Tag: nikah

వారసత్వపు విద్య: మూల విషయాలు, కారణాలు, నిబంధనలు
సయీద్ అహ్మద్ నజీరి ( హఫిజహుల్లాహ్)
https://www.youtube.com/watch?v=bTvD3S1H1Q4 [24 నిముషాలు]

ఈ ప్రసంగంలో, ఇస్లాంలో వారసత్వ శాస్త్రం (ఇల్మ్ అల్-ఫరాయిద్) యొక్క ప్రాథమిక సూత్రాలు వివరించబడ్డాయి. మొదటగా, వారసత్వానికి మూడు పునాది స్తంభాలున్నాయని, అవి: మరణించిన వ్యక్తి (అల్-మువర్రిస్), జీవించి ఉన్న వారసుడు (అల్-వారిస్), మరియు మృతుడు వదిలి వెళ్లిన ఆస్తి (తరిక). రెండవదిగా, వారసత్వం యొక్క షరతులు (షరతులు) కూడా మూడు ఉన్నాయని, అవి ఈ మూడు స్తంభాల గురించిన జ్ఞానాన్ని కలిగి ఉండటం. మూడవదిగా, వారసత్వానికి గల కారణాలు (అస్బాబుల్ ఇర్స్) మూడు: వివాహం (నికాహ్), వంశం (నసబ్), మరియు విధేయత/విముక్తి (అల్-వలా). చివరగా, వారసుడు అయ్యే అర్హత ఉన్నప్పటికీ, వారసత్వం నుండి దూరం చేసే మూడు అడ్డంకులు (మవానిఉల్ ఇర్స్) గురించి చర్చించబడింది: హత్య (అల్-ఖత్ల్), బానిసత్వం, మరియు మత భేదం (ఇఖ్తిలాఫుద్దీన్). ఈ అంశాలన్నీ ఇస్లామీయ వారసత్వ చట్టాలను అర్థం చేసుకోవడానికి పునాది వంటివని వివరించబడ్డాయి.

వారసత్వ స్తంభాలు (అర్కానుల్ ఇర్స్)

వారసత్వ స్తంభాలు. అర్కానుల్ ఇర్స్. ఇప్పుడు మనం చూస్తాం ఇస్లాం యొక్క స్తంభాలు, అర్కానుల్ ఇస్లాం అంటాం. ఇస్లాంలో ఎన్ని స్తంభాలు ఉన్నాయి? ఐదు స్తంభాలు ఉన్నాయి. అంటే దాని మీదే ఇస్లాం ఉంది అన్నమాట. అలాగే ఈ వారసత్వపు ఒక విద్య ఏదైతే ఉందో, లేదా ఎప్పుడైతే మనం ఈ డబ్బులు పంచాలి అనుకుంటున్నామో, ఆ పంచే ముందు మనం దాని సంబంధించిన స్తంభాలు ఏమున్నాయి తెలుసుకోవాలి. అవి ఎన్ని ఉన్నాయి అంటే మూడు ఉన్నాయి. మూడు స్తంభాలు.

మొట్టమొదటి స్తంభం: ‘అల్-మువర్రిస్‘ (الْمُوَرِّثُ) –“వారసత్వాన్ని వదిలివెళ్ళిన వ్యక్తి”

వారసత్వ పంపిణీ ప్రక్రియలో మొట్టమొదటి మరియు అత్యంత కీలకమైన పునాది స్తంభం గురించి తెలుసుకుందాం. అరబిక్‌లో దీనిని ‘అల్-మువర్రిస్‘ (الْمُوَرِّثُ) అని పిలుస్తారు, దీని అర్థం “వారసత్వాన్ని వదిలివెళ్ళిన వ్యక్తి”. అంటే, ఎవరి సంపద మరియు ఆస్తులనైతే వారసులకు పంచబోతున్నామో, ఆ మూల వ్యక్తి ఈయనే.

