప్రారంభమైనప్పుడు తినడం నిషిద్ధం అవుతుంది. ఈ రెండింటి మధ్య ఎటువంటి విరామం లేదు. ఫజర్ సమయానికి పావు గంట ముందు, లేదా తక్కువ లేదా ఎక్కువ సమయం ముందు ఆహార పానీయాలు ఆపేయడం (ఇమ్సాక్) అనేది లేదు. అసలు లేదు.

ఎందుకంటే నిజమైన ఉషోదయం (True Dawn) కనిపించినప్పుడు నమాజ్ సమయం అవుతుంది, మరియు అదే సమయంలో ఉపవాసకుడికి ఆహారం నిషిద్ధం అవుతుంది. కాబట్టి ఈ రెండు విషయాల మధ్య ఎటువంటి ఎడబాటు లేదు.

అందువల్ల సహీహ్ అల్-బుఖారీ మరియు ముస్లింలలో అబ్దుల్లా ఇబ్న్ ఉమర్ ఇబ్న్ అల్-ఖత్తాబ్ (రదియల్లాహు అన్హు) నుండి ఒక హదీసు ఉంది, ప్రవక్త ( ﷺ ) ఇలా అన్నారు: “బిలాల్ ఇచ్చే అజాన్ మిమ్మల్ని మోసగించకూడదు…” అంటే మొదటి అజాన్, “…ఎందుకంటే నిద్రపోతున్న వారిని లేపడానికి మరియు సహర్ తినాలనుకునే వారు తినడానికి అతను అజాన్ ఇస్తాడు. కాబట్టి ఇబ్న్ ఉమ్ మక్తూమ్ అజాన్ ఇచ్చే వరకు తినండి మరియు తాగండి.”

ఇబ్న్ ఉమ్ మక్తూమ్, అతని పేరు ‘అమ్ర్’, అతను అంధుడు. అతని గురించే అల్లాహ్ యొక్క ఈ వాక్కు వచ్చింది:
‘అతను ముఖం చిట్లించుకుని పక్కకు తిప్పుకున్నాడు, ఒక అంధుడు అతని వద్దకు వచ్చినప్పుడు…’ (సూరా అబస).

అతను (ఇబ్న్ ఉమ్ మక్తూమ్) రెండవ అజాన్ ఇచ్చేవారు, ఆ అజాన్ అంటే తినడం నిషిద్ధం అని మరియు ఫజర్ నమాజ్ సమయం అయిందని అర్థం.

అతను అంధుడై ఉండి అజాన్ ఎలా ఇచ్చేవారు? ఇది సహజంగా వచ్చే ప్రశ్న. అమ్ర్ ఇబ్న్ ఉమ్ మక్తూమ్ మసీదు పైకప్పు ఎక్కేవారు, కానీ అతనికి ఉషోదయం కనిపించేది కాదు. కాబట్టి దారిన పోయే వారు ఉషోదయాన్ని చూసే వరకు అతను వేచి ఉండేవారు. ఎవరైనా ఉషోదయం కనిపించిందని, వెలుతురు వ్యాపించిందని చూసినప్పుడు, వారు అతనితో “తెల్లవారింది, తెల్లవారింది” (It is morning) అని చెప్పేవారు. అప్పుడు అతను అజాన్ ఇచ్చేవారు.

కాబట్టి ఇక్కడ మీరు గమనించవలసిన విషయం ఏమిటంటే, అమ్ర ఇబ్న్ ఉమ్ మక్తూమ్ అజాన్ ఫజర్ వచ్చిన తర్వాతే, మరియు ప్రజలు వీధుల్లో నడుస్తూ చూసిన తర్వాతే ఉండేది. “తెల్లవారింది, తెల్లవారింది” అని చెప్పినప్పుడు, అతను అజాన్ ఇచ్చేవారు.

కాబట్టి ఈ విషయంలో వెసులుబాటు ఉంది. ముఅజ్జిన్ ప్రజలు “తెల్లవారింది” అని చెప్పే వరకు అజాన్ ఇవ్వడంలో ఆలస్యం చేయవచ్చు. అప్పుడు అల్లాహ్ ప్రవక్త ( ﷺ ) ఇలా అన్నారు:
“మీలో ఎవరైనా అజాన్ విన్నప్పుడు, అతని చేతిలో పాత్ర ఉంటే, అతను తన అవసరం తీరే వరకు దానిని కింద పెట్టవద్దు.”

కాబట్టి అల్లాహ్, ఉపవాసానికి సంబంధించిన ఆ ఆయత్ల చివరలో చెప్పిన మాట సత్యం:

‘అల్లాహ్ మీకు సౌలభ్యాన్ని కోరుకుంటాడు, మిమ్మల్ని కష్టపెట్టాలని అనుకోడు.’

మరియు ‘…మీరు ఆ దినాల లెక్కను పూర్తి చేయాలని మరియు మీకు మార్గదర్శకత్వం చేసినందుకు అల్లాహ్ గొప్పతనాన్ని (తక్బీర్) చాటాలని మరియు మీరు కృతజ్ఞులై ఉండాలని.’

