Tag: ఇస్లామిక్ జీవిత చరిత్ర

Imam al-Bukhari رحمه الله – Sheikh Aziz bin Farhan Al Anizi [Video | Arabic-English Subtitles]
https://www.youtube.com/watch?v=l-eGf0lzpBk [32 min]

పరిచయం: జ్ఞాన సూర్యుడు

సమస్త ప్రశంసలు అల్లాహ్ కే శోభిస్తాయి. అల్లాహ్ యొక్క శాంతి మరియు దీవెనలు అల్లాహ్ ప్రవక్తపై ఉండుగాక. నా సహోదర సహోదరీమణులారా, “ఒక ఇమామ్ జీవిత చరిత్ర” అనే సిరీస్ లోని కొత్త సెషన్‌కు మీకు స్వాగతం. ఈ రోజు మనం అల్లాహ్ చేత శాశ్వతమైన గుర్తింపు మరియు జ్ఞానపరమైన దీవెనలు పొందిన ఒక గొప్ప వ్యక్తి గురించి తెలుసుకుంటాము. ఆయన ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేసిన ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు, పండితులకు ఆదర్శమూర్తి, న్యాయకోవిదులకు నాయకుడు, ప్రవక్తల వారసుడు, రబ్బానీ పండితుడు, హదీథ్ పండితుల గర్వకారణం, హదీథ్ విశ్వాసుల నాయకుడు, మరియు గొప్ప ఇమామ్: అల్-బుఖారీ. అల్లాహ్ ఆయనపై తన కరుణ కురిపించుగాక. అల్లాహ్ గ్రంథం (ఖురాన్) తర్వాత అత్యంత ప్రామాణికమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందిన పుస్తకాన్ని రచించినది ఆయనే. నిజానికి, అల్-బుఖారీ గురించి మాట్లాడాలంటే ఎన్నో సెషన్లు అవసరం, ఎందుకంటే ఈ పండితుడు జ్ఞాన దిగ్గజాలలో ఒక మహా దిగ్గజం మరియు ధార్మిక నాయకులలో ఒక ప్రముఖ ఇమామ్. నేను ఇమామ్ అల్-బుఖారీ జీవిత చరిత్ర, ఆయన పెంపకం మరియు ఆయన జీవితంలోని కొన్ని అంశాల గురించి క్లుప్తంగా వివరిస్తాను.

పేరు, వంశం మరియు ఆయన తండ్రి భక్తి

ఆయన పేరు అబూ అబ్దుల్లాహ్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ ఇస్మాయిల్ ఇబ్న్ ఇబ్రహీం ఇబ్న్ అల్-ముగీరా అల్-జుఫీ. నది ఆవల ఉన్న ప్రాంతాలలో ఒకటైన బుఖారా నగరానికి చెందినవాడు కావడం వల్ల ఇమామ్ అల్-బుఖారీకి ఈ పేరు వచ్చింది. ఆయన తాత బర్దజుబా (Bardazubah). కొంతమంది పండితులు ఈ పేరును ఉచ్చరిస్తూ ‘బ’ కు ఫత్హా, ‘ర’ కు సుకూన్, మరియు ‘ద’ కు కస్రా తో పలికారు. పర్షియన్ భాషలో “బర్దజుబా” అనగా “రైతు“. ఆయన పర్షియన్ జాతీయుడు మరియు మొదట తన ప్రజల మతాన్ని అనుసరించేవారు. ఆయన ముత్తాత అల్-ముగీరా విషయానికి వస్తే, ఆయన బుఖారాకు చెందిన యమన్ అల్-జుఫీ ద్వారా ఇస్లాం స్వీకరించారు, కాబట్టి ఇస్లాం ద్వారా ఏర్పడిన అనుబంధం కారణంగా ఆయనకు ఆ పేరు ఆపాదించబడింది. పండితులు అల్-బుఖారీ తండ్రి అయిన ఇస్మాయిల్ గురించి కూడా రాశారు. ఆయన హమ్మాద్ ఇబ్న్ జైద్ మరియు మాలిక్ ఇబ్న్ అనస్ నుండి హదీథులను ఉల్లేఖించారని, మరియు ఇరాక్ ప్రజలు ఆయన నుండి ఉల్లేఖించారని వారు పేర్కొన్నారు. ఆయన ఎంతో భక్తుడు. అహ్మద్ ఇబ్న్ హఫ్స్ ఇలా అన్నారు: “అబూ అబ్దుల్లాహ్ (అల్-బుఖారీ) తండ్రి ఇస్మాయిల్ మరణశయ్యపై ఉన్నప్పుడు నేను ఆయన వద్దకు వెళ్లాను. అప్పుడు ఆయన ‘నా సంపదలో చట్టవిరుద్ధమైన (హరామ్) ఒక్క దిర్హమ్ కూడా లేదని, కనీసం అనుమానాస్పదమైన ఒక్క దిర్హమ్ కూడా లేదని నాకు తెలుసు’ అని అన్నారు.” అల్-బుఖారీ తండ్రికి ఉన్న ఈ భక్తి మరియు నీతి యొక్క గొప్ప ప్రభావాలను చూడండి.