ఇస్లామీయ వారసత్వ చట్టం అమలులోకి రావడానికి ఒక ప్రాథమిక మరియు మార్పులేని షరతు ఉంది: ‘అల్-మువర్రిస్’ కచ్చితంగా మరణించి ఉండాలి. ఆయన మరణం ధృవీకరించబడిన తర్వాత మాత్రమే వారసత్వ ప్రక్రియ ప్రారంభమవుతుంది. ఎందుకంటే, ఒక వ్యక్తి జీవించి ఉండగా తన ఆస్తిని ఇతరులకు ఇవ్వడాన్ని ‘వారసత్వం’ (ఇర్స్) అని అనరు, దానిని ‘బహుమతి’ (హిబా) అంటారు. జీవించి ఉండగా ఆస్తిని వారసత్వ పద్ధతిలో పంచడం సరైన విధానం కాదని మనం గత పాఠంలో ఇప్పటికే చర్చించుకున్నాం. ఉదాహరణకు, నేను వారసుడిని, అరబిక్‌లో ‘వారిస్’ (الْوَارِث). నా తండ్రిగారు, ఎవరి ఆస్తినైతే నేను పొందబోతున్నానో, ఆయన ‘మువర్రిస్‘. నేను ఆయనకు వారసుడిగా మారాలంటే, ఆయన మరణించడం అనేది తప్పనిసరి. ఇది వారసత్వ శాస్త్రానికి మొదటి పునాది రాయి వంటిది.

అయితే, కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులలో, ఒక వ్యక్తి భౌతికంగా మరణించాడని నిర్ధారణ కాకపోయినా, చట్టపరంగా మరణించినట్లుగా పరిగణించబడవచ్చు. దీనినే అరబిక్‌లో ఇలా అంటారు:

أَوْ الْمُلْحَقُ بِالْمَيِّتِ
(అవ్ అల్-ముల్హకు బిల్-మయ్ఇత్)
లేదా మరణించిన వానిగా పరిగణించబడినవాడు

దీని వివరణ ఏమిటంటే, ఒక వ్యక్తి చాలా కాలం పాటు అదృశ్యమై, అతని గురించి ఎలాంటి సమాచారం లేకుండా పోయినప్పుడు, ఇస్లామిక్ న్యాయాధికారి (ఖాజీ) లేదా ప్రస్తుత న్యాయవ్యవస్థ (జడ్జి లేదా కోర్టు) ఆ కేసును పరిశీలించి, అతను మరణించి ఉంటాడని అధికారికంగా ప్రకటిస్తుంది. ప్రభుత్వం లేదా కోర్టు ద్వారా ఒక వ్యక్తి మరణించినట్లు డిక్లేర్ చేయబడిన తర్వాత, అతను చట్టపరంగా మరణించిన వ్యక్తిగానే పరిగణించబడతాడు. అప్పుడు, అతని ఆస్తిని కూడా వారసులకు పంచవచ్చు.

కాబట్టి, వారసత్వానికి మొదటి స్తంభం ఎల్లప్పుడూ మరణించిన వ్యక్తి. ఈ వారసత్వ విద్య యొక్క అవసరం మనకు ఎప్పుడు ఏర్పడుతుంది అంటే, ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాతే. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, మొదటి స్తంభం నెరవేరడానికి రెండు మార్గాలున్నాయి: ఒకటి, వ్యక్తి భౌతికంగా మరణించడం; రెండు, వ్యక్తి చట్టపరంగా మరణించినట్లు న్యాయస్థానం ద్వారా ప్రకటించబడటం. ఈ రెండింటిలో ఏది జరిగినా, వారసత్వ పంపిణీకి మొదటి మెట్టు పూర్తయినట్లే.

వారసత్వ ప్రక్రియలో రెండవ మరియు మూడవ స్తంభాలను గురించి మరింత వివరంగా, స్పష్టంగా ఈ క్రింది విధంగా చెప్పుకోవచ్చు:

రెండవ స్తంభం: వారసుడు (అల్-వారిస్)

