Tag: జవిల్ అర్హామ్

పరిచయం:

ఇస్లాంలో ఆస్తి పంపకం అనేది కేవలం ఒక సంప్రదాయం కాదు, అది అల్లాహ్ స్వయంగా ఖురాన్ ద్వారా విధించిన అత్యంత ముఖ్యమైన విధి (ఫర్జ్). మనిషి మరణించిన తర్వాత అతని ఆస్తిని షరియా నిబంధనల ప్రకారం పంపిణీ చేయాలి. ఇందులో నిర్లక్ష్యం చేయడం అంటే అల్లాహ్ ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించడమే.

హెచ్చరిక: వారసత్వ హక్కులను కాలరాయడం వల్ల కలిగే నష్టాలు

• నరక శిక్ష: అల్లాహ్ నిర్ణయించిన హక్కులను (ముఖ్యంగా ఆడపిల్లల వాటాను) ఎగ్గొట్టేవారు నరకానికి అర్హులవుతారు.
• అన్యాయం: ఇతరుల వాటాను అన్యాయంగా అనుభవించడం అంటే మీ కడుపులో నిప్పులు నింపుకోవడమే.

• ఆలస్యం వద్దు: ఆస్తి పంపకంలో అనవసరమైన ఆలస్యం చేయడం వల్ల కుటుంబాల్లో గొడవలు రావడమే కాకుండా, అది పెద్ద పాపంగా పరిగణించబడుతుంది.

• ప్రార్థనల నిరాకరణ: ఒకరి హక్కును అన్యాయంగా దోచుకుని మీరు చేసే దువా (ప్రార్థన) అల్లాహ్ వద్ద స్వీకరించబడదు.

“మీ ఆస్తిలో అల్లాహ్ నిర్ణయించిన హక్కును మీ సోదరీమణులకు, తల్లిదండ్రులకు మరియు ఇతర వారసులకు సకాలంలో అందజేయండి. షరియా ప్రకారం ఆస్తిని పంచి, అల్లాహ్ అనుగ్రహాన్ని పొందండి.”

ఇస్లామిక్ వారసత్వ చట్టం – క్లుప్త వివరణ (Summary of Islamic Inheritance Law)

ప్రచురణకర్త:Centre for Islamic Studies (CIS), Bangalore.
ప్రాథమిక సూత్రాలు మరియు హదీసులు

ముఖ్యమైన హదీసులు:

అబ్దుల్లా బిన్ అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: “ఆస్తిలో నిర్ణయించిన వాటాలను ఆయా హక్కుదారులకు అందజేయండి. ఆ తర్వాత మిగిలినది మృతునికి అత్యంత సమీప పురుష బంధువుకు చెందుతుంది.” (బుఖారీ: 6732, ముస్లిం: 1615)

అమ్ర బిన్ ఖారిజా (రదియల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: “అల్లాహ్ ప్రతి హక్కుదారునికి తన హక్కును నిర్ణయించి ఇచ్చాడు. కాబట్టి ఇప్పుడు వారసునికి అనుకూలంగా వసీయత్ (మరణశాసనం) చేయడానికి వీలు లేదు.” (నసాయి: 6437)

నిర్వచనాలు:

• నిర్వచనం (Definition): ఇస్లామిక్ ధర్మశాస్త్రం మరియు గణితం ఆధారంగా మృతుని ఆస్తిలో ఏ వారసుడికి ఎంత వాటా దక్కుతుందో తెలుసుకోవడాన్నే ‘ఫరాయిజ్’ అంటారు.
• విషయం (Subject): మృతుని ఆస్తి (తరకా) మరియు వారసుల వాటాలు.
• ఉద్దేశ్యం (Purpose): హక్కుదారులకు వారి హక్కులను సరిగ్గా అందజేయడం.
• ప్రాముఖ్యత (Importance): ఆస్తి పంపిణీ బాధ్యతను అల్లాహ్ ఏ ప్రవక్తకో లేదా దూతకో ఇవ్వలేదు, స్వయంగా ఖురాన్ ద్వారా స్పష్టం చేశాడు. దీనిని ‘ఫరీజతమ్ మినల్లాహ్’ (అల్లాహ్ నిర్ణయించిన విధి) అని ఖురాన్ పేర్కొంది.