జననం, అనాథగా మారడం మరియు దృష్టి తిరిగి రావడం (అద్భుతం)

అల్-బుఖారీ హిజ్రీ సంవత్సరం 194లో షవ్వాల్ నెల 13వ తేదీ శుక్రవారం రాత్రి బుఖారా నగరంలో జన్మించారు. అల్-బుఖారీ చిన్న వయస్సులోనే తండ్రి మరణించడంతో అనాథగా పెరిగారు. ఆయన తల్లి ఆయనను అత్యుత్తమ పద్ధతిలో పెంచారు. ఇమామ్ అల్-బుఖారీ జీవితం ప్రారంభం నుండి సులభంగా లేదా సౌకర్యవంతంగా లేదు; అది ఆశ్చర్యకరమైన మరియు బాధాకరమైన సంఘటనలతో నిండి ఉంది, అందులో అల్లాహ్ యొక్క ఒక గొప్ప ఆంతర్యం దాగి ఉంది. ఆయన జీవితంలోని ప్రధాన సంఘటనలలో ఒకటి ఏమిటంటే, ఆయన చిన్నతనంలోనే తన కంటిచూపును కోల్పోయారు. ఇది ఆయన తల్లిని తీవ్రంగా బాధించింది. తండ్రి సంరక్షణలో పెరగని ఈ అనాథ బిడ్డ పరిస్థితి చూసి ఆమె ఎంతగానో దుఃఖించింది. ఒక ధార్మిక మరియు దైవభీతి గల స్త్రీ అయిన ఆమె, ఆ బాధతో నిరంతరం అల్లాహ్ ను ప్రార్థించడం ప్రారంభించింది. అప్పుడు ఆమె కలలో ఇబ్రహీం (అలైహిస్సలాం) ప్రవక్తను చూసింది. ఆయన ఆమెతో ఇలా అన్నారు: “ఓ మహిళా, నీ నిరంతర ప్రార్థనల కారణంగా అల్లాహ్ నీ కుమారుడికి కంటిచూపును తిరిగి ప్రసాదించాడు.” ఆ తల్లి వెళ్లి చూడగా తన కుమారుడు స్వస్థత పొంది, అంధత్వం తొలగిపోయి దృష్టి తిరిగి రావడాన్ని గమనించింది. అల్లాహ్ ఆయనపై మరియు అల్-బుఖారీ తల్లిపై తన కరుణను కురిపించుగాక.