వారసత్వ పంపిణీలో రెండవ అతిముఖ్యమైన స్తంభం ‘వారసుడు’. ఇస్లామీయ పరిభాషలో ఇతనిని ‘అల్-వారిస్’ (الْوَارِث) అని పిలుస్తారు. ఈ స్తంభం చెల్లుబాటు కావడానికి ఒక అత్యవసరమైన నియమం ఉంది: ఆస్తిని స్వీకరించే వారసుడు, ఆస్తిని వదిలి వెళ్ళిన వ్యక్తి (మువర్రిస్) మరణించే సమయానికి కచ్చితంగా జీవించి ఉండాలి. మనం మొదటి స్తంభంలో చర్చించుకున్నట్లుగా, ఆస్తిని ఇచ్చే వ్యక్తి మరణించి ఉండాలి (లేదా కోర్టు/ప్రభుత్వం ద్వారా మరణించినట్లుగా ధృవీకరించబడి ఉండాలి). దానికి భిన్నంగా, ఆ ఆస్తిని పొందే హక్కుదారుడు మాత్రం ఆ సమయానికి ప్రాణాలతో ఉండటం తప్పనిసరి. అప్పుడే అతను ‘వారిస్’ (వారసుడు)గా పరిగణించబడతాడు.

మూడవ స్తంభం: ఆస్తి (అల్-తరిక)

వారసత్వ విద్యలో మూడవ స్తంభం, మరణించిన వ్యక్తి తన వెనుక విడిచి వెళ్ళిన సంపద. దీనిని అరబిక్‌లో ‘తరిక’ (التَّرِكَة) అని వ్యవహరిస్తారు. ఈ పదాన్ని మీరు చాలా జాగ్రత్తగా గుర్తుపెట్టుకోవాలి. ఎందుకంటే, భవిష్యత్తులో మనం నేర్చుకోబోయే పాఠాలలో, ఇన్షా అల్లాహ్, ఈ పదం చాలా తరచుగా ఉపయోగించబడుతుంది. ‘తరిక’ అంటే మృతుడు వదిలివెళ్ళిన డబ్బు, బంగారం, స్థలాలు, లేదా మరేదైనా ఆస్తిపాస్తులు అని అర్థం.

రాబోయే తరగతుల్లో మనం వారసత్వానికి సంబంధించిన లెక్కలు లేదా పంపకాల గురించి చర్చించేటప్పుడు, ప్రధానంగా ఈ మూడు అంశాలే మనకు ఎదురవుతాయి. నిజానికి, ఈ విద్య అంతా ఈ మూడు అంశాల చుట్టూనే తిరుగుతుంది:

1. ఒక వ్యక్తి మరణించి ఉండటం.
2. ఆ మరణించిన వ్యక్తికి సంబంధించిన మరొక వ్యక్తి (వారసుడు) జీవించి ఉండటం.
3. వారిద్దరి మధ్య వారసత్వ సంబంధానికి కారణమైన ‘ఆస్తి’ లేదా ‘డబ్బు’ ఉండటం.

ఇక్కడ గమనించాల్సిన ప్రధాన విషయం ఏమిటంటే, మరణించిన వ్యక్తికి మరియు బ్రతికున్న వారసుడికి మధ్య సంబంధాన్ని ఏర్పరిచేది ఆ ‘ఆస్తి’ (తరిక) మాత్రమే. కాబట్టి, వారసత్వ విద్య (ఇల్మ్ అల్-ఫరాయిద్) ఈ మూడు ప్రధాన స్తంభాలపైనే ఆధారపడి ఉంది:

1. అల్-మువర్రిస్ (మరణించిన వ్యక్తి)
2. అల్-వారిస్ (జీవించి ఉన్న వారసుడు)
3. అల్-తరిక (వదిలి వెళ్ళిన ఆస్తి)

దీంతో, అల్హందులిల్లాహ్, మన మొదటి టాపిక్ అయిన ‘వారసత్వ స్తంభాలు’ అనే అంశం పూర్తయింది.

వారసత్వ షరతులు – షురూతుల్ ఇర్స్’ (شُرُوطُ الْإِرْثِ)

ఈ రోజు మనం చర్చించుకుంటున్న రెండవ ముఖ్యమైన అంశం “వారసత్వ షరతులు”. అరబిక్‌లో దీనిని ‘షురూతుల్ ఇర్స్’ (شُرُوطُ الْإِرْثِ) అని పిలుస్తారు. ఇవి వారసత్వ పంపకానికి సంబంధించిన నిబంధనలు లేదా ముందస్తు అవసరాలు.