వారసత్వానికి అడ్డంకులు (Impediments):

• (1) వారసుడు మృతుడిని హత్య చేయడం.
• (2) వారసుడు మరియు మృతుడు వేర్వేరు మతాలకు చెందిన వారై ఉండటం (కాఫిర్ అవ్వడం).
• (3) బానిసత్వం (ప్రస్తుతం అమలులో లేదు).

మృతుని ఆస్తి (తరకా)కి సంబంధించిన 4 బాధ్యతలు:

• (1) మృతుని అంత్యక్రియల ఖర్చు (మరీ ఖరీదుగా కాకుండా మధ్యస్థంగా).
• (2) మృతుని పేరిట ఉన్న అప్పులు తీర్చడం.
• (3) ఆస్తిలో 1/3 (మూడో వంతు) లోపు ఉన్న వసీయత్ (మరణశాసనం) అమలు చేయడం.
• (4) పైనవన్నీ పూర్తయ్యాక మిగిలిన ఆస్తిని వారసులకు పంచడం.

ఖురాన్ నిర్ణయించిన ఆరు రకాల వాటాలు:

• 1/2 (సగం)
• 1/4 (నాల్గవ వంతు)
• 1/8 (ఎనిమిదవ వంతు)
• 2/3 (రెండింట మూడు వంతులు)
• 1/3 (మూడవ వంతు)
• 1/6 (ఆరవ వంతు)

ప్రధాన వారసులు మరియు వారి వాటాలు (صحاب فرائض)

[1] భర్త (Husband):

• 1/2 వాటా: భార్యకు సంతానం లేకపోతే.
• 1/4 వాటా: భార్యకు సంతానం (కొడుకు/కూతురు/మనవడు/మనవరాలు) ఉంటే.

[2] భార్య (Wife):

• 1/4 వాటా: భర్తకు సంతానం లేకపోతే.
• 1/8 వాటా: భర్తకు సంతానం ఉంటే.

[3] తండ్రి (Father):

• 1/6 వాటా: మృతునికి మగ సంతానం (కొడుకు/మనవడు) ఉంటే.
• 1/6 + అసబా: మృతునికి కేవలం ఆడ సంతానం మాత్రమే ఉంటే.
• అసబా (మిగిలినదంతా): మృతునికి అసలు సంతానమే లేకపోతే.

[4] తల్లి (Mother):

• 1/6 వాటా: మృతునికి సంతానం ఉన్నా లేదా ఇద్దరు/అంతకంటే ఎక్కువ మంది తోబుట్టువులు ఉన్నా.
• 1/3 వాటా: మృతునికి సంతానం లేకపోయినా మరియు తోబుట్టువులు ఒకరి కంటే తక్కువ ఉన్నా.
• 1/3 (మిగిలిన దానిలో): భార్య/భర్త మరియు తండ్రి మాత్రమే ఉన్నప్పుడు.

[5] కుమార్తె (Daughter):

• 1/2 వాటా: ఒక్క కుమార్తె మాత్రమే ఉండి, కొడుకు లేకపోతే.
• 2/3 వాటా: ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది కుమార్తెలు ఉండి, కొడుకు లేకపోతే.
• అసబా: కొడుకుతో కలిసి ఉన్నప్పుడు (కొడుకుకు కూతురు కంటే రెట్టింపు వాటా వస్తుంది).

[6] తాత (Grandfather): తండ్రి లేని పక్షంలో తండ్రి లాంటి నియమాలే వర్తిస్తాయి.

[7] నాయనమ్మ/అమ్మమ్మ (Grandmother): తల్లి లేని పక్షంలో 1/6 వాటా దక్కుతుంది.

