సూరహ్ అల్ మా’ఊన్ తఫ్సీర్ (వ్యాఖ్యానం) [ఆడియో & టెక్స్ట్]

[35 నిముషాలు]
వక్త: ముహమ్మద్ నసీరుద్దీన్ జామి’ఈ (హఫిజహుల్లాహ్)

ఈ సూరాను సూరయె దీన్‌గా, సూరయె అరఐత్‌గా, సూరయె యతీమ్‌గా కూడా వ్యవహరిస్తారు. (ఫత్‌హుల్‌ ఖదీర్‌).

ఈ సూరా మక్కా కాలానికి చెందినది. ఇందులో 7 ఆయతులు ఉన్నాయి. అవిశ్వాసులు, కపట విశ్వాసుల గురించి ఈ సూరా ముఖ్యంగా ప్రస్తావించింది. ఈ సూరా మొదటి ఆయతులో వచ్చిన ‘మాఊన్‌’ (సాధారణ వస్తువులు) అన్న పదాన్నే ఈ సూరాకు పేరుగా పెట్టడం జరిగింది. రెండు రకాల ప్రజలను ఈ సూరాలో తీవ్రంగా విమర్శించడం జరిగింది.

1 తీర్పుదినాన్ని నిరాకరిస్తున్న అవిశ్వాసులు. వారు అనాధలను కఠినంగా కసరి కొడతారు. నిరుపేదలకు సహాయం చేయడాన్ని వారు ప్రోత్సహించరు

2. కపట విశ్వాసులైన ముస్లిములు – నమాజులకు ఆలస్యం చేస్తారు. వేళకు నమాజు చేయరు. అందరూ చూడాలని మంచిపనులు చేస్తారు. చిన్న చిన్న విషయాలలో కూడా తమ తోటి వారికి సహాయం చేయడానికి ముందుకు రారు.

[అహ్సనుల్ బయాన్ నుండి]

సూరతుల్ మాఊన్ – 107

అనంత  కరుణామయుడూ, అపార కృపాశీలుడూ అయిన అల్లాహ్ పేరుతో …	బిస్మిల్లా హిర్రహ్మా నిర్రహీమ్	بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
1. పరలోకతీర్పును ధిక్కరించేవాడిని నీవు చూశావా?	అరఅయ్ తల్లదీ యుకద్దిబు బిద్దీన్	أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ
2.వారే అనాథులను కసరి కొట్టేవారు.	ఫదాలికల్లదీ యదువ్వుల్ యతీం	فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ اليَتِيمَ
3. నిరుపేదలకు అన్నం పెట్టమని ప్రోత్సహించని వారు	వలా యహుద్దు అలా తఆమిల్ మిస్కీన్	وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ المِسْكِينِ
4. ఐతే నమాజు చేసే (అలాంటి) వారూ నాశనమౌతారు.	ఫవైలుల్ లిల్ ముసల్లీన్	فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ
5. ఎవరైతే తమ నమాజుల పట్ల అశ్రద్ధ చూపేవారో	అల్లదీన హుమ్ అన్ సలాహితిహిం సాహూన్	الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ  سَاهُونَ
6. ఎవరైతే ప్రదర్శనా బుద్ధితో వ్యవహరించేవారో,	అల్లదీన హుమ్ యురాఊన్	الَّذِينَ هُمْ  يُرَاءُونَ
7. ఎవరైతే చిన్న పాటి సహాయం అర్థించిన వారిని కూడా తిరస్కరించే వారో.	వయంన ఊనల్ మాఊన్	وَيَمْنَعُونَ المَاعُونَ

ఈ ప్రసంగంలో సూరహ్ అల్ మా ఊన్ (107) యొక్క వివరణాత్మక వ్యాఖ్యానం అందించబడింది. పరలోక దినాన్ని తిరస్కరించే వారి ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుందో, ముఖ్యంగా అనాథలను గెంటేయడం మరియు పేదలకు ఆహారం ఇవ్వకపోవడం వంటి అంశాలను ఇది వివరిస్తుంది. అలాగే, నమాజు పట్ల అశ్రద్ధ వహించే వారు, ప్రదర్శన బుద్ధితో (రియా) చేసే ప్రార్థనలు మరియు ఇరుగుపొరుగు వారికి చిన్న చిన్న సహాయాలు చేయడానికి నిరాకరించే వారి పట్ల హెచ్చరికలు చేయబడ్డాయి. పరలోక విశ్వాసం గట్టిగా ఉన్న వ్యక్తిలో ఉండే సద్గుణాలను, ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి హదీసుల ద్వారా వివరించడం జరిగింది.

ఈ సూరత్ పేరు మా ఊన్ అనేది ఇందులోని చివరి వాక్యంలో అల్ మా ఊన్ అన్న పదం ఏదైతే వచ్చిందో దానిని బట్టి. అయితే ముందు అలవాటు ప్రకారంగా దీని అనువాదం విందాము, ఆ తర్వాత దీని యొక్క వ్యాఖ్యానం తెలుసుకుందాము.

పరలోకాన్ని తిరస్కరించేవారి లక్షణాలు

అఊజు బిల్లాహి మినష్షైత్వానిర్రజీమ్.
బిస్మిల్లాహిర్రహ్మానిర్రహీమ్.

أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ
(అర అయితల్లజీ యుకజ్జిబు బిద్దీన్)
నీవు చూశావా ఆ వ్యక్తిని? పరలోక పుణ్యఫలాన్ని, శిక్షను తిరస్కరిస్తున్నాడో! (107:1)

فَذَٰلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ
(ఫజాలికల్లజీ యదుఉల్ యతీమ్)
అతడే అనాథను కసరికొట్టి గెంటివేసేవాడు. (107:2)

وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ الْمِسْكِينِ
(వలా యహుద్దు అలా తఆమిల్ మిస్కీన్)
మరియు నిరుపేదకు అన్నం పెట్టేందుకు పురికొల్పనివాడు. (107:3)

فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ
(ఫ వైలున్ లిల్ ముసల్లీన్)
నమాజు చేసే (ఈ రకం) జనులకు ఇక వినాశం తప్పదు. (107:4)

الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ
(అల్లజీన హుమ్ అన్ సలాతిహిమ్ సాహూన్)
ఎవరైతే తమ నమాజు పట్ల ఏమరుపాటుకు లోనై ఉంటారో, (107:5)

الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ
(అల్లజీన హుమ్ యురాఊన్)
లోక ప్రదర్శన కోసం వ్యవహరిస్తారో, (107:6)

وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ
(వయమ్నఊనల్ మావూన్)
మరియు (పొరుగువారికి) చిన్నచిన్న అవసరాల వస్తువులు కూడా ఇవ్వకుండా తప్పుకుంటారో! (107:7)

సోదర మహాశయులారా! ఈ సూరత్ సూరహ్ మా ఊన్ లో మొదటి వాక్యం మొదటి ఆయత్ ‘అరైతల్లజీ యుకజ్జిబు బిద్దీన్’. నీకు అతని గురించి తెలుసా? నీవు అతన్ని చూశావా? ఎవరు? అల్లజీ యుకజ్జిబు బిద్దీన్. ఎవరైతే దీన్ ను తిరస్కరిస్తున్నాడు, ధిక్కరిస్తున్నాడు. దీన్ అన్న పదం ఇక్కడ ఏదైతే వచ్చిందో దీనికి రెండు భావాలు. ఒకటి ఇస్లాం ధర్మం అని. ఖురాన్ లో అల్లాహ్ ఏమి చెప్పాడు? ఇన్నద్దీన ఇందల్లాహిల్ ఇస్లాం. అల్లాహ్ కు ఇష్టమైన ధర్మం, అల్లాహ్ వద్ద అంగీకార యోగ్యం పొందే ధర్మం ఇస్లాం మాత్రమే. వరదీతులకుముల్ ఇస్లామ దీనా. మీకు ధర్మంగా అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా ఇస్లాంనే మెచ్చుకున్నాడు, ఇస్లాం తోనే ఇష్టపడ్డాడు. దీన్ అన్న దానికి ఒక భావం ఏమిటి? ఇస్లాం ధర్మం అని.

దీన్ కు మరొక భావం కూడా ఉంది. అది ఏమిటి? ప్రతిఫల దినం. మంచివారికి విశ్వాసం మరియు సత్కార్యాలతో జీవితం గడిపిన వారికి సత్ఫలితం, అవిశ్వాస మార్గాన్ని లేదా విశ్వాస మార్గం అవలంబించి దుష్కార్యాలకు పాల్పడిన వారికి వారి దుష్కార్యాలకు బదులుగా శిక్ష లభించే ఆ పరలోక దినాన్ని దీన్ అని అంటారు. ఖురాన్ లో దీన్ అన్న పదం దీని గురించి కూడా వచ్చింది. ఆ పరలోక దినం, ఏ దినమైతే ప్రతిఫలం అనేది మంచివారికి సత్ఫలితం మరి చెడ్డవారికి దుష్ఫలితం ఇవ్వబడే రోజు. చదవండి సూరహ్ ఫాతిహా – అల్ హందులిల్లాహి రబ్బిల్ ఆలమీన్, అర్రహ్మానిర్రహీమ్, ఆ తర్వాత మాలికి యౌమిద్దీన్. దీన్ అన్న పదం వచ్చింది కదా ఇక్కడ కూడా. ఇక్కడ ఏదైతే దీన్ అన్న పదం వచ్చిందో, ఇస్లాం ధర్మం అన్న భావంలో కాదు. ఆ పరలోక దినాన, ఏ రోజునైతే ప్రతి ఒక్కరికి తాను చేసిన దానికి ప్రతిఫలం లభించనున్నదో, ఆ రోజు యొక్క నాయకుడు కేవలం అల్లాహ్ మాత్రమే. ఆ రోజు యొక్క సర్వాధికారి కేవలం అల్లాహ్ మాత్రమే.

అల్లాహ్ యే మార్గదర్శి

ఈ విధంగా ఈ ఆయత్ లో దీన్ అన్న పదానికి రెండు భావాలు ఉన్నాయి. కానీ అధిక శాతం వ్యాఖ్యానకర్తలు ఇక్కడ రెండో భావం కుదురుతుంది, అదే ఉద్దేశించబడినది అని అంటున్నారు. దీనివల్ల తెలిసే మరొక విషయం ఏంటంటే, ఎవరైతే పరలోక దినాన్ని విశ్వసించరో, వారిలో చాలా రకాల చెడు కార్యాలు, చెడు విశ్వాసాలు ఎన్నో రకాల తప్పిదాలకు వారికి ఆ పరలోకాన్ని విశ్వసించకపోవడం అనేది ఎన్నో రకాల చెడుల వైపునకు తీసుకెళ్తుంది. అందులో నుంచి ముఖ్యమైనవి రెండు చెడు గుణాలను ఇక్కడ అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా ప్రస్తావించాడు. ఏమి చెప్పాడు? అరైతల్లజీ యుకజ్జిబు బిద్దీన్. ఆ ధర్మాన్ని, ఇస్లాం ధర్మం అనండి కానీ ఇక్కడ మనం ఉద్దేశించింది ఏంటిది పరలోక దినాన్ని. ఆ ప్రతిఫల దినాన్ని తిరస్కరించే వ్యక్తి అతనిలో ఎలాంటి గుణం ఉంది? ఫజాలికల్లజీ యదుఉల్ యతీమ్. అతడే అనాథలను కసరి కొడుతున్నాడు, నెట్టేస్తున్నాడు, గంటేస్తున్నాడు. వలా యహుద్దు అలా తఆమిల్ మిస్కీన్ మరియు మిస్కీన్ నిరుపేదలకు వారికి చెందిన అన్నం ఏదైతే ఉందో అది కూడా పెట్టండి అని ప్రోత్సహించడం లేదు.