ఈ షరతులు దేని గురించి అని మీరు అడిగితే, చాలా సులభంగా చెప్పవచ్చు: మనం ఇంతకు ముందు చర్చించుకున్న మూడు వారసత్వ స్తంభాల (అర్కానుల్ ఇర్స్) గురించిన ఖచ్చితమైన ‘జ్ఞానం’ కలిగి ఉండటమే ఈ షరతుల సారాంశం. వారసత్వ స్తంభాలు మూడు ఉన్నట్లే, ఈ షరతులు కూడా మూడే ఉంటాయి. ఈ మూడింటిలోనూ “తెలుసుకోవడం” లేదా “జ్ఞానం కలిగి ఉండటం” అనేది ఉమ్మడి అంశం. ఆ మూడు షరతులను వివరంగా పరిశీలిద్దాం:

1. మొదటి షరతు: మరణం పట్ల నిర్ధారణ (మృతుని గురించిన జ్ఞానం)

మొట్టమొదటి షరతు ఏమిటంటే, ఎవరి ఆస్తినైతే పంచుతున్నామో, ఆ వ్యక్తి (మువర్రిస్) కచ్చితంగా మరణించాడనే జ్ఞానం లేదా నిర్ధారణ మనకు ఉండాలి. మనం ఎవరికైనా వారసులం అవుతున్నామంటే, ముందుగా ఆ ఆస్తి సొంతదారుడు చనిపోయాడని రూఢీ చేసుకోవాలి. కేవలం అనుమానం ఉంటే సరిపోదు, మరణం సంభవించిందనే స్పష్టమైన సమాచారం ఉండాలి.

2. రెండవ షరతు: వారసుని జీవన స్థితి పట్ల నిర్ధారణ (వారసుని గురించిన జ్ఞానం)

రెండవ షరతు ఏమిటంటే, ఆస్తి పొందే వారసుడు (వారిస్), ఆస్తిని వదిలి వెళ్ళిన వ్యక్తి చనిపోయిన సమయానికి బ్రతికే ఉన్నాడని కచ్చితంగా తెలిసి ఉండాలి. ఇది చాలా కీలకమైన పాయింట్.

ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తికి ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు కొడుకులు ఉన్నారనుకుందాం. తండ్రి చనిపోవడానికి ముందే ఒక కొడుకు మరణించి ఉంటే, ఆ చనిపోయిన కొడుకు వారసుడు కాలేడు. సాధారణంగా పిల్లలందరూ వారసులే అయినప్పటికీ, ఇస్లామీయ చట్టం ప్రకారం వారసత్వం అనేది బ్రతికి ఉన్నవారికి మాత్రమే సంక్రమిస్తుంది. తండ్రి మరణించిన క్షణంలో ఎవరైతే సజీవంగా ఉన్నారో, వారికి మాత్రమే ఆస్తి చెందుతుంది. చనిపోయిన వారి పేరు మీద ఆస్తి వెళ్ళదు. కాబట్టి, ఫలానా వ్యక్తి వారసుడిగా అర్హుడు అని మరియు అతను ప్రస్తుతం బ్రతికే ఉన్నాడని మనకు కచ్చితమైన జ్ఞానం ఉండాలి.

3. మూడవ షరతు: పంపిణీ విధానం పట్ల జ్ఞానం (ఇల్మ్)

మూడవ మరియు అతి ముఖ్యమైన షరతు ఏమిటంటే, ఆస్తిని ఏ ప్రాతిపదికన పంచాలి? దానికి సంబంధించిన ఇస్లామీయ నియమాలు ఏమిటి? అనే జ్ఞానం కలిగి ఉండటం. మనం ఈ క్లాసులు నేర్చుకుంటున్నది కూడా ఇందుకోసమే. డబ్బును పంచడం అంటే కేవలం చేతికి ఇవ్వడం కాదు, దానిని ధర్మబద్ధంగా ఎలా విభజించాలో తెలిసి ఉండాలి.