ప్రారంభ దశలో అద్భుతమైన తెలివితేటలు మరియు పదునైన జ్ఞాపకశక్తి

అల్-బుఖారీ చిన్న వయస్సు నుండే అద్భుతమైన ప్రతిభ కనబరచడం ప్రారంభించారు. ఆయన చిన్న పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడే ఆయన తెలివితేటలు మరియు ఆధిక్యత స్పష్టంగా కనిపించాయి. కంఠస్థం చేయడంలో ఆయన అసాధారణమైన వ్యక్తి, మరియు ఆయన ఈ ఉన్నత స్థాయికి చేరుకోవడంలో ఆయన తల్లి పాత్ర ఎంతో గొప్పది. ఆమె ఆయనకు జ్ఞానంపై మక్కువ పెరిగేలా చేశారు. పది సంవత్సరాల వయస్సు నిండకముందే, ఆయన మొత్తం ఖురాన్ ను కంఠస్థం చేశారు. ఆ తరువాత ఆయన గొప్ప హదీథ్ పండితులు మరియు న్యాయకోవిదుల సభలకు మరియు సమావేశాలకు హాజరుకావడం ప్రారంభించారు. ఆయన స్వయంగా ఇలా అన్నారు: “నేను పదేళ్లు లేదా అంతకంటే తక్కువ వయస్సులో ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉన్నప్పుడే హదీథ్ లను కంఠస్థం చేయడానికి ప్రేరేపించబడ్డాను. పదేళ్ల వయసు తర్వాత పాఠశాలను విడిచిపెట్టి, అల్-దాఖిలీ మరియు ఇతరుల సమావేశాలకు హాజరుకావడం ప్రారంభించాను. ఒకరోజు, అల్-దాఖిలీ ప్రజలకు చదివి వినిపిస్తూ: ‘సుఫ్యాన్, అబూ అల్-జుబైర్ నుండి, ఆయన ఇబ్రహీం నుండి ఉల్లేఖించారు’ అని అన్నారు. అప్పుడు నేను ఆయనతో: ‘అబూ అల్-జుబైర్, ఇబ్రహీం నుండి ఉల్లేఖించలేదు’ అని అన్నాను. ఆయన నన్ను మందలించారు… అప్పుడు నేను: ‘దయచేసి మీ మూల గ్రంథాన్ని సరిచూసుకోండి’ అన్నాను. ఆయన లోపలికి వెళ్లి మూల గ్రంథాన్ని పరిశీలించి, బయటకు వచ్చి నాతో: ‘అది ఎలా ఉంది బాబూ?’ అని అడిగారు. నేను: ‘అది అల్-జుబైర్ ఇబ్న్ అదీ, ఆయన ఇబ్రహీం నుండి ఉల్లేఖించారు’ అని చెప్పాను. అప్పుడు ఆయన నా చేతిలో నుండి కలం తీసుకుని, తన పుస్తకాన్ని సరిదిద్దుకుని, ‘నువ్వు చెప్పింది నిజమే’ అని అన్నారు.” అప్పటికి ఆయన వయస్సు కేవలం పదకొండు సంవత్సరాలు.

జ్ఞానం పట్ల అభిరుచి మరియు విస్తృతమైన ప్రయాణాలు

అల్-బుఖారీ చిన్నప్పటి నుంచే జ్ఞానాన్ని ప్రేమిస్తూ, దానిని శ్రద్ధగా అభ్యసిస్తూ పెరిగారు. పదహారేళ్ళ వయసు వచ్చేసరికి ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) గారి సున్నత్‌ను ఉల్లేఖన, అవగాహన మరియు గ్రహణ శక్తితో కంఠస్థం చేయడంలో ఆయన అత్యంత శ్రద్ధ కనబరిచారు. తాను చదివిన, చూసిన, మరియు విన్న ప్రతిదాన్ని కంఠస్థం చేయగల సంసిద్ధత మరియు సామర్థ్యం ఆయనకు ఉండేది. అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ అల్-ముబారక్ మరియు వకీ ఇబ్న్ అల్-జరాహ్ రాసిన పుస్తకాలను ఆయన కంఠస్థం చేశారు. ఆయనకు జ్ఞానం పట్ల ఎన్నటికీ తీరని దాహం ఉండేది. ఆయన తనకు లభించిన ప్రతి అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని, తన దేశంలోని పండితుల సమావేశాలకు వెళ్తుండేవారు. ఈ విశాలమైన భూభాగాలు తనకు సరిపోవని అనిపించినప్పుడు, హదీథ్ జ్ఞానాన్ని అన్వేషించడానికి ఆయన సుదూర ప్రాంతాలకు ప్రయాణించారు. ఆయన తన తల్లి మరియు సోదరుడితో కలిసి మొదటిసారి హజ్ కోసం హిజాజ్ కు ప్రయాణించారు. ఆయన తల్లి మరియు సోదరుడు తిరిగి వెళ్ళిపోయినప్పటికీ, ఆయన మక్కాలోనే ఉండిపోయి పండితుల వద్ద కూర్చుని ఆరు సంవత్సరాలు గడిపారు. ఆ తరువాత, ఇస్లామిక్ ప్రపంచంలోని ప్రధాన కేంద్రాలైన అల్-షామ్, ఈజిప్ట్, అల్-జజీరా, బస్రా, కూఫా మరియు బాగ్దాద్ లలో ప్రయాణించారు. ఆధునిక రవాణా సౌకర్యాలు లేని ఆ కాలంలో ఆయన కాలి నడకన ప్రయాణిస్తూ ఎన్నో కష్టాలను ఎదుర్కొన్నారు.