కాబట్టి విమర్శించదగిన మరియు ఈ సున్నత్‌కు విరుద్ధమైన ఫిఖ్ (అవగాహన) ఏమిటంటే, ఒక వ్యక్తి ఇలా అనడం: “ఎవరైనా అజాన్ విన్నప్పుడు అతని నోటిలో కొంత ఆహారం ఉంటే, అతను దానిని ఉమ్మివేయాలి.” ఇది అతి కఠినత్వం, మరియు మతంలో హద్దులు మీరడం (ghuluww). సృష్టికర్త అయిన ప్రభువు మన మతంలో హద్దులు మీరకూడదని తన గ్రంథంలో మరియు తన ప్రవక్త ( ﷺ ) సున్నత్ ద్వారా హెచ్చరించాడు. పవిత్ర ఖురాన్‌లో ఆయన ఇలా అన్నాడు:

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ
‘ఓ గ్రంథ ప్రజలారా! మీ మతంలో హద్దులు మీరకండి మరియు అల్లాహ్ గురించి సత్యం తప్ప మరేదీ చెప్పకండి.’

మరియు మన ప్రవక్త ( ﷺ ) ఇలా అన్నారు:
“మతంలో హద్దులు మీరడం (ghuluww) పట్ల జాగ్రత్త వహించండి. ఎందుకంటే మీకు ముందున్న వారు తమ మతంలో హద్దులు మీరడం వల్లే నాశనమయ్యారు.”

కాబట్టి అల్లాహ్ ప్రవక్త ( ﷺ ) మనకు స్పష్టం చేశారు, సహర్ చేసే వ్యక్తికి కొంత వెసులుబాటు మరియు సౌలభ్యం ఉంది. ఎంతగా అంటే ఆయన ఇలా అన్నారు: “మీలో ఎవరైనా అజాన్ విన్నప్పుడు, అతని చేతిలో పాత్ర ఉంటే, అతను తన అవసరం తీరే వరకు దానిని కింద పెట్టవద్దు.”

కాబట్టి అజాన్ విన్నప్పుడు నోటిలో ఆహారం ఉంటే దానిని నేలమీద ఉమ్మివేయాలని చెప్పడం అల్లాహ్ మరియు ప్రవక్త పట్ల వ్యతిరేకత అవుతుంది. ఇది సున్నత్‌కు విరుద్ధం మరియు ప్రవక్త ( ﷺ ) స్పష్టమైన ఆజ్ఞకు విరుద్ధం.

నన్ను చాలా సార్లు ఈ ప్రశ్న అడిగారు, కాబట్టి నేను ముందుగానే సమాధానం ఇస్తున్నాను. ఈ హదీసు సున్నత్‌కు సంబంధించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ పుస్తకాలలో ఉంది. వాటిలో ఒకటి ‘సునన్ అబూ దావూద్’, ఇది బాగా తెలిసిన ఆరు పుస్తకాలలో మూడవది. (మొదటిది సహీహ్ అల్-బుఖారీ, రెండవది సహీహ్ ముస్లిం, మూడవది సునన్ అబూ దావూద్).

ఈ హదీసు అందులో ఉంది, అలాగే అబూ అబ్దుల్లా అల్-హాకిమ్ తన ‘ముస్తద్రక్’లో మరియు ఇమామ్ అహ్మద్ ఇబ్న్ హంబల్ (రహిమహుల్లా) తన గొప్ప పుస్తకం ‘ముస్నద్’లో దీనిని నివేదించారు.

కాబట్టి ఈ హదీసు వింతైనది కాదు, ఇది బాగా తెలిసిన హదీసు మరియు ప్రామాణికమైన గొలుసు (chain of narration)తో మునుపటి ఇమామ్‌ల ద్వారా నివేదించబడింది.

చివరగా, నేను ఈ ప్రసంగాన్ని ముగిస్తున్నాను. బహుశా మీకు కొన్ని ప్రశ్నలు ఉండవచ్చు, అల్లాహ్ చిత్తమైతే మేము సమాధానం ఇస్తాము. నేను ప్రవక్త ( ﷺ ) గారి ఈ మాటతో ముగిస్తాను: “అల్లాహ్ తన విధులను నెరవేర్చడాన్ని ఎంతగా ప్రేమిస్తాడో, తన వెసులుబాటులను (allowances) ఆచరించడాన్ని కూడా అంతే ప్రేమిస్తాడు,” మరియు ఒక ఉల్లేఖనలో, “ఆయనకు అవిధేయత చూపడాన్ని ఎంతగా ద్వేషిస్తాడో (అంతగా).”

అందువల్ల ముస్లిం తప్పుడు భక్తిని ప్రదర్శించకూడదు మరియు ప్రవక్త ( ﷺ ) మనల్ని ప్రోత్సహించిన మరియు స్పష్టం చేసిన విషయాలలో ఆయనను పాటించకుండా ఉండకూడదు.

చెప్పిన ఈ విషయాలు సరిపోతాయి, మరియు సర్వలోకాల ప్రభువైన అల్లాహ్‌కే స్తుతులన్నీ.

అరబ్బీ / ఇంగ్లీష్ తెలిసిన వారు క్రింది వీడియో చూసి లాభం పొందండి :

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44815

రమదాన్ (Main Page):
https://teluguislam.net/five-pillars/ramadhan-telugu-islam/

PS: అనువాదంలో ఏమైనా తప్పులు గమనిస్తే, teluguislam.net@gmail.com కు సంప్రదించండి, బారకల్లాహు ఫీకుం