దురదృష్టవశాత్తు, ప్రస్తుత సమాజంలో మనం అనేక తప్పులను చూస్తున్నాం. ప్రజలు తమకు తోచినట్లుగా, తమ ఇష్టాయిష్టాల ప్రకారం ఆస్తులను పంచుతున్నారు. పెద్ద కొడుకు అని ఎక్కువ ఇవ్వడం, లేదా తమకు నచ్చిన వారికి ఎక్కువ రాసివ్వడం వంటివి చేస్తున్నారు. ఇవన్నీ ఖుర్ఆన్ మరియు హదీస్ బోధనలకు పూర్తిగా వ్యతిరేకం. కాబట్టి, మూడవ షరతు ఏమిటంటే, పంపకం అనేది మన ఇష్టప్రకారం కాకుండా, అల్లాహ్ నిర్ణయించిన వాటాల (ఫరాయిద్) ప్రకారం ఎలా జరగాలో అనే శాస్త్రీయ జ్ఞానం మనకు ఉండాలి.

క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే:
వారసత్వ విద్యలో ఈ మూడు షరతులు అత్యంత కీలకం:

1. ఆస్తిపరుడు మరణించాడని తెలియాలి.
2. వారసుడు బ్రతికే ఉన్నాడని నిర్ధారణ ఉండాలి.
3. ఆ ఆస్తిని ధర్మసమ్మతంగా ఎలా పంచాలనే విజ్ఞానం ఉండాలి.

ఈ మూడు విషయాల పట్ల స్పష్టత ఉంటేనే వారసత్వ ప్రక్రియ ఇస్లాం ప్రకారం సరైనది అవుతుంది.

అస్బాబుల్ ఇర్స్ (أَسْبَابُ الْإِرْثِ) – వారసత్వానికి గల కారణాలు

ఈ రోజు మన పాఠంలో మూడవ మరియు ముఖ్యమైన అంశం ‘అస్బాబుల్ ఇర్స్’. దీని అర్థం ‘వారసత్వానికి దారితీసే కారణాలు’. అసలు ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తికి వారసుడు కావడానికి గల కారణం ఏమిటి? ఏ బంధం లేదా ఏ సంబంధం ఆధారంగా ఒక వ్యక్తి యొక్క ఆస్తిలో మరొకరికి వాటా లభిస్తుంది? అనే విషయాలను ఇక్కడ చర్చిద్దాం.

మనం ఇదివరకే వారసత్వపు ‘స్తంభాల’ (అర్కాన్) గురించి తెలుసుకున్నాం. వారసత్వం పంపిణీ జరగాలంటే మూడు స్తంభాలు తప్పనిసరి: 1. ఆస్తిని వదిలి చనిపోయిన వ్యక్తి (మువర్రిస్), 2. ఆస్తిని పొందే వారసుడు (వారిస్), 3. ఆస్తి (తరిక). ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్కటి లోపించినా వారసత్వ ప్రక్రియ జరగదు. ఉదాహరణకు, ఎవరూ చనిపోకపోతే ఆస్తి పంపకం ప్రసక్తే ఉండదు. అలాగే, చనిపోయిన వ్యక్తికి ఆస్తి లేకపోయినా లేదా వారసులు లేకపోయినా ఈ చట్టం వర్తించదు. కాబట్టి, స్తంభాలు ఎంత ముఖ్యమో, ఇప్పుడు మనం చెప్పుకోబోయే ‘కారణాలు’ కూడా అంతే ముఖ్యం.

వారసత్వ శాస్త్రాన్ని సులభంగా గుర్తుంచుకోవడానికి ఒక చిన్న చిట్కా ఏమిటంటే, ఇందులో అన్నీ ‘మూడు’ సంఖ్యలో ఉంటాయి. స్తంభాలు మూడు, షరతులు మూడు, వారసత్వానికి కారణాలు మూడు, అలాగే వారసత్వాన్ని అడ్డుకునే కారణాలు (మవాని) కూడా మూడు. ఇప్పుడు ఆ మూడు వారసత్వ కారణాలను వివరంగా చూద్దాం:

1. అన్-నికాహ్ (النِّكَاحُ) – వివాహం:

వారసత్వానికి మొదటి మరియు ప్రధానమైన కారణం ‘నికాహ్’ (వివాహం). ఇస్లామీయ పద్ధతిలో జరిగిన సరైన వివాహ ఒప్పందం ద్వారా భార్యాభర్తల మధ్య వారసత్వ బంధం ఏర్పడుతుంది. అంతకుముందు వరకు వారిద్దరికీ ఎలాంటి రక్త సంబంధం లేకపోయినా, వివాహం జరిగిన మరుక్షణం నుండే ఒకరి ఆస్తిలో మరొకరికి హక్కు కలుగుతుంది. భర్త చనిపోతే భార్యకు, భార్య చనిపోతే భర్తకు ఆస్తిలో వాటా లభిస్తుంది. కేవలం ‘వివాహం’ అనే బంధం వల్లే వారు ఒకరికొకరు వారసులు అవుతున్నారు.