అసబా (మిగిలిన ఆస్తిని తీసుకునేవారు – Residuaries)

వారసుల్లో వాటాలు పంచగా మిగిలిన ఆస్తిని ‘అసబా’ తీసుకుంటారు. వీరు మూడు రకాలు:

• (1) అసబా బి నఫ్సిహి (పురుషులు): కొడుకు, మనవడు, తండ్రి, తాత, సొంత అన్నదమ్ములు, తండ్రి వైపు అన్నదమ్ములు, మేనమామలు మొదలైన 12 రకాలు.
• (2) అసబా బి గైరిహి (స్త్రీలు): సోదరుల వల్ల అసబా అయ్యే సోదరీమణులు.
• (3) అసబా మఅ గైరిహి: కుమార్తెలు ఉన్నప్పుడు సోదరీమణులు అసబాగా మారుతారు.

పంపిణీ ప్రాధాన్యత క్రమం:

మొదట కొడుకులు -> మనవళ్లు -> తండ్రి -> తాత -> సొంత సోదరులు -> తండ్రి వైపు సోదరులు.

హజ్బ్ (Exclusion) మరియు గ్రాఫికల్ సమ్మరీ

హజ్బ్ (వారసత్వం కోల్పోవడం):

కొంతమంది బంధువులు ఉన్నప్పుడు మరికొంతమందికి వాటా దక్కదు. ఉదాహరణకు:

• తండ్రి ఉంటే తాతకు వాటా రాదు.
• తల్లి ఉంటే అమ్మమ్మ/నాయనమ్మకు వాటా రాదు.
• కొడుకు ఉంటే మనుమడికి వాటా రాదు.

జవిల్ అర్హామ్ (దూరపు బంధువులు):

పైన పేర్కొన్న వారెవరూ లేనప్పుడు మేనమామలు, మేనత్తలు, కూతురి సంతానం మొదలైన వారికి ఆస్తి దక్కుతుంది.

గ్రాఫికల్ సమ్మరీ (చార్ట్ వివరణ):

• 1/2 వాటా పొందే వారు: భర్త, కుమార్తె, కుమారుని కుమార్తె, సొంత సోదరి, తండ్రి వైపు సోదరి (వీరంతా ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు).
• 1/4 వాటా పొందే వారు: భర్త (సంతానం ఉన్నప్పుడు), భార్య (సంతానం లేనప్పుడు).
• 1/8 వాటా పొందే వారు: భార్య (సంతానం ఉన్నప్పుడు).
• 2/3 వాటా పొందే వారు: కుమార్తెలు (ఇద్దరు లేదా ఎక్కువ), సోదరీమణులు (ఇద్దరు లేదా ఎక్కువ).
• 1/3 వాటా పొందే వారు: తల్లి, తల్లి వైపు తోబుట్టువులు (ఇద్దరు లేదా ఎక్కువ).
• 1/6 వాటా పొందే వారు: తండ్రి, తల్లి, తాత, అమ్మమ్మ, సోదరి (ఒకరు).

ప్రచురణకర్త (urdu):
Centre for Islamic Studies (CIS), Bangalore.
ఫోన్: 080-25466926, 9606132816.
ఇమెయిల్: cisblr@yahoo.co.in

గమనిక: ఇది ఒక క్లుప్త వివరణ మాత్రమే. ఆస్తి పంపకాల సమయంలో ఖచ్చితమైన లెక్కల కోసం అనుభవజ్ఞులైన ఇస్లామిక్ పండితులను సంప్రదించడం ఉత్తమం.

ఈ పోస్ట్ లింక్ :
https://teluguislam.net/?p=44535

వారసత్వపు విద్య – మెయిన్ పేజీ
https://teluguislam.net/2026/01/27/laws-of-inheritance/

యూట్యూబ్ ప్లే లిస్ట్ :
https://www.youtube.com/playlist?list=PLw5IiDSnUeV3vXEPX1zXyjGB6v0YY4opo