సోదర మహాశయులారా! ఖురాన్ లో మరి ఎన్నో చోట్ల అల్లాహ్ రబ్బిల్ ఆలమీన్ పరలోక విశ్వాసం అనేది మనిషిలో ఎలాంటి మంచి గుణాలు తీసుకొస్తుందో ప్రస్తావించి ఉన్నాడు. ఉదాహరణకు సూరత్ దహర్, దాని యొక్క రెండో పేరు సూరహ్ ఇన్సాన్. అందులో అల్లాహ్ తఆలా చెప్తున్నాడు:

విన్నమా వయుత్తయిమూనత్తఆమ అలా హుబ్బిహి మిస్కీనన్ వయతీమన్ వ అసీరా. పుణ్యాత్ములు కొందరు మంచి మనుషులు వారు ఏం చేస్తున్నారు? యుత్తయిమూనత్తఆమ అలా హుబ్బిహి. స్వయంగా వారికి ఇష్టమైన ప్రియమైన తిండి, భోజనం, అన్నం, తిను పదార్థాలు, త్రాగు పదార్థాలు యుత్తయిమూన తినిపిస్తున్నారు. ఎవరికి? మిస్కీనన్ నిరుపేదలకు, యతీమన్ అనాథలకు, అసీరన్ ఖైదీలకు. ఎందుకు తినిపిస్తున్నారు? ఏంటి ఉద్దేశం? ఇన్నమా నుత్తయిముకుమ్ లివజ్ హిల్లాహ్. మేము మీకు ఏదైతే తినిపిస్తున్నామో అది కేవలం అల్లాహ్ సంతృప్తి కొరకు. కేవలం పరలోక దినాన అల్లాహ్ యొక్క దర్శన భాగ్యం మాకు లభించాలి అన్నటువంటి ఉద్దేశంతో, కేవలం ఆయన యొక్క సంతృప్తి కొరకు. లా నురీదు మింకుమ్ జజాఅన్ వలా శుకూరా. మేము మీకు తినిపించడం ద్వారా మీతో ఎలాంటి ప్రతిఫలాన్ని మీరు దానికి బదులుగా మాకు ఏదైనా ఇవ్వాలని మేము కోరము. వలా శుకూరా కనీసం మీరు మాకు థాంక్స్ చెప్పాలని మా కృతజ్ఞత చెల్లించాలని కూడా మేము కోరము, ఉద్దేశించము. ఇన్నా నఖఫు మిర్ రబ్బినా యౌమన్ అబూసన్ ఖమ్ తరీరా. మేము ఆ సుదీర్ఘమైన మహా కఠినాలతో కూడుకున్న మహా కష్టతరంతో ఉన్నటువంటి ఆ భయంకరమైన రోజు నుండి భయపడుతున్నాము.

ఏ రోజు అది? ఖయామత్, ప్రళయ దినం. ఆ పరలోక దినం, ఆ పరలోక విశ్వాసం, అక్కడ ఒక్కొక్క చిన్న చిన్న కార్యానికి మనం జవాబు చెప్పుకోవలసి ఉన్నది అన్నటువంటి ఆ భయం మాలో ఉంది. ఆ రోజు ఇహలోకంలో అల్లాహ్ మాకు ఏదైతే కొంతపాటి ధనం ఇచ్చాడో, మాకు ఏదైతే సౌకర్యాలు ఇచ్చాడో దాని మూలంగా అది మేము అవసరం ఉన్న వారికి, అనాథలకు, నిరుపేదలకు, బీద వాళ్లకు, ఖైదీలకు తినిపించకుంటే రేపటి రోజు అల్లాహ్ మమ్మల్ని అడుగుతాడు, ప్రశ్నిస్తాడు అన్నటువంటి భయం మాలో ఉంది. అందుగురించి ఆనాటి ఆ భయం మాలో ఉండి మేము తినిపిస్తున్నాము. అయితే ఆనాడు ఆ అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా మమ్మల్ని ఆ భయం నుండి దూరం చేసి తొలగించి ఆయన మాకు ప్రతిఫలం ఇవ్వాలి, దాని యొక్క సత్ఫలితం ఆయన ఇవ్వాలని మేము ఆయన యొక్క ప్రేమలో వీరికి తినిపిస్తున్నాము. వీరి ద్వారా మాకు ఎలాంటి బదలా ప్రతిఫలం అవసరం లేదు. మేము కనీసం వారు మాకు కృతజ్ఞత చెల్లించాలని థాంక్స్ చెప్పాలని కూడా కోరము.

ఇది ఒక విశ్వాసిలో పరలోక విశ్వాసం గట్టిగా ఉండేదుంటే నిజమైన రీతిలో ఉంటే, పక్కవాడు ఉపవాసం ఉంటే తిండి లేకుండా ఉంటే ఆయన కడుపు నిండా తిని బేవుల్ తీసుకుంటూ పడుకోడు. పరలోక విశ్వాసం ఉన్నవాడు పక్కింటి వారి వర్షం వల్ల ఇల్లు కూలిపోతుంది, వారు నీళ్లలో వర్షంలో తడుచుకుంటూ నిద్రిస్తున్నారు పక్కన బిల్డింగ్ లో హాయిగా నిద్రిస్తున్నాడు, విశ్వాసం ఉన్న వ్యక్తి ఇలా తనలాంటి మనుషుల్ని ఇలాంటి ఇబ్బందిలో చూసుకుంటూ జీవితం గడపడు. భావం ఏమిటి? ఎవరిలో ఎంత పరలోక విశ్వాసం లోపిస్తుందో అంతే అతను ప్రజల పట్ల మృదు భావంతో వారి పట్ల ప్రయోజనకరంగా వారికి లాభాన్ని చేకూర్చే విధంగా జీవితం గడపడు. అదే ఒకవేళ పరలోక విశ్వాసం గట్టిగా ఉండి అనాటి ఆ సుదీర్ఘ కష్టతరమైన రోజు నుండి భయపడి అల్లాహ్ ఆనాడు సత్ఫలితాలు ప్రసాదించాలి అన్నటువంటి ఆశ ఉన్న వ్యక్తి స్వయంగా అతడు కేవలం తన లాభాన్నే కాదు ప్రజల యొక్క అవసరాలు ఏమిటో అవి కూడా దృష్టిలో ఉంచుకుంటారు.