2. అన్-నసబ్ (النَّسَبُ) – వంశం (రక్త సంబంధం):

వారసత్వానికి రెండవ కారణం ‘నసబ్’, అంటే వంశం లేదా రక్త సంబంధం. దీని ద్వారానే అత్యధిక మంది బంధువులు వారసులుగా మారుతారు. ఉదాహరణకు, తల్లిదండ్రులు, పిల్లలు, అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్లు వంటి వారు ఈ కోవలోకి వస్తారు. ఒక వ్యక్తి మరణిస్తే అతని సంతానం వారసులు అవుతారు, లేదా సంతానం మరణిస్తే తల్లిదండ్రులు వారసులు అవుతారు. ఈ బంధం పుట్టుకతో వచ్చినది మరియు ఇది వారసత్వానికి అత్యంత బలమైన కారణం.

3. అల్-వలా (الْوَلَاءُ) – విధేయత (బానిస విముక్తి బంధం):

వారసత్వానికి మూడవ కారణం ‘అల్-వలా’. ప్రస్తుత సమాజంలో బానిసత్వ వ్యవస్థ లేదు కాబట్టి ఈ కారణం ఇప్పుడు ఆచరణలో కనిపించకపోవచ్చు, కానీ షరియత్‌లో దీనికి సంబంధించిన విధివిధానాలు ఉన్నాయి. దీని అర్థం ‘విధేయత’ లేదా ‘విముక్తి బంధం’.

దీనిని ఇలా అర్థం చేసుకోవచ్చు: ఒక వ్యక్తి తన దగ్గర ఉన్న బానిసను దైవప్రసన్నత కోసం విడుదల చేశాడనుకోండి, లేదా ఎవరైనా బానిస తన యజమానితో “నేను ఇంత మొత్తం చెల్లిస్తాను, నన్ను విడుదల చేయండి” అని ఒప్పందం (ముకాతబత్) చేసుకున్నప్పుడు, ఆ బానిసకు స్వేచ్ఛ కల్పించడానికి ఎవరైనా ధనసహాయం చేసినా, వారి మధ్య ‘వలా’ అనే బంధం ఏర్పడుతుంది.

భవిష్యత్తులో, ఆ విడుదలైన బానిస మరణించినప్పుడు, అతనికి సొంత వారసులు (భార్య, పిల్లలు, తల్లిదండ్రులు వంటివారు) ఎవరూ లేకపోతే, అతన్ని బానిసత్వం నుండి విముక్తి చేసిన పాత యజమాని లేదా సహాయం చేసిన వ్యక్తి అతనికి వారసుడు అవుతాడు. ఇక్కడ రక్త సంబంధం లేదు, వివాహ సంబంధం లేదు, కేవలం ‘విముక్తి చేసిన బంధం’ (వలా) మాత్రమే ఉంది.

దీనికి ఉదాహరణగా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వారి కాలంలో జరిగిన ఒక సంఘటనను చూద్దాం. హజ్రత్ ఆయిషా (రదియల్లాహు అన్హా) ఒక బానిస మహిళ అయిన ‘బరీరా’ (రదియల్లాహు అన్హా)ను కొనుగోలు చేసి విముక్తి చేయాలనుకున్నారు. బరీరా తన యజమానికి కొంత డబ్బు చెల్లించి విముక్తి పొందాలనుకున్నప్పుడు, ఆయిషా (ర) ఆమెకు సహాయం చేసి స్వేచ్ఛను ప్రసాదించారు. అప్పుడు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఒక ప్రసిద్ధ సూత్రాన్ని చెప్పారు:

الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ
(అల్-వలాఉ లిమన్ అ’తఖ్)
“వారసత్వపు హక్కు (వలా) విముక్తి చేసిన వానికే చెందుతుంది.”