అసాధారణమైన మేధస్సు: 15,000 హదీథ్ ల కథ

తెలివితేటల విషయంలో అల్-బుఖారీ ఒక అసాధారణమైన వ్యక్తి. ఆయన జ్ఞాపకశక్తికి సంబంధించిన అద్భుతమైన అంశాలలో ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబీ హాతిమ్ అల్-వర్రాక్ ప్రస్తావించిన ఈ సంఘటన ఒకటి: “అబూ అబ్దుల్లాహ్ అల్-బుఖారీ చిన్న బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే మాతో కలిసి బస్రా పండితుల సమావేశాలకు హాజరయ్యేవారు, కానీ ఆయన ఏమీ రాసుకునేవారు కాదు. కొన్ని రోజుల పాటు ఇలాగే జరిగింది, కాబట్టి మేము ఆయనతో: ‘నువ్వు మాతో పాటు హాజరవుతున్నావు కానీ ఏమీ రాయడం లేదు, నువ్వు ఏం చేస్తున్నావు?‘ అని అడిగాము. పదహారు రోజుల తర్వాత, ఆయన మాతో ఇలా అన్నారు: ‘మీరు నన్ను పదే పదే ఒత్తిడి చేస్తున్నారు కదా—మీరు రాసుకున్నదేమిటో నాకు చూపించండి.’ కాబట్టి మేము రాసుకున్న వాటిని బయటకు తీశాము, అవి పదిహేను వేలకు పైగా హదీథ్ లు ఉన్నాయి. ఆయన వాటన్నింటినీ తన జ్ఞాపకశక్తి నుండి (చూడకుండా) పఠించారు, ఎంతలా అంటే, మేము ఆయన జ్ఞాపకశక్తి ఆధారంగా మా పుస్తకాలను సరిదిద్దుకోవడం ప్రారంభించాము. ఆ తర్వాత ఆయన, ‘నేను నా సమయాన్ని వృధా చేస్తున్నానని, నా రోజులను పాడుచేసుకుంటున్నానని మీరు అనుకుంటున్నారా?’ అని అన్నారు. అప్పుడు ఆయనను ఎవరూ అధిగమించలేరని మేము గ్రహించాము.”

ఉపాధ్యాయులు, విద్యార్థులు మరియు తోటివారి గుర్తింపు

ఇమామ్ అల్-బుఖారీ ఉపాధ్యాయుల సంఖ్యను లెక్కించలేము, ఎందుకంటే వారు చాలా మంది ఉన్నారు. అల్-బుఖారీ ఇలా అన్నారు: “నేను వెయ్యి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఉపాధ్యాయుల వద్ద చదివి రాసుకున్నాను. నా దగ్గర ఉన్న ప్రతి హదీథ్‌కు నేను ఉల్లేఖన గొలుసు (సనద్)ను పేర్కొంటాను.”