అయితే ఇక్కడ ఈ ఆయత్ లలో పరలోక విశ్వాసాన్ని పరలోక ప్రతిఫల దినాన్ని తిరస్కరిస్తున్నాడు గనుక ఇతనిలో ఈ రెండు రకాల గుణాలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఒకటి ఏంటి? యదుఉల్ యతీమ్. అనాథను నెట్టేస్తున్నాడు, కసరి కొడుతున్నాడు. వలా యహుద్దు అలా తఆమిల్ మిస్కీన్ మరియు నిరుపేదలకు వారికి చెందిన అన్నం వారికి ఇవ్వండి అని కూడా కనీసం ప్రోత్సహించడు. అయితే ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించండి. పరలోక విశ్వాసం లేనందుకు లేదా పరలోక విశ్వాసంలో కొరత ఉన్నందుకు కేవలం ఇవి రెండు గుణాలు ఈ చెడు గుణాలు మాత్రమే పుడతాయని భావం కాదు. వేరే చెడు గుణాలు ఉండవని భావం కాదు. ఇక్కడ చెప్పే విషయం ఏంటంటే సమాజంలో మనిషి ఎన్నో రకాల చెడు కార్యాలకు పాల్పడతాడు. కానీ కొన్ని సందర్భాల్లో ఏమవుతుంది? ఉదాహరణకు మనిషి ఏదైనా దొంగతనం చేయాలనుకుంటాడు, వ్యభిచారం చేయాలనుకుంటాడు కానీ దొంగతనం చేయబోతే వ్యభిచారం చేయబోతే పట్టుకోబడతాను అన్నటువంటి భయం కూడా ఉంటుంది. ఉంటుందా లేదా?

లేదా ఏదైనా భయం ఉండి మనిషి ఆ పని చెడు చేయలేకపోతాడు. లేదా మనిషి ఏదైనా మంచి పని చేస్తున్నాడు అంటే కనీసం అరే ఈయన మా దగ్గరికి గెస్ట్ గా వచ్చాడు కనీసం ఒక ఛాయ్ అన్నా తాగిద్దాం రేపటి రోజు మనం పోతే కూడా మరి మనల్ని చూడకుండా ఉంటాడు కదా అంటే ఒకరి పట్ల ఏదైనా మంచితనం చేస్తున్నాడు అంటే వారి నుండి ఏదైనా ఆశిస్తున్నాడు. వారి నుండి ఏదైనా బదలా ప్రతిఫలం దొరుకుతుంది అన్నటువంటి ఆశ అతనికి ఉంటుంది. అంటే ఈ ఆశా భయం ఇవి రెండు ఉండి మనిషి ఏదైనా మంచి చేస్తాడు చెడు నుండి దూరం ఉంటాడు అవునా కాదా?

కానీ సమాజంలో ఉన్నటువంటి ప్రత్యేకంగా ఈ రెండు రకాల మనుషులు, నిరుపేదలు నిరుపేదలు మరియు అనాథలు. నిరుపేదకు ఏదైనా ఇచ్చేదుంటే తిరిగి అక్కడ నుండి మాకు ఏదైనా దొరుకుతుందని ఆశ ఉంటుందా? ఉండదు. ఈ రోజుల్లో ఏం జరుగుద్ది? మంచిగా హై ఫై లో ఉన్న వారికి మంచి మంచి హై ఫై గిఫ్ట్ తీసుకొని వెళ్తాము. ఎందుకు? కనీసం ఇంత కూడా ఇవ్వకుంటే నన్ను చిన్న చూపుతో చూస్తాడు అతడు, రేపటి రోజు అతని వద్దకు వెళ్లకుంటే అరే నువ్వు అక్కడ నుండి వచ్చావు నా గురించి ఏం తెచ్చావురా అని కూడా అడుగుతాడు. ఇటువంటి భయం అతనికి ఉంటది అవునా కాదా?

కానీ నిరుపేదకి ఇస్తే? బీదవాళ్ళకి ఇస్తే? అక్కడ నుండి ఏం దొరుకుతుంది? వారి నుండి మనకు ఏం వస్తుంది? ఏమీ ఆశ ఉండదు. ఇకపోతే అనాథలు. మన సమాజంలో ప్రత్యేకంగా అనాథలు మహా ఎక్కువ ఉంటే వారి తల్లి వారికి దిక్కుగా ఉంటుంది. అది కూడా ఒక స్త్రీ. సామాన్యంగా ఒక బాధ్యులు అని అతని వారి వెంట ఎవరూ ఉండరు. వారిపై ఏదైనా దౌర్జన్యం చేస్తున్నప్పుడు మనిషికి ఏ భయం కూడా కలగదు.

అయితే పరలోక విశ్వాసం గట్టిగా ఉన్న వ్యక్తి ఏం ఆలోచిస్తాడు? ఇతనికి ఎవడు దిక్కు లేకున్నా నేను ఇతన్ని కసరి కొట్టవద్దు, ఇతన్ని దూరం చేయవద్దు, ఇతన్ని గెంటేయవద్దు, ఇతని దగ్గర ఇతని దగ్గర ఏమీ లేకున్నా నేను అతనికి ఇవ్వాలి దాని యొక్క ప్రతిఫలం నాకు ఎక్కడ దొరుకుద్ది అల్లాహ్ వద్ద దొరుకుతుంది అన్నటువంటి నమ్మకం ఉండి అతను ముందడుగు వేస్తాడు. మరి వాస్తవానికి ఇస్లాం ధర్మం ఈ రోజుల్లో ఎన్నో టీవీ ఛానల్లు, న్యూస్ పేపర్లు ఇంకా ఎన్నో వర్గాలు ఎన్నో ఫిర్కాలు ఎన్నెవరు ఎవరెవరు ఇస్లాం గురించి ఏమన్నా గానీ ఒక బుద్ధిమంతుడు జ్ఞానవంతుడు ఖురాన్ గ్రంథం మరియు ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి యొక్క జీవిత చరిత్ర చదివాడంటే అనాథలకు, నిరుపేదలకు ఎంత గొప్ప స్థానం ఇవ్వబడిందో వారికి వారి అవసరాలు తీర్చే విధంగా ఎలా ప్రోత్సహించబడిందో చాలా దీనికి సంబంధించిన ఆయత్ లు హదీసులు ఉన్నాయి అవన్నీ చెప్పుకుంటూ పోతే మనకు టైం చాలా ఎక్కువ అవుతుంది. కానీ ఒక రెండు విషయాలను మీకు గుర్తు చేసి ముందుకు వెళ్తాను. ప్రవక్త మహనీయ ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు ఒక సందర్భంలో చెప్పారు: ‘అనా వ కాఫిలుల్ యతీమి కహాజైని ఫిల్ జన్నా’. ప్రవక్త స్వయంగా తమ గురించి అంటున్నారు: నేను మరియు ఎవరైతే ఒక అనాథకు, అనాథ బాలుడు గానీ అనాథ బాలిక గానీ అనాథకు బాధ్యుడిగా ఉండి వారి యొక్క మంచి చెడ్డలు చూసుకుంటూ వారి యొక్క శిక్షణ, వారి యొక్క చదువు, వారి యొక్క పెళ్లి అన్ని రకాల బాధ్యతలు వహిస్తాడో మేమిద్దరము స్వర్గంలో ఇలా దగ్గరగా కలిసి ఉంటాము అని శుభవార్త ఇచ్చారు. ప్రవక్తకు తోడుగా ఉంటాడు అలాంటి వ్యక్తి. ఎంత గొప్ప స్థానమో గమనించండి. ఇది ఎవరి గురించి అనాథల గురించి ఎన్నో ఉన్నాయి లాభాలు ఫజీలత్ లు హదీసులు కానీ ఈ ఒక్క హదీసును గమనిస్తే కూడా మనం ఇస్లాం లో అనాథలకు ఎంత గొప్ప స్థానం ఇవ్వబడింది వారి యొక్క మంచి చెడ్డలు చూడడం, వారి యొక్క కష్టాల్లో వారికి తాత్ ఇవ్వడం, మద్దతు చేయడం, వారి యొక్క శిక్షణ, వారి యొక్క చదువు అన్ని రకాల వారి యొక్క బాధ్యతలను వహించడం ఎంత గొప్ప విషయం.

ిక మిస్కీన్ నిరుపేదలు. ప్రవక్త ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు చెప్పారు: ‘అస్సాయీ అలల్ అర్మలతి వల్ మిస్కీన్ కల్ ముజాహిది ఫీ సబీలిల్లాహ్’. ఎవరైతే విధవలకు అంటే భర్త లేకుండా జీవితం గడుపుతున్నారు దిక్కు లేకుండా భర్త చనిపోయాడా లేదా విడాకులు ఇచ్చాడా ఇక ఎవరూ కూడా తనను పెళ్లి చేసుకోవడం లేదు వారి యొక్క జీవితం చాలా దుర్భరంగా గడుస్తుంది. వల్ మిస్కీన్ నిరుపేదలు మరీ బీదవాళ్లు. ఇలాంటి విధవలకు మరియు బీద వాళ్లకు నిరుపేదల కొరకు కృషి చేసేవాడు, స్వయంగా నా దగ్గర ఏం లేకున్నా వారిని కలిసి వారిని కలిసి ఫలానా ఒక బేవా స్త్రీ ఉన్నది ఫలానా ఒక మిస్కీన్ వ్యక్తి ఉన్నాడు మీరు ఒక నెలకు ఐదువందలు ఇవ్వండి మీరు ఒక రెండొందలు ఇవ్వండి వారి యొక్క ఒక చిన్న పిల్లవాడు ఉన్నాడు స్కూల్ లో అడ్మిట్ చేయండి దాని గురించి ఫీజు ఇవ్వండి ఈ విధంగా వారి యొక్క బాగుగోలు కొరకు స్వయంగా డబ్బు రూపకంగా ఏమీ చేయలేకపోయినా ఆర్థికంగా సహకరించలేకపోయినా డబ్బు ఉన్న వారి దగ్గరికి వెళ్లి పరపతి ఉన్న దగ్గరికి వారు వెళ్లి ఎవరు ఏ రకమైన సహాయం చేయగలుగుతారో వారిని కలిసి వారి గురించి మంచి చేయడానికి ప్రయత్నం చేసేవారు కల్ ముజాహిది ఫీ సబీలిల్లాహ్ అల్లాహ్ మార్గంలో యుద్ధం చేసే వారి లాంటి పుణ్యం వారికి లభిస్తుంది. అల్లాహ్ తఆలా ఇలాంటి సత్కార్యాలు పుణ్యకార్యాల్లో పాల్గొనే ఒక సద్భాగ్యం మనందరికీ ప్రసాదించు గాక.