అంటే, విముక్తి పొందిన వ్యక్తికి వేరే వారసులు ఎవరూ లేని పక్షంలోనే, విముక్తి ప్రసాదించిన వ్యక్తి వారసుడు అవుతాడు. విడుదలైన తర్వాత ఆ వ్యక్తి పెళ్లి చేసుకుని, పిల్లలు కలిగితే, అప్పుడు ఆస్తి ఆ పిల్లలకే చెందుతుంది తప్ప పాత యజమానికి కాదు.

కాబట్టి, క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఇస్లాంలో ఒక వ్యక్తికి వారసత్వం రావడానికి ఈ మూడు కారణాలే ఆధారం: 1. వివాహం, 2. రక్త సంబంధం (వంశం), 3. బానిస విముక్తి (వలా).

మవానిఉల్ ఇర్స్ (مَوَانِعُ الْإِرْثِ) – వారసత్వానికి అడ్డంకులు

ఈనాటి పాఠంలో మనం చర్చించుకుంటున్న నాల్గవ మరియు చివరి ముఖ్యాంశం ‘మవానిఉల్ ఇర్స్’. అరబిక్‌లో ‘మవాని’ అంటే అడ్డంకులు అని అర్థం. ఒక వ్యక్తికి వారసుడయ్యే అన్ని అర్హతలు (రక్తసంబంధం లేదా వివాహ సంబంధం) ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని నిర్దిష్ట కారణాల వల్ల అతను ఆస్తిని పొందకుండా అనర్హుడు అవుతాడు. దీనినే ‘వారసత్వ నిరోధకాలు’ లేదా ‘వ్యతిరేక సూచనలు’ అంటారు.

ఇంతకుముందు మనం వారసత్వానికి అర్హత కల్పించే కారణాలను (అస్బాబుల్ ఇర్స్) చూశాము. ఇప్పుడు, వారసత్వ అర్హతను రద్దు చేసే కారణాలను చూద్దాం. ఇవి కూడా ప్రధానంగా మూడు ఉన్నాయి. మనం గమనించినట్లయితే, ఈరోజు చర్చించిన నాలుగు ప్రధాన అంశాలలో (స్తంభాలు, షరతులు, కారణాలు, అడ్డంకులు) ప్రతి దాంట్లోనూ మూడు పాయింట్లు ఉండటం విశేషం.

వారసత్వానికి అడ్డుపడే ఆ మూడు కారణాలు ఇవే:

1. అల్-ఖత్ల్ (الْقَتْلُ) – హత్య:
వారసత్వానికి మొదటి మరియు ప్రధానమైన అడ్డంకి ‘హత్య’. ఆస్తి మీద దురాశతో వారసుడు, ఆస్తి యజమానిని (ఎవరికైతే తాను వారసుడో ఆ వ్యక్తిని) చంపడం.

వివరణ: ఉదాహరణకు, ఒక భర్త తన భార్య ఆస్తిని త్వరగా పొందాలనే దురుద్దేశంతో ఆమెను హత్య చేశాడనుకుందాం. సాధారణ పరిస్థితుల్లో భార్య చనిపోతే భర్తకు వాటా వస్తుంది. కానీ, ఇక్కడ అతనే ఆమె మరణానికి కారణమయ్యాడు కాబట్టి, ఇస్లామీయ షరియా ప్రకారం అతనికి ఆమె ఆస్తిలో చిల్లిగవ్వ కూడా దక్కదు. అలాగే, ఒక కొడుకు తండ్రి ఆస్తి కోసం తండ్రిని చంపినా, లేదా సోదరుడు సోదరుడిని చంపినా ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది.

నియమం: “హంతకుడికి వారసత్వంలో ఎటువంటి వాటా ఉండదు.” ఎవరైతే తాము వారసత్వం పొందాల్సిన వ్యక్తిని చంపుతారో, ఆ నేరం కారణంగా వారు వారసత్వ హక్కును కోల్పోతారు.