ఆయన ఉపాధ్యాయులలో ఇమామ్ అహ్మద్ ఇబ్న్ హంబల్, యాహ్యా ఇబ్న్ మయిన్, ఇస్హాక్ ఇబ్న్ రాహవైహ్, మరియు అలీ ఇబ్న్ అల్-మదినీ ఉన్నారు. ఆయన విద్యార్థుల విషయానికొస్తే, వారిలో అత్యంత ప్రముఖుడు “సహీహ్ ముస్లిం” గ్రంథ రచయిత అయిన ముస్లిం ఇబ్న్ అల్-హజ్జాజ్. ఆయన అల్-బుఖారీతో ఇలా అన్నారు: “ఓ ఉపాధ్యాయులకు ఉపాధ్యాయుడా, హదీథ్ పండితులకు నాయకుడా, మరియు హదీథ్ లలోని దాగి ఉన్న లోపాలను గుర్తించే వైద్యుడా! నన్ను మీ పాదాలను ముద్దు పెట్టుకోనివ్వండి.” అల్-తిర్మిజీ, అల్-నసాయి మరియు ఇబ్న్ ఖుజైమా వంటి వారు ఆయన ఇతర విద్యార్థులు. ఆయన ఉపాధ్యాయులు మరియు తోటివారు ఆయనను ఎంతో ప్రశంసించారు.

అల్-బుఖారీ తన పట్ల చూపే వినయాన్ని గురించి ఆయన ఉపాధ్యాయుడు అలీ ఇబ్న్ అల్-మదినీకి చెప్పబడినప్పుడు, ఆయన ఇలా అన్నారు: “ఆయన మాటను పక్కన పెట్టండి. అల్లాహ్ సాక్షిగా, ఆయన తనలాంటి వ్యక్తిని మరొకరిని చూసి ఉండరు.” మరియు ఇస్హాక్ ఇబ్న్ రాహవైహ్ ఇలా అన్నారు: “ఓ హదీథ్ ప్రజలారా, ఈ యువకుడిని చూడండి మరియు ఆయన నుండి రాసుకోండి.”

విధానం, భక్తి మరియు ఆరాధన

హదీథ్ విషయంలో ఆయన పద్ధతి అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో ఉండేది. ఆయన ఇలా అన్నారు: “నేను ఒక వ్యక్తి నుండి రాసుకున్నప్పుడు, నేను ఆయన పేరు, ఆయన కున్యా (మారుపేరు), ఆయన వంశం మరియు ఆయన హదీథ్‌ను ఎలా గ్రహించాడో అడిగేవాడిని. ఒకవేళ అది తెలియకపోతే, ఆయన మూల గ్రంథంలో అది ఎక్కడ నమోదు చేయబడిందో అడిగేవాడిని.”

ఆయన ఇంకా ఇలా అన్నారు: “ప్రామాణికమైనది (సహీహ్) మరియు బలహీనమైనది (దఈఫ్) మధ్య వ్యత్యాసం తెలుసుకోకుండా నేను హదీథ్ బోధించడానికి కూర్చోలేదు.”

అల్-బుఖారీ ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలు గల ఆరాధకుడు, సన్యాసి వలె ఆడంబరాలు లేనివాడు, పవిత్రుడు మరియు దైవభీతి గలవాడు. ఆయన నమాజు (ప్రార్థన) లోకి ప్రవేశించినప్పుడు, చుట్టుపక్కల ప్రపంచం నుండి పూర్తిగా డిస్‌కనెక్ట్ (వేరు) అయిపోయేవారు. ఒకసారి ఆయన నమాజులో ఉండగా ఒక కందిరీగ ఆయనను పదిహేడు సార్లు కుట్టింది, అయినా ఆయన తన నమాజును ఆపలేదు. ఆయన నమాజ్ ముగించిన తర్వాత, “నమాజులో ఉండగా నన్ను ఏది బాధించిందో చూడండి” అని అన్నారు. ఆ కందిరీగ కుట్టడం వల్ల ఆయన శరీరం ఉబ్బిపోవడాన్ని వారు గమనించారు, అయినప్పటికీ ఆయన తన ప్రార్థనను ఎన్నడూ విచ్ఛిన్నం చేయలేదు!

ఆయన ఇలా అనేవారు: “చాడీలు చెప్పడం (గిబాత్) నిషిద్ధమని నాకు తెలిసినప్పటి నుండి నేను ఎవరి గురించీ చాడీలు చెప్పలేదు.” ఆయనకు కవిత్వంలో కూడా మంచి అభిరుచి ఉండేది, ఉదాహరణకు ఆయన చెప్పిన ఈ మాటలు: “నీ ఖాళీ సమయాన్ని అదనపు ప్రార్థనలు చేయడానికి సద్వినియోగం చేసుకో, ఎందుకంటే మరణం అకస్మాత్తుగా రావచ్చు. ఎటువంటి అనారోగ్యం లేకుండా ఆరోగ్యంగా ఉన్న ఎందరో వ్యక్తుల ప్రాణాలు అకస్మాత్తుగా గాలిలో కలిసిపోవడాన్ని నువ్వు చూసుంటావు కదా.”

జ్ఞాన గౌరవం వర్సెస్ పాలకులు

బుఖారా పాలకుడు ఖలీద్ ఇబ్న్ అహ్మద్ అల్-జుహ్లీ, తనకు మరియు తన పిల్లలకు హదీథ్ లను వినిపించడానికి ఇమామ్ అల్-బుఖారీని తన వద్దకు రావాలని ఆదేశించాడు. దానికి అల్-బుఖారీ పాలకుడి దూతతో ఏమన్నారు? ఆయన ఇలా అన్నారు: “నేను జ్ఞానాన్ని అవమానించనని, పాలకుల గుమ్మాల వద్దకు దానిని మోసుకుని వెళ్ళనని అతనికి చెప్పు. నీకు ఏదైనా అవసరం ఉంటే, నా మసీదుకు లేదా నా ఇంటికి రా. ఒకవేళ ఇది నీకు ఇష్టం లేకపోతే, నువ్వే పాలకుడివి కాబట్టి నన్ను బోధించకుండా ఆపివెయ్యి, తద్వారా తీర్పు దినాన నేను జ్ఞానాన్ని దాచిపెట్టలేదని అల్లాహ్ ముందు నాకు ఒక సాకు ఉంటుంది.” సహజంగానే, దీని వలన ఆ పాలకుడి మనసులో ఆయన పట్ల కొంత కోపం ఏర్పడింది. ఆయన ఇమామ్ అల్-బుఖారీకి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడటానికి మరియు ప్రజలను రెచ్చగొట్టడానికి కొంతమంది మూర్ఖులను పురిగొల్పాడు. ఇమామ్ ఎదుర్కొన్న ఈ పరీక్షలు మరియు కష్టాల గురించే నేను తదుపరి చర్చించబోతున్నాను.

ముగింపు

నా సహోదర సహోదరీమణులారా, సమయం ముగిసిందని నేను భావిస్తున్నాను, కాబట్టి నేను ఇక్కడ ఆపుతాను. తదుపరి సెషన్‌లో, నేను మరో కోణాన్ని ప్రస్తావిస్తాను, ప్రత్యేకించి ఇమామ్ అల్-బుఖారీ ఎదుర్కొన్న పరీక్షలు మరియు కష్టాల గురించి వివరిస్తాను. తద్వారా ఈ ప్రపంచంలో అల్లాహ్ చేత పరీక్షించబడిన ప్రవక్తలు, పండితులు మరియు భక్తుల విశిష్ట సమూహంలో ఆయన స్థానాన్ని పొందగలిగారు. మనందరికీ తెలియని కొన్ని ముఖ్యమైన సంఘటనలను తెలుసుకోవడానికి నా కోసం వేచి ఉండండి. మిమ్మల్ని అల్లాహ్ రక్షణకు అప్పగిస్తున్నాను. అల్లాహ్ యొక్క శాంతి, కరుణ మరియు ఆశీస్సులు మీపై ఉండుగాక.