నమాజు పట్ల ఏమరుపాటు మరియు ప్రదర్శన బుద్ధి

ఇక ఆ తర్వాత ఏం చెప్పాడు అల్లాహ్ తఆలా? ఫవైలుల్ లిల్ ముసల్లీన్. నమాజు చదివే వారి కొరకు వినాశం ఉంది అల్లాహు అక్బర్ ఎంత విచిత్ర విషయం ఆలోచించండి. ఎవరైతే నమాజు చేయటం లేదో వారు ఇప్పుడే తొందరగా సంతోష పడకండి నమాజు చేస్తే ఇక్కడ పాపం దొరుకుతుంది నమాజు చేస్తే శిక్ష దొరుకుతుంది అని. నమాజు చేయని వారి గురించి ఇంకా మహా భయంకరమైన శిక్షలు ఉన్నాయి. మసలకకుమ్ ఫీ సఖర్. ఖాలు లమ్ నకు మినల్ ముసల్లీన్. ఇహలోకంలో నెక్స్ట్ పార్ట్నర్ ఉండవచ్చు క్లాస్మేట్ ఉండవచ్చు జాబ్ మేట్ ఉండవచ్చు ఒక కాడ పని చేసుకునే వాళ్ళు ఒక కాడ కలిసి మెలిసి తినేవాళ్ళు కానీ ఎవరైతే నమాజు చేసేవాళ్లో ఎవరైతే మంచి కార్యాలు చేసేవాళ్లో విశ్వాసం పై గట్టిగా స్థిరంగా ఉన్నవారు వారు స్వర్గంలో పోతారు పోయిన తర్వాత అక్కడ చూస్తారు ఫలానా ఫలానా ఫలానా మన ఫ్రెండ్స్ మనకు కనబడతలేరు కదా మన బంధువులు మనకు కనబడతలేరు కదా ఎక్కడున్నారు? అల్లాహ్ తఆలా అడుగుతాడు వారిని చూడాలనుకుంటున్నారా? అవును అల్లాహ్ తఆలా. ఇక చూడండి వారు నరకంలో ఉన్నారు అని అల్లాహ్ తఆలా చూపిస్తాడు. అప్పుడు ఈ స్వర్గవాసులు ఆ నరకవాసిని అడుగుతారు ఇహలోకంలో మాతో కలిసి మెలిసి ఉండేవారు మీరైతే కానీ ఈరోజు ఎందుకు మీరు నరకంలో వచ్చి పడ్డారు? మసలకకుమ్ ఫీ సఖర్ మిమ్మల్ని ఏ విషయం నరకంలో తీసుకొచ్చేసింది? ఖాలు లమ్ నకు మినల్ ముసల్లీన్ మేము నమాజు చేసే వారిలో లేకుంటిమి. తిండిలో పనిలో ఫిలింలో అన్నిట్లో మీతోని పాల్గొన్నాము కానీ మీరు నమాజ్ కు వెళ్ళినప్పుడు నమాజ్ కు రండి అనంటే అరె పోరా ఇప్పుడే మీరు ముతవా అయిపోయింది ఇక మేము మీతోని కలవలేము నమాజ్ కు మీతో మేము వచ్చేవాళ్లము కాదు అందుగురించి అల్లాహ్ మమ్మల్ని నరకంలో పడేశాడు. ఈ నమాజ్ చేయని విషయం అనేది మమ్మల్ని ఈ స్థానానికి దిగజారి చేసింది అని వారు అప్పుడు అంటారు. నమాజ్ చేయని వారి స్థితి మరీ భయంకరంగా ఉంది కానీ ఇక్కడ ఏ నమాజ్ చేసే వారి గురించి చెప్పడం జరుగుతుంది ముందు ఆ విషయం ఉంది. నమాజ్ చేసే వారి గురించి ఈ వినాశం ఉంది ఎవరు వారు? అల్లజీన హుమ్ అన్ సలాతిహిమ్ సాహూన్. వారు తమ నమాజుల పట్ల ఏమరుపాటుకు గురి అయ్యి ఉన్నారు.

సోదరులారా! నమాజ్ అన్న విషయం మన మరియు మన యొక్క ప్రభువు మన యొక్క అల్లాహ్ మధ్యలోని ఒక స్పష్టమైన సంబంధం. ఈ సంబంధాన్ని సంపూర్ణ ప్రేమతో ఇష్టపూర్వకముగా మనస్ఫూర్తిగా చేయాలి. ఏదో బలిమిటికి ఫలానా చెప్తున్నాడు ఫలానా చెప్తున్నాడు అన్నటువంటి బలిమితో ఎప్పుడైతే మనం చేస్తామో ఆ బలిమి చేసేవాళ్ళు లేదా ఆ బోధ చేసేవాళ్ళు మనకు దగ్గరగా లేకుంటే మనం ఏమరుపాటుకు గురి అయి ఉంటాము. అలా ఏమరుపాటుకు గురైన వారు నమాజుల విషయంలో వారికి వినాశం ఉంది. ఈ ఏమరుపాటు అనేది ఏ రకంగా నమాజ్ టైంకు చేయకపోవడం ఇది కూడా ఏమరుపాటులో వస్తుంది లేదా టైంకు నమాజ్ లో వచ్చాము కానీ మనసు పెట్టి నమాజ్ చేయడం లేదు. ఎప్పుడు అయిపోతే తొందరగా పరిగెత్తి పోవాలి అని ఎందుకైతే వచ్చానో ఇక్కడికి నమాజ్ చేయడానికి అని ఇలాంటి ఇష్టం లేకుండా ఎంతో బద్ధకంతో మూడవ విషయం నమాజ్ చేస్తున్నప్పుడు నమాజ్ యొక్క విధులు నమాజ్ యొక్క సున్నతులు ఏ విషయం ఏ పద్ధతి ఎలా అవలంబించాలి ఎలా చేయాలి సమయం గడుస్తున్న కొద్దీ వయసు మీద పడుతున్న కొద్దీ వారాలు నెలలు సంవత్సరాలు దాటుతున్నాయి మన జీతం పెరగడానికి ప్రయత్నం చేస్తాము సంతానం పెరగడానికి ప్రయత్నం చేస్తాము వ్యాపారం పెరగడానికి ప్రయత్నం చేస్తాము ప్రపంచ రంగంలో అన్నిట్లో ఇంకా ముందుముందుకు ఉండాలి అని చూస్తాము కానీ మన యొక్క నమాజ్ అల్లాహ్ తో మన యొక్క సంబంధం అది కూడా గట్టిగా పడాలి ఈరోజు ఒక సూర యాద్ చేసుకున్నాము రేపటి రోజు రెండు యాద్ చేసుకుందాం ఈరోజు నేను తెలియక ఏదో తొందరగా చేశాను రేపటి రోజు తెలుసుకొని మరింత మంచిగా చేస్తాను ఇలాంటి తపన లేకుంటే అలాంటి నమాజుల వల్ల ఏం లాభం కలుగుతుంది?

దీని గురించి ఒక సందర్భంలో ప్రవక్త మహనీయ ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు చెప్పారు: ద్వంద్వ స్వభావులు మునాఫికులు పై పైగా ఇస్లాం అని చెప్పుకుంటూ లోపట ఇస్లాం పట్ల అల్లాహ్ పట్ల ధర్మం పట్ల ప్రేమ లేకుండా జీవితం గడిపే వారు. ఇలాంటి వారి గురించి ఏం చెప్పారు ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు: ‘తిల్క సలాతుల్ మునాఫిఖ్, తిల్క సలాతుల్ మునాఫిఖ్, తిల్క సలాతుల్ మునాఫిఖ్’. ఈ మునాఫికులు ద్వంద్వ స్వభావులు కపట విశ్వాసులు వీరి యొక్క నమాజ్ ఇలా ఉంటుంది వీరి యొక్క నమాజ్ ఇలా ఉంటుంది వీరి యొక్క నమాజ్ ఇలా ఉంటుంది ఎలా? టైం దాటుతూ ఉంటుంది దాటుతూ ఉంటుంది దాటుతూ ఉంటుంది ఇక చివరి గడియ ఉన్నప్పుడు అరె నమాజ్ టైం సంపూర్ణంగా కంప్లీట్ అయిపోతుంది కదా ఇక మూడు నాలుగు నిమిషాలే ఉంది తొందరగా వచ్చేస్తాడు టకా టక్ టకా టక్ ప్రవక్త గారు చెప్పారు ఎలాగైతే కోడి గింజలు తినడానికి చుంచు ఎలా కొడుతుంది ఆ విధంగా తన నమాజ్ చేసి వెళ్లిపోతాడు. అతనికి అతని ఆ నమాజ్ ద్వారా ఏదైనా ప్రయోజనం కలుగుతుందా? లాభం కలుగుతుందా? పుణ్యం దొరుకుతుందా? దొరకదు. అందుగురించి సోదరులారా! ఇలాంటి అలసట ఇలాంటి అలక్ష్యం ఏమరుపాటు నమాజ్ విషయంలో ఉండకూడదు. అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా అతని యొక్క ప్రేమలో మనస్ఫూర్తిగా ప్రవక్త యొక్క సరైన విధానంలో ఈ ఐదు పూటల నమాజులు చేస్తూ ఉండే భాగ్యం మనందరికీ ప్రసాదించు గాక. ఐదు పూటల నమాజులతో పాటు తహజ్జుద్ ఇంకా ఇతర నఫిల్ నమాజులు కూడా చేస్తూ ఉండే సద్భాగ్యం అల్లాహ్ మనందరికీ ప్రసాదించు గాక.

ఇలాంటి నమాజీలకు వినాశం ఉంది అని ఏదైతే చెప్పబడుతుందో అందులో ఒక రెండో రకం ‘అల్లజీన హుమ్ యురా ఊన్’. ఎవరైతే ప్రదర్శన బుద్ధితో నమాజ్ చేస్తారో. నమాజ్ చేస్తున్నారు కానీ ఎందుకు? అల్లాహ్ చూసి నన్ను మెచ్చుకోవాలి, అల్లాహ్ తన యొక్క పుణ్య దాసుల్లో నన్ను చేర్చాలి అలాంటి ఉద్దేశం కాదు ఆ ఫలానా వ్యక్తి చూస్తున్నాడు నన్ను నమాజీ అని అనుకోవాలి. ఫలానా వ్యక్తి నన్ను మెచ్చుకోవాలి, మా ముతవల్లి గారు నన్ను మెచ్చుకోవాలి, మా తండ్రి నన్ను మెచ్చుకోవాలి, ఫలానా నా ఫ్రెండ్ నన్ను మెచ్చుకోవాలి, మా వాడ యొక్క మౌల్వీ సాబ్ నన్ను మెచ్చుకోవాలి ఈ విధంగా ప్రదర్శన బుద్ధి ప్రజలకు చూపించాలని రియా దిఖవా సుమ్ ఆ ఎవరైతే ఇలాంటి ఉద్దేశాలతో నమాజ్ చేస్తారో వారికి కూడా దాని యొక్క పుణ్యం లభించదు వారికి వినాశం ఉంది అని ఇక్కడ హెచ్చరించబడుతుంది.

చిన్న చిన్న సహాయాలు మరియు ముగింపు

ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఒకటి ఏమిటో తెలుసా? అరైతల్లజీ – ఆ వ్యక్తిని నీవు చూశావా ఎవరైతే పరలోక దినాన్ని తిరస్కరిస్తున్నాడు అందువల్ల అతనిలో ఒక చెడ్డ గుణం అనాథను కసరి కొట్టడం నిరుపేదలకు అన్నం పెట్టండి అని చెప్పకపోవడం లాంటి చెడు గుణాలు జన్మించాయి. అలాగే ఈ నమాజ్ చేసే వారికి ఏ వినాశం అయితే ఉందో వారి సంగతి కూడా చూడు కొంచెం. ఎవరు వారు? నమాజ్ లో ఏమరుపాటుతో పాల్గొంటారు, ప్రదర్శన బుద్ధితో నమాజ్ చేస్తారు. అంటే ఇక్కడ ఏం తెలుస్తుంది? పరలోక విశ్వాసం గట్టిగా లేదు గనుక నమాజ్ లో కూడా లోపం జరుగుతుంది. ఒకవేళ పరలోక విశ్వాసం బలంగా ఉండేదుంటే నమాజ్ లో కూడా ఇలాంటి ఏమరుపాటు అనేది జరగదు. ఇలా పరలోక విశ్వాసం బలహీనంగా ఉన్నందుకు మరొక మూడో రకమైన చెడు వారిలో ఏమొస్తుంది? వయమ్నఊనల్ మా ఊన్. వారు సాధారణంగా పరస్పరం ఒకరికి ఒకరు చేయూతగా తోడ్పాటుగా వాడుకునే అవసరాలు వస్తువులు కూడా ఇవ్వకుండా ఆపుకుంటారు.

అల్ మా ఊన్ అన్న పదం ఏదైతే ఉందో ఇక్కడ హజ్రత్ ఇబ్నె మసూద్, హజ్రత్ ఇబ్నె అబ్బాస్, హజ్రత్ అలీ, అబ్దుల్లా బిన్ ఉమర్, ఉమ్మె అతియ్య ఇంకా ఎందరో సహాబాల వ్యాఖ్యానాలు ఏదైతే వచ్చి ఉన్నాయో హదీసు గ్రంథాల్లో, ఇంట్లో గొడ్డలి, నీళ్ల బొక్కెన బకెట్ మరియు ఇటువంటి చిన్న చిన్న ఏదైనా బౌల్స్ ఏదైనా చిన్నపాటి సామాన్ ఏదైతే అవసరం ఉంటుందో కొన్ని సందర్భాల్లో ఏమవుతుంది ఇంటి పక్కవాళ్ళు పరస్పరం ఒకరి నుండి ఒకరు అడుగుకుంటూ ఉంటారు. కనీసం ఇలాంటి చిన్న విషయాలు కూడా ఇవ్వకపోవడం వారికి చేయూతగా తోడ్పాటుగా ఉండకపోవడం కూడా దీనివల్ల మనకు వినాశం కలుగుతుంది అన్నటువంటి హెచ్చరిక ఇందులో ఇవ్వబడింది. ఇక ఈ సూరాను మీరు గమనిస్తే ఇందులో మనకు కొన్ని విషయాలు బోధపడుతున్నాయి. అవేంటి? ముఖ్యంగా మనిషిలో పరలోక విశ్వాసం చాలా బలంగా ఉండాలి. అల్లాహ్ నన్ను ఏదైతే సృష్టించాడో పుట్టించాడో అతను చనిపోయిన తర్వాత ఒకరోజు నన్ను మరోసారి తిరిగి బ్రతికిస్తాడు లేపుతాడు అక్కడ ఇహలోకంలో నేను చేసిన ప్రతి చిన్న పెద్ద మంచి చెడు అన్ని విషయాల గురించి సమాధానం చెప్పుకునేది ఉంది. ఆ పరలోక దినాన్ని బలంగా గట్టిగా విశ్వసించాలి. ఆ విశ్వాసం వల్ల అతని మధ్య అతని సృష్టికర్త మధ్య సంబంధం బాగుపడుతుంది. అతి ముఖ్యమైన ఆరాధన నమాజ్ అనేది సంపూర్ణ ప్రేమతో మనస్ఫూర్తిగా చేయగలుగుతాడు. అంతేకాకుండా అతని మధ్య అతని లాంటి సోదరుల మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడతాయి. పరస్పరం ఒకరికి ఒకరు చేయూతగా తోడ్పాటుగా ఉండి వారికి అవసరం ఉన్న విషయాల్లో వారికి సహాయపడే అన్నటువంటి గుణం వారిలో వస్తుంది. అంతేకాకుండా సమాజంలో ఎవరైతే దిక్కు లేని వాళ్ళు సామాన్యంగా బలహీనులుగా ఉంటారో అనాథలు గానీ నిరుపేదలు గానీ విధవలు గానీ ఇలాంటి వారి పట్ల కూడా ఒకరితో ఏమీ ఆశించకుండా నేను ఒక అనాథల గురించి భవనం తయారుచేసి మంచిగా చేస్తే ప్రభుత్వం నాకు చాలా రకాల సహాయాలు చేస్తుంది అన్న ఆశతో కూడా ఎందరో ముందడుగు వేసి ఎన్నో పనులు చేస్తూ ఉంటారు. కానీ అల్లాహ్ నాకు ప్రతిఫలం ఇచ్చేవాడు ఉన్నాడు ఆయన నాకు తన యొక్క సంతృప్తిని ప్రసాదించి ఆయన యొక్క దర్శన భాగ్యం నాకు కలుగనుంది పరలోకంలో స్వర్గంలో అన్నటువంటి ఆశతో వారి పట్ల మంచితనం చేస్తూ ఉండాలి. అందుగురించి ప్రవక్త మహనీయ ముహమ్మద్ సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు ఆయన ప్రవక్త పదవి లభించక ముందే ఇలాంటి సద్గుణాలు వారిలో ఉండినవి. హజ్రత్ ఖదీజా రజిఅల్లాహు అన్హు గారు ఏం చెప్పారు? ఇన్నక లతసిలుర్రహిమ్. నీవు సంబంధాల్ని బంధుత్వాల్ని పెంచుతూ ఉంటారు. వతఖ్రిద్దైఫ్. ఎవరైతే అతిథులు వస్తారో మీరు అతిథి మర్యాద చాలా మంచి విధంగా చేస్తారు. తక్సిబుల్ మాదూమ్. ఏమీ పని చేయలేకుండా ఎవరైతే సంపాదించకుండా బలహీనంగా ఉన్నాడో అలాంటి వారికి మీరు సంపాదించి పెడతారు. వతుఈను అలా నవాయిబిల్ హఖ్. మరి ఎవరైతే ధర్మపరంగా ఏదైనా కష్టానికి ఆపదకు ఏదైనా ఇబ్బందికి గురి అయి ఉన్నారో వారికి మీరు సహాయపడతారు. ఇలాంటి సద్గుణాలు ఉన్న వారిని అల్లాహ్ ఎప్పుడూ కూడా అవమాన పరచడు అలాంటి వారిని అల్లాహ్ వృథా చేయడు మీరు బాధపడకండి అని ఓదార్పుని ఇచ్చింది. అందుగురించి ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారు దువా చేసేవారు ఓ అల్లాహ్! నన్ను మిస్కీన్ లలో చేర్చుకో, మిస్కీన్ ల పట్ల నాకు ప్రేమ నిరుపేదల యొక్క ప్రేమ నాలో కలిగించు మరియు ప్రళయ దినాన ఈ నిరుపేదల యొక్క జమాత్ లో వారి వెంట నన్ను కూడా ప్రళయ దినాన హాజరు చేయి. నిరుపేదలతో కూర్చోవడం వారికి అవసరాలు తీర్చడం ఇందులో ఎలాంటి చిన్నతనం అనేది మన ప్రవక్త గారు భావించేవారు కాదు. అల్లాహ్ సుబ్ హాన వ త’ఆలా ఈ సూరా ఏదైతే మనం ఈరోజు విన్నామో దీని యొక్క వ్యాఖ్యానం తెలుసుకున్నామో దీని ప్రకారం మన యొక్క జీవితం గడుపుకునే సద్భాగ్యం మనందరికీ ప్రసాదించు గాక. జజాకుముల్లాహు ఖైర్ వస్సలాము అలైకుమ్ వరహ్మతుల్లాహి వబరకాతుహు.

---

Tags: Islamic Sermon, Surah Al-Maun, Quran Telugu, Day of Judgment, Orphan, Prayer, Charity, Namaz, Riya, Telugu Islam, ఇస్లామిక్ ప్రసంగం, సూరహ్ అల్ మా ఊన్, ఖురాన్ తెలుగు, పరలోక దినం, అనాథలు, నమాజు, దానం, రియా, తెలుగు ఇస్లాం.