2. అర్-రిక్ (الرِّقُّ) – బానిసత్వం:
రెండవ అడ్డంకి బానిసత్వం. ఒక వ్యక్తి బానిసగా ఉన్నట్లయితే, అతనికి తన కుటుంబ సభ్యుల నుండి వారసత్వం పొందే హక్కు ఉండదు.

వివరణ: పూర్వకాలంలో యుద్ధాలు జరిగినప్పుడు, ఓడిపోయిన దేశం నుండి మనుషులను బందీలుగా తెచ్చి లేదా కిడ్నాప్ చేసి బానిసలుగా అమ్మేవారు. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి వేరే దేశంలో బానిసగా ఉన్నాడు. అతని తల్లిదండ్రులు, కుటుంబం వేరే దేశంలో స్వేచ్ఛగా ఉండి, అక్కడ మరణించినా, వారి ఆస్తి ఈ బానిసకు చెందదు.

కారణం: దీనికి ప్రధాన కారణం ఏమిటంటే, బానిసకు వ్యక్తిగత ఆస్తి హక్కు ఉండదు. బానిసకు ఏది వచ్చినా అది అతని యజమానికే చెందుతుంది. కాబట్టి, బానిసకు వారసత్వం ఇస్తే, అది పరోక్షంగా అతని యజమాని (ఎవరో పరాయి వ్యక్తి) చేతికి వెళ్తుంది. అందుకే, బానిసత్వం అనేది వారసత్వానికి అడ్డంకిగా నిర్ణయించబడింది.

3. ఇఖ్తిలాఫుద్దీన్ (اخْتِلَافُ الدِّينِ) – మత భేదం:

మూడవ అడ్డంకి మతాలు వేర్వేరుగా ఉండటం. మరణించిన వ్యక్తి మరియు వారసుడి మతాలు వేర్వేరుగా ఉంటే, వారి మధ్య వారసత్వ పంపిణీ జరగదు.

వివరణ: ఉదాహరణకు, తల్లిదండ్రులు ముస్లింలు అయి ఉండి, వారి కుమారుడు ఇస్లాంను వీడి కాఫిర్ ( అవిశ్వాసి) అయితే, తల్లిదండ్రుల ఆస్తిలో ఆ కుమారుడికి వాటా రాదు. అలాగే దానికి వ్యతిరేకంగా, తల్లిదండ్రులు ముస్లింలు కాకపోయి, కుమారుడు ముస్లిం అయినా సరే, వారి ఆస్తి ఇతనికి రాదు.

నియమం: రక్త సంబంధం ఉన్నప్పటికీ, మతం వేరుగా ఉండటం వల్ల వారసత్వ బంధం తెగిపోతుంది. ముస్లిం ఆస్తికి అవిశ్వాసి వారసుడు కాలేడు, అవిశ్వాసి ఆస్తికి ముస్లిం వారసుడు కాలేడు.

ముగింపు:
అల్హందులిల్లాహ్, ఈరోజు మనం వారసత్వ విద్యకు సంబంధించిన నాలుగు ముఖ్యమైన అంశాలను వివరంగా తెలుసుకున్నాము:

1. అర్కానుల్ ఇర్స్ (వారసత్వ స్తంభాలు): 3 (మృతుడు, వారసుడు, ఆస్తి).
2. షురూతుల్ ఇర్స్ (వారసత్వ షరతులు): 3 (మరణం నిర్ధారణ, వారసుడు బ్రతికి ఉండటం, పంపకం తెలిసుండటం).
3. అస్బాబుల్ ఇర్స్ (వారసత్వ కారణాలు): 3 (వివాహం, వంశం, విధేయత/విముక్తి).
4. మవానిఉల్ ఇర్స్ (వారసత్వ అడ్డంకులు): 3 (హత్య, బానిసత్వం, మత భేదం).

ఈ నాలుగు అంశాలు, వాటిలోని ఉప అంశాలు (ప్రతి దాంట్లో 3 పాయింట్లు) మీరు తప్పక గుర్తుపెట్టుకోవాలి. ఈ అంశాలకు సంబంధించిన లోతైన వివరాలు మరియు ఉప శీర్షికల గురించి రాబోయే తరగతుల్లో ఇన్షా అల్లాహ్ మనం చర్చించుకుందాం.

—

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44566

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo